Հին աշխարհի հզորագույն երկրներից մեկի՝ Վանի թագավորության վերջին փուլում հիմնված խոշորագույն կենտրոնը Թեյշեբա Աստծուն նվիրված Թեյշեբաինի քաղաքն է, որը Երեւանի ներկայիս տարածքում գտնվող հայտնի Կարմիր բլուրն է:

Ժամանակին միջնաբերդում հսկայական պեղումներ է կատարել ռուս հայտնի գիտնական Բորիս Պիոտրովսկիի՝ Էրմիտաժի նախկին տնօրենի արշավախումբը: Երկար պեղումների արդյունքում այդպես էլ չէր հայտնաբերվել դամբարանադաշտը:

«Հիանալի գիտեինք ամրոցի պատմությունը, նրա մշակույթը, ռազմական պաշտպանվածությունը, բայց չգիտեինք բնակիչների թաղման ծեսը, աշխարհընկալումները, հանդերձյալ կյանքի մասին պատկերացումները և, վերջապես, ովքեր են ապրել այստեղ, արդյո՞ք սա Վանի կենտրոնական շրջաններից եկած բնակչություն էր, թե՞ տեղաբնիկներ»,- NEWS.am-ի հետ զրույցում ասել է ներկայում Կարմիր բլուրում հնագիտական պեղումներ կատարող խմբի ղեկավար, Մշակույթի նախարարության «Պատմամշակութային ժառանգություն» գիտահետազոտական կենտրոնի տնօրեն Հակոբ Սիմոնյանը։

Բոլոր այս հարցերին կարող էր պատասխանել դամբարանադաշտը: Պիատրովսկին այն այդպես էլ չգտավ։ Եվ գուցե դեռ երկար չգտնվեին այդքան կարեւոր դամբարանները, եթե չլիներ Երևանը շրջանցող արագընթաց ճանապարհի կառուցումը, որը կարող էր անցնել միայն Կարմիր բլուրի այդ հատվածով։

Մինչեւ ճանապարհի կառուցումը որոշվեց այդ հատվածում պեղումներ կատարել՝ արժեքավոր գտածոները չկորցնելու համար։ Աշխատանքներն սկսվեցին այս տարվա օգոստոսին։ Երեք ամիս տեւած պեղումների արդյուքնում հնագետները հայտնաբերեցին այն, ինչ այդքան փնտրում էր Պիատրովսկու արշավախումբը։

Գիտնականներն արդեն մոտ երկու տասնյակ գերխիտ դասավորված դամբարաններ են պեղել, յուրաքանչյուրի տրամագիծը՝ մոտավորապես 3-4 մ: Ենթադրվում է, որ միայն ճանապարհի տակ ընկած հատվածում շուրջ 500 դամբարան կա: Դրանց պեղումները, Հակոբ Սիմոնյանի խոսքով, վիթխարի ինֆորմացիա կբացահայտեն՝ առնվազն 5000 արտեֆակտ, որոնք հնարավորություն կտան շատ ավելի մեծ պատկերացում կազմել Հայաստանում ձևավորված հնագույն կայսրության մասին:

«Պատահական չէ, որ Վանի թագավորները հատուկ ուշադրություն էին դարձնում Արարատյան դաշտին որպես շտեմարան, որտեղ պատրաստել են ամենաընտիր գինիները, հացահատիկի հսկայական պաշարներ են այստեղ կուտակվել: Միայն Կարմիր բլուրում պահվել է մոտավորապես կես մլն լիտր գինի»,- ասաց Հակոբ Սիմոնյանը:

Դամբարաններում կարևոր գտածոներից գիտնականն առանձնացնում է կուռքերը։ Դրանք տուֆի սալեր են՝ աչքերի փոսիկներով: Նման կուռքեր հայտնաբերվում են առաջին անգամ:

Մյուս հետաքրքիր արտեֆակտը զարդարված բրոնզե գոտին է, որով թաղված է եղել դամբարաններից մեկում գտնված երիտասարդը։  Վերականգվելուց հետո կերեւա ուսագոտու ամբողջական պատկերը։ Գոտու հետ հայտնաբերվել է նաեւ երկաթյա նիզակ:

Մեկ այլ դամբարանում թաղված է եղել խիստ բարձրահասակ, երկար մատներով կին՝ կիսաերկարաճիտ կոշիկներով, որոնք զարդարված են եղել բրոնզե ճարմանդով։ Այս գտածոները կարեւրագույն տեղեկություններ կարող են հաղորդել Վանի թագավորության ժամանակաշրջանի տարազի մասին:

Մյուս կարևոր հատկանիշը, Հակոբ Սիմոնյանի խոսքով, այն է, որ յուրաքանչյուր դամբարանում երկու կմախք է հայտնաբերվել, ընդ որում, մեկը՝ ամբողջական, մյուսը՝ դիամասնատված։ Ենթադրվում է, որ երկրորդը զոհաբերվել է ինքնակամ կամ բռնի։

Շարունակությունը կարդացեք սկզբնաղբյուր կայքում:

Նոյեմբերի 14-ին, ժամը 14.45-ին, հիվանդանոցից ոստիկանության Արմավիրի բաժնում հաղորդում էր ստացվել, որ հրազենային վնասվածքով իրենց մոտ է տեղափոխվել մի տղամարդ, որը ճանապարհին մահացել է: Դեպքի վայր մեկնած օպերատիվ խումբը պարզեց, որ նույն օրը, ժամը 14.30-ի սահմաններում, Սարդարապատ գյուղի 16-րդ փողոցի թիվ 6 տան դիմաց «ՎԱԶ-2107» մակնիշի ավտոմեքենայի միջից անհայտ անձը չպարզված հրազենից կրակոց է արձակել 1972 թ. ծնված Արմեն Եփրեմյանի վրա և դիմել փախուստի: Կատարվեցին դեպքի վայրի զննություն, անհրաժեշտ ու անհետաձգելի օպերատիվ-հետախուզական և քննչական այլ միջոցառումներ: Ոստիկանության տարբեր ստորաբաժանումների համակարգված աշխատանքի շնորհիվ նույն օրը երեկոյան, ժամը ութին, հանցագործությունը կատարելու կասկածանքով Հայկավան գյուղում հայտնաբերվեց ու բերման ենթարկվեց Նժդեհ Ենոքյանը:
Ավելի ուշ «Արմավիր» բժշկական կենտրոնից ստացվեց ևս մեկ ահազանգ. դարձյալ հրազենային վնասվածքով հիվանդանոց էր տեղափոխվել նույն` Սարդարապատ գյուղի բնակիչ Ք. Ավետիսյանը: Նա հայտարարել էր, որ վնասվածքն ստացել է հայրենի գյուղում` ցերեկվա ժամը երկուսի սահմաններում: Ոստիկանները պարզել են, որ Ք. Ավետիսյանը վնասվել էր նույն կրակոցից, որով սպանվել էր Արմեն Եփրեմյանը, քանի որ գտնվել էր տուժողի կողքին:

Հանցագործության գործիք ողորկափող հրացանը առգրավված է, «ՎԱԶ-2107» մակնիշի ավտոմեքենան տեղափոխվել է հատուկ պահպանման վայր, իսկ Նժդեհ Ենոքյանը ձերբակալված է:
Ոստիկանության Արմավիրի մարզային քննչական բաժնում հարուցվել է քրեական գործ ՀՀ քրեական օրենսգրքի 104 հոդվածի 1-ին մասի և 235 հոդվածի 1-ին մասի հատկանիշներով:
Կատարվում է նախաքննություն:

«Ընդդեմ կենսաթոշակային պարտադիր վճարումների» նախաձեռնությունը քիչ առաջ բողոքի երթ սկսեց, որին մասնակցում է մի քանի հարյուր քաղաքացի: Երթը մեկնարկեց Ազգային ժողովի մոտից և շարունակվեց դեպի Հանրապետական խմբակցության գրասենյակ:

Երթի մասնակիցները “Մի դրդեք հարկատուներին արտագաղթի”, “STOP կուտակային կենսաթոշակին”, “Չպետք է նվազի աշխատավարձը” և այլ կարգախոսերով պաստառներով պահանջելու են ՀՀԿ-ին չբոյկոտել խորհրդարանական չորս խմբակցությունների կողմից նախաձեռնած արտահերթ նիստը, որի օրակարգում կենսաթոշակային պարտադիր վճարումների օրենքը գոնե մեկ տարով հետաձգելու հարցն է:

ՀՅԴ, Ժառանգություն, ԲՀԿ և ՀԱԿ խմբակցություններին երեկ հաջողվել էր անհրաժեշտ ստորագրությունները հավաքել այդ հարցի վերաբերյալ արտահերթ նիստ գումարելու նպատակով, իսկ հանրապետականները խոստացել էին չբոյկոտել: Սակայն այսօր արդեն հայտնի դարձեավ որ ՀՀԿ-ն ու ՕԵԿ-ը մտադիր չեն մասնակցել քննարկմանը:

ԱԺ ճեպազրույցի ժամանակ ՀՀԿ խմբակցության ղեկավար Գալուստ Սահակյանն ու ՕԵԿ խմբակցության պատգամավոր Հովհաննես Մարգարյանը արտահերթ նիստին չմասնակցելու որոշումը պարզաբանեցին այն հանգամանքով, որ նիստի ընթացքում ծավալվելու են նաև օրենքի վերաբերյալ բովանդակային քննարկումներ, մինչդեռ իրենք համաձայն էին քննարկել միայն օրենքը մեկ տարով հետաձգելու հարցը:

Հիշեցնենք, որ «Ընդդեմ կենսաթոշակային պարտադիր վճարումների» նախաձեռնությանը Ֆեյսբուքում միացել է շուրջ ութ հազար օգտատեր: Չնայած որ ՀԱԿ խմբակցության պատգամավոր Արամ Մանուկյանը ԱԺ ճեպազրույցի ժամանակ հայտարարեց, որ ուրախ է` տեսնելով նախաձեռնության մեջ երիտասարրդ, նոր դեմքեր, սակայն երթին մասնակցում էին նաև տարբեր քաղաքական ուժերի հին դեմքեր. օրինակ, Լևոն Զուրաբյանը ոչ միայն մասնակցում էր, այլև ակնհայտորեն ղեկավարում էր երթն առաջնորդող երիտասարդներին` չնայած որ մեզ հետ զրույցում հայտնեց, թե ընդամենը մասնակցի կարգավիճակով է միացել երթին:

41-ամյա Արմեն Եփրեմյանը (մականունը՝ «Թեփ Արմեն») սպանվելուց առաջ պատրաստվել էր գնալ հայրական տուն եւ իր ձեռքով տան դուռը բացել, ուր Ռուսաստանից վերադառնալուց հետո դեռ չէր հասցրել այցելել: Այս մասին NEWS.am-ի թղթակցի հետ զրույցում պատմել են նրա ազգականները:

Իսկ սպանվելուց առաջ կնոջ հայրական տանից դուրս գալիս նրա հետ նաեւ իր կինն է եղել: Ավելին` կնոջը մինչեւ հիմա չեն ասել, որ Արմենը մահացել է, այլ փորձում են հանգստացնել, թե վիրահատության միջոցով փորձում են փրկել կյանքը: Ազգականները պատմեցին, որ Արմենը կնոջ հետ 12 տարի է՝ ինչ Հայաստանում  չեն եղել: Բայց Արմենը ընդհանուր առմամբ 20 տարի է, ինչ Ռուսաստանում է գործունեություն ծավալում:

«Անսպասելիորեն աները վատացել էր: Լեղապարկը հեռացրեցին, չկարողացան կյանքը փրկել, իրենք էլ եկան հասան այդ արարողությանը, ու այսպիսի փորձանք  տեղի ունեցավ»,- նշեցին ազգականները: Տեղեկացանք նաեւ, որ Արմենը 12 տարի առաջ կնոջն առեւանգել եւ մեկնել է Մոսկվա: Այդ տարիների ընթացքում առաջին անգամ էր վերադառնում Հայաստան:

Նա ունի երկու որդի՝ 12 եւ 4 տարեկան: Սպանվածի եղբայրը, ծնողները Մոսկվայում են: Նրանք արդեն տեղյակ են կատարվածի մասին: Արմենը  ՌԴ-ում դատապարտված է եղել եւ  բացատրություն էլ է տվել ոստիկանական բաժանմունքում, ինչի համար նրան «Ստուկաչ»-ով են սկսել դիմել:

Հանցաշխարհում նա հաճախ մարդ առեւանգելու պատվերներ է ստացել: Հարկ է նկատել, որ նրան դեռ մանկուց են  «Թեփ Արմեն» ասել: Ազգականներից մեկը պատմեց, որ երեկ, երբ Արմենին հանդիպել է ու «Թեփ»-ով դիմել,  Արմենին դա դուր չի եկել: «Ես իրան ասացի Թեփ: Ասաց ինձ Թեփ մի ասա, ես չգիտեմ, թե ինչի են ինձ Թեփ ասում»,- անկեղծացավ ազգականը:

Իսկ ոստիկանությունից տեղեկացանք, որ  փաստի առթիվ քրեական գործ է հարուցվել ՀՀ քր.օր-ի 104 հոդվածի 1-ին մասով (Սպանություն): Սույն հոդվածը պատժվում է ազատազրկմամբ` 8-15 տարի ժամկետով: Քրեական գործ է հարուցվել նաեւ  235 հոդվածի հատկանիշներով`ապօրինի կերպով հրազեն, բացի ողորկափող հրազենից եւ դրա փամփուշտներից, ռազմամթերք, ակոսափող հրազենի փամփուշտներ, պայթուցիկ նյութեր կամ պայթուցիկ սարքեր ձեռք բերելը, իրացնելը, պահելը, փոխադրելը կամ կրելը: Սույն հոդվածն էլ պատժվում է կալանքով` առավելագույնը 3 ամիս ժամկետով, կամ ազատազրկմամբ` առավելագույնը 3 տարի ժամկետով:

Մինչեւ այդ տեղեկացրել էինք, որ հայտնի է դարձել այսօր՝ նոյեմբերի 14-ին, Արմավիրի մարզի Սարդարապատ գյուղում քրեական հեղինակություն համարվող 41-ամյա Արմեն Եփրեմյանի («Թեփ Արմեն») սպանության մեջ կասկածվողը:

NEWS.am-ի տեղեկություններով, Արմեն Եփրեմյանի սպանության կասկածանքով բերման է ենթարկվել նրա հորեղբոր տղան՝  21-ամյա  Նժդեհ Եփրեմյանը: Կատարվածը վենդետա է, որը հին պատմություն ունի: Դեռ շատ տարիներ առաջ Գոռ անունով «օրենքով գողի» սպանության (նա մինչ օրս անհայտ կորած է, դիակը չի հայտնաբերվել) մեջ կասկածել են «Թեփ Արմենին»: Վերջինս այդ դեպքից հետո Հայաստանից հեռացել է: Երբ նա վերադարձել է Հայաստան, տնից դուրս գալիս հետո կրակել են ու սպանել: Փաստորեն Ն. Եփրեմյանը վրեժխնդիր է եղել «Թեփ Արմենից» Գոռի սպանության համար:

Ավելի վաղ  էլԱնկախը հայտնել էր, որ Սարդարապատ գյուղում այսօր սպանվել է 41-ամյա Արմեն Եփրեմյանը: Նա երկու օր առաջ եկել էր Մոսկվայից՝ ազգականի հուղարկավորությանը մասնակցելու համար: Շարունակությունը կարդացեք սկզբնաղբյուր կայքում:

Նոյեմբերի 12-ին, ժամը 11.30-ին,  ոստիկանության քրեական հետախուզության գլխավոր, Կոտայքի մարզային վարչությունների և Հրազդանի բաժնի ծառայողները Ծաղկաձոր քաղաքի   հյուրանոցային համալիրներից մեկից հայտնաբերել և բերման են ենթարկել օտարերկրյա քաղաքացի, 1990 թ. ծնված Ահմադ Աբուբաքերին, որը նոյեմբերի 8-ից Ռումինիայի իրավապահ մարմինների կողմից հետախուզվում էր սպանության փորձի մեղադրանքով: