Սոցիոլոգ Ահարոն Ադիբեկյանն ու տնտեսագետ Վիլեն Խաչատրյանն այսօր լրագրողներին ներկայացրին   «Արտագաղթի աշխարհագրություն» խորագիրը կրող հարցման արդյունքները։ Հարցումն անցկացվել է 4400 չափահասների շրջանում 2014 մայիս-հունիսին։ Առանձին մարզերում և ողջ հանրապետության տարածքում արտագաղթի միտումները ստորև՝

Կոտայքի՝           պոտենցիալ գնացողներ՝        61.5% , արդեն գնում է   5.5 %

Արագածոտն՝     պոտենցիալ գնացողներ՝       51.1%,   արդեն գնում է    8.9%

Շիրակ՝                պոտենցիալ գնացողներ՝       50.0%,   արդեն գնում է    7.7%

Վայոց Ձոր՝         պոտենցիալ գնացողներ         48,1%,  արդեն գնում է   14,48 %

Արարատ՝            պոտենցիալ գնացողներ՝       46.2%,   արդեն գնում է   7.0 %

Տավուշ՝                 պոտենցիալ գնացողներ՝       44.6%   արդեն գնում է  8.3%

Արմավիր՝             պոտենցիալ գնացողներ       41.0%   արդեն գնում է՝ 10,0 %

Սյունիք՝                պոտենցիալ գնացողներ       31.5%    արդեն գնում է՝ 3.7%

Լոռի՝                      պոտենցիալ գնացողներ      26,0%    արդեն գնում է՝ 5,5%

Գեղարքունիք՝      պոտենցիալ գնացողներ      23,3%    արդեն գնում է ՝1,4%

Միասին                 պոտենցիալ գնացողներ      42.0%    արդեն գնում է՝ 7,0%

Երևան               պոտենցիալ գնացողներ    39,0%    արդեն գնում է՝ 7,0%

ՀՀ՝                            պոտենցիալ գնացողներ    44,3 %   արդեն գնում է՝ 7,3%

«Երբ մեր վարչապետերից լսում ենք ՝ աջակցելու ենք փոքր ու միջին բիզնեսի զարգացմանը, հասկանում եմ, որ նրանք արտագաղթը կանխելու համար որևէ բան չեն անում, քանի որ փոքր ու միջին ձեռնարկությունների զարգացումը կարելի է խթանել միայն խոշորի հետ մեկտեղ։

«Մեր դիմումն է Կառավարությանը՝ խոշոր արդյունաբերությունն է անհրաժեշտ վերականգնել։ Մարդիկ թվում են շուրջ 500 գործարաններ, որոնք այժմ չեն գործում, բայց մարդիկ պատրաստ են աշխատել այնտեղ»,-նշեց Ահարոն Ադիբեկյանը՝ փաստելով, որ Հայաստանի մարզերում մեկ շնչին բաժին հասնող եկամուտը հանում է մինչև 25.000 դրամի. այդ գումարով հնարավոր չէ գոյատևել։ Արտագաղթում են նրանք, ովքեր գումար ունեն, շատերն էլ կարտագաղթեին, եթե հնարավորություն ունենաին։

Ահարոն Ադիբեկյանը խնդրի լուծում է համարում որոշ մարզերում նպատակային ծրագրերի, եկամտային քաղաքականության  իրականացումը, անհրաժեշտ են որոշակի արտոնություններ ստեղծված վիճակը հաղթահարելու համար։

Տնտեսագետ Վիլեն Խաչատրյանը արտագաղթի աճը ոչ միայն տեղական, այլ գլոբալ միտում է. միգրացիան աշխարհում աճի միտումներ է գրանցում։ Հայաստանը զարգացող երկրների թվում է և նորմալ է, որ շատերը ձգտում են արդեն զարգացած երկրներ, սակայն հարցն այն է, որ հայերը հիմնականում գնում են ոչ թե զարգացած, այլ զարգացող երկրներ։

Վիլեն Խաչատրյանը նշում է՝ եթե արտագաղթը չենք կարող կանխել, ապա պետք է  այդ ներուժը ուղղել Հայաստանի բարեկեցությանը, պետությունը պետք է Սփյուռքի նոր օջախներ գտնի, հասկանա նրանց խնդիրները, փորձի օգնել և նոր միայն ստանա նրանցից ինչ-որ բան։

«Հայաստանից փախչում են ոչ թե աղքատները, այլ միջին կամ միջինից բարձր խավի ներկայացուցիչները, ովքեր կարող են իրենց թույլ տալ տոմս գնել», – այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց Ահարոն Ադիբեկյանը,  ամփոփելով «Սոցիոմետր» սոցիոլոգիական կենտրոնի կատարած հետազոտությունը, որ նպատակ ուներ Բնակչության համաշխարհային օրվան ընդառաջ իմանալ Երևանի և մարզերի բնակչության բարեկեցության վարկանիշը:  Այն իրականացվել է ապրիլ-մայիս ամիսներին, 81 բնակավայրում, և անհրաժեշտ 5000 չափահաս գտնելու համար առաջարկ է արվել 6695 հոգու, որոնցից 1695 հոգի (25,3) տոկոսը հրաժարվել է:

Այդ տվյալների համաձայն` եթե 2007 թվականին ՀՀ բնակչության 65 տոկոսը տնտեսական վիճակը դրական էր համարում, ապա հիմա այդ թիվը կազմում է 24,5 տոկոս: Նախկինում զբաղվածության ոլորտը դրական էր համարում 57 տոկոսը, այժմ՝ 22,5 տոկոսը: Հայաստանի մարզերից բնակչության բարեկեցության մակարդակով ամենաբարձրը Գեղարքունիքի մարզն է, հետո Սյունիքի մարզը, իսկ հետո էլ Արմավիրի մարզը:

Պարզաբանելով, թե ինչով է պայմանավորված, որ Գեղարքունիքում բարեկեցության վարկանիշը ամենաբարձրը, սոցիոլոգը նշեց, որ թեև այնտեղ արտագաղթը ավանդույթ է շատ վաղուց, սակայն մարզում շատ են զբաղվում ձկնորսությամբ, մսաբուծությամբ., ինչը  ազդում է նրանց կլյանքի որակի վրա:

Այդ ցուցանիշով ամենացածր մակարդակը ունի Լոռու մարզը: «Վերջին յոթ տարում՝ ճգնաժամից հետո Հայաստանում իրավիճակը վատացել է. դա դարձել արտագաղթի պատճառ»,-նշեց Ահարոն Ադիբեկյանը:

Անկախ

Այսօր՝ Երջանկության միջազգային օրը, լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ներկայացնելով սոցիոլոգիական հետազոտության արդյունքները` «Սոցիոմետր» սոցիոլոգիական կենտրոնի ղեկավար, սոցիոլոգ Ահարոն Ադիբեկյանը նշեց, որ Հայաստանում մինչև 55 տարեկան 65 հազար հարցվածներից միայն 10-ն են իրենց լիարժեք երջանիկ են համարում:

Սոցհարցման արդյունքները ցույց են տվել, որ հայերի համար հաջողակ, հարուստ լինելը չափանիշ չէ, հայը բավարարվում է միջին ապրելակերպով:

«Հայերն ապրում են ուրիշների նման և, եթե մեկն իրենցից ավելի լավ է ապրում, շքեղ մեքենա է վարում, պարսավանքի է արժանանում: Մենք ձգտում ենք համայնքային, միօրինակ չափանիշների՝ տուն, երեխաներ, հաջողակ ամուսնություն: Այնինչ յուրաքանչյուրը պետք է լինի անհատապես երջանիկ»,- ասաց Ահարոն Ադիբեկյանը:

Նրա խոսքով` կանացի և տղամարդկային երջանկությունները տարբեր են: Կանայք անձնական երջանկության համար անպայման պետք է մայրանան, տղամարդիկ էլ տան և ընտանիքի բարեկեցության համար պատասխանատվություն կրող դառնան: Ապահարզանները ևս երջանկության ընկալման մեջ են:
«Երջանիկ լինելը իմաստության խնդիր է, ժամանակին զիջել կարողանալու ունակություն: Ամենաերջանիկը Կարիբյան ավազանի ժողովուրդներն են, քանի որ երջանկության նրանց պահանջները մեծ չեն, դրանք բավարարելը հեշտ է: Ինչ վերաբերում է Հայաստանին, ապա ըստ համաշխարհային վիճակագրության՝ Հայաստանը 190 երկրների շարքում երջանկության ցուցանիշով 80-րդն է»,- ասաց սոցիոլագը:

Անկախ

«Նաիրիտի» վերբացելը բավականին մեծ խնդիր է, որովհետև հումքը շատ թանկ է: Խնդիրը նաև գազի գինն է, ու քանի որ Ռուսաստանն է վերցնում իր վրա վերաբացելու հարցը, գուցե գազի գինը նվազեցնի, և կաուչուկ արտադրելը շահավետ դառնա: Այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց «Սոցիոմետր» սոցիոլոգիական կենտրոնի տնօրեն, սոցիոլոգ Ահարոն Ադիբեկյանը:

Այս առումով Ահարոն Ադիբեկյանը խելամիտ քայլ է համարում ՀՀ կառավարության ղեկավարի «Ռուսնևթի» հետ կնքած պայմանագիրը:

«Լավ է, որ մենք մեր մասնագետներին չենք կորցրել: Այդ 600 աշխատակիցներն այստեղ են: Եթե այս նախագիծն  իրականություն դառնա, մենք կունենանք աշխատատեղեր, և արդյունաբերությունը կաշխատի: Մնում է ռուսները գիտակցեն, որ քաղաքական ու ռազմավարական առումով «Նաիրիտը» կարևոր գործարան է»,-ասաց Ահարոն Ադիբեկյանը:

Սոցիոլոգի խոսքով` մենք երկու ձեռքով պետք է կողմ լինենք «Ռուսնևթի» հետ կնքած համաձայնագրին, նույնիսկ հարկային արտոնություններ տանք, որ նրանք կարողանան աշխատեցնել:

«Ե՛վ Ռուսաստանը, և՛ Չինաստանը չեն կարողանում նման քիմիական գործարանն այնպես աշխատեցնել, որ պայթյուններ չլինեն: Միայն հայերն են կարողանում նման գործարան շահագործել, գաղտնիք է, ոչ մեկին չեն ասում»,-ասում է Ահարոն Ադիբեկյանը:

Հարցին` արդյո՞ք ամբողջ հզորությամբ կաշխատի գործարանը, և ի՞նչ կլինի այսօրվա աշխատակիցների 15 ամսվա աշխատավարձերի հետ, սոցիոլոգը պատասխանեց. «Պետք է պայմանագրի մեջ լինի պարտքը փակելու պահանջը: Այսօր դժվար է որոշել, թե քանի  մարդ կաշխատի, քանիսը ոչ, որովհետև այդ ամենը կախված է շուկայի պայմաններից»: Ահարոն Ադիբեկյանը «Նաիրտի» փակման մեղքը Ղարաբաղ կոմիտեինն է համարում: «Երբ խոսք գնաց փակելու մասին, Նիկոլայ Ռիժկովն ասաց՝ ինչ ուզում եք արեք, բայց «Նաիրիտը» մի փակեք: Բայց Ղարաբաղ կոմիտեն լծվել էր մեր տունը քանդելուն ու փակում էր բոլոր ռազմավարական օբյեկտները: Իսկ մինչ այդ քիմիան շատ զարգացած էր Հայաստանում, մենք առաջին արհեստական կաուչուկ արտադրողն էինք Խորհրդային Միությունում»,-ասաց Ահարոն Ադիբեկյանը: