Միգրացիան Հայաստանի բնակչության ծերացման գլխավոր գործոնն է». Հայաստանի ազգային մրցունակության զեկույց

evԵկամուտների որոշակի մակարդակն ապահովագրում է երկիրը միգրացիայի բացասական հաշվեկշռից: Զուտ միգրացիայի ծավալը հաշվարկվում է երկիր ժամանողների և երկրից մեկնողների հոսքերի հիման վրա: Համաձայն ՀՀ տարածքային կառավարման նախարարության միգրացիոն պետական ծառայության տվյալների` երկրում զուտ ժամանումների թվաքանակը բացասական մնացորդ ունի և 2013-ի դրությամբ կազմել է -31.22: Տնտեսական զարգացման ժամանակագրությունը ցույց է տալիս, որ մինչ ճգնաժամային հատվածում (մինչև 2008-ը), աճող տնտեսությունը նպաստեց արտագաղթի տեմպերի կրճատմանը: Այդ միտումը փոխվեց, երբ համաշխարհային ֆինանսական ճգնաժամի ալիքը հասավ նաև Հայաստանի տնտեսություն: Համաշխարհային բանկի գնահատականների համաձայն` Հայաստանը գտնվում է արտագաղթի ամենաբարձր մակարդակն ունեցող երկրների շարքում. զուտ միգրացիայի միջին տարեկան հոսքը 2008-2012-ին Հայաստանի բնակչության -3.2 % է կազմում: Մի շարք ուսումնասիրություններ ու հարցումներ ցույց են տալիս, որ միգրացիայի դրդապատճառները ևս ժամանակի ընթացքում փոխվել են: Չնայած նրան, որ գործազրկությունը շարունակում է մնալ արտագաղթի հիմնական դրդապատճառը, երկիրը լքելու որոշման հարցում էական նշանակություն ունեն նաև այնպիսի գործոններ, ինչպիսիք են աշխարհաքաղաքական սպառնալիքները, սոցիալական անարդարությունը, երկրի կառավարման նկատմամբ բացասական վերաբերմունքը և զարգացման անորոշությունը: Այս մասին նշված է «Ի-Վի Քոնսալթինգ» ընկերության և «Տնտեսություն և արժեքներ» հետազոտական կենտրոնի կողմից պատրաստված «2013-2014 թթ. Հայաստանի ազգային մրցունակության զեկույցում»:

Նույն զեկույցի համաձայն` համաշխարհային միգրացիայի հոսքերի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ բարձր եկամուտներ ունեցող երկրներում առավել քիչ կարելի է հանդիպել միգրացիայի բացասական հաշվեկշռի: Մասնավորապես մեկ շնչին բաժին ընկնող ՀՆԱ-ի 20 000 ԱՄՆ դոլար և ավելի բարձր մակարդակ ունեցող երկրներից ընդամենը 13 % ունեն բացասական միգրացիոն հոսքեր: Հայաստանին համադրելի մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ի մակարդակ ունեցող մի շարք երկրներ ունեն միգրացիայի բավականին մեծ դրական հաշվեկշիռ:

Երբ գործազրկության մակարդակը որոշակի սահմանից ներքև է, գործազրկության և միգրացիայի մակարդակների միջև անմիջական կապ գոյություն չունի: Միևնույն ժամանակ 13-14 %-ից բարձր գործազրկության մակարդակ ունեցող երկրներից շատերում միգրացիայի բացասական մնացորդի հստակ միտում է նկատվում:

Երկգործոն վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ այն դեպքում, երբ երկիրն անցնում է մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ի 10 000 ԱՄՆ դոլար և գործազրկության 6 % շեմերը, ապա հավանականությունը, որ այն կունենա զուտ միգրացիայի բացասական հաշվեկշիռ, ընդամենը 10 % է:

ՄԱԿ-ի Բնակչության հիմնադրամի տվյալներով` Հայաստանը ծերացող բնակչություն ունեցող երկրների շարքին է պատկանում, երկրի ժողովրդագրությունը փոխվում է տարիքային կառուցվածքով: Կանխատեսումների համաձայն` երկարաժամկետ հատվածում աշխատանքային տարիքի (15-46), բնակչությունը կնվազի` այժմյան 68-69 %-ից 2100 թվականին հասնելով 57 %-ի: Սա լուրջ ժողովրդագրական փոփոխություն է, որն էական ազդեցություն կունենա երկրի ախատուժի վրա: Մոդելում աշխատանքային տարիքի բնակչության մասնաբաժինը 2020 թվականին ընդունված է 65.3 %:

Հայաստանի բնակչության արագընթաց ծերացումը հիմնականում պայմանավորված է միջին տարիքի բնակչության արտագաղթով: Ինչպես այլ ծերացող ազգերի դեպքում, Հայաստանում ևս գրանցել է զուտ վերարտադրության մակարդակի նվազման և կյանքի տևողության ավելացման կայուն միտում: Այսպիսով, Հայաստանում ծերացումն արագանում է միգրացիայի մասնավորապես միգրանտների շրջանում միջին տարիքի բնակչության գերակշռության պատճառով:

Կանխատեսումերի համաձայն` գալիք տասը տարիների ընթացքում տնտեսական ակտիվության մակարդակը կմնա ներկայիս 66 % գնահատված մակարդակին: Տնտեսական ակտիվության կայուն մակարդակի պարագայում, սակայն, աշխատուժի թվաքանակը բացարձակ արտահայտությամբ կնվազի` աշխատանքային տարիքի բնակչության նվազմանը զուգընթաց:

Անկախ

Tags: ,