Ս.թ. ապրիլի 2-ին ՀԽ նախագահ Վազգեն Մանուկյանի ղեկավարությամբ տեղի է ունեցել ՀՀ Հանրային խորհրդի փոքր խորհրդի նիստ՝ օրակարգային մի շարք հարցերի քննարկմամբ:

Ինչպես տեղեկանում ենք ՀԽ մամուլի ծառայությունից, առաջին հարցը վերաբերել է ՀՀ Հանրային խորհրդի հետագա գործունեությանը և «ՀՀ Հանրային խորհրդի մասին» օրենքի նախագծին:

Նշվել է, որ Հանրային խորհրդի աշխատանքերն ավելի արդյունավետ դարձնելու և ՀԽ-ն հանրային կյանքում որպես մնայուն մարմին ունենալու համար անհրաժեշտություն է առաջացել մշակել «Հանրային խորհրդի մասին» ՀՀ օրենքի նախագիծ:

Հանրային խորհրդի կողմից մշակված օրենքի նախագիծը քննարկվել է շահագրգիռ կողմերի, ինչպես նաև իրավաբանների մասնակցությամբ, որոնք գտնում են, որ մշտական գործող և լիարժեք մարմին ունենալու համար Հանրային խորհուրդը պետք է նախատեսվի ՀՀ Սահմանադրության մեջ (օրինակ` ինչպես դա արված է Ֆրանսիայում): Դրա անհրաժեշտությունը պայմանավորված է ՀՀ Սահմանադրության 2-րդ հոդվածով: ՀՀ Սահմանադրության մեջ ամրագրումից հետո միայն նպատակահարմար կլինի ընդունել «ՀՀ Հանրային խորհրդի մասին» լիարժեք օրենք:

Եվ քանի որ մոտ ժամանակներում նախատեսվում է ընդունել ՀՀ Սահմանադրության մեջ փոփոխություններ, Հանրային խորհուրդը գտնում է, որ անհրաժեշտ է քննարկել Հանրային խորհրդի հիշատակումը վերը նշված փոփոխությունների մեջ ներառելու հարցը՝ առավել ևս, որ դա համահունչ է ժամանակակից աշխարհում առկա գործընթացներին, երբ հասարակության ակտիվությունը տեղափոխվում է քաղաքական դաշտից հանրային դաշտ:  Իսկ մինչ այդ պահպանել գործող Հանրային խորհուրդը, գործող ՀԽ կանոնադրության մեջ  ամրագրել որոշ դրույթներ, որոնք նախատեսվում են նաև քննարկվող օրենքի նախագծում: Դա թույլ կտա ինչպես փորձարկել այդ դրույթները, այնպես էլ՝ նորացնել Հանրային խորհրդի կազմը՝ ստեղծելով ՀԽ մի քանի նոր հանձնաժողովներ և կազմակերպելով դրանցում հանձնաժողովի նախագահի ընտրություններ, որոնք      կդառնան ՀԽ անդամներ:

Նիստի օրակարգի հաջորդ հարցը վերաբերել է Սիրիայի հայաբնակ Քեսաբ քաղաքում և դրա հարակից գյուղերում տեղի ունեցած դեպքերին: Հանրային խորհուրդը որոշել է դիմել ՀԽ միջազգային կառույցի՝ Տնտեսական և սոցիալական խորհուրդների և համանման ինստիտուտների միջազգային ասոցիացիայի կազմում (որի անդամ է նաև ՀՀ Հանրային խորհուրդը) ընդգրկված 67 երկրի 70 հանրային խորհուրդներին՝ կոչ անելով իր գործընկերներին օգտագործել իրենց ազդեցությունը հասարակությունում և իշխանական շրջանակներում՝ դադարեցնելու Սիրիայում հումանիտար աղետը, ներկայացնելու Քեսաբում տեղի ունեցած իրադարձություններն ու դատապարտելու դրանք՝ որպես հայ ժողովրդի խաղաղ գոյության դեմ Թուրքիայի կողմից կատարված հերթական ոտնձգություն:

ՀԽ անդամները նաև նշել են, որ նմանատիպ դեպքերը միշտ տեղի են ունենում անսպասելիորեն, և ցավոք, մեր հասարակությունն ու պետական մարմինները լիարժեքորեն պատրաստ չեն լինում դրանց, իսկ նման դեպքերի չկրկնվելու երաշխիքներ գոյություն չունեն: Ուստի Հանրային խորհուրդը որոշել է մշակել պետական և հասարակական միջոցառումների ցանկ, ինչը հնարավորություն կտա առավել արագ արձագանքել նմանատիպ իրավիճակներին՝ դասեր քաղելով Քեսաբի դեպքերից:

Նիստի օրակարգի համաձայն՝ քննարկվել է նաև Հանրային խորհրդի կողմից վերջին շրջանում բարձրացված երեք կարևոր հարցերի ընթացքը, որոնք վերաբերում են պարտադիր կուտակային կենսաթոշակային համակարգին, «Զվարթնոց» օդանավակայանի հին ուղևորային համալիրին, ինչպես նաև Արարատյան դաշտավայրի ջրային պաշարներին սպառնացող վտանգին:

Քննարկելով պարտադիր կենսաթոշակային համակարգի վերաբերյալ ՍԴ որոշումը՝ Հանրային խորհուրդը բարձր է գնահատել հասարակական այն պայքարը, որի արդյունքում այսօր մենք ականատես ենք լինում Հայաստանում քաղաքացիական հասարակության կայացմանը: Միաժամանակ հանրային խորհուրդը գտնում է, որ Սահմանադրական դատարանի կայացրած որոշմամբ Հայաստանը կատարում է մի նոր կարևոր քայլ դեպի իրական իրավական պետության կայացում: Հանրային խորհուրդը շարունակելու է ուշադիր հետևել հետագա գործընթացներին և խնդրի վերջնական լուծմանը:

Հանրային խորհուրդը կարևորել է նաև «Զվարթնոց» օդանավակայանի հին ուղևորային համալիրի պահպանման նպատակով հանրության կուռ կարծիքի ձևավորումը, ինչպես նաև կոնցեսիոների և կառավարության պատրաստակամությունը՝ հաշվի նստել հանրային կարծիքի հետ և քննարկել օդանավակայանի հետագա զարգացման այնպիսի ծրագիր, որը չի սպառնա «Զվարթնոց»-ի կլոր շենքին: Նշվել է, որ Հանրային խորհուրդը պատրաստ է համագործակցել կոնցեսիոների հետ շենքի պահպանման, ամրացման և հետագա շահագործման հարցերի շուրջ:

Հանրային քննարկումների և ՀԽ համառ ջանքերի արդյունքում ունեցած կարևոր հաջողություն է համարվել նաև Արարատյան դաշտավայրի ջրային պաշարների խնդրին պետական ամենաբարձր մակարդակով կարևորություն տալը և խնդրի լուծման նպատակով գործողությունների համալիր ծրագիր մշակելու կառավարության քայլը: Նշվել է, որ ՀՀ վարչապետն իր շնորհակալական խոսքն է հղել Հանրային խորհրդին այդ կարևորագույն հարցում հետևողական աշխատանք ցուցաբերելու համար, միաժամանակ ընդգծվել է, որ այդ հարցում դեռ անելիքները շատ են, և Հանրային խորհուրդը շարունակելու է հետևողական լինել խնդրի վերջնական լուծման ուղղությամբ:

Անկախ

Խորհրդարանում քննարկվում էր “Սևանա լճի էկոհոմոկորգի վերականգնման, պահպանման, վերարտադրման և օգտագործման միջոցառումների տարեկան և համալիր ծրագրերը հաստատելու մասին” օրենքում լրացում կատարելու մասին հարցը:

Հիմնական զեկուցող, ՀՀ կառավարությանն առընթեր ջրային ռեսուրսների պետական կոմիտեի նախագահ Անդրանիկ Անդրեասյանը պատգամավորներին տեղեկացրեց, որ նախագծով առաջարկվում է Սևանից բաց թողնել օրենքով նախատեսված 170 միլիոն խմ ջրի փոխարեն 240 միլիոն խմ` հինգ տարի ժամկետով:

Նրա խոսքով` հատկապես Սև ջուր ջրավազանային տարածքում` շուրջ 29 բնակավայրերի հողատարածքներում, ջրի լուրջ դեֆիցիտ է առաջացել, և այլընտրանքային ռեսոուրսների բացակայությունը ստիպում է կառավարությանը դիմել Սևանա լճին:

Հանրապետական պատգամավոր Հայկ Բաբուխանյանը հիմնական զեկուցողից հետաքրքրվեց, թե արդյոք հնարավո՞ր է դա իրականացնել, ասենք, 2-3 տարվա համար, ոչ թե հինգ: Անդրեասյանը պարզաբանեց, որ 240 միլիոնը դա ամենամեծ թիվն է, և հնարավոր է, որ բանը դրան չհասնի:

Ալեքսանդր Արզումանյանը հարցրեց, թե արդյո՞ք հարցը քննարկվել է բնապահպանների հետ, և հաշվի են առնվել նրանց դիտողություններն ու առաջարկները:

Անդրեասյանը պատասխանեց, որ բնապահպանների հետ մի շարք հանդիպումներ են տեղի ունեցել տարբեր ձևաչափերով, բայց, ցավոք, խոսակցությունը մտել է էմոցիոնալ դաշտ: Ընդհանուր հայտարարի չեն եկել, սակայն երկխոսություն միշտ եղել է:

ՀԱԿ խմբակցության ղեկավար Լևոն Զուրաբյանը, կարևորելով ձկնաբուծությունը որպես շահավետ ու հեռանկարային բիզնես, հարցրեց, թե ինչո՞ւ կառավարությունը նախօրոք չի կանխատեսել այն հետևանքները, որոնք ի հայտ են եկել Արարատյան դաշտավայրի ջրային ավազանում, ինչո՞ւ բիզնեսը համապատասխան ձևով չի կարգավորել և անվերահսկելի է թողել դաշտը:

Պատասխանողի խոսքով` Արարատյան դաշտավայրի ջրային ռեսուրսներին սպառնացող վտանգը հնարավոր է, որ միայն պայմանավորված չլինի ձկնաբուծարաններով, քանի որ երկրաբանական խորը ուսումնասիրություններ դեռևս արված չեն: Ինչ վերաբերում է կառավարության կողմից ոլորտի վերահսկմանը, ապա նա հավաստիացրեց, որ ոլորտը կարգավորման դաշտում է, պարզապես որպես լիբերալ տնտեսության ուղենիշի կրող, կառավարությունը որոշակի սահմանից սկսած ազատ է թողել տնտեսվարողներին: Այնուամենայնիվ, Անդրեասյանը վստահ է, որ այժմ տարվող միջոցառումները` ուղղված Արարատյան դաշտավայրի ջրային ռեսուրսների կարգավորմանը, դրական արդյունք են տալու:

Ջրամբարների կառուցման անհրաժեշտության հարցը բարձրացրեց ՀԱԿ պատգամավոր Գագիկ Ջհանգիրյանը` ասելով. «Վախենամ, հենց մենք քվեարկենք, հինգ տարի ոչ մի ջրամբար չկառուցվի, և հինգ տարի հետո նորից գաք, ասեք` Սևանից ջուր է պետք բաց թողնել»:

Պատասխանողը հայտնեց, որ երկու ջրամբարների նախագծային աշխատանքները սկսված են, իսկ Եղվարդի ջրամբարը նախանախագծային փուլում է:

Հովիկ Աբրահամյանը Գագիկ Ջհանգիրյանին հուսադրեց. «Ես խոսել եմ Հանրապետության նախագահի հետ, պարոն Ջհանգիրյան, այդ ջրամբարները ՀՀ նախագահի վերահսկողության տակ են իրականացվելու»:

ՀՅԴ խմբակցության պատգամավոր Աղվան Վարդանյանն էլ խիստ կասկածեց, որ առաջիկա հինգ տարում այդ ջրամբարների ծրագրերը կյանքի կկոչվեն: Փոխարենը նա առաջարկեց գումարները ծախսել ոչ թե մեծ ու անիրականանալի խնդիրների ուղղությամբ, այլ գոնե փոքր խնդիրների լուծման:

ՀԱԿ պատգամավոր Նիկոլ Փաշինյանը բարձրացրեց Արարատյան դաշտավայրում ապօրինի ձկնային տնտեսություններ կառուցած և դաշտավայրի ջրային ավազանը վնասած անձանց պատասխանատվության ենթարկելու հարցը: «2007 թվականից էդ պրոցեսը սկսված է: Ես զարմանում եմ, էդ փաստերի առթիվ որևէ քրեական գործ հարուցվե՞լ է, կա՞ն ձերբակալվածներ: Հիմա ձեր իսկ կողմից թույլ տված հանցագործությունը կոծկելու համար դնում, Սևանից հերթական ջուրն եք բաց թողնում: Եթե մարդիկ պատասխանատվություն չկրեն, Սևանն էլ նույն հաջողությամբ կցամաքեցնեք»:

Փաշինյանը նաև հայտարարեց, որ այդ ձկնաբուծարանների սեփականատերերի մեծ մասն այս դահլիճում և ԱԺ նախագահությունում նստած է:

Այնուհետև, մեջբերելով Հովիկ Աբրահամյանի խոսքը, թե ինքը խոսել է Հանրապետության ղեկավարի հետ, և այդ ջրամբարների կառուցումը նրա վերահսկողության տակ է, Փաշինյանն ավելացրեց. «Լեզվի տակ ոսկոր չկա, դուք նաև ասում էիք` էն կառավարությունը, որը 7 տոկոս տնտեսական աճ չապահովի, պիտի հրաժարական տա, ձեր ասածի մեջ գյոլ չկա…»:

«Ձեր լեզվի տակ էլ փուշ չկա, ինչ ուզում ասում եք»,-արձագանքեց Հովիկ Աբրահամյանը:

Հարցի քննարկումն ընդհատվեց քառօրյայի աշխատանքների ավարտի պատճառով և կշարունակվի արդեն ապրիլ ամսին:

Անկախ

ՀՀ կառավարությունը հատկապես վերջին տարիներին փորձում է վարչական մեխանիզմներով ինչ-ինչ ուծումներ տալ ջրային պաշարների արդյունավետ օգտագործման խնդրին: Իհարկե, չենք կարող ասել, որ այդ լուծումները դեռևս ցանկալի արդյունքներ են տվել:

Այսօր այս մասին ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության <<Մաքուր էներգիա և ջուր>> ծրագրի շրջանակներում Արարատյան դաշտի ստորերկրյա ջրային ռեսուրսների ուսումնասիրության արդյունքների ներկայացման ժամանակ ասաց ՀՀ փոխվարչապետ, ՀՀ տարածքային կառավարման նախարար Արմեն Գևորգյանը:

Նա նշեց, որ կառավարության կողմից խնդրի լուծման համար մի քանի ուղղություններով աշխատանքներ են տարվում: Այդ ուղղություններն են՝ օրենսդրական դաշտի կարգավորում, որպեսզի ջրային պաշարներից օգտվող շահառուներն աշխատեն վերահսկելի պայմաններում, կարողանան օրենքով սահմանված կարգով տնօրինեն այդ պաշարները, վարչարարություն, ըստ որի, գույքագրվում են բոլոր այն աղբյուրները, որոնք այսօր ուղղակի կամ անուղղակի, օրինական կամ անօրինական ձևով շահագործվում են այս կամ այն նպատակով: <<Արդեն իսկ իրական աշխատանք է կատարվում Բնապահպանության նախարարության, մարզպետարանների կողմից չօգտագործվող աղբյուրները փակելու, չեզոքացնելու ուղղությամբ: Նման մոտ 70 խորքային հորեր են կոնսերվացվել: Այս պահի դրությամբ ՋՈ-երի սպասարկման ոլորտում գտնվող մոտ 100 խորքային հորեր բերված են փականային համակարգի, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի արդյունավետ կառավարել ջրային հոսքերը: Ոռոգման համակարգում մենք ունենք այսպիսի դեռևս 16 խորքային հորեր, որոնք այս տարի ևս բերվելու են փականային համակարգի: Կան խորքային հորեր, որոնք օգտագործվում են ոռոգման նպատակով, բայց ՋՈ-երից դուրս են: Դրանք գտնվում են համայնքների տնօրինության ներքո, դրանք ևս գույքագրման առարկա են, և դրանց ճակատագիրը ևս որոշվելու է առաջիկայում>>,- ասաց Արմեն Գևորգյանը՝ նշելով, որ նույն աշխատանքները կատարվում են նաև կենցաղային նպատակով օգտագործվող ջրային պաշարների հետ:

Եվ վերջին ուղղությունը, ըստ փոխվարչապետի, հատկապես վերաբերվում է նոր տեխնոլոգիաներով պայմանավորած ջրային պաշարների կառավարման և վերահսկողության համակարգերի ներդրմանը:

<<Առաջիկա մեկ տարվա ընթացքում կառավարությունն ի վիճակի կլինի համապատասխան ռեսուրսների ներդրմամբ հասնել ավտոմատացված կառավարման համակարգի>>,- ասաց Արմեն Գևորգյանը:

Անկախ