Գյումրին այսուհետ կունենա իր հիմնը

Gyumri-gerbԳյումրու ավագանին այսօրվա նիստում հաստատեց քաղաքի հիմնը: Օգոստոսի 15-ին կազմակերպվեց հանրային քննարկում, որտեղ ի թիվս այլ խնդիրնրի, դրված էր նաև քաղաքի օրհներգի ընտրության հարցը: Առաջարկվել էր երկու տարբերակ, որից մեկը Հովհհանես Շիրազի բառերով գրված Վլադիլեն Բալյանի “Գյումրի-Լենինական” երգն էր: Ելույթ ունեցավ 23 մասնակից, որից 15-ը միանշանակ ընդունեց այն որպես օրհներգ, 2-ն առաջարկեցին երգի տեքստի փոփոխություն: Այն հիմնականում վերաբերում էր Լենինական բառին /”Դու իմ Գյումրի, Լենինական դու իմ նոր”/: Գյումրու քաղաքապետարանի մշակույթի բաժինը կարողացել է արխիվից հանել Շիրազի այս ստեղծագործության նախնական տեսքը, որում գրված է` “Դու իմ Գյումրի, վաղնջական դու իմ նոր”: Ավագանու որոշմամբ օրհներգն ընդունվեց, արդեն վերնագրված` “Դու իմ Գյումրի”:

1976 թվականին Ռուբեն Մաթևոսյանը Գյումրիում կատարում է այս երգը. «Կատարումն ավարտվելուց հետո տևական լռություն է տիրում դահլիճում, կազմակերպիչները մտածում են` գոնե մեկը չկա, ծափահարի: Բայց, դադարից հետո դահլիճը թնդում է ծափերից, հանդիսատեսը պահանջում է երգը կատարել երկրորդ անգամ: Այդ օրվանից ի վեր “Գյումրի-Լենինական” երգը դառնում է քաղաքի խորհրդանշանը”, – հիշում է քաղաքապետարանի մշակությի և երիտասարդության հարցերի բաժնի պետ Արտաշես Կարապետյանը:
Իսկ ահա կոմպոզիտոր Վլադիլեն Բալյանը տարիների խորքից հիշում է. “1952թ. էր, երբ կոնսերվատորիան ավարտելով նշանակում ստացա Լենինական, և ինձ բախտ վիճակվեց մոտիկից ճանաչել ձեզ, հիանալ ձեր իմաստությամբ: Այդ տարին էլ գրվեց իմ առաջին երգը` մեծն Շիրազի այդքան քնարական, խորհրդավոր տողերով` “Սերս գաղտնի թող մնա”: Մեկ օր էլ Շիրազն ասաց. “Այդպիսի մի երգ էլ գրե, մնացածը քո գործը չէ”: Անցան տարիներ, 1975-ին ինձ Լենինական հրավիրեց առաջին ղեկավար, ակադեմիկոս Գևորգ Ղարիբջանյանը, առաջարկելով` երգ նվիրել Լենինականին: Մեծագույն պատիվ էր ինձ համար, վստահություն, բայց ասացի` առանց բառերի երգ չեմ գրում, այնտեղ կա ամեն ինչ, նույնիսկ, թաքնված մեղեդի: “Բառերը կգրի Շիրազը”, – ասաց Ղարիբջանյանը: Խոստովանում եմ, չհավատացի, քանզի գիտեի` Շիրազը կտրուկ դեմ էր երգի բառեր գրելուն. մեծ պոետը ստեղծում էր միայն պոեզիա` իր դասական ձևով: Սակայն, ի զարմանս ինձ, երկու ամիս անց երգի տողերը պատրաստ էին: Երգի խոսքեր սկզբունքորեն չգրող Շիրազը ստեղծել էր երգարվեստի ձևին, կանոններին հարազատ հիանալի մի օրինակ, երկու քառատող, այնուհետ կրկներգ. չմոռանալով նաև` գուսանական արվեստի ավանդները:
“Հայաստանի աղն ես, Գյումրի,
Դու խոսքաշեն, սրամիտ,
Ճշմարտության մաղն ես, Գյումրի,
Դու իմաստուն, միամիտ:
Աղջիկներդ տնարար են,
Անմահության օրորոց,
Տղաներդ շինարար են,
Դու հանճարեղ, քարագործ:
Դու իմ Գյումրի, Լենինական դու իմ նոր,
Արագածին բազմած արծիվ փառավոր”:
Մեր պոետը կերտել էր գեղարվեստական մի իսկական կոթող: Դա փիլիսոփայություն էր, անհուն սիրո և հպարտության խոստովանություն: Երկար աշխատեցի, գրեցի երգի 13 տարբերակ: Ցանկանում էի երգը դուր գար և ահելին, և ջահելին, լիներ և հին, և նոր, ուսումնասիրում էի Շիրակի հարուստ երգարվեստը: Մեկ օր էլ երգը ծնվեց, նախաբանում էլ հնչում էր Գյումրվա հանրահայտ երգի երանգները: Մնում էր երգը ընդունեն տերերը: 1976 թվականին, փայլուն երգիչ Ռուբեն Մաթևոսյանի հետ մեկնեցինք Լենինական: Երաժշտական ուսումնարանի դահլիճը լեփ-լեցուն էր, հավաքվել էր քաղաքի ղեկավարությունը` Դոնարա Հարությունյանի գլխավորությամբ, մտավորականներ, երիտասարդներ: Երգը կատարեցին ուսումնարանի երգչախումբը և նվագախումբը` Սերգեյ Մացոյանի ղեկավարությամբ, մեներգում էր Ռուբեն Մաթևոսյանը: Երգն ընդունվեց մեծ խանդավառությամբ, ստիպեցին կրկնել, իսկ շուտով, Հայաստանի կոմպոզիտորների համագումարում կայացավ “Գյումրի-Լենինականի” նաև երևանյան պրեմիերան”:
Այսօր էլ, Գյումրում ցանկացած միջոռացում զարդարում է այս երգը, իսկ արտասահմանյան կամ ներհանրապետական շրջագայություններում այն դարձել է քաղաքի խորհրդանիշը:

Tags: