Ադրբեջանական մամուլը հայտնվել էր կիսահիստերիկ վիճակում. Ս. Մարտիրոսյան

Samvel MartirosyanՎերջին օրերին հայ-ադրբեջանական սահմանին տիրող լարված իրավիճակը տեղափոխվեց նաև վիրտուալ աշխարհ: Ադրբեջանական կողմը տարբեր միջոցների դիմեց՝ ապատեղեկատվություն տարածելուց մինչև հաքերային հարձակումներ:

Ըստ տեղեկատվության անվտանգության մասնագետ Սամվել Մարտիրոսյանի՝ չնայած առանձին դեպքերին, հայկական լրատվամիջոցներին հաջողվեց շատ արագ կողմնորոշվել, իսկ ադրբեջանական կողմը երկար ժամանակ գտնվում էր կիսահիստերիկ վիճակում. «Ադրբեջանական պաշտոնական գերատեսչությունները երկար ժամանակ ընկան կոլապսի մեջ։ Դա բերեց նրան, որ ինչ-որ պահի սկսվեց հայկական տեղեկատվություն ներթափանցել այնտեղ: Մեր մամուլը շատ արագ կողմնորոշվեց: Իհարկե, կայքեր կային, որոնք կարծես Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարության մամուլի քարտուղարության ներկայացուցիչ լինեին: Սակայն ադրբեջանցիները այնքան ակնհայտ ստեր էին հաղորդում, որ դա էական նշանակություն չունեցավ»,-ասաց նա՝  ընդգծելով, որ եթե նախկինում սուտն ու ճիշտը խառնած էին տարածում, այս անգամ միայն ապատեղեկատվություն էր. ադրբեջանական հասարակությունը չէր հասկանում՝ ինչ է կատարվում: Սկզբնական շրջանում դժգոհություն սկսվեց, մարդիկ հարցնում էին , թե ուր է Ալիևը, սակայն սովորաբար նման թեմաները ճնշվում են Ադրբեջանում: Այդ իրադարձությունների ֆոնին հարևան երկրում 2  իրավապաշտպան ձերբակալվեց:

«Իրենց դաշտը որևէ կերպ վերահսկելի դարձնելու համար նրանք սկսեցին  ներքին լսարանին համոզել, որ հայկական կողմը ծանր կորուստներ է տվել և մոտ 70-150 զոհի մասին էին հայտարարում: Ադրբեջանում զոհերի քանակը թաքցնելը  արդեն պրակտիկա է, իսկ մեզ մոտ թաքցնել հնարավոր չէ», – նշեց մասնագետը:

Հայկական կողմը ակտիվ գործողություններ չձեռնարկեց. հայ հաքերները կոտրեցին «Haqqin.az» լրատվական կայքը: Իսկ ադրբեջանցիները թեև կայքեր չկոտրեցին, սակայն այնպես էին անում, որ հայկական կայքերը չաշխատեն և «Ddos» հարձակումներ էին կատարում հայկական այն կայքերի վրա, որոնք զոհերի մասին տեղեկատվություն էին տարածում:

 

Անկախ

«Ֆեյսբուքով պտտվում է նոր վիրուսային հղում». զգուշացնում է մասնագետը

загруженное

Ինտերնետային անվտանգության և սոցիալական մեդիայի մասնագետ Սամվել Մարտիրոսյանն իր ֆեյսբուքյան էջում գրել է.

“Հարգելի հայրենակիցներ,

Ֆեյսբուքով պտտվում է նոր վիրուսային հղում։ Դուք ընկերներից կստանաք նմանատիպ մի հղում՝ topcow.com/տարբեր զանազան էշություններ։ Դա այցելելով` համակարգիչ կներբեռնեք մի ֆայլ, որը վիրուս է։ Եթե չունեք հակավիրուսային ծրագրավորում կամ ունեք, բայց որոշել եք անջատել, ձեր համակարգիչը դատապարտված է այդ հղումը ուրիշներին ուղարկել։

Ավանեսով Արթուրի հետ բզբզացինք, պարզվեց, որ մի շարք անտիվիրրուսներ նույնպես չեն բռնացնի վիրուսը։ Վտանգի տակ են նրանք, ում մոտ տեղադրված է AVG, Agnitum, Comodo, TotalDefence եւ մի շարք այլ, հայաստանցիներին անծանոթ հակավիրուսային ծրագրեր։ Վիրուսը լավը չէ, քանի որ ձեր համակարգիչը դարձնում է հեռակառավարվող հաքերի համար։ Բայց որ չքաշեք, չտեղադրեք, բան էլ չի լինի”:

 

Անկախ

Հայ հաքերները նույնպես հարձակումներ են կատարում

Սամվել ՄարտիրոսյանԿիբերհարձակումները նորից ակտիվացել են, հատկապես ապրիլի 23-ից: Հայ-ադրբեջանական հաքերները պարբերաբար հարձակումներին են ենթարկում պետական ու մասնավոր կայքերը: «Անկախ»-ի հետ հարցազրույցում մեդիափորձագետ Սամվել Մարտիրոսյանը տեղեկացրել է, որ վերջերս Armenian Cyber Army և A.S.A.L.A. հայկական հաքերական խմբերը որոշ թուրքական կայքեր են կոտրել Հայոց ցեղասպանության 99–րդ տարելիցի օրվա կապակցությամբ: Յուրաքանչյուր կայքի ստորին հատվածում տեղադրված հայելիներն ապացուցում են, որ այդ կիբերհարձակումները կապ ունեն հենց ցեղասպանության հետ:

