Այսօր թուրքական մի շարք լրատվամիջոցների նման Հայոց ցեղասպանության տարելիցին է անդրադարձել նաև «Taraf»-ը: Ռոնի Մարգուլիեսի հեղինակած հոդվածում մասնավորապես ասվում է. «Այսօր ապրիլի 24-ն է: Մի ժամանակ այս հողերում մոտ երկու միլիոն հայ էր ապրում, իսկ այսօր մենք ընդամենը 50 հազար հայ քաղաքացի ունենք: Նրանց մեծ մասին մենք կորցրեցինք 98 տարի առաջ այսօր սկսված ցեղասպանության ժամանակ: Չսպանվածների թոռների մոտ կեսը Ստամբուլի մի փոքր թաղամասում են ապրում: Միայն ցեղասպանության համար չէ որ ներողություն պիտի խնդրենք, այքան բան կա որ…»:

 «Doğan» լրատվական գործակալությունից Մեսուտ Ըշըքը հաղորդում է, որ երեկ Թուրքիայում նշվող համազգային տոնի կապակցությամբ Քոջաելիի շրջանի Գեզբե քաղաքում Առևտրական պալատի շենքի վրա Աթաթուրքի հսկայական նկարով պաստառը գլխիվայր են կախել, ինչը առաջացրել է քաղաքացիների զայրույթը: Ճիշտ է այս սխալը արագորեն շտկվել է, սակայն հնարավոր չի եղել խուսափել դրա լուսաբանումից:

Գեզբեի Առևտրական պալատի նախագահ Նաիլ Չիլերը նշել է, որ իրենք շատ վշտացած են տեղի ունեցածի պատճառով. «Մենք շատ վշտացած ենք, քանի որ չուզենալով մեծ սխալ է տեղի ունեցել: Երբ նկատվեց այս սխալմունքը, այն անմիջապես ուղղվեց, սակայն շատերը հասցրեցին լուսանկարել այն»,-նշել է Չիլերը:

 Այսօր Թուրքիայի Խաղաղություն և ժողովրդավարություն կուսակցության կենտրոնական գրասենյակը գրավոր հրապարակում է իրականացրել Հայոց ցեղասպանության տարելիցի կապակցությամբ: Կուսակցությունը 1915 թվականի դեպքերը որակելով որպես 20-րդ դարի ամենամեծ ողբերգություններից մեկը, իր հայտարարության մեջ մասնավորապես նշել է. «1915 թվականի ապրիլի 24-ին հայ ժողովրդի աքսորով սկսվեց մարդկության պատմության ամենամեծ ցեղասպանություններից մեկը: Թուրքիային կոչ է արվում առերեսվելու իր պատմության հետ, մաքրելու հաշիվները իր անցյալի հետ և ներողություն խնդրելու հայ ժողովրդից: Մենք հարգանքով հիշում ենք Հայոց ցեղասպանության զոհերին՝ նոր վշտեր չապրելու հույսով»:

 Թուրքական «Star» թերթի լրագրողներից Հաքան Ալբայրաքը այսօր ընթերցողներին զարմացրել է իր հրապարակմամբ: Նա անդրադարձել է Հայոց ցեղասպանությանը, նշելով, որ իրենք այնպիսի մի պատմություն ունեն, որի համար պետք է ներողություն խնդրել: «Այսօր ապրիլի 24-ն է, մեր հայ հայրենակիցների համար սգո օր: Նրանք այսօր ցավով են հիշում 1915 թվականին ապրածները: Մենք պետք է կիսենք նրանց ցավը, առանց հարցնելու, թե արդյո՞ք նրանք կիսում են մերը: Յուրաքանչյուրը պատասխանատու է իր մարդկայնության առաջ: Սա հարիր չէ Մարգարեի համայնքին: Սա մեր պատմության ամոթալի էջերից է: Երանի կարողանայինք պատռել ու դեն նետել այն: Չենք կարող դա անել, սակայն կարող ենք ներողություն խնդրել»,-գրել է Հաքան Ալբայրաքը՝ արժանանալով ընթերցողների սուր քննադատություններին:

Թուրքական «Cumhuriyet»-ը հաղորդում է, որ այսօր Ստամբուլի ծանր հանցագործությունների 15-րդ դատարարանում տեղի է ունեցել PKK-ի թևը հանդիսացող KCK կազմակերպությանը անդամակցելու մեղադրանքով ձերբակալված 46 լրագրողների և մամլո աշխատակիցների գործով դատական նիստը:

Հայտնի  է դարձել, որ նիստի ընթացքում մեղադրյալ բոլոր լրագրողների անունից հանդես է եկել ձերբակալված լրագրող Էրթուշ Բոզքուրթը` նշելով.  «Այսօր արիլի 24-ն է՝ հայկական կոտորածների տարելիցը: Մենք կիսում ենք այս ցավը»:

Չեխիայի Հանրապետության սենատոր Յարոմիր Շտետինան Հայոց ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցի կապակցությամբ Ցեղասպանությունը ճանաչող հռչակագիր կներկայացնի Չեխիայի Սենատ: «Կարծում եմ անհրաժեշտ է ընդունել իրատեսական փաստաթուղթ, որը կդատապարտի 1915 թվականին Օսմանյան կայսրությունում իրականացված Հայոց ցեղասպանությունը»,- ընդգծեց Չեխիայի սենատորը «Արմենպրես»-ի հետ բացառիկ զրույցում:

Չեխիայում Հայոց ցեղասպանության ճանաչման համար սենատորը երկու հնարավոր տարբերակ է առանձնացնում. առաջինը սլավոնական տարբերակն է` ընդունել Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող հռչակագիր, և երկրորդը ֆրանսիական տարաբերակն է` օրինագիծ ընդունել: «Քանի որ մոտենում է Հայոց ցեղասպանության հարյուրամյա տարելիցը, ես պատրաստվում եմ Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող հռչակագիր ներկայացնել Չեխիայի խորհրդարանի արտաքին հարաբերություների և պաշտպանության հանձնաժողովին. հաստատվելու դեպքում արդեն կփորձենք հռչակագիրն անցկացնել Չեխիայի Հանրապետության Սենատում»,-նշել է չեխ սենատորը:

Շտետինայի գնահատմամբ` Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման ճանապարհին դեռևս խոչընդոտներ կան. առաջինը Թուրքիայի դիրքորոշումն է, որ մինչ օրս հրաժարվում է ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը և ընդունել այն որպես պատմական փաստ: Մյուս խոչընդոտը, որ առանձնացրեց սենատորը, միջազգային այն քաղաքական գործիչների դիրքորոշումն է, որ խուսափում են գնահատական տալ այդ սոսկալի իրադարձություններին` արդարանալով, թե դա պատմաբանների խնդիրն է: «Նման միտում կա նաև մեզ մոտ` Չեխիայում` հատկապես աջակողմյան քաղաքական գործիչների շրջանում»,- անկեղծացավ սենատորը: Այն հարցին` արդյոք սենատորին չի մտահոգում, որ, ինչպես այլ պետությունների վրա Թուրքիայի կողմից ճնշում գործադրելու բազմաթիվ դեպքերում, այս անգամ էլ այդ երկիրը կարող է միջամտել Չեխիայի ներքին գործերին և փորձել խոչընդոտել 2015 թվականին Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող հռչակագրի ընդունմանը` Շտետինան ընդգծեց, որ կան մտավախություններ, բայց «եթե տուրք տանք նման մտավախություններին, չենք կարող առաջ գնալ»:

Շտետինան նաև կարծիք հայտնեց, որ Թուրքիայի անդամակցումը Եվրոպական միությանը, հնարավոր է, դրական ազդեցություն ունենա Հայոց ցեղասպանության հարցի լուծման վրա: Եվրոպական միության` Թուրքիայի ԵՄ անդամակցության պայմաններից մեկը պետք է լինի Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը: Միաժամանակ, հայկական կողմը, չեխ սենատորի կարծիքով, պետք է զերծ մնա տարածքային կամ դրամական փոխհատուցման պահանջներ ներկայացնելուց, ինչից հատկապես զգուշանում է Թուրքիան և ինչն ավելի է դժվարեցում ճանաչման գործընթացը:

Շտետինան չափազանց կարևոր համարեց Թուրքիայի կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը` որպես քսաներորդ դարի առաջին ցեղասպանություն` նկատելով, որ անպատժելիության արդյունքում դրանից հետո էլի ցեղասպանություններ են կատարվել: «Վերջերս ես այցելել էի Ռուանդա, ուր ցեղասպանության թանգարանում հատուկ Հայոց ցեղասպանությանը նվիրված սրահ է հատկացված: Անգամ աֆրիկական այդ պետությունում հիշում և ճանաչում են Հայոց ցեղասպանությունը»,- պատմեց նա:

Ինչպես հաղորդում է «Արմենպրես»-ը, այսօր` ապրիլի 24-ին, Հայոց ցեղասպանության 98-րդ տարելիցի կապակցությամբ Պրահայում Չեխիայի հայությունը կոգեկոչի Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակը: Արարողության հիմնական բանախոսներից է Շտետինան: Արարողությանը կմասնակցի Չեխիական Հանրապետությունում ՀՀ արտակարգ և լիազոր դեսպան Տիգրան Սերյանյանը:

1915 թվականին հայերի նկատմամբ իրականացված ոճրագործությունը 20-րդ դարի առաջին ցեղասպանությունն էր: Ամեն ինչ նախապատրաստվել եւ սկսվել էր դեռեւս տարիներ առաջ: Վիճակագրական տվյալների համաձայն` Հայաստանում կոտորվեց 66 քաղաքների եւ մոտ 2500 գյուղերի հայ բնակչությունը: Թալանվեց եւ քանդվեց 2350 եկեղեցի ու վանք: Ոչնչացվեց 1500 դպրոց ու վարժարան: Հայությանը հասցվեց 14,5 միլիարդ ֆրանկի վնաս: 1915-1916 թվականներին նահատակվեց մոտ 1 500 000 հայ: 1915 եւ հաջորդ տարիների իրադարձությունները որակվում են որպես ցեղասպանություն, քանի որ պետական մակարդակով ծրագրված էր մի ամբողջ ազգի` հայ ժողովրդի բնաջնջում, ֆիզիկական ոչնչացում: Հայոց ցեղասպանությունն ընդունել են այնպիսի կազմակերպություններ, ինչպիսիք են Եվրոպայի Խորհուրդը, Եվրախորհրդարանը, ՄԱԿ-ի մի քանի հանձնաժողովներ, Եկեղեցիների համաշխարհային միությունը եւ այլն: Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչել են շատ պետություններ. առաջինը պաշտոնապես ընդունել է Ուրուգվայը 1965 թ-ին: Հայ ժողովրդի կոտորածը պաշտոնապես քննադատել եւ ճանաչել են որպես ցեղասպանություն` ըստ միջազգային իրավունքի, հետեւյալ երկրները` Ֆրանսիա, Գերմանիա, Իտալիա, Բելգիա, Նիդեռլանդներ, Շվեյցարիա, Շվեդիա, Ռուսաստան, Լեհաստան, Լիտվա, Հունաստան, Սլովակիա, Կիպրոս, Լիբանան, Ուրուգվայ, Արգենտինա (2 օրենք, 5 բանաձեւ), Վենեսուելա, Չիլի, Կանադա, Վատիկան, Ավստրալիա:

Ադրբեջանի արտգործնախարար Էլմար Մամեդյարովի Իսրայել այցի նպատակը Ադրբեջանում նախագահական ընտրություններն են: “Ազատություն” ռադիոկայանի ադրբեջանական ծառայությանը տված հարցազրույցում այսպիսի տեսակետ է հայտնել ադրբեջանցի քաղաքագետ Վաֆա Գուլուզադեն:

Նրա կարծիքով՝ տպավորություն է ստեղծվում, որ Բաքուն բոլոր ոլորտներում ցանկանում է ստանալ Իսրայելի աջակցությունը: Գուլուզադեն նշել է, որ մյուս կողմից Բաքվի նման մարտավարությունը կարող է հարևան երկրների՝ մասնավորապես Թեհրանի հետ նրա հարաբերությունների վատթարացման պատաճառ հանդիսանալ:

“Ես ընդհանրապես Իսրայելի հետ հարաբերությունների մերձեցման կողմնակից եմ եղել դեռ 1990-ականներին: Այդ ժամանակ Իրանը այն աստիճան ագրեսիվ չէր, ինչպես այժմ: Ներկայում մերձենալով Իսրայելի հետ մենք ավելացնում ենք ռիսկերը”,-ասել է Գուլուզադեն:

