Բրիտանացի գիտնականները եզրակացրել են, որ սթրեսի դեմ ամենաարդյունավետ պայքարի միջոցը գիրք կարդալն է:

Սթրեսն  ալկոհոլի կամ զբոսանի միջոցով հաղթահարելը շատ ավելի քիչ արդյունավետ է, քան տպագիր գիրք կարդալը:

Սթրեսը հաղթահարելու առավել արդյունավետ միջոցներ հայտնաբերելու նպատակով փորձագետները հրավիրել են կամավորների` փորձ իրականացնելու համար: Փորձի ավարտին նրանք պետք է ընտրեին այն մեթոդը, որի օգնությամբ նրանք հանգստանում էին: Առավել արդյունավետ մեթոդը  որոշվել է  մկանների տոնուսի և արյան զարկերակային ճնշման չափման միջոցով:

Փորձի արդյունքները ցույց են տվել, որ կարդալը 68%-ով օգնում է հաղթահարել սթրեսը: Բավական է կարդալ  գրքի ընդամենը 2-3 էջ:

Սթրեսից ազատվելու արդյունավետ մեթոդներից երկրորդ տեղում է երաժշտությունը: Հավանած երաժշտական հավաքածուն լսելը սթրեսի մակարդակը նվազեցնում է  61%-ով:

Հաշվի առնելով վերը նշվածը` կարելի է ասել, որ IT-տեխոլոգիաների զարգացման դարաշրջանում գրքերը երկրորդ պլան են մղվել, սակայն դրանց նշանակությունը մարդկանց համար ինչպես միշտ մեծ է: Այդ պատճառով ոչ մի գործիք չի կարող փոխարինել գիրքը ձեռքում հանգստին:

«Սթրես» բառը շրջանառության մեջ է մտել 19-րդ դարից և մինչ օրս առօրեական խոսքի մեջ գործածվում է իր բացասական իմաստով։ Սթրես եզրը գիտական աշխարհում առաջին անգամ գործածել է Ու. Քենոնը։ Այս բառը   նշանակում է «ճնշում», «լարվածություն»։

Սթրեսը օրգանիզմի ոչ յուրահատուկ պատասխանն է, ռեակցիան միջավայրի ցանկացած փոփոխության (յուրահատուկ ազդակներին)։ Օրգանիզմը պատասխան ռեակցիաներ է տալիս ներքին և արտաքին ազդեցություններին, որոնց վերջնական նպատակը միջավայրի պայմաններին հարմարվելն է:

archive2.ankakh.com-ի հետ զրույցում նյարդաբան Մարինե Սահակյանի խոսքով սթրես առաջանում է այն ժամանակ, երբ օրգանիզմի վրա սկսում է ազդել  սթրես առաջացնող ազդակը։ Այս փուլում օրգանիզմը փոխում է իր բնութագիրը, վերափոխում է ներքին ռեակցիաները, գործընթացները։ Նյարդաբանի համոզմամբ սթրես առաջացնող ազդակնենրը   կարող են լինել ինչպես դրական, այնպես էլ` բացասական: Դրական են համարվում կյանքում տեղի ունեցած դրական և հաճելի փոփոխությունները, որոնք անհատի համար մեծ արժեք ունեն, իսկ բացասական` առօրյա զանազան դժվարությունները, առողջական խնդիրները և այլն:

Սթրեսն ունի և́ ֆիզիոլոգիական, և́ հոգեբանական կողմեր: Այդ  իսկ պատճառով  սթրեսի  հաղթահարման  գործընթացում անհրաժեշտ է նախ ճշտել վերջինիս պատճառը, այնուհետև ընտրել հաղթահարման համար առավել նպատակահարմար ճանապարհը:

Սթրեսի առաջացման հիմնական պատճառները կարող են լինել անելանելի վիճակները, առօրեական խնդիրները, արգելքները, աղմուկը, միօրինակ կամ լարված աշխատանքը, մշտական մեղադրանքները, ինքնաքննադատությունը եվ ինքնադատապարտումը, ֆինանսական բարդություններ, ուժեղ էմոցիաները, վեճերը, կյանքի տեմպի և իրավիճակների անընդմեջ փոփոխությունները:

Նյարդաբանի պնդմամբ սթրեսի ավելի շատ հակված են ցածր ինքնագնահատական ունեցող անձինք, նևրոտիկները, դեռահասները, բարձր ճնշման տակ աշխատող անձինք: Սթրեսից դուրս գալու համար անհրաժեշտ է ընդունել խոտաբույսերով բնական հանգստացնող պատրաստուկներ, անընդհատ մաքուր օդին զբոսնել, ջրային պրոցեդուրաներ ընդունել, կոփել օրգանիզմը, հանգստանալ, լիցքաթափվել եւ վերջապս զբաղվել սիրած գործով:

Անժելա ՇԱՀՈՒՄՅԱՆ

Անկախ

Լուսնոտությունը կարող է մեծ խնդիր լինել, եթե չկա մեկը, որ հետևի նման խնդիր ունեցողին: Այդ իմաստով բրիտանուհի Մորագ Ֆիշերի բախտը չի բերել.նա ընկերների տանն է մնացել գիշերելու, ու  “կույր զբոսանքի” ժամանակ ընկել է աստիճաններից:

37-ամյա կինը գլորվել է աստիճաններից, վնասել պարանոցն ու թիկունքը, կոտրվել է մի քանի կողոսկր, այտոսկրը, ծնոտն ու դաստակը:

Երբ  ընկերուհին գտավ Մորագին աստիճանների մոտ, վերջինս ասես մեռած լիներ: Սակայն, հիվանդանոցում անցկացրած մի քանի շաբաթից հետո` վերադարձավ տուն: Բժիշկների կանխատեսմամբ, նրա լրիվ կվերականգնվի:

Երբ  նա վերջապես համարձակվեց իրեն հայելում նայել, սարսափեց. “արյունոտ զանգված տեսա: Ես չէի կարողանում ինքս ինձ նայել: Հիմա որ նայում եմ, հասկանում  եմ` բախտս բերել է, որ կարողանում եմ քայլել”:

Նա պատմել է, որ սովորաբար վեր է կենում գիշերը, մի քիչ քայլում, ապա կրկին պառկում է: Սակայն, 2013-ի նոյեմբերին, չգիտես ինչու, ավելի  հեռու է գնացել: Բժիշկներն ապշել են, որ իրենց հիվանդը սկսել է ապաքինվել: Նրանք ենթադրում էին, որ Մորագն անդամալույծ կդառնա: Սակայն այսօր լրիվ ինքնուրույն տեղաշարժվել է կարողանում, չնայած, ստիպված է հատուկ սեղմիրան կրել, իսկ դաստակներում մետաղական ամրակներ են: Բացի այդ, վիրաբույժները մի լավ տանջվել են դեմքը վերականգնելու համար:

Կինը պատմում է, որ ընկնելու պահից ոչինչ չի հիշում, իսկ երբ ուշքի է եկել` ընկերների սարսափած դեմքերն է տեսել.”Երբ ես հիվանդանոց ընկա, բժշկին հարցրի` կարող եմ նույն օրը տուն վերադառնալ: Ես հիշում եմ, թե ինչպես նա նայեց ինձ վրա”:

Սակայն, անգամ լուրջ վնասվածքները չեն խանգարում, որ Մորագը գիշերները շրջի: Նա խոստովանել է, ողջ կյանքում լուսնոտությամբ է տառապել, ինչը հատկապես սրվում է սթրեսի ժամանակ:

Վիճակագրության համաձայն, Մեծ Բրիտանիայում 10 մլն մարդ նման խանգարում ունի:

Անկախ

Ամերիկացի մասնագետները եզրակացրել են, որ կանայք ունակ են սթրեսային իրավիճակներից դուրս գալ ու էմոցիանալ ցնցումների հետևանքներից գլուխ հանել  ավելի լավ, քան տղամարդիկ:

Բուֆալոյի համալսարանի գիտնականները կարծում են, որ դա կատարվում է  կանացի էստրոգեն հորմոնի շնորհիվ, որն ունակ է գլխուղեղը պաշտպանելու սթրեսի բացասական հետևանքներից: Առնվազն, նման օրինաչափություն է  դիտվում լաբորատորային առնետների էգերի մոտ: Արուների մոտ  որպես սթրեսի հետևանք դիտվել է հիշողության և ուշադրության կենտրոնացման  ժամանակավոր կորուստ, իսկ էգերի մոտ նման բացասական երևույթներ չեն եղել. նրանք քրոնիկ սթրեսի ազդեցության պարագայում ցուցադրել են դիմացկունություն:

Ուսումնասիրության հեղինակները ենթադրում են, որ նման պաշտպանական մեխանիզմներ են գործի դրվում նաև կնոջ օրգանիզմում` էմոցիոնալ ցնցումների ժամանակ: