Փողաշուշան (կալա)

Calla (1)Կալան պատկանում է նվիկազգիների ընտանքին(Araceae): Հայրենիքը Հարավային Աֆրիկան է: Բազմամյա, պալարավոր բույս է: Ծաղկակիր ցողունի երկարությունը կարող է հասնել մինչև 1 մ:

Կան կալայի սպիտակ և գունավոր տեսակները: Մեր մոտ տարածված է սպիտակ տեսակը: Տերևները բավական խոշոր են, երկար, սրածայր, նստած են երկար տերևակոթերի ծայրին:

Կալլան էլեգանտ ծաղիկ ունի: Այն  խոշոր, ձագարաձև և մաքուր սպիտակ է, արձակում է թեթև, բայց խեղդող վանիլային բուրմունք:  Ծաղկում է գարնան ընթացքում:

Բույսը տան մեջ ամռանը պետք է դնել  ստվերոտ մասում, կարելի դնել նաև պատշգամբում՝ միայն  թե ստվերոտ հատվածում: Աշնանը կալլային կարելի է դնել լուսամուտագոգերին, որտեղ ավելի տաք է:

Կալլան քմահաճ  բույս չէ, սակայն պահանջկոտ է հողի բերրիության նկատմամբ:  Որպես կիսաճահճային բույս՝ աճման ընթացքում պահանջում է  մեծ քանակությամբ խոնավություն, սակայն  հանգստի շրջանում ջրելն աստիճանաբար պետք է  դանդաղեցնել մինչև 10 օրը մեկ անգամ:

Կալլան բազմացվում է թփիկի բաժանմամբ և սերմերով: Սերմերը ցանում են աշնանը, իսկ թփիկներով բազմացվում են գարնանը:

Կալան մոտ 200 տարի է, որ տարածվել է Եվրոպայում:

Դիտվել է 2061 անգամ:

Գլոքսինիա

OLYMPUS DIGITAL CAMERAԳլոքսինիան բոլորի կողմից սիրված է և համարվում է «էլիտար» ծաղկատեսակ: Պատկանում է գեսներայինների (Gesneriaceae) ընտանիքին: Հայրենիքը արևադարձային Ամերիկան է: Ընտանիքը ներկայացված է 20 տեսակով և կան  բազմաթիվ հիբրիդային տեսակներ:

Բույսի տերևները թավշե ծածկույթով են՝ օվալաձև, լայն տերևներով, արտաքինից պատված աղվամազով:  Ունի երկար ու զանգակաձև, խոշոր ծաղիկներ, որոնք 10-12 սմ տրամագծով, նստած են երկար ու փխրուն ծաղկակոթունների վրա:  Դրանք բազմերանգ են՝  մաքուր սպիտակ, վառ կարմիր, մանուշակագույն , երկգույն կամ եռագույն շերտերով:

Գլոքսինիան սենյակում պետք է դրված լինի լուսավոր, բայց ոչ արևոտ տեղում, լույսի պակասության դեպքում    բույսը չի ծաղկի: Այն պետք է պահել արևի ուղիղ ճառագայթներից հեռու: Սենյակում ջերմաստիճանը չպետք է բարձր լինի 24 աստիճանից ամռանը,  իսկ ձմռանը ցածր՝ 18 աստիճանից:

Ճիշտ խնամքի դեպքում բույսը  կարող է ծաղկել 6-7 ամսից:  Արտաքին  գեղեցիկ տեսքը պահելու համար անհրաժեշտ է ծաղկաթափ եղած ծաղկակոթունները հեռացնել: Դրա շնորհիվ երկարաձգվում է նաև բույսի ծաղկման տևողությունը:

Ծաղկման շրջանից հետո ջրելը աստիճանաբար պետք է քչացնել, իսկ երբ բոլոր տերևները դեղնում և չորանում են,  սոխուկներն անցնում են հանգստի շրջան: Այդ ժամանակ ջրելը պետք  է դադարեցնել: Պարզապես հողը ժամանակ առ ժամանակ կարելի է խոնավացնել:

Ամռանը պետք է ջրել ոչ առատ և  անպայման տակից, որպեսզի ջրի կաթիլները չընկնեն տերևների վրա, հանգստի շրջանում ջրելը պետք է դանդաղեցնել, իսկ ձմռանը՝ լրիվ դադարեցնել: Ձմռանը թաղարը պետք է դնել չոր տեղ և ընդհանրապես չջրել, հակառակ դեպքում բույսը կմեռնի:

Այս բույսի մշակելը բավական դժվար է, քանի որ գլոքսինիան շատ քմահաճ է և զգայուն՝ արտաքին պայմանների նկատմամբ: Բազմացվում է սոխուկների  բաժանումով, սերմերով, ինչպես նաև տերևի արմատակալմամբ:

Ցանքը կատարվում է հունվար-փետրվար, ինչպես նաև նոյեմբեր-մարտ ամիսներին: Սերմերը շատ մանր են, այդ պատճառով կարելի է չծածկել հողով:  Սենյակային պայմաններում աճեցվում է գլոքսինիայի հիբրիդը, և հիմնականում բազմացնում են տերևակալմամբ:

Սոխուկները չի կարելի շատ խորը թաղել հողում, երիտասարդներին անհրաժեշտ է մոտ կես սանտիմետր, իսկ տարեցներին՝ 1.5 սմ հաստությամբ հողաշերտ: Դրանք ավելի խորը տնկելու դեպքում դժավարությամբ են են դուրս գալիս հողի երես և շատ հաճախ նեխում են:

Բույսը կարելի է տեղափոխել տարին մեկ անգամ:

Դիտվել է 1345 անգամ:

Ագավա

agave-americana-538Ագավան` հայերեն պերճածաղիկ, պատկանում  է  նարգիզազգիների ընտանիքին:

Այն սուկուլենտ է, գոյություն ունի ավելի քան 400 տեսակ:

Հայրենիքը Ամերիկան է, առավել տարածված է Մեքսիկայում: Ագավան առանց ցողունի, բարձր և փռված բույս է:  Տերևները դասավորված են վարդակաձև: Բույսի տերևների երկարությունը հայրենիքում կարող է հասնել 30սմ-ից  մինչև 3 մետրի: Ագավան գոյության ընթացքում ծաղկում է մեկ անգամ, որից հետո չորանում է:

Բույսը տարբեր վայրերում ծաղկում է  տարբեր տարիքում: Մեքսիկայում այն ծաղկում է 11-12, Կովկասում՝ 25-30, իսկ բարեխառն գոտու պայմաններում՝ 75-100 տարում: Ծաղկակիրը կարող է հասնել մինչև 12մ, որի վրա կարող են լինել 4000 և ավելի ծաղիկներ:

Ագավաները բաժանվում են երկու խմբի, որոնցից մեկը կոչվում է «Մեգեյա», որից ստացվում է  օշարակ և սպիրտ, իսկ մյուսը՝ «Խենեկեն», որը մանրաթելի հումք է:

Շատ ագավաների տեսակների տերևներից պատրաստում են պարաններ,ճոպաններ և այլ կոպիտ հյուսվածքներ, դրանց ավելցուկներից  արտադրում են  թուղթ` հիմնականում փաթեթավորման:Տերևի փափուկ մասերից օճառ են ստանում: Բույսի չորացած տերևները օգտագործում են որպես շինանյութ,իսկ ամբողջ բույսերով  `կենդանի ցանկապատ:

Մինչև ծաղկելը  մուգ կանաչ ագավայի և այլ ագավաների շաքարային հյութից պատրաստում են պուլկե ալկոհոլային խմիչքը,իսկ ագավայի վարդակից արտադրում են ավելի ուժեղ ալկոհոլային խմիչքներ թեքիլան և մեսկալը: Միայն երկնագույն ագավան է օգտագործվում թեքիլա ստանալու համար:

Որոշ ագավաների արմատներ գործածում են բժշկության մեջ: Ամերիկյան և սիսալյան ագավաների տերևները  պարունակում են սապոնին,որը  օգտագործում են  հորմոնալ կորտիզոն և պրոգեստերոլ պրեպարատների մեջ:

Ագավաները բազմանում են սերմերով, արմատածիլերով և բողբոջ սոխիկներով:

Այս բույսը Հայաստանում օգտագործվում է քաղաքի կանաչապատ գոտիներում ՝գորգային ձևավորումների համար. դրվում է ծաղկաթմբի մեջտեղում, ինչպես նաև աճեցվում է մեծ ծաղկամաններում, որոնք կարող են դրվել պատշգամբներում:

Ագավան կարելի է աճեցնել նաև տնային պայմաններում: Ձմռանը սենյակի ջերմաստիճանը չպետք է ցածր լինի 18, իսկ ամռանը՝ 23 աստիճանից:

Բույսը չպետք է առատորեն ջրել, հատկապես ձմռանը: Խոնավության ավելցուկից տերևներն ու արմատը կարող են նեխել:

Ագավայի համար սենյակում ամենալավ տեղը համարվում է հարավային և արևելյան տեղերը, այն ջերմասեր բույս է և չի վախենում արևի ուղիղ ճառագայթներից:

Դիտվել է 1813 անգամ:

Ֆուքսիա

fukc2Պատկանում է ապուզանազգիների ընտանիքին: Ֆուքսիան հայտնաբերվել է 1696թ., երբ ֆրանսիացի գիտկանան Շարլ Պլյումեն երրորդ անգամ ուղևորվել է Վեստ-Ինդիա`  ներկայիս Դոմինիկյան հանրապետության շրջակայքերում: Նա բույսն անվանել է ի պատիվ գերմանացի բուսաբան Լեոնարդ Ֆուքսի:

FuchsiaՖուքսիան կախվող ճյուղերով բույս է, որը բնակարաններում օգտագործվում է  որպես ամպելային: Այն մշտադալար բույս է, սակայն բնակարաններում ցածր ջերամաստիճանի կամ խոնավության պակասի դեպքում  երբեմն տերևաթափ է լինում:

Ծաղիկները մեծ մասամբ կախված են և լիաթերթ: Արտաքինից շատ հասարակ տեսք ունի, բայց շատ սիրված է տնային տնտեսուհիների մոտ:  Ժողովրդի մոտ տարածված է «ականջօղ» անունով:

Ամռանը բույսը պահանջում է առատ ջրում, երբեմն կոյաջրով: Թաղարներում տնկված երիտասարդ բույսերը կարելի է պահել նաև բաց լուսամուտների գոգին, որտեղ արևն ուղղահայաց չի ընկնում, այլ միայն առավոտյան և երեկոյան:

Ձմռանը ֆուքսիաները պահումեն սառը տեղում և ջրում են սակավ:

Բարձր բուն ստանալու համար պետք է ընտրել ամենաուղիղ և լավ աճած ցողունը, իսկ մյուսները հեռացնել:  Բնի համար թողնված ցողունը պետք է մաքրել ավելորդ ճյուղերից և ձևավորել պսակը:

Ֆուքսիաները լուսասեր են: Սենյակի ջերմաստիճանը միջինը պետք է լինի 12-15 աստիճան: 18-20 աստիճանի դեպքում անգամ այն կարող է ծաղիկները գցել և նույնիսկ մահանալ: Իսկ ձմռանը  ջերմաստիճանը պետք է լինի 6-10 աստիճան:

Ֆուքսիան բազմացվում է կտրոններով: Այն աշատ արագ արմատակալում է: Արմատակալելուց հետո պետք է տեղադրել մոտ 7 սմ տրամագիծ ունեցող թաղարում, այնուհետև մեկ տարի հետո տեղափոխել մի փոքր ավելի մեծ տրամագիծ ունեցող թաղար:

Գարնան վերջին բույսը պետք է հանել բակ ու դնել  ծառների տակ` զով տեղում: Ֆուքսիայի արմատերը լավ զարգանում են, և եթե  արմատների աճման համար այլևս տեղ չկա, պետք  է անմիջապես վերատնկել:

Դիտվել է 937 անգամ:

Դրախտավարդ

դրախտավարդՊատկանում է քարբեկազգիների ընտանիքին: Հայրենիքը Ճապոնիան ու Չինաստանն է: Ոչ մշտադալար թուփ է, որի տեսակներից մեր մոտ աճեցվում է պարտեզայինը:

Թփի բարձրությունը հայրենիքում և Սև ծովի ափերին հասնում է մինչև 2 մետրի: Ճյուղերի վրա հակադիր նստած, օվալաձև, սրածայր, ատամնավոր տերևների վերին մակերեսը մուգ կանաչ է, իսկ հակառակ կողմը` բաց կանաչ: Ցայտուն ընդգծված  տերևաջղեր ունի: Ծաղիկները ծաղկաբույլերով են, որոնք գնդաձև կամ հովանոցաձև տեսք ունեն:

Ծաղկաբույլերը փարթամ են ու խոշոր, բազմերանգ են. հիմնականում լինում են սպիտակ կամ վարդագույնի տարբեր երանգներով: Պարտեզագործության մեջ շատ տարածված է դրախտավարդի ծաղիկների գույնը արհեստական եղանակով փոխելը: Այդ նպատակով ծաղկելուց մի քանի շաբաթ առաջ բույսերը ջրում են ալյումինի պաղլեղով(շիբ), մեկ լիտր ջրի մեջ լուծելով 5 գրամ շիբ: Դրանից հետո դրախտավարդի սպիտակ ծաղիկները ձեռք են բերում երկնագույն, իսկ վարդագույնը` բաց մանուշակագույն երանգներ:

Ծաղկած ժամանակ դրախտավարդը պահում են ստվերում: Ծաղկում է ամառվանից մինչև աշուն:

Բույսը բազմանում է կտրոնով: Կտրոնից պետք է ունենալ 2-3 հանգույց: Բազմացումը կատարվում  է փետրվար-մարտ ամսին: 18՞-20 աստիճան պայմաններում կտրոնները արմատակալում են 13-15 օրում:  Եթե բույսը բավական խոշորացել է, և արմատներն ամբողջությամբ ընդգրկել են թաղարը, անհրաժեշտ է փոխադրել ավելի մեծ թաղարի մեջ:

Դրախտավարդը  խոնավասեր է. անունը հունական ծագում ունի, որի հիմքում ընկած է ջուրը, որն էլ ցույց է տալիս բույսի հակումը ջրի նկատմամբ:

Ամռանը պետք է առատ պետք է ջրել, ինչպես նաև բույսը ցողել ջրով: Իսկ սեպտեմբերի երկրորդ կեսից հետո ջրման նորման աստիճանաբար պակասեցնում են, որի շնորհիվ  բույսը հետզհետե դադարում է աճելուց և ուշ աշնանը տերևաթափ է լինում:

Ձմռանը դրախտավարդը պահում են 3-4 աստիճան պայմաններում, որտեղ բույսն ամբողջությամբ տերևազրկվում է և սկսվում է հանգստի շրջանը, որը տևում է 2.5-3 ամիս:

Հանգստի շրջանում ջրման նորման խիստ պակասեցնում են և խոնավացնում են  միայն հողի արտաքին մակերեսը` որպեսզի բուսյն ամբողջությամբ չոչնչանա:

 

Դիտվել է 10703 անգամ: