Շաբաթներ առաջ երկարատև քննարկումներից հետո ի վերջո Աժ ոչ իշխանական չորս խմբակցությունները` ԲՀԿ-ն ՀԱԿ-ը, ՀՅԴ-ն ու «Ժառանգությունը», համաձայնության եկան մեկ հարցի շուրջ և ձևավորեցին քաղաքական մեկ միասնական օրակարգ, այն է` ապրիլի 28-ին պահանջել կառավարության հրաժարականը: Սակայն, ինչպես ասում են, շաբաթն ուրբաթից շուտ եկավ. ապրիլի 3-ին հայտնի դարձավ, որ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը հրաժարական է տվել, և «հրաշալի քառյակը» կանգնեց ծանր կացության առջև: Ի՞նչ պահանջել հիմա, ինչի՞ շուրջ համախմբվել և վերջապես ու՞մ դարձնել գլխավոր թիրախ:

Վարչապետի հրաժարականը շատերի խաղաքարերը խառնեց: Սակայն ինչպես երևում է, քաղաքական չորս խմբակցություններն ամեն կերպ փորձում են չեզոքացնել այն մտայնությունը, որ իրենց համագործակցությունը սպառվել է: Նրանք շարունակում են քաղաքական կոնսուլտացիաները, հանդես են գալիս համատեղ հայտարարություններով:

Հենց այսօր ՀԱԿ խմբակցության հրավերով տեղի ունեցավ քառյակի նիստ, որի օրակարգում վարչապետի հրաժարականից հետո ստեղծված իրավիճակի քննարկումն էր: Նիստին մասնակցում էին ԲՀԿ-ից` Ստեփան Մարգարյանն ու Վարդան Օսկանյանը, ՀՅԴ-ից` Արմեն Ռուստամյանը, Աղվան Վարդանյանն ու Արծվիկ Մինասյանը, «Ժառանգությունից»` Ռուբեն Հակոբյանն ու Թևան Պողոսյանը: Իսկ ՀԱԿ-ը ներկայացնողը  միայն Լևոն Զուրաբյանն էր, որն էլ վարում էր նիստը:

Շուրջ երեք ժամ տևողության քննարկումն ի վերջո ավարտվեց, սակայն պարզվեց, որ այն ոչ թե ավարտվել է, այլ պարզապես ընդմիջվել է Ազատության հրապարակում «Ժառանգության» կողմից անցկացվելիք հանրահավաքի պատճառով:

Ինչպես տեղեկացրեց Լևոն Զուրաբյանը, քննարկումն այսօր դեռ պետք է շարունակվի, քանի որ վերջնական հայտարարի կողմերը չեն եկել, իսկ ժամանակ շատ չկա:

Զուրաբյանը, սակայն, շտապեց փարատել այն միտքը, որ կողմերը նոր իրավիճակում չեն կարողանում նոր օրակարգ մշակել: «Մեր բանակցությունները շատ կոնստրուկտիվ և արդյունավետ մթնոլորտում են անցնում, համաձայնության դաշտն ենք փորձում լայնացնել և այդ ուղղությամբ բավականին լավ շարժ ունենք»:

Միաժամանակ նա խոստովանեց, որ դիրքորոշումներում ակնհայտ տարբերություններ կան, ինչով էլ պայմանավորված էր քննարկման տևողությունը:

«Կան տարբեր մոտեցումներ, և մենք հիմա փորձում ենք ստեղծել ընդհանուր մարտավարություն: Ի սկզբանե չորս քաղաքական ուժերն ունեցել են տարբեր պատկերացումներ Հայաստանում փոփոխությունների և իշխանության փոփոխության վերաբերյալ, սակայն վերջին շաբաթների ընթացքում մենք կարողացանք այդ մարտավարությունների շուրջ հասնել որոշակի համաձայնության գոնե առաջին քայլերի առումով, դրա համար էլ դրվեց կառավարությանն անվստահություն հայտնելու հարցը և որոշվեց ապրիլի 28-ին անցկացնել շուրջօրյա հանրահավաքներ: Հիմա ստեծվել է նոր իրավիճակ, որտեղ հետագա քայլերի շուրջ կան տարաձայնություններ: Մենք նորից պետք է մարտավարությունների միասնականություն ապահովենք: Հիմա զբաղված ենք այդ գործով: Կարծում եմ` հետաքրքիր զարգացումներ կլինեն:»:

ՀԱԿ խմբակցության ղեկավարը համոզված է, որ վարչապետի հրաժարականը պայմանավորված էր ապրիլի 28-ին տեղի ունենալիք իրադարձություններով, և հենց այդ սպառնալիքն էլ ստիպեց իշխանությանը նահանջել և առաջ ընկնելով` կատարել քառյակի պահանջը:

Դիտարկմանը, որ Սերժ Սարգսյանը վարչապետի հրաժարականով մատ արեց «հրաշալի քառյակին», Զուրաբյանն ասաց. «Ես չգիտեմ, թե դա ասողները որքանով են տիրապետում շախմատին, բայց եթե շախմատային տերմինալոգիայով խոսենք, ապա Սերժ Սարգսյանը հիմա գտնվում է ցուգցվանգային վիճակում»:

Նա կարծում է, որ վարչապետի հրաժարականը չի վտանգել քառյակի համագործակցությունը, և որ չպետք է իրավիճակը ողբերգական համարել:

Ի դեպ, նույն կարծիքին է նաև ՀՅԴ-ն: Խմբակցության ղեկավար Արմեն Ռուստամյանի խոսքով` իրենք շարունակելու են պահանջել կառավարության հրաժարականը ապրիլի 28-ին:

Զուրաբյանը այս հայտարարությունը մեկնաբանեց հետևյալ կերպ. «Դե եթե ասում են, ուրեմն մի բան գիտեն»:

Վարչապետի հրաժարականը, ըստ Զուրաբյանի, անակնկալ չէր, դա միակ քայլն էր, որ իշխանությունը կարող էր անել այն պահին, երբ ակնհայտ էր, որ ոչ իշխանական չորս ուժերը ապրիլի 28-ին Ազատության հրապարակում հավաքելու են մարդկային այնպիսի հոծ բազմություն, որը մի քանի անգամ գերազանցելու էր մարտի 1-ին հավաքած զանգվածը:

«Նա արեց այն միակ քյալը, որը կմինիմալիզացնի իր վտանգները, հիմա մենք էլ կանենք մեր քայլերը»:

Իսկ ընդհանրապես ՀԱԿ-ի պահանջը հետևյալն է` նախագահական և խորհրդարանական նոր ընտրությունների անցկացում:

Հետաքրքիր է, որ ՀԱԿ առաջնորդ Լևոն Տեր-Պետրոսյանն էլ իր վերջին հարզազրույցում վարչապետի հրաժարականը կապել է միմիայն քառյակի գործունեության հետ: Այնինչ, շատերն այդ կարծիքին չեն: Միաժամանակ այդ հայտարարությամբ, փաստորեն, Տեր-Պետրոսյանը նսեմացրեց քաղաքացիական հասարակության դերը` մասնավորապես «Դեմ եմ» շարժման, որն իր ցույցերի ժամանակ ավելի շատ մարդ է հավաքում, քան քաղաքական կուսակցությունները:

«Անժխտելի է, որ հասարակական ակտիվության առումով քաղաքացիական գործոնն էլ տվյալ հարցում որոշ դեր խաղացել է, բայց միայն անուղղակիորեն, քանի որ, ինչպես հայտնի է, կուտակային կենսաթոշակային համակարգի ներդրման դեմ ուղղված շարժումը, ձգտելով զերծ մնալ իր հետապնդած խնդրի քաղաքականացումից, երբեւէ վարչապետի հրաժարականի պահանջ չի ներկայացրել»,-ասել է Տեր-Պետրոսյանը։

Իսկ քառյակն այսօր կշարունակի կիսատ մնացած քննարկումը` ձգտելով հասնել համաձայնության գոնե առաջիկա քայլերի շուրջ:

Անկախ

Այսօր “Բլից ինֆո” մամուլի ակումբում տեղի ունեցած մամլո ասուլիսի ժամանակ ՀՀ վարչապետի հրաժարականին և հետագա հնարավոր զարգացումներին անդրադարձավ “Քաղաքական և միջազգային հետազոտությունների” կենտրոնի փարձագետ Ռուբեն Մեհրաբյանը:

-Հանտնի է, որ ՀՀ վարչապես Տիգրան Սարգսյանը պաշտոնը թողեց սեփական դիմումի համաձայն. սա ֆորմալ առումով, բայց կյանքը ավելի բարդ է, քան ասվում կամ թվում է, իսկ բարդությունը կայանում է  նրանում, որ երկարակյաց վարչապետներից  մեկը լինելով`Տիգրան Սարգսյանի վարչապետության ժամանակահատվածը /անկախ նրանից` ոնց կվերաբերվենք նրա, կառավարության գործունեությանը/ ընթանում էր Հայասատանի համար խիստ անբարենպաստ պայմաններում, սա մի կողմից, մյուս կողմից` պետք է հաշվի առնել, թե վարչապետի վրա ինչ պարտավորություններ են դրված. թեև վարչապետը քաղաքական պաշտոն է, այսուհանդերձ, հայ իրողության մեջ նրան տրված է “նախարարների բրիգադիրի” դեր, այն դեպքում, երբ քաղաքական որոշումներն ընդունվում են միանգամայն այլ տեղ և երկրորդ անբարենպաստ իրողությունն այն է, որ այդ գործունեությունը ծավալվում էր քաղաքական որոշումների մի շրջանակի պայմաններում, որոնք Հայաստանը տանում էին դեպի ոչ մի տեղ,- նշեց բանախոսը:

Այնուհետ փորձագետն ավելացրեց, որՙՙ բացի դրանից, գիտենք, որ երբ շուրջ 4 տարի ենթանում էին ԵՄ-ի հետ ասոցացման պայմանագրի շուրջ բանակցությունները, տեղի ունեցավ կտրուկ շրջադարձ` ՀՀ-ն մտավ “Մաքսային Միության տակ” և ոչ Մաքսային Միության մեջ` ի հեճուկս սեփական շահերի` փաստացիորեն սառեցնելով հարաբերությունները Արմուտքի հետ, իսկ այդ փաստացի սառեցումը ավելի ցցուն դարձավ Ուկրաինայի շուրջ իրադարձությունների պայմաններում՚՚,- և բանախոսի կարծիքով  այպիսի քաղաքական ֆոնի ներքո և քաղաքական իշխանության մինիմալ լեգիտիմության /փաստացի` դրա բացակայության/ պայմաններում Տիգրան Սարգսյանի փոխարեն ինչ կարկառուն քաղաքական գործիչ էլ դառնա վարչապետ, արդյունքները չեն լինի այլ:

Բանախոսն ավելացրեց, որ այս կառավարության սխալները հայտնի են բոլորին և շատ ցցուն են, արդարացում չունեն, իսկ ֆորմալ բացատրությունը այս իրավիճակում կարող է երկուսը լինել: Նախ` ՀՀ նախագահը նշել է, որ եթե կառավարությունը 7% աճ չապահովի, ապա այն պետք է փոխվի. փաստորեն, չկա 7% և սա արդեն ֆորմալ պատճառ է, և երկրորդը` ՍԴ-ի հանելուկային որոշումն էր, որը լայն մեկնաբանության տեղ էր տալիս:

Մեկ բան պարզ է. ՍԴ-ն չհաստատեց կառավարության այն պնդումը, որ «Կուտակային կենսաթոշակների մասին՚՚ ՀՀ օրենքը  միանգամայն համապատասխանում է Սահմանադրությանը. սա էլ կարող է ֆորմալ պատճառ համարվել, որ կառավարությունը իր տեղը զիջեր: Բայց սա հարցի ֆորմալ կողմն է, իսկ այն հարցին, թե ով կլինի վարչապետ, ինչ շրջանակից, ըստ բանախոսի` որևէ նշանակություն չունի, քանի որ իշխանական համակարգի գործունեության տրամաբանությունը չի փոխվի, այսինքն` սա փոփոխություն էր, որն ուղղված էր փաթեթավորման փոփոխությանը, որպեսզի պահպանվի բովանդակությունը, այլ կերպ` տրամաբանությունը հետևյալն էր. “ինչպես փոփոխենք, որպեսզի ոչինչ չփոխվի”:

Անկախ