Հայաստանի հյուսիսարեևելյան սահմանագոտում այսօր համեմատաբար խաղաղ է եղել: Մովսեսցիների խոսքով, գյուղի ուղղությամբ հնչել են հատուկենտ կրակոցներ: Սակայն նախօրեին ադրբեջանցի դիպուկահարները, դարձյալ կոպտորեն խախտելով հրադադարի ռեժիմը, Ներքին կարմիրաղբյուր-Այգեպար ճանապարհահատվածում կրակել են քաղաքացիական ավտոմեքենայի ուղղությամբ:
Տավուշ գյուղի բնակիչ Վարդան Դարբինյանին պատկանող մեքենան ամբողջությամբ այրվել և մոխրի է վերածվել: Բարեբախտաբար, ավտոմեքենայից ուղևորները կարողացել են ճողոպրել և չեն տուժել:
Տավուշի մարզի Տավուշ գյուղի բնակիչ Դարչո Իսրայելյանն այն եզակի բնակիչներից է, որոնց համար փոխադրամիջոցը շարունակում է մնալ ավանակը: <<Վեչ գային ա կղնըցնըմ, վեչ տեխասմոտր եմ անըմ, վեչ էլ ԱՊՊԱ, վեչ էլ արագաչափն ա ազդըմ, վեչ էլ բենզին ա պետք, վեչ էլ` պրավա: 7 տարի ա` մեզ ծառայըմ ա>>,-իր հավատարիմ բարեկամի մասին հիացմունքով է պատմում տավուշցի Դարչոն:
Նա 1992-ի թեժ կռիվների ժամանակ նախկին Թովուզ, այժմ` Տավուշ գյուղում բարեկամի տանը օղի թորելիս հակառակորդի գնդակից վիրավորում է ստացել, ինչի հետևանքով ձախ աչքը վնասվել է: Այդ օրվանից Դարչոն կիսով չափ կորցրել է տեսողությունը: Բազմազավակ հայրը շատ կատակասեր է ու կազմակերպված: <<Ամեն օր ես իմ պլանը կազմըմ եմ, առավոտ 6–ին իշով քյնալ դեմ փետի, հետո 10–ին կյամ տուն, քյընամ խաղողի բաղը, տենամ` ինչ կա չկա, սրկսեմ, հետո իմ իշով բերած փետը կտրտեմ, հետո էլ քյնամ գյուղամեջ զրից անեմ դեսից -դենից: Պարտադիր ծրագիր ա , եթե չըլի, օրըս կկորչի>>:
Նա ասում է, որ երբեմն քանի որ ընտանիքը սերիալ է դիտում, չի հասցնում լուրեը դիտել, բայց մեծ մասամբ աշխարհի անցուդարձին Դարչոն տեղեկանում է հենց հեռուստատեսութունից: Դարչո Իսրայելյանը օրինակելի կերպար է բոլոր նրանց համար, որոնք գյուղում, հողին մոտ, չեն գտել ճիշտ ապրելու բանաձևը: Հողի մշակը զարմանում է բոլոր այն մարդկանց վրա, որոնք վարկեր են վերցրել ու չեն կարողանում տակից դուրս գալ: <<Ես երբեք վարկ բառը գիդըմ չեմ ինչն ա, մենք մեր պահուստային փողն ունենըմ ենք>>:
Վերջերս Դարչոյի համագյուղացիներից մեկը սրտի լուրջ խնդիր է ունեցել, նրան օգնելու համար գյուղացիները գումար են հավաքել: Դարչոն, գումարով չի կարողացել օգնել, փոխարենը մի քանի օր հարևանի անասունները տարել է հանդ` արածացնելու` այդպիսով իր օգնությունը ցուցաբերելով համագյուղացուն: Հիմա էլ, երբ ակտիվացել են սահմանային միջադեպերը, և թեև հակառակորդը լրջորեն վնասել է նրա առողջությունը, Դարչոն էլի հաստատակամ է` անհրաժեշտության դեպքում կգնա դիրքեր` զինվորների հետ պաշտապնելու հայրենի գյուղը:
Դարչոն ձմեռվա վառիլքն արդեն իր եզակի փոխադրամիջոցով բերել, կտրտել, դարսել է: Գյուղում նրա բարձած ֆայտոնը կարելի է տեսնել ներքևից վերև բարձրանալիս: Կատակով ավելացնում է` <<եթե վերևի քոլիցը փետը պիրեմ, լավ չի ըլի, արգելակները չեն պահի>>:
Դարչոն բոլոր ծույլերին իր նոր դևիզն է փոխանցում` <<աշխատանքը ոչ միայն գեղեցկացնում, այլև պնդացնում ա, մի ալարեք, հող մշակեք>>:
Հակառակորդը երեկ գիշերը մեկընդմեջ դարձյալ կրակել է Տավուշի մարզի սահմանամերձ գյուղերի, մասնավորապես Չինարիի ուղղությամբ: Մեր տեղեկություններով, տուժածներ չկան: Սահմանամապահ գյուղերի բնակիչների խոսքով` նախօրեին իրենց տեղեկություններ են փոխանցվել, որ երեխաներին գյուղից տարհանեն, որովհետև հնարավոր է սահմանային լարվածության ուժեղացում: Բարեբախտաբ, գիշերը շատ կրակոցներ չեն հնչել:
Մովսես գյուղի բնակիչների խոսքով` երեկ ամեն ինչ տեղափոխել են ապաստարաններ, պատրաստ նստել, որ հանկարծ եթե կրակոցներ լինեն, թաքնվեն ապաստարաններում: Մովսեսի հակառակորդի հենակետերին մոտ թաղամասից` Հոնուտ կոչվող թաղամասից, որը գտնվում է Սև քար կոչվող բարձունքին, գյուղի բնակիչները տեղափոխվել են ավելի անվտանգ թաղամասեր:
Ներքին կարմիրաղբյուր գյուղի բնակիչ Էդիկ Գալստյանը Անկախ-ի թղթակցին ասել է, որ իր թոռնիկներին արդեն մեկ շաբաթ է` գիշերը տանում են Բերդ` բարեկամների տուն, հետո էլի բերում գյուղ: Նա նաև աել է, որ խաղողի այգին հակառակորդի ինտենսիվ կրակահերթերի պատճառով թողել է անմշակ:
Երեկ գիշերը Էդիկ Գալստյանի թոռնիկը` երեքամյա կրտսեր Էդիկ Գալստյանը, ասել է. <<Պապիկ, կուճուրով են կրակըմ, քյընըմ եմ քնեմ>>:
Հյուսիսարևելյան սահմանի ուղղությամբ հակառակորդը մարտի 27-ի գիշերը դարձյալ կոպտորեն խախտել է հրադադարը: Գրեթե ամբողջ գիշեր հակառակորդը գնդակոծել է Տավուշի մարզի սահմանամերձ բնակավայրերը: Խոշոր տրամաչափի զինատեսակներով ադրբեջանական կողմը կրակ է բացել Տավուշի Այգեպար, Ներքին կարմիրաղբյուր և Մովսես գյուղերի ուղղությամբ: Ներքին կարմիրաղբյուրի գյուղապետ Մանվել Կամենդատյանն Անկախի թղթակցին հայտնել է որ կրակահերթերն ուղեկցվել են որոշակի դադարներով, տևել են գրեթե մեկ ժամ: Համայնքի ղեկավարը առավոտ կանուխ շրջել է գյուղի տարածքում և նշել է, որ, բարեբախտաբար տուժածներ ու վնասներ չկան: Բարաբախտաբար, Այգեպարում ևս տուժածներ չկան: Այգեպարի գումարտակի հրամանատար Դավիթ Անիկյանի խոսքով, հակառակորդը կրակել է գիշերը ժամը 11:00-ից մինչև 2:00-ը: Մովսեսի գյուղապետ Արարատ Ավալյանն էլ տեղեկացրել է, որ հակառակորդը գիշերը կրակել է ամբողջ գյուղի ուղղությամբ:ՙՙՄեծ վնասներ չեն եղել, ցերեկը Չինարիի ուղղությամբ էին կրակել, գիշերը գնադացիրները շրջեցին մեզ վրա, նաև Այգեպարի ու Ներքին կարմիրի՚՚,-ասել է Արարատ Ավալյանը: Գնդակները դիպել են գյուղի տներին` վնասելով պատերը, տանիքները: սակայն գյուղապետը տեղեկացրեց, որ խուճապ ու տարհանման խնդիր չի եղել, դպրոցական դասերը չեն հետաձգվել: Չինարիի գյուղապետ Սամվել Սաղոյանը Անկախի թղթակցի հետ զրւոյցում հաստատել է լուրը, որ, Չինարիում գիշերը խաղաղ է եղել: Կրակոցները լսվել են տարածաշրջանի բոլոր բնակավայրերում: Մեր տեղեկություններով, հայկական կողմի պատասխանից հետո հակառակորդը լռել է: