Տիկին Յասմինան իր կենսափորձն է հաղորդում հայ կանանց

Oրեր առաջ Հայաստան այցելեց տիկին Յասմինա Ազհարին: Նա արաբական աշխարհում համարվում է ամենահարուստ ու հաջողակ կին գործարարներից մեկը, որ միաժամանակ և՛ բիզնեսներ է ղեկավարում, և՛ ակտիվ ներգրավված է հասարակական աշխատանքներում: Իսկ տարիներ առաջ տիկին Յասմինան Forbes ամսագրի վարկանիշով ընդգրկվել է արաբական աշխարհի 50 ամենահզոր գործարարների շարքում: 2011 թ. ճանաչվել է Սիրիայի լավագույն գործարար, իսկ Նիդեռլանդների թագուհու կողմից արժանացել է Ասպետի կոչման:

Իր այցի ընթացքում տիկին Յասմինան սիրահոժար ժամանակ գտավ պատասխանելու նաև «Անկախի» հարցերին:

– Տիկին Յասմինա, որքանով տեղյակ եմ, Ձեր այցը պայմանավորված է մի քանի գործոններով, կմանրամասնե՞ք, թե հայ գործարար կանանց հետ համագործակցությունը երբ է սկսվել և ինչ մակարդակում է:

– Ես Հայաստան եմ եկել ՀՀ առևտրաարդյունաբերական պալատի հրավերով: Նախատեսված էր հանդիպում կազմակերպել հայ կին գործարարների հետ, այնուհետև ստանալ ինձ շնորհված հավաստագիրը, ըստ որի` ես դառնալու եմ Հայաստանի առևտրաարդյունաբերական պալատի ներկայացուցիչը Արաբական Միացյալ Էմիրություններում, որի համար անչափ ուրախ եմ: Դա ինձ համար մեծ պատասխանատվություն է: Ես հայ կին գործարարների հետ սկսել եմ համագործակցել 2010-ից և փորձել եմ պալատին աջակցել՝ կազմակերպելու մի շարք ցուցահանդեսներ և գործարար համաժողովներ Սիրիայում և Էմիրություններում:

– Այսինքն՝ ստանձնել եք պարտավորություն՝ ուղղորդելու հայ կանանց իրենց բիզնես նախաձեռնություններում: Կարծում եք` կանայք ունե՞ն բավականաչափ ներուժ հաջողակ բիզնես վարելու հարցում:

– Ես միշտ արտահայտել եմ նրանց օգնելու և աջակցելու իմ պատրաստակամությունը, ում ինչով կարող եմ: Նախ` պատրաստ եմ դիտարկել նրանց առաջարկները, այնուհետև ներդնել իմ բոլոր ջանքերը` նպաստելու հայ-արաբական առևտրատնտեսական հարաբերությունների զարգացմանն ու գործարար կապերի ամրապնդմանը: Ես իմ առաքելությունն եմ համարում էմիրություններում ներկայացնել Հայաստանի տնտեսական ներուժը, որպեսզի երկկողմ գործակցության ոլորտներն ու հնարավորություններն առավել հստակեցվեն: Միշտ ցանկացել եմ օգնել ու աջակցել գործարար կանանց և հաճախ փնտրում են նոր մտահղացումներ նրանց համար: Մենք պետք է համախմբվենք և տեսնենք, թե ինչ բնույթի են խնդիրները և ինչ եղանակով կարող ենք աջակցել: Դրանք կարող են լինել Դուբայում ցուցահանդեսների կազմակերպման, թրեյնինգների, մշակութային և փոխանակման ծրագրերի միջոցով:

Սովորաբար տղամարդ գործարարների հետ ավելի հեշտ են գործնական շփումները, քան կանանց հետ: Բայց մենք այսօր չպետք է այլևս տարբերակում մտցնենք կին և տղամարդ գործարարների միջև: Բոլորս էլ ձգտում ենք զարգացնել երկրի տնտեսությունը: Ես քայլում եմ տնտեսության զարգացմանը զուգընթաց:

– Գործարարության ո՞ր ոլորտներում եք ներգրավված և ինչպե՞ս եք անցել հաջողակ բիզնես առաջնորդ դառնալու ճանապարհը:

– Ես սկսել եմ գործարարությամբ զբաղվել դեռևս Սիրիայում և երկար տարիներ ղեկավարել եմ Լաթաքիայի գործարար կանանց կոմիտեն, ինչպես նաև գործարար խորհուրդը, որը հիմնադրվել է Սիրիայի առաջին տիկնոջ կողմից: Իմ ղեկավարած ընկերությունը ռազմավարական գործընկերներ ունի աշխարհի տարբեր երկրներում և կարող է մատուցել ցանկացած պահանջված ծառայություն: Ղեկավարում եմ Դուբայում գործող «Ալ Յամ» միջազգային ընկերությունը, որն իրականացնում է ծովային և ցամաքային բեռնափոխադրումներ: «Ալ Յամ» արաբերեն նշանակում է օվկիանոս, որը զուգորդվում է գաղտնիքներով և նոր հնարավորություններով լի երևույթների հետ: Ընկերությունը նույնպես կփորձի բացահայտել նոր գաղտնիքներ և ընձեռել բազմաթիվ հնարավորություններ գործարարներին:

Ղեկավարում եմ նաև Դամասկոսում գործող սուպերմա8կետների ցանցը: Բացի գործարարությունից, նաև շուրջ 15 տարի Նիդեռլանդների հյուպատոսն եմ Սիրիայում:

– Կներկայացնե՞ք կին գործարար լինելու կարևոր հատկանիշները, որոնք նաև Ձեզ են առաջ մղել բիզնեսում:

– Հաջողակ գործարար կին լինելու գործոններից է նախառաջ առաջնորդի հոգեբանությունը: Իմ համոզմամբ` հաջողակ գործարար կինը պետք է ոչ միայն կարողանա առաջ մղել իր բիզնեսը և լինել դրա գլխավերևում, մշտապես ներդրումներ կատարել, այլև զբաղվել հասարակական գործունեությամբ: Նաև՝ լինել նպատակասլաց:

– Իսկ կինը կարո՞ղ է վեր բարձրանալ միայն սեփական ուժերին ապավինելով, միայնակ:

– Ես, մատնանշելով իմ իսկ փորձը, հպարտությամբ կարող եմ ասել, որ գործարար տիկնոջ հաջողակ կերպարը հնարավոր է նաև միայնակ կերտել: Այդ ճանապարհը ես միայնակ եմ անցել:

– Կցանկանայի ճշտել, արմատներով արա՞բ եք, թե՞ ուրիշ ծագում ունեք:

– Հայրս Սիրիայից է, իսկ նախատատերս սերում եմ քահանաների ընտանիքից: Բայց մայրս սերբ է, և ես արտաքնապես նրան եմ նման:

– Ի՞նչ եք ծրագրում ապագայում երկու երկրների համագործակցության ամրապնդման տեսանկյունից, և որո՞նք են լինելու կանանց աջակցելու գործնական քայլերը:

– Ես հանդիպումներ կունենամ նաև Էմիրությունների բոլոր առևտրաարդյունաբերական պալատների ղեկավարների հետ` առաջ մղելով Հայաստանում բիզնես հիմնադրելու ցանկությունն ու պահանջը, և ոլորտային քննարկումներ կունենամ: Որպեսզի հայ կանայք կարողանան իրենց բիզնես նախագծերն էմիրություններում զարգացնել, պետք է, անշուշտ, տեղացի գործընկերներ գտնեն, որոնք կօգնեն և կաջակցեն գործունեություն հիմնելու հարցում: Պարզապես պետք է դիտարկել հնարավոր ոլորտները, որոնք փոխադարձ հետաքրքրություններ կներկայացնեն: Կարծում եմ` դա հնարավոր է: Ես փորձելու եմ ներգրավվել այն գործընթացներում, որոնց շնորհիվ Հայաստանը նույնպես կդառնա առավել ակտիվ գործընկեր ԱԷՄ-ի հետ: Ես ոգևորված եմ՝ օգնելու բոլոր հայ կանանց տնտեսության բոլոր բնագավառներում: Հատկապես կարևորում եմ ՓՄՁ ոլորտը:

Լ.Ն

Ընթերցողների հարցերին պատասխանում է կոսմետոլոգ Արևիկ Բեկնազարյանը

Յուղոտ մաշկ
«Թեթևակի արևահարվեք, սննդի մեջ սահմանափակեք թթուն, կծուն, յուղոտ և ալյուրով պատրաստված կերակուրը: Առավոտյան դեմքը լվացեք տաք ջրով ու օճառով, ապա մաքրեք 20% սպիրտ պարունակող լոսյոնով, վերջում էլ կիսայուղոտ քսուքով մերսեք»:
Կոսմետոլոգն առաջարկում է նաև դիմակներ յուղոտ մաշկի
համար.

«Մեկ ձվի սպիտակուցը հարեք, ավելացրեք մեկ թեյի գդալ կիտրոնի հյութ և քսեք դեմքին: 10-15 րոպե թողնելուց հետո լվացվեք գոլ ջրով, ապա սառը ջրով շփեք: Կամ մեկ ձվի դեղնուցն ու մեկ ճաշի գդալ մեղրը խառնեք իրար, ավելացրեք մեկ ճաշի գդալ զեյթունի ձեթ և կես բաճակ հերկուլես, ապա քսեք մաշկին: 15-20 րոպե թողնելուց հետո դեմքը լվացեք գոլ ջրով, ապա սառը ջրով շփեք: Սառը ջրով շփումը պարտադիր է, որովհետև, որպես կանոն, յուղոտ մաշկը նաև լայն ծակոտիներ է ունենում, իսկ սառը շփումները նպաստում են, որպեսզի ծակոտիները նեղանան»:

Սև կորյակներ ու ծակոտիներ

Յուղոտ մաշկն ու սև կորյակները գրեթե միշտ անբաժան են: Սև կորյակները յուղոտ մաշկի հետևանք են, սակայն դրանք կարող են առաջանալ նաև կոսմետիկ միջոցների` կարմրաներկի (ռումյանա), դեկորատիվ քսուքների օգտագործման հետևանքով:
«Մեր կանայք սովորություն ունեն դեմքի սև կորյակները հեռացնել եղունգներով` հաճախ ուշադրություն չդարձնելով դրանց մաքրությանը,-ասում է կոսմետոլոգը,- հետևանքը լինում է այն, որ նրանք ոչ միայն չեն հեռացնում կորյակները, այլև գրգռում ու բորբոքում են մաշկը»:

Սև կորյակների դեմ պայքարի վերաբերյալ կոսմետոլոգ Արևիկ Բեկնազարյանը խորհուրդ է տալիս.
«Ամսական գոնե մեկ անգամ կատարեք դեմքի մաքրում: Դեմքի ճիշտ մաքրումը կատարվում է հետևյալ կերպ. սկզբում մաշկը գոլորշիով կամ տաք թրջոցներով լավ փափկեցնում են, որպեսզի ծակոտիները լայնանան, ապա մեջտեղում կտրվածք ունեցող հատուկ գդալիկով հեռացնում են սև կորյակները»:
Կոսմետոլոգն ասում է, որ ծակոտիների առաջացումը կանխելու համար օգտակար են սպիրտային լուծույթով, շպարահան լոսյոնները:

Իսկ ինչի՞ց է առաջանում ծակոտիների լայնացումը:

«Ցանկացած տաք պրոցեդուրայի ոչ ճիշտ կիրառումը հանգեցնում է ճարպագեղձերի ծորանների լայնացմանը: Չափից ավելի տաք թրջոցները, շոգեբաղնիքները, արևի տակ երկարատև մնալը, ինչպես նաև սև կորյակների հաճախակի հեռացումը կարող են դառնալ ծակոտիների լայնացման պատճառ: Լայն ծակոտիները կարող են լինել նաև ժառանգական երևույթ»:

Լայն ծակոտիների դեպքում կոսմետոլոգը խորհուրդ է տալիս չչարաշահել դիմափոշին ու յուղոտ քսուքները:

«Եթե ալերգիկ չեք, ապա օգտակար է կիտրոնի հյութով լոսյոնների, դիմակների և քսուքների օգտագործումը: Աշխատեք նաև զերծ մնալ սնդիկ և բիսմուտ պարունակող քսուքներից»:

Լոսյոն և տոնիկ. դրանց տարբերությունն ու առանձնահատկությունները

«Լոսյոնն ու տոնիկը մաշկի խնամքի համար նախատեսված հիգիենիկ-կոսմետիկ միջոցներ են: Տարբերությունն այն է, որ լոսյոնը նախատեսված է շպարը, մաշկի մակերեսին կուտակված կեղտը մաքրելու համար, իսկ տոնիկն ունի մաշկը կարգավորող, մաշկի տոնուսը բարձրացնող հատկություն: Ընդհանրապես, ճիշտ է մաշկը լոսյոնով մաքրելուց հետո մաքրել նաև տոնիկով»:

«Հաճախ կանայք իրենց մաշկը սովորեցնում են որևէ կոսմետիկ միջոցի և երկար ժամանակ օգտագործում են այն: Սակայն հարկավոր է ժամանակ առ ժամանակ վերանայել տվյալ կոսմետիկ միջոցի ազդեցությունը մաշկի վրա, քանի որ մաշկը կարող է փոփոխվել, ինչի դեպքում կոսմետիկան նույն ազդեցությունը չի ունենա մաշկի վրա, ինչ ուներ առաջ: Ուստի, կանանց խորհուրդ եմ տալիս նախքան մաշկի խնամքի համար որևէ կոսմետիկ միջոց ընտրելը խորհրդակցել կոսմետոլոգի հետ»:

Կոսմետոլոգը խորհուրդ է տալիս խնամքի կոսմետիկ միջոցներ ընտրելիս անպայման հաշվի առնել մաշկի առանձնահատկությունները:

Անկախ

Ինչպես պարզվեց, տարածված այն կարծիքը, թե 40-ի մոտ արագ ու ինքնուրույն` առանց բուժմիջամտության  բեղմնավորվելու ունակությունը նվազում է, բացարձակ անհիմն է:

«Netmums»-ի աջակցությամբ կատարված հետազոտությունն ապացուցեց, որ 40-ամյա կանայք նույնպիսի շանսեր ունեն երեխա բեղմնավորելու առաջին փորձից սկսած մինչև 6 օրացուցային ամսվա ընթացքում, ինչպես և ավելի երիտասարդ ցեղակիցները: 40-ի սահմանը հատած շատ կանայք իրենք էլ  են զարմանում, թե որքան արագ են հղիանում, քանի որ շատ գիտական հրատարակություններ վստահեցնում են, թե դա երկարատև պրոցես է:

Ուսումնասիրության ընացքում պարզվեց նաև, որ երեխա ունենալ  ցանկացող կանանց մեծամասնությունը հղիացել է  առաջին իսկ ամսում, չնայած մասնագետները հառակն են պնդում:

Անկախ

Black Sabbath խմբի ղեկավարի կինը` 61-ամյա Շերոն Օսբորնը բրիտանական հեռուստաշոուներից մեկի ժամանակ քննադատել է Քեմբրիջյան դքսուհի Միդլթոնի արտաքին տեսքը: Օսբորնի կնոջ խոսքով, Միդլթոնը չարաշահում է դիմահարդարումը: Լրագրողները կատակում են, թե Օսբորնի կնոջն այդ խոսքերի համար մահապատժի կենթարկեն:

«Իմ կարծիքով, Քեյթը չպետք է աչքերը սև մատիտով ստվերագծի: Դա նրան չի սազում: Նրա աչքերն այնքան գեղեցիկ են, որ պետք է պարզապես բնական տեսք ունենան»,-մեջբերվում է Շերոնի խոսքը Mirror հանդեսում:

Շերոնն իր դստեր հետ է  մասնակցել Lorraine show հաղորդմանը: Ի դեպ, մայր ու դուստր դիմահարդարման պարագաների իրենց գիծն են ստեղծել` MAC բերնդի շրջանակներում:

«Ես նրա մասին վատ բան չեմ ուզում ասել, նա հրաշալի երիտասարդ կին է, բայց սև մատիտն ինչ որ հնացած բան է, ինչին ես սրտի ցավով եմ նայում»,-հայտարարել է Black Sabbath վոկալիստի կինը:

Իսկ հաղորդման հեղինակի այն հարցին, թե  իր արտաքինում ինչն այնպես չէ, Օսբորնը  ոչ հստակ պատասխանել է. «1980-ականներն իսկական մղձավանջ էին»: Իր դուստր Քելին խոստովանել է, որ ցանկանում է մի քանի դաջվածքները հեռացնել: «Ես ցանկանում եմ ազատվել միայն նրանցից, որոնք ինձ համար ոչինչ չեն նշանակում»:

Իսկ ինչ է մտածում Քեյթ Միդլթոնը այդ խորհուրդների մասին, ոչինչ չի հայտնվում:

Անկախ

Սաուդյան Արաբիայում կանանց արգելել են աշխատել մինչև առավոտյան 9 և երեկոյան 11-ից հետո:

Նման որոշում է կայացրել տեղի  աշխատանքի նախարարությունը: Ինչպես պաշտոնյաները պարզաբանել, որոշումը կանանց  ապահովելու   ու նրանց   ամայի փողոցում տնից դուրս գտնվելն արգելելու   նպատակով է ընդունվել:

Հետն էլ, նախարարությունում գործատուներին կոչ են անում ավելի ակտիվ կանանց ներգրավել աշխատանքի, հատկապես այն հիմնարկներում, որտեղ սպասարկում են միայն գեղեցիկ սեռի ներկայացուցիչներին: Խոսքըմիայն կանանց համար խանութների, գեղեցկության սրահների ու սպորտային ակումբների մասին է:

Մինչ ներկա պահը կրթության փոխնախարարը մնում է ամենաբարձր պաշտոնը, որ Սաուդյան Արաբիայում հաջողվել է հասնել Սաուդյան Արաբիայի հպատակ  կնոջը, իսկ 30 կին կարողացել է նույնիսկ  պատգամավորական  մանդատ ստանալ : Օրենսդրական խորհրդատվակամ կառույցում:

Անկախ

Չոր, թոշնած, գունատ կամ էլ յուղոտ մաշկ: Կնճիռներ, սպիներ, ծակոտիներ ու կորյակներ…
Հավերժական այս խնդիրներին 21-րդ դարում նոր լուծում է տրվել. պիլինգ` մաշկի արտաքին շերտի բիոլոգիական թեփոտումը, որի միջոցով հեռացվում են մաշկի մեռած բջիջները, կորյակները, մաքրվում ու նեղանում են ծակոտիները, բարելավվում է դեմքի գույնը, բարձրանում մաշկի տոնուսը:
«Պիլինգի ծառայությունը մեծ պահանջարկ է ստանում, հատկապես, ամռանը, քանի որ մաշկն ավելի շատ է աղտոտվում ու փոշոտվում»,-ասում է կոսմետոլոգ Արևիկ Բեկնազարյանը:
Ըստ ազդեցության միջոցների, մասնագետները պիլինգը բաժանում են 3 մասի.
1. մեխանիկական-(ձեռքերի միջոցով և տարբեր հղկանյութերով` սկրաբ, քսուքներ, գելեր, ընկույզի մանրացված կեղև, ծովային աղ, ավազ, շաքարեղեգ և այլն)
2. սարքի միջոցով (ուլտրաձայնային և լազերային պիլինգ)
3. քիմիական:

Պիլինգը տարբերակում են նաև ըստ ազդեցության աստիճանի. մակերեսային, միջին և խորը: Կոսմետոլոգն է որոշում, թե տվյալ մաշկին, որն է անհրաժեշտ:

«Երիտասարդ մաշկին բավական է մակերեսային պիլինգը, -ասում է Բեկնազարյանը, – Միջին և խորը պիլինգն իրականացնում են մաշկի տարիքային փոփոխությունների, խորը կնճիռների, սպիների, մաշկի չորության և պիգմենտացիայի դեպքում»:

Կոսմետոլոգն ասում է, որ խորը պիլինգն, ի տարբերություն մակերեսայինի, ավելի ժամանակատար է և մաշկի ավելի լուրջ խնդիրներ է լուծում: Երիտասարդ մաշկի դեպքում այն ցանկալի չէ, եթե իհարկե, լուրջ պատճառներ չկան: Օրինակ, Շվեյցարիայի լեռնային, բարձրադիր գոտիներից մեկում կա կլինիկա, որտեղ խորը պիլինգի միջոցով մաշկն ամբողջությամբ փոխում են: Այդ վայրը հատուկ է ընտրված, որպեսզի մաշկի վերականգնման շրջանում, որն այդ դեպքում մոտ 1-2 ամիս է տևում, մթնոլորտը լինի անթերի, և ինֆեկցիա չանցնի:

Մեխանիկական պիլինգ.
Պիլինգի ամենագործածական ձևն է: Այն ամեն տարիքում էլ թույլատրվում է և կարելի է կիրառել նաև տնային պայմաններում:
Բժիշկ-կոսմետոլոգները վստահեցնում են, որ մեխանիկական պիլինգն առանց ցավի է, և բացառվում է ինֆեկցիան: Տնային պայմաններում մեխանիկական պիլինգ կատարելու համար Բեկնազարյանը խորհուրդ է տալիս.

«Դեմքը մաքրեք, թրջեք, ապա սկրաբով մոտ 10-15 րոպե մերսեք պիլինգի համար նախատեսված խոզանակով` ընթացքում մաշկն անընդհատ թրջելով, վերջում սառը ջրով շփեք: Այդ պրոցեսը ոչ միայն մաքրում ու բարելավում է մաշկը, այլև բարձրացնում է դեմքի մկանային տոնուսը: Պրոցեդուրան միանգամայն անվնաս է և կարելի է շաբաթական մեկ անգամ կատարել»:

Մասնագետներն ասում են, որ պիլինգի էֆեկտիվությունն առաջին պրոցեդուրայից էլ ակնհայտ է, սակայն ավելի ամբողջական արդյունքի հասնելու համար անհրաժեշտ է որոշակի պարբերականություն` կախված մաշկի պրոբլեմներից ու առանձնահատկություններից:

Ուլտրաձայնային և լազերային.
Իրականցվում է պիլինգ սարքի միջոցով: Այն համարվում է մաշկի բարելավման «ամենաագրեսիվ» միջոցներից մեկը, սակայն կոսմետոլոգները վստահեցնում են, որ դրա միջոցով կարելի է հասնել տպավորիչ արդյունքների:
«Այն վերացնում է մեռած բջիջները, սպիները, բարելավում արյան շրջանառությունը,-ասում է Բեկնազարյանը,-արդյունքը կարելի է տեսնել 7-ից 10 օր հետո: Սակայն լազերային պիլինգի միակ թերությունն այն է, որ լազերն աշխատում է միայն մաշկի ամենավերին շերտում և չի հեռացնում խորը կնճիռներն ու պիգմենտացիաները: Լազերային պիլինգն արգելվում է, եթե մաշկի վրա կան բորբոքային մասեր կամ առկա են մաշկի թարախային հիվանդություններ: Այն արգելվում է նաև շաքարային դիաբետի, էպիլեպսիայի և մի շարք այլ հիվանդությունների դեպքերում»:

Քիմիական պիլինգ.
ոչ վիրահատական միջամտությամբ երիտասարդացման ամենատարածված մեթոդներից մեկն է, բացի այդ` ամենաէֆեկտիվը:
Քիմիական պիլինգն ավելի շատ է ներթափանցում մաշկի խորքերը և ավելի լուրջ խնդիրներ է լուծում: Մաշկի մեռած բջիջները մաքրվում են տարբեր քիմիական թթուների` առավել հաճախ` օրգանական թթուների միջոցով: Քիմիական պիլինգն իրականացնում են միմիայն կոսմետոլոգիական սրահներում:
«Դրա շնորհիվ բուժվում են կորյակներն ու ցանը, պիգմենտային բծերը, փոքր սպիները, որոնք մնում են ջրծաղիկի ու կորյակների բուժումից հետո, հարթվում են կնճիռները, վերականգնվում է մաշկի առաձգականությունը, նեղանում են ծակոտիները, նվազում է մաշկի յուղոտությունը,-թվարկում է կոսմետոլոգը,- քիմիական պիլինգը, սակայն, կարող է ալերգիա առաջացնել, ուստի պրոցեդուրայից առաջ ձեռքի մաշկի վրա կատարում են փորձնական պրոցեդուրա: Սակայն հաճախ, դա ևս խաբուսիկ է լինում. ձեռքի մաշկն ընդունում է, իսկ դեմքի մաշկը` ոչ»:
Այդ դեպքում կոսմետոլոգը խորհուրդ է տալիս դեմքը շտապ լվանալ սոդայաջրով, որպեսզի փոխազդեցությունը չհասցնի ներթափանցել մաշկի խորքերը:

Մարմնի պիլինգ
մարմնի էսթետիկ խնդիրների լուծման հիանալի տարբերակ է` առանց վիրահատական միջամտության: Այն ոչ միայն լուծում է մաշկի խնդիրները, այլև թեթևություն ու թարմություն է հաղորդում մարմնին, բարձրացնում տրամադրությունը: Հայաստանում այնքան էլ տարածված չէ, սակայն Եվրոպայում ու Ամերիկայում վաղուց է մտել կանանց կենսակերպի մեջ:
«Պիլինգի համար ինձ դիմում են ամեն տարիքի կանայք, անգամ իրենց երեխաներին են բերում,-ասում է Բեկնազարյանը,-Չի կարելի վախենալ պիլինգից, այն կարելի է կիրառել` սկսած 10 տարեկանից: Պարզապես մասնագետը պետք է լինի փորձառու և բարեխիղճ, հաշվի առնի մաշկի առանձնահատկությունները, սեզոնը, տարիքը և այլ հանգամանքներ` նախքան պիլինգի տեսակն ու ազդեցությունը որոշելը: Օրինակ, ամռանը քիմիական պիլինգ խորհուրդ չի տրվում անել, քանի որ արևի ճառագայթները փոխազդեցության մեջ կարող են մտնել քիմիական նյութի հետ և բորբոքում առաջացնել: Ձմռանը ևս ցանկալի չէ, քանի որ մաշկի վերականգնման շրջանում պետք է դեմքը չսառեցնել»:

Բարդություններից խուսափելու և պիլինգի արդյունավետությունը մեծացնելու համար մասնագետները նախազգուշացնում են` անհրաժեշտ է պիլինգից հետո լրջորեն խնամել մաշկը: Օրինակ, պիլինգի պրոցեդուրայից հետո արգելվում է արևահարվել, քանի որ մաշկի խորը շերտերը բաց են, խոցելի և ի վիճակի չեն ինքնուրույն դիմակայելու արտաքին գործոնների ազդեցությանը: Մաշկի վերականգնողական փուլում խորհուրդ չի տրվում ակտիվ ֆիզիկական աշխատանք ու լարվածություն ունենալ, քանի որ քրտնարտարդությունը կարող է դանդաղեցնել մաշկի վերականգնումը:

Ինչպես ցանկացած թերապիա, պիլինգը ևս ունի հակացուցումներ:
«Պիլինգը խորհուրդ չի տրվում զգայուն մաշկ ունեցողներին, -զգուշացնում է կոսմետոլոգը, – շատ կոսմետոլոգներ դա հաշվի չեն առնում, սակայն ամենամակերեսային պիլինգի դեպքում էլ պրոցեդուրան կարող է հակառակ էֆեկտ ունենալ, իսկ հղիության, կրծքով կերակրելու, հերպեսի սուր վիճակի և ջերմության դեպքում այն պարզապես արգելվում է»:
Կախված պիլինգի տեսակից ու ազդեցության աստիճանից` կան մի շարք հիվանդություններ, որոնց դեպքում ևս պիլինգը հակացուցված է, ուստի, Բեկնազարյանը խորհուրդ է տալիս նախքան մաշկը բարեփոխելու վերաբերյալ որոշում կայացնելը, ճշտել` արդյո՞ք ձեր օրգանիզմը պատրաստ է ընդունել պիլինգի այդ տեսակն ու աստիճանը:

Անկախ

Վիտամինների  պակասը մի շարք բացասական երևույթների պատճառ է դառնում. մարմնի քաշի և օրգանիզմի դիմադրողականության անկում, գերհոգնածություն, որոնք էլ իրենց ազդեցությունն են թողնում կնոջ մաշկի ու մազերի վրա:

Որպեսզի հասկանանք, թե գեղեցիկ ու առողջ տեսք ունենալու համար ինչ վիտամիններ են անհրաժեշտ մեր օրգանիզմին, կոսմետոլոգ Արևիկ Բեկնազարյանը  թվարկում է մի քանի ախտանշաններ:

«Մաշկի վրա կորյակային ցանը, կարմիր բծերը B և A վիտամինների խմբերի պակասի հետևանք են, մաշկի հաճախակի բորբոքումները վկայում են B2, B3, B6 վիտամինների անբավարարության մասին, թեփն առաջանում է B վիտամինների խմբի և սելենի (քիմիական տարր) պակասից, շուտ թափվող, թույլ, կոտրատվող մազերն ու եղունգները B վիտամինների խմբի և C վիտամինի անբավարարության հետևանք են, իսկ չոր, ճաքճքած, թեփոտ մաշկը կարող է A վիտամինի պակասից լինել»:

Կոսմետոլոգը խորհուրդ է տալիս վիտամինների պակասն առաջին հերթին լրացնել ճիշտ սննդակարգով և ապա` մաշկը սնուցել կոսմետիկ կամ բնական դիմակներով, քանի որ շատ հաճախ մաշկի ու մազերի խնդիրներն առաջանում են ներքին օրգանների  խաթարված աշխատանքից:

Մաշկի առողջ ու գեղեցիկ տեսքն ապահովող վիտամիններն են.

Վիտամին  C

Ամենակարևոր վիտամիններից է, որի անբավարարությունն առաջին հերթին ազդում է օրգանիզմի դիմադրողականության վրա: Այն շատ կարևոր է նաև ճիշտ նյութափոխանակության  համար: Ըստ մասնագետների` C վիտամինի պակասն օրգանիզմում կարող է պիգմենտացիա առաջացնել: Այս վիտամինը նաև բարձրացնում է աշխատունակությունը, թարմացնում  ողջ  օրգանիզմը: Կարևոր է իմանալ, որ C վիտամինն արագ օքսիդանում է, ուստի այն մրգերն ու բանջարեղենը, որոնք  պարունակում են այն, պետք է հնարավորինս թարմ վիճակում օգտագործել: Ըստ կոսմետոլոգի` կանանց  անհրաժեշտ է օրական այս վիտամինից ընդունել առնվազն 55-85 մգ: Շատ գիտնականներ էլ կարծում են, որ դրա օրական քանակն օրգանիզմում պետք է կազմի 200-500 մգ:

C վիտամինի քանակը մրգերում և բանջարեղենում (100գ չափաբաժնում) կազմում է. չորացրած մասուր-1200 մգ, թարմ մասուր-400 մգ, կարմիր պղպեղ-250 մգ, կարտոֆիլ-200 մգ, կանաչ պղպեղ-150 մգ, մաղադանոս-150 մգ, սամիթ-100 մգ, ծաղկակաղամբ-70 մգ, նարինջ-60 մգ, կաղամբ-50 մգ, լոլիկ-35 մգ, կարմիր հաղարջ-25 մգ, բալ-15 մգ, խնձոր-13 մգ, սոխ-10 մգ, բազուկ-10 մգ, սալոր-10 մգ, վարունգ-10 մգ, սխտոր-10 մգ, ծիրան-10 մգ, գազար-10 մգ:

Վիտամին A

Պարունակում է կենդանական ծագումով սնունդը. ձկան յուղ, կարագ, պանիր, կաթնաշոռ, ձվի դեղնուց, լյարդ, երիկամ: Բույսերի մեջ A պրովիտամինն է` կարոտինը, որն օրգանիզմում վերափոխվում է նույն վիտամին A-ի: Կարոտին պարունակող բույսերն են գազարը, սոխը, դդումը, սեխը, մասուրը, ծիրանը, կարմիր պղպեղը և այլն:

Կոսմետոլոգը բուսակերներին կամ դիետա պահողներին զգուշացնում է. «Ճարպերից, կենդանական յուղից հրաժարվելու դեպքում մաշկը չորանում է, թեփոտվում, կորցնում նրբությունը, ծածկվում եղջերաթաղանթով, մազերը կորցնում են փայլը, թուլանում են»:

Չոր մաշկի և մազերի դեպքում խորհուրդ է տրվում ամեն օր օգտագործել երկու ճաշի գդալ ձկան յուղ կամ 100 գ լյարդ, 300 գ գազար և 100 գ ծիրանաչիր:

Վիտամին B

«Մաշկի թարմությունն ապահովող ամենաանհրաժեշտ վիտամիններից է: Շատ կարևոր է ճիշտ նյութափոխանակության համար, որն էլ մաշկի երիտասարդ և առողջ տեսքի գրավականն է»,-ասում է կոսմետոլոգը: Առավել արդյունավետ է, եթե այս վիտամինն ընդունում ես օրական 60-100 մգ: B վիտամինի աղբյուր են արևածաղկի սերմը, բուսական յուղը` հատկապես եգիպտացորենինը, ցորենի ածիկի յուղը, նուշը և այլն:

B խմբի վիտամիններ.

Վիտամին B 1

Կարգավորում է նյարդային համակարգի գործունեությունը, աղեստամոքսային տրակտը, որոնք անմիջականորեն ազդում են մաշկի ու մազերի վրա: «Եթե մազերը ժամանակից շուտ թափվում են, մաշկը ծերանում է կամ նյարդերը գերլարված են, ապա ձեր սննդի մեջ մտցրեք անհրաժեշտ քանակությամբ B 1 վիտամին»,- խորհուրդ է տալիս կոսմետոլոգը: B 1վիտամին պարունակում են կաթը, աշորայի հացը, ոլոռը, լոբին, հնդկացորենը, լյարդը, երիկամները, ձվի դեղնուցը:

Վիտամին B 2

«Առանց այս վիտամինի խոսք լինել չի կարող գեղեցիկ ու առողջ մաշկի մասին»,- ասում է Արևիկ Բեկնազարյանը,- այն տեսողության համար շատ կարևոր վիտամին է: Եթե, օրինակ,  մթնշաղին կամ վառ լույսի տակ սկսում եք վատ տեսնել, կկոցում եք աչքերը, ինչն էլ դրանց շուրջ կնճիռներ է առաջացնում»:

Եթե աչքերը սկսել են վատ տեսնել, բերանի անկյուններում առաջացել են փոքրիկ ճեղքեր, դեմքին հայտնվել է կորյակային ցան, նշանակում է` ձեր օրգանիզմում B վիտամինի պակաս կա: Այս վիտամինի պահանջն օրգանիզմում օրական կազմում է 2-3 մգ: B վիտամինով հարուստ է կաթնամթերքը` հատկապես կեֆիրը, ինչպես նաև հավի, տավարի միսը, ձուկը, ոլոռը, կանաչ սոխը, սամիթը:

Վիտամին  B 3

Այս վիտամինի անբավարարության դեպքում մազերը շուտ են ճերմակում: Այն գտնվում է բոլոր բուսական և կենդանական հյուսվածքներում:  B 3 վիտամին  պարունակում են տավարի լյարդը, երիկամները, ձվի դեղնուցը և այլն:

Վիտամին B 9

Այս վիտամինով հարուստ են սպանախը, ձմերուկը, խնձորը, կաղամբը, գազարը, տավարի լյարդը, կաթը, կաթնաշոռը և այլն: Այս վիտամինի բավարար քանակն անհրաժեշտ է ինչպես օրգանիզմի բոլոր օրգանների նորմալ գործունեության, այնպես էլ մաշկի համար: B 9 վիտամինի անբավարարությունն , առաջին հերթին, ազդում է մազերի աճի վրա:

Անկախ

Այսօր ԽՍՀՄ Ժողովրդական արտիստուհի Ալլա Պուգաչովան նշում է իր հոբելյանը. լրանում է նրա 65 տարին: Ավելի վաղ նա քանիցս նշել  է, որ իր կենսագրությունը վաղուց ու լայնորեն հայտնի է, այնպես որ, երբեք տարիքը թաքցնելու հարկ չի եղել:

Նա ծնվել է Մոսկվայում, 16 տարեկանում առաջին անգամ դուրս է եկել պրոֆեսիոնալ բեմ:  Թողարկել է 100 ալբոմ, որոնց ընդհանուր տպաքանակը գերազանցել է 250 մլն-ը:

Ուղիղ 5 տարի առաջ, իր 60-ամյակի օրը նա հայտարարեց, որ հեռանում է բեմից: Ասում են` խոսքը չի դրժել:

Անկախ

«Ամազոնուհի» բառը հին հունարենից թարգմանած նշանակում է անստինք կին: Ըստ հին հունական առասպելի՝ ամազոնուհիները միակուրծք կանանցից կազմված ցեղ էր, որն աչքի էր ընկնում իր ռազմատենչությամբ։ Կա վարկած, որ ամազոնուհինները բնակվել են Սև ծովի արևելյան կամ հյուսիսային ափամերձ շրջաններում, Կովկասում կամ Կասպից ծովի մոտ: 1928 թվականին Սև ծովի ափին իշխանի գերեզման գտան. այն զրահապատ էր՝ վրան դրված նետ ու աղեղ և կացին: Ավելի մեծ էր գիտնականների զարմանքը, երբ պարզեցին, որ զինվորը կին է եղել…

Ենթադրվում է, որ նրանք հրաշալի նետաձիգ էին, վարժ կռվում էին կացնով:

Ամազոնուհիների մասին հիշատակումներ կան դեռևս Հոմերոսի կողմից: Ամազոնուհիների հովանավոր Աստվածուհին համարվել է Արտեմիսը:

Ըստ հին ավանդապատումների` ամազոնուհիները կտրում էին իրենց աջ կուրծքը` աղեղից ու նետից ավելի հեշտ օգտվելու համար: Չնայած դրան, որևէ նկարի կամ ճարտարապետական կոթողի մեջ պատկերված չէ առանց կրծքի ամազոնուհի:

Նրանք վարժ ու քաջ հեծյալներ էին: Տարեկան մի անգամ ամազոնուհիները կապ էին հաստատում տղամարդկանց հետ` սերունդ ունենալու նպատակով: Տղա ծնվելու դեպքում սպանում էին կամ տալիս հորը, իսկ աղջկան պահում, վարժեցնում զինվորական գործին:

Լեգենդար ամազոնուհիները հավանաբար եղել են սովորական կանայք, որոնց կենսակերպն էլ նրանց տղամարդկային և ուժեղ է դարձրել: Ընդհանուր ռամամբ ամազոնուհիներին գերբնական ծագում չի վերագրվել: Լեգենդները  նրանց մասին տեղեկություն են հայտնում  որպես լիարժեք իրական ցեղի:

Պատմությունը վկայում է, որ ամազոնուհիներն իսկապես գոյություն են ունեցել: Ճիշտ է, միշտ չէ, որ նրանք եղել են  նետ ու աղեղավորներ կամ էլ կտրել են աջ կուրծքը. մարդկության հիշողությունը չի պահպանել անուններ, ուստի ավանդաբար, մարտնչող կանանց համայնքը, որոնք ապրում էին առանձին, առանց տղամարդկանց, անվանուն են ամազոնուհիներ:

Սովարաբար դրանք եղել են ոչ մեծ խմբեր՝ հազվադեպ ցեղախմբի չափի հասնող, որի ի հայտ գալու համար երկու պայման է եղել. տղամարդկանց անհետացումը և կանանց՝ տղամարդկային պարտականություններ իրենց վրա վերցնելու պատրաստակամությունը:

Երբ տարբեր ցեղախմբեր հարձակվում էին մեկը մյուսի վրա, հաղթողն առաջին հերթին ոչնչացնում էր հակառակորդ տղամարդկանց: Կանայք, մնալով երեխաների հետ անպաշտպան, կա՛մ մահանում էին, կա՛մ միավորվում այլ ցեղախմբի հետ, երրորդ տարբերակը ամազոնուհի դառնալն էր, որը նշանակում էր վերցնել տղամարդկանց զենքերը և ինքնուրույն պաշտպանվել: Նահանջի տեղ չկար, և դրա համար էլ նրանք այդքան փայլուն մարտիկներ էին::

Բայց ինչ էլ որ լեգենդն ասի, ամազոնուհիների կյանքը չի սահմանափակվել միայն մարտով. նրանք պետք է սնվեին, դաստիարակեին երեխաներին, կազմակերպեին կենցաղը:

Ինքնաբերաբար ի հայտ է եկել պարտականությունների բաժանման սխեմա: Աղջիկներին սովորեցնում էին ռազմարվեստ: Ավելի մեծ աղջիկները ներառվում էին գործող բանակում և սննդի ջոկատներում: Հաունանալով՝ նրանք ծնունդ էին տալիս, իսկ որոշ ժամանակ անց սկսում կռվել: Որոշ ժամանակ հետո անցնում էին սպասարկող անձնակազմ: Իհարկե, այս փուլերից յուրաքանչյուրում ամեն ամազոնուհի կարող էր զոհվել: Քառասնամյա ամազոնուհին համարվում էր խոր ծեր՝ չնայած որ հազմադեպ  կարող էր որևէ մեկը հասնել այդ տարիքի:

Կանանց այս ցեղի կառուցվածքը, կենսակերպը, սննդի աղբյուրները, տղամարդկանց հետ շփման ձևը՝ այս ամենը մեծ հաշվով կախված է եղել միջավայրից:

Պատահական չէ, որ ավելի հաճախ հանդիպում են տափաստաններում ապրող ամազոնուհիների մասին լեգենդներ:

Գրեթե բոլոր տափաստանային ամազոնուհիները հետևել են իրենց նախնիների ավանդույթներին: Նրանք ձիեր են բուծել, քնել թեթև վրաններում, սովորեցրել իրենց դուստրերին ապրել ծանր պայմաններում, հարևանների հետ ռազմական բախումներից չխուսափել, սակայն ինքնակամ ոչ ոքի վրա չհարձակվել:

Ֆիզիկական ուժը, տոկունությունը, ռազմարվեստը նրանց մեջ ամենաբարձրն է գնահատվել: Դրա համար էլ թագուհուն ընտրել են ծիսական մրցույթների հաղթողներից: Այդ մրցույթների մեջ մտել են նետաձգությունը, ձիավարությունը, մենամարտը:

Պլուտարքոսը գրել է, որ ամազոնուհիները կրել են կարճ, մինչև ծնկները հասնող զգեստ, բաղեղի տերև հիշեցնող վահան և սաղավարտ բռնել:

Երեխայի ծնունդը նրանց համար ցեղը բազմացնելու միջոց էր: Իրենց նախնիների նման, նրանք էլ առևանգում էին իրենց զուգընկերոջը հակառակորդ ցեղախմբերից և նրանց «գործնական նպատակով» օգտագործում:

Տարբերությունն այն է, որ հարսնացուների փոխարեն փեսացուներ էին առևանգվում, սակայն ոչ ընտանիք կազմելու նպատակով, այլ կարճաժամկետ բեղմնավորման նպատակով: Կա նաև վարկած, որ այդ գործընթացից հետո գերիներին սառնասրտորեն սպանում էին՝ նրանց հանդեպ չզգալով ո՛չ սեր, ո՛չ ատելություն:

Ամազոնուհիների ողջ կյանքը՝ և՛ խաղաղ, և՛ պատերազմական ժամանակներում, ղեկավարվում էր բանակի կողմից: Այն մեծ չէր, կազմում էր ցեղախմբի մոտ մեկ քառորդը, ուստի զինվորների վրա չափազանց մեծ պարտականություններ էին դրված. նրանք պարտավոր էին մշտապես սնունդ հայթայթել, պաշտպանել ցեղախումբը թշնամիներից, լինել մարտունակ և իհարկե, շարունակել սերունդը:

Սակայն աստիճանաբար կույս-մարտիկները սկսում էին օգտագործել վեճերի լուծման խաղաղ եղանակներ: Գարնանը նրանք հարևան ցեղախմբերից ընտրված  տղամարդկանց հետ մեկ ամսով անցնում էին զեչոք գոտի, իսկ սահմանված ժամկետից հետո երջանիկ հայրերին էին տալիս նորածին տղաներին՝ աղջիկներին թողնելով իրենց: Հայտնի է, որ ամազոնուհիների թագուհի Ֆալեստրան գնացել է Ալեքսանդր Մակեդոնացու մոտ և ասել. «Ես այստեղ եմ հասել, որ քեզ որդի պարգևեմ, իսկ եթե աղջիկ ծնվի, վերցնեմ ինձ, որովհետև կանանց մեջ չկա ինձանից ավելի ուժեղն ու համարձակը , իսկ տղամարդկանց մեջ՝ քեզանից ավելի փառահեղը»:

Անկախ

Ռիգայում  Լատվիայի խորհրդարանի (սեյմ) նիստի ժամանակ, անծանոթ չարագործները 3 պատգամավորների փոքրածավալ համակարգիչներն են գողացել:

Գողերի զոհն են դարձել խորհրդարանի փոխխոսնակ Անդրեյ Կլեմնտևն ու Ձինտարս Ռանսաչսը և պատգամավոր Յանիս Վուցանսը:

Ոստիկանությունը հետաքննություն է սկսել: Հայտնի է, որ խորհրդարանի շենք մտնել կարելի է միայն հատուկ անցաթղթով: Առայժմ տուժածներին նոր տեխնիկա են գողացվածի փոխարեն տվել:

Անկախ

Սույն թվականի մարտի 8-ին, ժամը՝ 13:00,ՙՙՖեմինիստ պլատֆորմ՚՚ նախաձեռնությունը իրականացրեց քայլերթ՝ Կանանց իրավունքների պաշտպանության միջազգային օրվա կապակցությամբ:

Երթը մեկնարկեց  13:00՝ Իսահակյանի արձանի մոտից և ավարտվեց Ազատության հրապարակում:

Ամենամյա ավանդույթ դարձած երթն այս տարի տարբերվեց իր յուրահատկությամբ, քանի որ այն իրականացվեց է ոչ միայն Կանանց ռեսուրսային կենտրոնի, այլև մի շարք կամզկերպությունների և անհատների համատեղ աշխատնքի արդյունքում՝ Ֆեմինիստ պլատֆորմի շրջանականերում: Քայլերթը պարբերաբար ընդհատվեց կանանց իրավունքների պաշտպանության խորագրեր կրող և հաջողակ հայ կանանց պատմություններ արտացոլող ֆլեշմոբերով:

Երթի հիմնական նպատակն էր` բարձրացայնել կանանց իրավունքների պաշտպանության կարևորության և  մեր իրականությունում առկա սեռադերիային փոխհարաբերություններին վերաբերող կարծրատիպերում առկա վտանգների մասին, որոնք նպաստում են կանանց նկատմամբ բռնության տարածմանն ու ամրապնդմանը:

«Ամո՜թ չէ» պնդումը որպես քայլարշավի հիմնական հաղորդագրություն ընտրելով` երթի մասնակիցները բարձրաձայնեցին  հայ հասարակությունում ամոթի շղարշի տակ թաքնված բռնությունների մասին:

Երթի ընթացքում բաժանվել են հետևյալ բովանդակություններով թռուցիկներ`

Ամոթ չէ աշխատելը
Աշխատանքի իրավունքը բոլոր մարդկանց անքակտելի իրավունքն է:

Ամոթ չէ չամուսնանալը
Ամեն օր կանանց իրենց ընտանիքը, ընկերները, ծանոթները, հասարակությունը և ԶԼՄ-ներն ասում են, որ նրանք պետք է ամուսնանան և եթե դա չանեն ապա այս կյանքում իրենց նպատակին ծառայած չեն լինի: Ամուսնանալը կյանքի նպատակ չէ:

Ամոթ չէ բռնության մասին բարձրաձայնելը
Հայաստանում յուրաքաչյուր 4-րդ կինը ենթարկվում է բռնության: Հիշիր, որ միշտ կան մարդիկ, ովքեր քեզ կաջակցեն:

0 800 01 280

099 88 78 08

0800 80 850

Ամոթ չէ աղջիկ երեխա ունենալը
ՄԱԿ–ի Բնակչության հիմնադրամի տվյալների համաձայն՝ վաղ 1990-ականներից ի վեր, Հայաստանում շեղվել է նորածինների հարաբերակցությունը՝ 2012 թ.-ին կազմելով 114 տղա՝ 100 աղջկա դիմաց: Մինչդեռ բնականոն է համարվում 102-ից 106 տղա`100 աղջկա դիմաց 
հարաբերակցությունը: Եթե սեռով պայմանավորված հղիության արհեստական ընդհատումների երևույթը 
շարունակվի, ըստ կանխատեսումների, մինչև 2060 թ.-ը Հայաստանը կկորցնի գրեթե 93.000 կին:
Ամոթ չէ ուշ տուն գալը

ժամանակը սեփական հայեցողությամբ տնօրինելու իրավունքը բոլորինն է, ճիշտ այնպես ինչպես ազատ տեղաշարժվելու և կարծիք արտահայտելու իրավունքը:

Տարիներ շարունակ աշխատելով կանանց իրավունքների պաշտպանության ոլորտում և անմիջականորեն առնչվելով ՀՀ մարզերում և մայրաքաղաքում ապրող կանանց խնդիրներին` կարևոր ենք համարել հենց այս հաղորդագրությունների փոխանցումը քայլարշավի ընթացքում:

Հակիրճ անդրադառնանք թռուցիկների  բովանդակությանն ու դրանց մեջ զետեղված իմաստին:

ՀՀ -ում` հատկապես փոքր քաղաքներում և գյուղերում լայնորեն տարածված է այն կարծրատիպը, որ կինը չպետք է աշխատի, քանի որ տղամարդու գերագույն պարտականությունն է տունը պահելը, իսկ կինը պետք է զբաղվի բացառապես երեխաների և տան մասին հոգ տանելով: Հաճախ շրջանառում է տեսակետ «Ամոթ չէ՞, բա ես մեռե՞լ եմ, որ կինս աշխատի…», կան այլ` ավելի ծայրահեղ դեպքեր, երբ կնոջը թույլ չեն տալիս աշխատել` վերջինիս խանդելու պատճառով, չեն ցանկանում կնոջը տեսնել այլ տղամարդկանց հետ նույն տարածքում, անգամ եթե դա աշխատավայր է: Կան նաև դեպքեր, երբ կնոջը թույլ չեն տալիս բարձրագույն կրթություն ստանալ` վստահ լինելով, որ կինը և կարիերան անհամատեղելի երևույթներ են և որ միևնույն է` նրա ինքնաիրականացումը պետք է դրսևորվի ընտանիքի ներսում, միայն, ուրեմն` ինչու՞ աշխատել:

Երթի մասնակիցներն արձագանքում են`

Ամոթ չէ աշխատելը
Աշխատանքի իրավունքը բոլոր մարդկանց անքակտելի իրավունքն է:

Ինչ վերաբերում է «Ամոթ չէ չամուսնանալ» դատողությանը,

Ամուսնությունը յուրաքանչյուրի որոշման հարցն է: Դրական, հարգանքի վրա հիմնված փոխհարաբերություններ ունենալու համար ամուսնությունն ինքնանպատակ չպետք է լինի, այլ միայն գիտակցական որոշում:

Կարծում ենք` նորություն չէ «տանը մնացած» արտահայտությունը, որը բացառապես վերաբերում է որոշակի տարիքը հատած աղջիկներին, որոնք հասրակության մեջ արմատացած սովորության համապատասխան` պետք է արդեն ամուսնացած լինեին: Եվ եթե նրանք դեռևս ամուսնացած չեն, ապա դեպքերի մեծամասնությունում արժանանում են բազմազան պիտակների` անհրապույր լինելուց մինչև անբարոյականություն:

Մենք` երթի մասնակիցներս, մեր վրդովմունքն ենք հայտնում նման վերաբերմունքի դեմ և հայտնում, որ ամուսնանալը կյանքի նպատակ չէ, այլ գիտակցական ընտրություն: Ոչ ոք իրավունք չունի պիտակներ կպցնելու մարդկանց նրա պատճառով, որ վերջիններս չեն արդարացնում իրենց ակնկալիքները:

Ամոթ չէ բռնության մասին բարձրաձայնելը

Հայաստանում յուրաքաչյուր 4-րդ կինը ենթարկվում է բռնության, սակայն շատերը լռում են դրա մասին, քանի որ հասարակությունը չի ողջունում «տան ներսում կատարվածը դուրս հանելը»: Հիմնվելով վերջին երկու տարիների ընթացքում  ընտանեկան և սեռական բռնության դեպքերի ուսումնասիրությունների վրա, կարող ենք ասել, որ կանայք շատ հաճախ չեն բարձրաձայնում իրենց հետ կատարված բռնության մասին, չեն դիմում համապատասխան մարմիններ, քանի որ նրանց հարազատները, բարեկամները և հենց իրենք հավատացած են, որ ամոթ է խոսել դրա մասին, քանի որ դա կնոջ թերացումն է`չի կարողացել ընտանիքում համապատասխան մթնոլորտ առաջացնել և այլն: Ամոթը, վախը, հնարավոր և առկա սպառնալիքները պատճառ են դառնում ընտաիքում և դրանից դուրս կանանց նկատմամբ բռնության բազմաթիվ դեպքերի գոյության: Ցավոք,  լռությունը բռնության հետևանքով մահվան պատճառ է դարձել որոշ կանանց համար:

Քայլերթի ընթացքում մասնակիցները բարձրաձայնել են այս երևույթի անթույլատրելիության մասին, և կոչ արել մարդկանց ձերբազատվել այդ կործանարար կարծրատիպից: Ամոթ չէ’ բարձրաձայնել բռնության մասին, ամոթ չէ’ պայքարել քո իրավունքների պաշտպանության համար:

Ամոթ չէ աղջիկ երեխա ունենալը
… Եթե սեռով պայմանավորված հղիության արհեստական ընդհատումների երևույթը շարունակվի, ըստ կանխատեսումների, մինչև 2060 թ.-ը Հայաստանը կկորցնի գրեթե 93.000 կին:

Տարիներ շարունակ ՀՀ-ում պահպանվել է այն տեսակետը, որ ընտանիքում առաջնեկը պետք է տղա ծնվի: Այս նախապատվությունը կա նաև այսօր, հատկապես` ավելի փոքր բնակչություն ունեցող վայրերում, որտեղ ավանդույթներն ավելի ամուր ուժ ունեն: Երբեմն ընտանիքներում աղջիկ ունենալը առաջացնում է խոր հիասթափություն, մեղադրվում է կինը:

Տղա ունենալը պատիվ է բերում տան հարսին, գովասանք, հակառակ երևույթն էլ` պարսավանք է առաջացնում:  Տղա ունենալը համարվում է ավելի ռեսուրսային, քանի որ նրա ամեն ջանքը մնում է տանը, իսկ աղջկան մի օր ուրիշին են տալու:

Այսօր առավել քան ակնհայտ է ՀՀ-ում սեռով հիման վրա աբորտների թվաքանակի աճը: Անցյալ տարվա տվյալներով` ՀՀ-ն երրորդ երկիրն է Չինաստանից և Ադրբեջանից հետո` սեռի հիման վրա աբորտի ցուցանիշներով:

Ամոթ չէ ուշ տուն գալը

Տարածված կարծրատիպ` «լավ աղջիկնրը երեկոյան տանն են լինում»: Այս կարծրատիպի գոյության մեջ համոզվելու համար բավարար է միայն մի քանի անգամ մի քանի մարզ այցելել, որտեղ երեկոյան ժամերին կարելի է մեկ ձեռքի մատների վրա հաշվել հանդիպած աղջիկներին: Այս ամենը կապված չէ դուրս գալու ցանկության կամ անհրաժեշտության բացակայության հետ, այլ  դեպքերի մեծամասնությունում` բացասական համբավ ձեռքբերելու հետ:

Այս կարծրատիպն իր մեջ նաև այլ վտանգներ է պարունակում, երեկոյան ժամին դրսում գտնվող աղջկա անվտանգությանն էլ սպառնացող վտանգներ ավելի հաճախ են լինում, քանի որ նրանց հաճախ դիտարկում են որպես անբարո, հետևապես թույլ տալիս անառակաբարո պահվածք, որն ուղեկցվում է սեռական ոտնձգություններով և բռնությամբ:

Ակցիայի մասնակիցներն ընդվզում են այդ վերաբերմունքի դեմ, որը բռնություն է ծնում:

Երթի մասնակիցները հայտնել են վերոնշյալ երևույթների անընդունելի լինելու մասին և ընդգծել սույն և մի շարք այլ կարծրատիպերից ձերբաատվելու անհրաժեշտությունը:

Մի երկրում, որտեղ  Սահմանադրությունն ապահովում է հավասար իրավունքներ և հնարավորություններ տղամարդկանց և կանանց համար, անընդունելի է իրավական որևէ հիմք չունեցող, կարծրատիպերի և նախապաշարմունքների վրա հիմնված նման երևույթների ընդունումը, պահպանումը: Սա կանանց նկատմամբ բռնության դրսևորում է, որն անընդունելի է :

Էլվիրա Մելիքսեթյան, հասարակության հետ կապերի պատասխանատու

Ֆեմինիստ պլատֆորմի անդամ

Անկախ

Տարիներ շարունակ ՙՙՕրինած Երկիր՚՚ կուսակցությունը բազում նախագծեր է իրականացրել, որոնք միտված են եղել նպաստել կանանց, ինպես նաև երեխաների իրավունքների պաշպանությանը, բազմազավակ ընտանիքների խնդիրների լուծմանը: Այսօր լրագրողների հետ ահնդիպման ժամանակ խոսելով կանանց միամսյակից` ասաց ԱԺ պատգամավոր Հեղինե Բիշարյանը:

Նրա խոսքով` այսօր բազմազավակ ընտանիքների մեծ մասը սոցիալական խնդիրներ ունեն, Օրենսդիր մարմնի ներկայացուցիչները պետք է այնպես անեն, որ բազմազավակ ընտանիքների սոցիալական խնդիրները գոնե մասամբ լուծվեն:

ՙՙԲազմազավակ մայրերին առնչվող օրենքի համաձայն` մինչև երկու տարեկան երեխաներ ունեցող աշխատունակ մայրերն ամեն ամիս 18 000 դրամ նպաստ են ստանում, իսկ այն մայրերը, ովքեր չեն աշխատում, առավել ևս մարզերում բնակվող, չեն կարողանում ստանալ այդ գումարները: Մենք առաջարկում ենք կառավարությանը, որ խտրականություն չդնի աշխատող և չաշխատող մայրերի միջև, այլ սոցիալական աջակցություն ստանան անխտիր բոլորը՚՚,- ասաց Հեղինե Բիշարյանը:

ԱԺ պատգամավորի խոսքով` քանի որ ինքըՙՙԿանանց և տղամարդկանց հավասար իրավունքների մասին՚՚ օրենքի հեղինակն է, կարծում է, որ անպայման բոլոր գերատեսչություններում կանանց դերակատարությունը պետք է ապահոված լինի:

Հարցին՝խորհրդարանում ումից է առաջին շնորհավորանքը ստացել, Հեղինե Բիշարյանը պատասխանեց. ՙՙԱԺ-ում իմ բոլոր գործընկերները մեզ շնորհավորեցին, երեկ Ազգային Ժողովի նախագահ Հովիկ Աբրահամյանն էլ բոլոր կանանց շնորհավորեց է և ծաղիկներ նվիրեց, բոլոր տղամարդկանց շնորհավորանքներն էլ կարևոր են՚՚:

Անկախ

Ես կողմ եմ, որ մարդկությունը չբաժանվի ըստ սեռային պականելության: Ազգային Ժողովն իր օրենքներով պետք է այնպես անի, որ մարդիկ առանց իրենց սեռային պատկանելություն հավասար օգտվեն օրենքներից: Այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց ԱԺ պատգամավոր Մարգարիտ Եսայանը:

ԱԺ պատգամավորը նշեց, որ ներկայումս Խորհրդարանում աշխատում է 14 կին պատգամավոր, որոնց միջև որևէ առճակատում չկա:

ՙՙՄենք աշխատում ենք շատ համերաշխ և խանդի, չարության կան նախանձի դրսևորում չկա: Մեր խորհրդարանի բոլոր կանայք շատ խելացի են, բոլոր հարցերում ունեն ակտիվ դիրքորոշում: Հայտնի, է, որ տղամարդիկ սիրում են կոշտ արտահայտվել խորհրդարանի դահլիճում: Ես նկատել եմ, որ երբ Խորհրդարանի դահլիճում կանայք են լինում, տղամարդիկ զսպում են իրենց կամ ներողություն խնդրում: Կանանց դերակատարությունը օգնում է խորհրդարանի դերի բարձրացմանը՚՚,- ասաց Մարգարիտ Եսայանը՝ հավելելով, որ այսօրվա Խորհրդարանի և նախորդ Խորհրդարանների միջև մի տաբերություն կա, այսօր Խորհրդարանի դերը բարձրացել է և դրա մեջ իրենց մեծ դերակատարություն ունեն կանայք:

Հարցին՝ որ պատգամավորի բարեմաղթանքն ամենից շատ ցանկանային լսել, Մարգարիտ Եսայանը պատասխանեց. ՙՙԵս ափսոսում եմ, որ այսօր Գերմանիայում Հայաստանի դեսպան Վահան Հովհաննիսյանը հիմա պատգամավոր չէ, նա միշտ շատ հետաքրքիր ձևով էր շնորհավորում կանանց՚՚:

Մարգարիտ Եսայանի կարծիքով՝ որքան կանայք շատ լինեն գործադիր մարմնում, տղամարդկանց գործերը դրանից կշահեն: Բոլորովին պետք չէ, որ կանայք ձգտեն հավասարվել տղամարդկանց, նրանք այլ մարտավարություն պետք է մշակեն երկրում ինչ-որ բան փոխելու համար:

ՙՙՉպետք է մոռանալ նաև այն կանանց և մայրերին, ովքեր զավակներ են կորցրել: Դրա վառ վկայությունն է վերջերս հայ-ադրբեջանական սահմանին հակառակորդի դիվերսիոն հարձակումից զոհված հայ զինվորի դեպքը: Այսօր ամենակարևոր մաղթանքը խաղաղությունն է՚՚:

Անկախ

Մարտի 8-ը, որով Հայաստանում մեկնարկում է «կանանց միամսյակը», նրանց սեր խոստովանելու և շնորհակալություն հայտնելու օր է: Այս կապակցությամբ  խոսեցինք ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր վարչության 3-րդ վարչության պետ, ոստիկանության գնդապետ Նելլի Դուրյանի հետ:

– Տիկին Դուրյան, 1857 թ. մարտի 8-ից, որից սկիզբ առավ կանանց իրավունքների պաշտպանության օրը նշելու ավանդույթը, անցել է ավելի քան 157 տարի, բայց կանայք դեռ պայքարում են իրենց իրավունքների համար:
– Կանայք սիրում են պայքարել, բայց մի պայմանով, որ անպայման պետք է հաղթեն: Երկաթյա լեդին՝ Մարգարետ Թետչերը, ասում էր. «Ես կարող եմ շատ երկար և համբերատար սպասել, բայց վերջում պետք է իմ ուզածով լինի»: Կանանց իրավունքերի պայքարը խիստ կապված է հակառակ սեռի ներկայացուցիչների հետ: Հետաքրքիր բան է, չէ՞, մեր եկեղեցին, օրինակ, սահմանում է տեր և հնազանդ կարգավիճակը: ՀՀ Սահմանադրության ու Եվրոպայի խորհրդի իրավական (ոչ միայն) ակտերի, նախադեպերի պահանջները ուրիշ են. պահանջը ձևակերպված է հստակ՝ կնոջ և տղամարդու հավասար իրավունքներ:
Վիճակագրությունը ցույց է տալիս, որ հանրապետությունում ավելի շատ աշխատում են կանայք, քան տղամարդիկ: Սա արդեն ենթադրում է, որ նախկին կարծրատիպերը մի քիչ կոտրվել են, և կանայք տղամարդկանց հետ հավասար լինելու հնարավորություն ունեն:
Բայց ասեմ նաև, որ 157 տարի հետո էլ կանայք պայքարելու են իրենց ոտնահարված իրավունքների համար:

– Դուք հիշեցիք Երկաթյա լեդիին, ես՝ ադամանդե փիլիսոփա Անդրե Մորուային: Նա ասում էր, որ ղեկավարման հատկությունը մարդուն տրվում է ի ծնե:
– Այո՛, ես էլ եմ այդպես կարծում: Գիտեք, դա պետք է քեզ ժառանգաբար տրվի: Այստեղ միանշանակ մեծ դեր ունեն նաև ծնողները, իսկ իմ ծնողները եղել են ոստիկաններ: Ես կարծում եմ, որ նախ կայացած մարդ, կայացած քաղաքացի, հետո նոր ղեկավար լինելու համար հիմնական մեխը, ողնաշարը հիմնավոր ու կայուն կրթությունն է:
Եթե դպրոցում առաջինն ես, բոլորի համար օրինակ ես, չէ՞, եթե համալսարանում լավագույնն ես, բնականաբար, աչքի ես ընկնում: Ես ուսանել եմ Վոլգոգրադի լավագույն քննչական դպրոցում, բայց պետք է ասեմ, որ իմ ամբողջ կյանքում սովորել եմ, և այսօր էլ շարունակում եմ սովորել:

– Տիկին Դուրյան, գրեթե բոլոր ոլորտներում էլ կան մրցակիցներ, խանգարողներ: Հետաքրքիր է իմանալ՝ Ձեր ճանապարհին եղե՞լ են խանգարողներ:
– Ընդհանրապես մրցակցությունը լավ բան է, եթե դա բերում է զարգացում, առաջընթաց: Ես տասնյակ տարիներ է, ինչ ոստիկանությունում եմ, երբեք լարվածություն գործընկեր-գործընկերուհիներիս նկատմամբ չեմ ունեցել: Կին ոստիկաններն այն ժամանակ շատ քիչ էին, տղամարդիկ էլ չեմ կարծում, որ փորձել են խանգարել: Քրեական հետախուզությունն, այնուամենայնիվ, թիմային աշխատանք է պահանջում, և այստեղ անհատի խնդիր գրեթե չկա: Կին ոստիկաններից ոմանք ինձնից սովորել են, ինչ-ինչ բաներ վերցրել են, հարցրել, հետաքրքրվել: Իսկ ես սիրով փորձել եմ իմ գիտելիքները նրանց հաղորդել:

– Ասում են` կանայք պետք է լինեն խոհանոցում, իսկ տղամարդիկ` ղեկավար աթոռներին:
– Դրա մեջ, իհարկե, կա իմաստ, և կնոջ առաջին դերն իրոք երեխաների դաստիարակությամբ զբաղվելն է: Իմ երեխաներն արդեն չափահաս են ու չեմ կարծում, որ պաշտոնավարման ընթացքում մատների արանքով եմ նայել. միշտ էլ ընտանիքը իմ կյանքում եղել և մնում է առաջին տեղում: Խոհանոց շատ եմ սիրում, որքան էլ հոգնած լինեմ, մեկ է, խոհանոցը կարծես գերբնական ուժ ունի ու դրական լիցքեր է հաղորդում:

– Դուք միշտ խոսում եք ոստիկանի տեսանկյունից, բայց ուզում եմ մի հարց տալ, որ պատասխանեք հայուհու տեսանկյունից: Կհիշե՞ք կանանց մասին գրված մեկ օրենք, որն արտոնություններ է տալիս կնոջը:
– Ասեմ: Մեր աշխատանքային օրենսգիրքն ամենամեծ արտոնություններն է տալիս մայրերին: Մեր երկրում 3 տարի կնոջն իրավունք է տրված նստել տանը և երեխա դաստիարակել, խնամել: Շուրջ մեկ տարի պահպանվում է մեր մայրերի ամբողջ հաստիքային աշխատավարձը: Մեր երկրում նախածննդյան և ետծննդյան արձակուրդները բավական երկար են: Ես չեմ ասում, որ այս օրենքը միայն ու միայն մեր երկրում է գործում, շատ պետություններ կան, որոնք օրինաչափ են համարել կանանց արտոնությունները բարձրացնելը: Սովորաբար հաշվի է առնվում այն հանգամանքը, որ դա իսկապես խթանում է բնակչության թվի աճը ու, միանշանակ, հրաշալի հնարավորություններ ընձեռում նորաստեղծ ընտանիքներին:

– Բայց ամեն դեպքում կնոջ և տղամարդու ընդունակությունները տարբեր են, չէ՞:
– Մոտեցումները կյանքի նկատմամբ, անշուշտ, տարբեր են:
Տղամարդիկ ավելի պրագմատիկ են, ավելի կոնկրետ են նայում կյանքին, նրանք ավելի շատ զբաղվում են, ասենք, ֆինանսներով, բանկերով, իսկ կանայք զբաղվում են բնապահպանական խնդիրներով, սոցիալական, կրթական, մշակութային խնդիրներով:
Եվ եթե ուզում ես, որ հասարակությունը լիարժեք լինի, երկուսն էլ անհրաժեշտ են: Հետևաբար, երկուսի գումարը կարող է տալ ներդաշնակ հասարակության զարգացում, և այստեղ ես կարծում եմ` կանայք, երեխաներ ունենալով, միշտ հետ են մնում տղամարդկանցից, քանի որ ստիպված են զբաղվել երեխայով: Այստեղ կանանց դերը ավելի դժվարանում է, քանի որ կանայք ավելի օժտված պետք է լինեն, որ կարողանան ամեն ինչ հասցնել:

– Դուք տասնյակ տարիներ է՝ ոստիկանությունում եք: Ի՞նչ եք կարծում, կնո՞ջն են ավելի շուտ հավատում, վստահում, թե՞ տղամարդուն:
– Ընդհանրապես հասարակությունը տղամարդկային է: Դա այդպես է ոչ միայն Հայաստանում: Աշխարհում մոդելը գծում են տղամարդիկ, կանայք այդ մոդելի մեջ, այսպես ասած, խաղում են: Կարող է կանացի մի գեղեցիկ շարժումը, խոսքը, ձայնի երանգն ավելի տպավորիչ լինել, քան տղամարդունը, և հակառակը` տղամարդու մեկ խոսքը կարող է վերջնական լինել բոլորի համար: Բայց բոլոր դեպքերում պետք է ընդունենք, որ հասարակությունը սովոր է տղամարդու խոսքը լսել և ոչ թե կնոջ:
Գուցե այս մտածողությունը կապված է այն հանգամանքի հետ, որ դարեր շարունակ ղեկավար կերպարները եղել են տղամարդիկ, կանայք չեն եղել:

– Արդեն մոտենում է կանանց միամսյակը: Եվ այս հարցազրույցն էլ կիսով չափ նվիրված էր հենց ցետկինյան տոնին:
– Երբ դեմոկրատական ուժերը իշխանության եկան, այն, ինչ կապված էր սոցիալիզմի հետ, վերացրին: Այդ ճակատագրին արժանացավ նաև մարտի 8-ը` որպես հենց Կլարա Ցետկինի տոն: Բայց եթե Ցետկինը կանանց իրավունքների պայքարի մասին էր խոսում, խորհրդային ժամանակահատվածում դա դարձել էր ուղղակի կանանց նվիրված տոն:
Անգամ եղավ ժամանակ, որ մենք կարծես իներցիայի ուժով էինք նշում մարտի 8-ը: Օրենքը գրված չէր, բայց չգրված օրենքի պես գործում էր: Եվ այստեղ մեծ դերակատարում ունեին մեր տղամարդիկ, որովհետև հենց նրանք էին առաջինը հիշում:
Մարտի 8-ը միջազգային տոն է. որևէ մեկը դա տոնացույցից չի հանել. մենք սկսում ենք մարտի 8-ին և ավարտում ապրիլի 7-ին: Չնայած ապրիլի 7-ն ինձ համար այլ խորհուրդ ունի: Այդ օրը Մարիամի հայտնության օրն է: Իսկ ես վստահ եմ, որ հայ ժողովուրդն իր մայրերի նկատմամբ անսահման սեր, հարգանք, հոգատարություն ունի:

– Առաջինն ո՞վ է Ձեզ շնորհավորում:
– Տղաս: Նա ամեն տարի յուրօրինակ անակնկալներ է անում, որ ուղղակի զարմացնում ու հիացնում է ինձ:

– Ոչ բոլորն են սիրում նվերների մասին խոսել, բայց հետաքրքիր է՝ ի՞նչ նվերներ եք սիրում ստանալ:
– Ես ընդհանրապես ծաղիկներ եմ ստանում, որևէ ուրիշ բանի մասին խոսել չեմ կարող: Իմ շրջապատը գիտի, որ ես նվեր ընդունել էլ չեմ սիրում: Եվ այս առումով ծաղիկները իմ ամենասիրելի նվերներն են:

Իսկական տրանսսեքսուալները տառապում են այն պատճառով, որ ուրիշ մարմնի մեջ են ապրում…

Հոգեբանների ու հոգեբույժների բուժումն էլ օգուտ չի տալիս: Միակ տարբերակը հոգեկան ու ֆիզիկական հակասության վերացումն է վիրաբուժական միջամտությամբ: Իհարկե, բոլոր տառապյալները չեն, որ այդ քայլին են դիմում. շատերը շարունակում են  ապրել այդպես`  սեփական եսի հետ մշտական հակասության  մեջ:

Իսկ նրանք, ովքեր այնուամենայնիվ կայացրել են դժվարին որոշումը,  արդյունքից գոհ են: Նման դեպքերը քիչ չեն:

Սեռափոխված  ամենահայտնի հայտնին` Էյփրիլ Էշլին է: Նա ծնվել է արական սեռական օրգանով, դաստիարակվել   որպես Ջորջ Ջեյմսոն անունով տղա, սակայն հոգեկան բնութագրերով  աղջիկ էր, այսինքն` տրանսսեքսուալ:Նա   տառապում էր  դրանից ու 1960-ին վիրահատության ենթարկվեց` արական սեռի  տեսանելի դրսևորումներից ազատվելու համար: Դա սեռափոխության նպատակով արված վիրահատություն չէր, այլ ձերբազատում  սեռային «ավելորդությունից»: Դրանից հետո, սակայն, օրենքով նա  էլի տղամարդ էր համարվում:

1970-ին Էյփրիլ Էշլիի  ամուսնությունն Արթուր Կորբեթի հետ չեղյալ համարվեց  այն պատճառով, որ կենսաբանորեն Էշլին երբեք նրա կինը չի եղել, քանի որ նա իրականում տղամարդ էր ու տղամարդը չէր կարող ինչ-որ մեկի կինը լինել: Դատավորը հայտարարել է.«Կենսաբանորեն նա տղամարդ է համարվում ու տղամարդ եղել է ծննդյան օրից»:

Էշլիի համար դատարանի որոշումն  անձնական աղետ էր, ողբերգություն: Չնայած նա կայացել էր որպես մոդել, դերասանուհի, բարձրաշխարհիկ տիկին, այնուամենայնիվ, ծանր տարավ  դատարանի որոշումն ու  իր ընտրության հանդեպ հասարակության անհանդուրժողականությունը: Դա չխանգարեց նրան դառնալու դերասանուհի, մոդել: Հակառակ որոշ բժիշկների պնդման, որ տրանսսեքսուալները կարճ կյանք ունեն, Էյփրիլն այսօր 76 տարեկան է:

Սեռափոխության վիրահատություն աշխարհում առաջին անգամ կատարել է  դանիացի Լիլի Էլբեն: Մինչ վիրահատությունը նրա անունը Էյնար Վեգեներ էր: Նա և կինը` Գերդեն, նկարիչներ էին: Գերդեին բնորդելու ժամանակ Էյնարը  հասկացավ, որ իրեն դուր է գալիս կանացի հագուստը: Ու տեսքից էլ նա շատ նուրբ էր: Նա կանացի հագուստ էր կրում Կոպենհագենում պարահանդեսների ժամանակ ու հանդես գալիս Լիլի Էլբե անունով, իսկ Փարիզ տեղափոխվելուց հետո կանացի հագուստից գրեթե չէր հրաժարվում ու հավատացնում էր, որ իր մարմինը կանացի ուրվագծեր է ստանում: Նույնիսկ երբ տղամարդու հագուստ էր հագնում, նրան տղամարդու հանդերձով կնոջ տեղ էին դնում:

Բժշկական թեստերը ցույց տվեցին, որ Վեգեների օրգանիզմում կանացի հորմոնները գերազանցում են նորմը: 1927-ին նա որոշեց, որ եթե  մեկ տարում իրեն չհաջողվի բժշկական օգնություն  ստանալ, ապա ինքնասպանություն կգործի: Ժամկետը լրանալուց 2 ամիս առաջ նա հանդիպեց կանանց կլինիկայի բժիշկ Վերներ Կրոյցին, որը, ուսումնասիրելով Վեգեներին, հաստատեց, որ իրոք  նրա մոտ ձվարաններ են ձևավորվում, ու առաջարկեց հեռացնել արական տեսանելի  օրգանները ու երիտասարդ առողջ կնոջ ձվարան փոխպատվաստել: Առաջին վիրահատությունից հետո (1930-ին Գերմանիայում այն ժամանակների համար փորձարարական վիրահատություն կատարեցին`  հեռացնելով  արական օրգանները) նրա ձայնը  տենորից վերածվեց սոպրանոյի: Անգամ ձեռագիրն արտահայտիչ  կանացի դարձավ, իսկ մի քանի ամիս անց նրան ձվարաններ պատվաստեցին: Էլբեին սեռը հաստատող  նոր անձնագիր տվեցին, իսկ երրորդ վիրահատությունն արդեն կերպարանափոխման դժվարին ճանապարհին վերջինն էր, որից հետո Լիլին Գերդայի հետ վերադարձավ Կոպենհագեն, իսկ հոկտեմբերին փոխադարձ համաձայնությամբ նրանք ամուսնալուծվեցին: Գերդան ամուսնացավ իրենց ընդհանուր ծանոթներից մեկի հետ, իսկ Լիլին կապ ուներ ֆրանսիացի հին ծանոթներից մեկի հետ: Դրանից հետո նա մեկ անգամ ևս վերադարձավ Դրեզդեն` վիրահատության, որը նրան թույլ կտար երեխա ունենալ, սակայն այս վիրահատությունն անհաջող էր: Նա մահացավ հետվիրահատական բարդություններից: 1931-ին լուրեր էին շրջանառվում, թե մահը ևս նա է սարքել, որպեսզի հանգիստ կարողանա կյանքը վայելել նոր կերպարանքով:

Կոչինելը (ֆրանսերենից թարգմանաբար նշանակում է` զատիկ) Ֆրանսիայի առաջին տրանսաստղն էր: 50-ականների վերջին նա ելույթ էր ունենում հայտնի «Կարուսել» գիշերային ակումբում: Երեք անգամ ամուսնացել է, պայքարել տրանսսեքսուալների իրավունքների համար, իր կերպարանափոխման մասին գիրք է գրել ու նկարահանվել ֆիլմում:

Անժելա Մորլին ծնվել է 1924-ին որպես Ուելլի Սքոթ: 70-ականներին նա փոխեց սեռը և դարձավ հաջողակ կոմպոզիտոր ու դիրիժոր: Հեռուստահաղորդումների համար գրած իր  երաժշտության համար 3 «Էմմիի» է արժանացել:

Ամանդա Լիրը` հայտնի երգչուհին ու Սալվադոր Դալիի մուսան, թաքցնում է իր տղամարդկային անցյալը: Դա բացահայտվել է Դալիի կենսագիր  Գիբսոնի փնտրտուքների արդյունքում: Նա գտել է մարդկանց, որոնք Ամանդային դեռևս հիշում էին գիշերային ակումբի պարող  Ալան Տեպ անունով: Դալին հիանում էր Ամանդայով, որն իր համար  կատարյալ հերմոֆրոդիտի մարմնացում էր:

Շարունակությունը կարդացեք` հետևելով հղմանը

ԵՄ տարածքում յուրաքանչյուր երրորդ կին 15 և ավելի բարձր տարիքում ենթարկվել է սեքսուալ ոտնձգության, ասվում է մարտի 4-ի ԵՄ հիմնարար օրենքների պահպանման գործակալության հաշվետվության մեջ: Ուսումնասիրության հեղինակներն ընդգծում են, որ նկատի է առնված ոչ միայն սեքսուալ ոտնձգությունները, այլև բռնաբարության փորձերը:

Ուսումնասիրության նպատակն է պարզել ոտնձգության ու բռնության մասշտաբները, որոնց մասին տուժածները տեղեկացրել են իրավապահ մարմիններին: Հարցումը, որի հիման վրա կազմվել է հաշվետվությունը, անց է կացվել ԵՄ-ի բոլոր 28 երկրներում:isra.com

Անկախ

Կապույտ փայտե ձիու տարում նորից մոդայիկ են բնական տեսք ունեցող եղունգերը, ուստի արհեստականրեն աճեցրած եղունգների մասին հարկավոր է մոռանալ։ Զարդերից ձիուկի աչքը շոյելու համար կարելի է կրել փայտյա զարդեր կամ մարգարիտե վզնոց։ Թափված երկար ուղիղ մազերը կընդգծեն ձեր բնական գեղեցկությունը: Ակտուալ են նաև թեթև, ալիքավոր վարսերը, որնք հիշեցնում են ձիու բաշը։ Հյուսերով սանրվածքները, տարբեր տեսակի ժապավենների օգտագործմամբ և ճիշտ ընտրված հագուստը ձեզ հետաքրքիր, նոր տեսք կտան։ Պետք չէ մոռանալ «ձիու պոչիկի» մասին, որը միշտ նորաձև է և ավելի քան ակտուալ է հենց այս տարում։

Որպեսզի ձին ամբողջ տարի հոգատար լինի մեր նկատմամբ, հարկավոր է ուշադրություն դարձնել այն հանգամանքին, որ ձին խելացի, ուժեղ, կենսուրախ, ազատատենչ կենդանի է, անչափ կապված և նվիրված է ընտանիքին, գնահատւմ է ընտանեկան ջերմությունը:

“Այս տարի պետք է կրել թեթև և ազատ հագուստ։ Ակտուալ գույներն են ՝ կապույտը, կապույտի երանգերը, մանուշակագույնը, կանաչը։ Այս գուները, ըստ չինական ավանդույթի, համապատասխանում են փայտի տարերքին։ Իսկ օրինակ` վառ գույները, ինչպիսիք են նարնջագույնը, կարմիրը, դեղինը, կարող են վախեցնել ձիուկին,-archive2.ankakh.com -ի հետ զրույցում նշեց դիզայներ Արմինե  Գասպարյանը:

Նրա խոսքով` կապույտը մեղմ գույն է, մեղմացնում է նաև մի շարք հիվանդություններ ու ցավեր: Կապույտ գույնը ունակ է առաջ բերել մարդու մոտ  մտքի, զգացմունքների պարզության, բայց երբեմն օժտված է նաև  տխրության հատկություններով: Խորհրդանշում է ներդաշնակություն, սակայն  ավելի մուգ կապույտ գույնը ունի գրգռող հատկություն: Կանաչը խորհրդանշում է բնությունը: Այս գույնը ունակ է մարդու մոտ առաջ բերել կայունություն, հավերժություն և ամրություն, իսկ ավելի բաց երանգները լավատեսություն և գարնանային վառ տրամադրություն  են առաջացնում: Մարդը կանաչ գույնից ստանում է թարմություն,  հանգստություն: Երբեմն մարդիկ  շատ են գիրք կարդում կամ օրվա ընթացքում զբաղված են լինում, հետևաբար հոգնում են, սակայն կանաչ գույնին նայելուց մի քանի վայրկյան` մարդիկ միանգամից հանգստանում են:

Մանուշակագույնի մասին ամենատարածված կարծիքն այն է, որ այն սթրեսի գույնն է: Այս գույնի մասին մեկ այլ` բոլորովին նոր տեսակետ էլ կա: Մանուշակագույնն, իբր թե համարվում է ոչ ստանդարտ սեքսուալ կողմնորոշման գույնը:

Դիզաների համոզմամբ մանուշակագույնը հոգեւորական ու թագավորական գույն է, այն ներշնչանքի գույնն է, բնորոշ է ստեղծագործ մարդկանց, թույլ է տալիս արտաքին ցնցումները հանգիստ տանել, այն միավորում է մարմինն ու հոգին, բնորոշում է հմայելու ցանկությունն ու ունակությունը, օգնում է նեվրոզների, հավատի կորստի, հուսահատության, անվստահության դեպքում: Նրա պնդմամբ իրականում  գույների  միջոցով   կարելի  է  բացահայտել  մարդու  ներքին   կերտվացքը:

Երբեք  մռայլ  եւ  բողոքավոր   մարդկանց  չեք  կարող  տեսնել   պայծառ  գույներով  հագուստով: Գորշ  ներքին   կառուցվածքով  մարդը կրում է գորշ   գույներով  հագուստ,  իսկ  կենսուրախ   մարդիք`  ավելի  պարզ ու գունագեղ:

Անժելա ՇԱՀՈՒՄՅԱՆ

Անկախ

Որքան էլ խոսվում է փոքր և միջին ձեռնարկատիրության ոլորտում կանանց առաջխաղացման մասին, նրանք քիչ տոկոս են կազմում: Այսօր կանանց և տղամարդկանց ձեռնարկատիրություն սկսելու գործընթացներում խտրականություն չկա, չկան նաև կանանց համար սահմանված հատուկ արտոնություններ: Սոցհարցումները և հետազոտությունները վկայում են, որ կանայք գործարարությամբ զբաղվելու առումով ավելի պատրաստված են, քան տղամարդիկ: Նրանք ներուժ ունեն, կրթվածության առավել բարձր մակարդակ, զուսպ են, բարեկիրթ և ամենակարևորը` համբերատար:

Շատ է խոսվում այն մասին, որ պետությունը վերջին տարիներին միջոցներ է ձեռնարկում կանանց ձեռնարկատիրության խթանման ուղղությամբ, սակայն առկա ցուցանիշները այդքան էլ գոհացնող չեն: Փոքր և միջին ձեռնարկատերերի միայն 10 տոկոսն են կանայք: Նրանց մեջ խոշոր ձեռնարկատերեր գրեթե չկան: Իսկ գերփոքր ձեռնարկատիրությամբ զբաղվող կանանց մասնաբաժինը երկու անգամ ավելին է և կազմում է 20-25 տոկոս:

Հայաստանի գործարարների հանրապետական միությունը կանանց ձեռնարկատիրության զարգացման ոլորտում աշխատանքներ է իրականացնում դեռևս 2008-ից: Ըստ միության նախագահ Գագիկ Մակարյանի` կանայք իսկապես գործարարությամբ զբաղվելու մեծ ներուժ ունեն և կառավարման հարցում առավել թափանցիկ են, զգուշավոր, սակայն նրանց հնարավորություններն են սահմանափակ: «Եթե տղամարդիկ միգրացիայի պատճառով ստիպված են լքել իրենց ընտանիքները և ժամանակավոր հեռանալ, ապա կանայք այդ ընտանիքի կեցության, իրենց հասարակական դիրքի ամրապնդման համար կարիք ունեն գործարարությամբ զբաղվելու», – ասում է նա:

Գործարար կանանց շրջանում անցկացված հարցումներն ու այդ ուղղությամբ կատարված վերլուծությունները ցույց են տալիս, որ կանանց շրջանում գործարարությամբ զբաղվելու խնդիրներն ավելի շատ են, քան տղամարդկանց շրջանում: Նրանք մատնանշել են սեփական գույքի, համապատասխան գրավի առարկայի բացակայությունը, ինչը խոչընդոտում է վարկավորման գործընթացին:

Բիզնեսի առաջմղման համար, ըստ ՀՀ ԱԺ փոխնախագահ Հերմինե Նաղդալյանի, բանկերը պետք է պարտավորվեն ցածր տոկոսադրույքներով վարկավորել կին գործարարներին: «Կինը գործարարության մեջ համարում եմ ոչ թե զուտ աշխատանք, այլ ճակատամարտ և հերոսություն»,- ասում է տիկին Նաղդալյանը: Նա հորդորում է կանանց վստահ լինել սեփական ուժերի մեջ, կարողանալ անել ավելին: «Մենք մեր գերխնդիրներից ենք համարում կանանց ձեռնարկատիրության զարգացմանն աջակցող առանձին ծրագրի իրականացումը, քանի որ ինչ արվում է կանանց համար, դրանից շահում է հասարակությունը և երկիրը». ասում է նա: Հասարակությանն անհրաժեշտ են փոքր բիզնեսներ և բնակչության միջին խավ, և ըստ նրա` պետությունը պարտավոր է աջակցել փոքր ու միջին ձեռնարկատիրությանը. «Տարիներ շարունակ, երբ չունեինք աջակցության ծրագրեր և կանանց համար շատ ավելի բարդ էր գործելը, նրանցից շատերը կարողացան վստահաբար առաջ գնալ և ոմանց նույնիսկ հաջողվեց դառնալ ձեռներեց Հայաստանի տնտեսության այս պայմաններում: Բիզնեսը ծովի նման է, և յուրաքանչյուրը պետք է կարողանա լողալ` հաղթահարելով ալիքները»: Նրա համոզմամբ, բիզնեսով զբաղվելու համար պետք են նախ գիտելիքներ ու հմտություններ և ֆինանսական հնարավորություններ, հետևաբար մատչելի վարկավորում` առանց գրավադրման, հաշվի առնելով, որ կանայք ավելի պարտաճանաչ են, պարկեշտ և ոչ արկածախնդիր: Սակայն դժվար է լծակներ կիրառել մասնավոր ֆինանսական ընկերությունների նկատմամբ, պարտավորեցնել նրանց ընդառաջ գնալ կանանց, երբ չկա հստակ մեխանիզմ կամ մշակված ծրագիր:

Հայաստանի գործատուների հանրապետական միության փոխնախագահ Քնարիկ Մալխասյանն էլ այն կարծիքին է, որ կանանց համար պետք է հատուկ պայմաններ ստեղծել, քանի որ բիզնեսում կանանց և տղամարդկանց պահանջներն այլ են:

ՀԳՀՄ նախագահ Գագիկ Մակարյանն ասում է, որ այնուամենայնիվ, վերջին տարիներին ոլորտում բավականաչափ բարեփոխումներ եղել են: Խոսքը մասնավորապես էլեկտրոնային հաշվետվությունների մասին է, 2010 թ. ընդունված գենդերային քաղաքականության հայեցակարգի ու դրանից բխող ծրագրերի իրականացման մասին: Միության նախագահի համոզմամբ, կանանց ձեռնարկատիրության զարգացման ուղղությամբ հետաքրքրությունն ու ուշադրությունը վերջին տարիներին ավելանում է: Կանայք ավելի շատ ներգրավված են սննդի (հատկապես հրուշակեղենի), տեքստիլ արդյունաբերության, գեղեցկության սրահների, ֆուրշետների և հարսանյաց միջոցառումների կազմակերպման և ամենատարբեր ծառայությունների մատուցման ոլորտներում:

Այնուամենայնիվ, ի՞նչն է խոչընդոտում կանանց լինելու առավել ակտիվ սեփական բիզնեսը նախաձեռնելու գործում: «Կանանց պատրաստակամությունն է ցածր բիզնես սկսելու գործում, ուստի մենք պլանավորել ենք նրանց շրջանում տեղեկատվական արշավներ կազմակերպել և ցույց տալ հաջողված կին ձեռներեցների փորձը: Դա հնարավորություն կտա բացելու նրանց տեսադաշտը սեփական բիզնեսը սկսելու գործում, ինչը և՛ եկամտի աղբյուր է, և՛ աշխատուժի ստեղծման խթան, և՛ նոր ծառայությունների մատուցման հնարավորություն: Պարզապես, միակ խոչընդոտն այն է, որ ի տարբերություն տղամարդկանց` կանայք նաև տան և կենցաղային հոգսերը կրողն են և ի վիճակի չեն բիզնեսին առավել երկար ժամանակ հատկացնելու, ինչը բացասաբար է ազդում գործարար կապերի ստեղծման և բիզնեսի կառավարման տեսանկյունից»,- ասում է կանանց ձեռնարկատիրության զարգացման ծրագրի համակարգող Գոհար Ղաբուզյանը:

Նշենք, որ Փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման ազգային կենտրոնն Ասիական զարգացման բանկի հետ համատեղ իրականացնում է կանանց ձեռնարկատիրության զարգացման ծրագիր, որը սկսվել է նախորդ տարվա մարտ ամսից:

«Սակայն մեր հետազոտությունների արդյունքում խոսելով նրանց խնդիրների մասին` մենք հասկանում ենք, որ ցածր ներգրավվածության միակ պատճառը նրանց փորձառության և որոշ հմտությունների պակասն է: Ուստի մեր ծրագիրը կենտրոնացված է նաև այս խնդրի վրա, որպեսզի բարելավենք բիզնեսի զարգացման ծառայությունները»- այսպիսի կարծիք է հայտնել Ասիական զարգացման բանկի հայաստանյան ներկայացուցիչ Դևիդ Դոլլը:
Ծրագրի շահառուներ կարող են դառնալ այն կանայք, որոնք մրցունակ բիզնես ծրագիր ունեն, իսկ սեփական մտահղացումներն իրականացնելու համար պետք է շուկան լավ պատկերացնել, կարողանալ գրագետ հաշվել ինքնարժեքը, անել ճշգրիտ ֆինանսական կանխատեսումներ, հստակ պատկերացնել շահույթը և այլն: Ըստ Գոհար Ղաբուզյանի, քանի որ մեր երկրում կին ձեռնակատերերի ներուժը բավարար չափով չի օգտագործվում և նրանց տեսակարար կշիռը բավական ցածր է ընդհանուր գործարարության մեջ, նրանց գործարարությունը խթանելու կարիք կա: Նա տեղեկացրեց, որ տղամարդիկ նույնպես կարող են ծրագրին մասնակցել, սակայն բոլոր ծրագրերում իրենց թիրախը կանանց գոնե 50 տոկոսի վարկավորման և աջակցության ապահովումն է: Մինչ օրս իրականացվել է 7 ծրագիր, մեկը մայրաքաղաքում, մնացածը` մարզերում: Հիմնականում խրախուսվել են արտադրության ոլորտներն ու նորարար գաղափարները: Կանանցից շատերն արդեն սկսել են իրենց բիզնեսը և նույնիսկ հասցրել են կայանալ: Ծրագիրը եռամյա է և հաջողության դեպքում գուցեև դառնա շարունակական:
Լ.Ն

Անկախ

Առաջին անգամ Եգիպտոսի ամբողջ պատմության ընթացքում “Ադ-Դուստուր” լիբերալ կուսակցությունից ակտիվիստ Շուքր Ալլան ընտրվել է կուսակցության նախագահ, հայտնել է կուսակցության հիմնադիր ու ՄԱԳԱՏԷ-ի նախկին ղեկավար Մուհամադ ալ-Բարադեյը: Իր Facebook-ում նա գրել է, որ Շուքր Ալլան կուսակցական ակնառու գործիչ է, ու նրա համար քվեարկել է 107 կուսակցական:

Կուսակցական ղեկավարության որոշմամբ, կուսակցության նախկին նախագահ Մուհամեդ ալ-Բարադեյը կուսակցության պատվավոր անդամ է դարձել:

Անկախ