Նշենք, որ Ադրբեջանի արտգործնախարար Էլմար Մամեդյարովը Իսրայել կատարած պաշտոնական այցի շրջանակներում ապրիլի 23-ին հանդիպում է ունեցել Քնեսեթի (Իսրայելի խորհրդարան) նախագահ Յոել Էդելշտեյնի, Իսրայելի վարչապետ Բինյամին Նեթանյահուի հետ:

Թուրքիայի Դիարբեքիր (Տիգրանակերտ) քաղաքում Հայոց ցեղասպանության 98-րդ տարելիցին նվիրված “Դիրաբեքիրի հայերը Ցեղասպանության տարելիցին” խորագրով կոնֆերանս է տեղի ունեցել, հաղորդում է թուրքական “Demokrathaber.net” կայքը:

Հայոց ցեղասպանության 98-րդ տարելիցին նվիրված միջոցառմանը մասնակցել են քաղաքապետարանի ներկայացուցիչներ,  Լոնդոնում գործող “Կոմիտաս” ինստիտուտի տնօրեն Արա Սարաֆյանը, “Խաղաղություն և  Ժողովրդավարություն” քրդական կուսակցության մի շարք ղեկավար անձինք, Դիարբեքիրի հայ համայնքի ներկայացուցիչներ, մարդու իրավունքի պաշտպաններ և այլք:

Դիարբեքիրի փաստաբանների միության նախագահ Թահիր Էլչին բացման խոսքում նշել է, որ քուրդ հասարակությունը կիսում է հայերի մեծ ցավը, և այնուհետև հավելել, որ հայ ժողովրդի վերքերը բուժելու համար անհրաժեշտ է ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը:

Այնուհետ պատմաբան Արա Սարաֆյանը ներկաններին Դիարբեքիրի (Տիգրանակերտի) հայերի և ցեղասպանության վերաբերյալ տեղեկություններ է տրամադրել:

Միջոցառման ավարտից հետո մասնակիցները քայլել են դեպի Տիգրիսի ափերը և Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին կամրջից ծաղիկներ նետել գետը:

Թուրքիայի խաղաղության խորհրդարան կոչվող կազմակերպությունը ապրիլի 24-ի կապակցությամբ տարածած հաղորդագրության մեջ կոչ է արել «կիսել» հայերի ցավերը, հաղորդում է թուրքական “T24” կայքը:

Թուրքիայի խաղաղության խորհրդարանի տարածած հայտարարության մեջ նշվել է, որ 1915 թվականին Անատոլիայում 3 հազար տարի ապրած հայ ժողովուրդն իր հայրենիքից արտաքսվեց և մեծամասամբ վերացվեց։

“Ավերվեցին գյուղերը, բռնազավթվեցին դաշտերը, ունեցվածքը, եկեղեցիները վերածեցին մզկիթների, պահեստների, ախոռների։ 1915թ.-ից հետո Անատոլիայում (Արևմտյան Հայաստան) ծնվածները մինչ վերջերս հայերի մասին ոչինչ չգիտեին:

Հայերի հետքերն այս հողերից ջնջելու համար Ստամբուլում ձերբակալված հայ մտավորականներին ոչնչացնելուց հետո բոլոր հայերին քշեցին Դեր Զորի անապատներ։ Հարյուր հազարները չավարտեցին այդ մահվան ճանապարհորդությունը։ Կենդանի մնացած հազարավոր որբեր որպես մուսուլման դաստիարակվեցին:

2013 թվականի ապրիլի 24-ին` Հայոց ցեղասպանության 98-րդ տարելիցին, հրաշքով փրկված և աշխարհի չորս կողմում սփռված հայերի թոռները սպասում են, որ իրենց ցավերը  հասկանան և ներողություն խնդրեն։ Թուրքիայի խաղաղության խորհրդարանը հասկանում և կիսում է հայերի վիշտը։ Ապրիլի 24-ին կլինենք բոլոր այն վայրերում, որտեղ սգո միջոցառումներ կլինեն։ Խաղաղության կողմնակից բոլորին կոչ ենք անում մասնակցել”,-նշվում է հայտարարության մեջ։