Նրա խոսքերով` 2006-2007 թթ.-ից ադրբեջանցիներն ակտիվ կիբերհարձակումներ են գործել հայկական կայքերի վրա, իսկ Հայաստանը միայն վերջին տարիներին է ակտիվացել և սկսել հարվածներ հասցնել ադրբեջանական ու թուրքական կողմին: «Գիտե՞ք սակայն` որն է տարբերությունը: Ադրբեջանցիներն ավելի լուրջ են վերաբերվում այդ հարձակումներին, քան մենք:  Ապրիլի 23–ից էլ հայկական հաքերական խումբն ավելի քան 10 թուրքական կայք է կոտրել և այնտեղ տեղադրել ցեղասպանությունը ճանաչելու կոչեր, սակայն թուրք և ադրբեջանցի հաքերների կողմից դեռ պատասխան արձագանք չի եկել»:

Մեր հարցին` ինչպե՞ս եք հասկանում, որ հայկական կայքերը հարձակման են ենթարկվել մեդիափորձագետը պատասախանել է. «Շատ սովորական: Հայկական հաքերային որոշ խմբերի հետ կապեր ունեմ հաստատված և իրենցից նման տեղեկատվություն եմ ստանում: Պետք է նաև նշել, որ սկսնակ խմբերը նույնպես կոտրում են տարբեր երկրների կայքեր, միայն որպեսզի ինքնահաստատվեն: Եվ նրանց համար միևնույն է՝ կայքը հայկակա՞ն է, թե ոչ: Ինչ վերաբերում է սոցկայքերին, ապա դրանց օգտատերերը պետք է զգոն լինեն սեփական էջերի  գաղտնաբառերի և այլ նրբությունների նկատմամբ»:

Անկախ

Տարածվող կեղծ լուրերը վտանգավոր են

Samvel MartirosyanՄարտի վերջին համացանցը, հատկապես` սոցցանցերը ողողված են Քեսաբում ապրող քրիստոնյաների, մասնավորապես` հայերի վտանգված կյանքի մասին արյունալի և սարսափազդու նյութերով: Այդ առիթով մեդիափորձագետ Սամվել Մարտիրոսյանը նշել է, որ շատ արագ տարածվող կեղծ տեղեկատվությունը, լուսանկարներն ու տեսանյութերը կարող են բացասական հետևանք ունենալ թե՛ Հայաստանի քաղաքականության, թե՛ հայերի համար: Սովորական քաղաքացիների արարքն ինչ-որ չափով կարելի է հասկանալ, բայց խմբագրությունները չեն էլ ստուգում այդ լուրերի իսկությունը:
Տարբեր աղբյուրների համաձայն` մարտի 21-ի առավոտյան սիրիացի ապստամբները Թուրքիայի կողմից ներխուժել են Քեսաբ, տեղի հայերն էլ լքել են բնակավայրերն ու տեղափոխվել Լաթաքիա: Ներկա պահին աշխարհը հետևում է Սիրիայի, մանավանդ Քեսաբի իրադարձությունների զարգացմանը, իսկ տվյալ ներխուժման դեպքից հետո #SaveKessab տեղեկատվական արշավին միացել են շատ հայտնի դեմքեր: Օրինակ՝ ամերիկյան շոու բիզնեսի նշանավոր դեմք Քիմ Քարդաշյանը, որ գրառում է կատարել Twitter-ում, հայտնի ֆուտբոլիստներ Հենրիխ Մխիթարյանը և Յուրա Մովսիսյանը, Շերիլին Սարգսյանը (Շերը), իսկ ամերիկահայ լրագրող Լիանա Աղաջանյանն իր Twitter-յան էջում գրել է, որ 1915 թ. Ցեղասպանության և Քեսաբում հայազգի զոհերի մասին իրականությանը չհամապատասխանող լուրերի միջև հավասարության նշան է դրվում: Բայց միջազգային կառույցը «բերանը ջուր առած» լռում ու լռում է:
Սարսափ առաջացնող զանգվածային գնդակահարության տեսարանները, որոնք Քեսաբի հետ ոչ մի կապ չունեն, կեղծ են, դրանք տարածել է ռուսական LifeNews-ը (սկզբնաղբյուր տեսանյութը YouTube-ում տեղադրվել է մինչև Քեսաբի գրավումը՝ մարտի 20-ին): Հայ մասնագետները հավատացնում են, որ Քեսաբից դեռ հնարավոր չէ օբյեկտիվ, հավաստի և լիարժեք տեղեկություններ ստանալ, իսկ հայ զոհերի մասին տեղեկատվությունը պաշտոնապես չի հաստատվել:
«Քեսաբի վերաբերյալ կեղծ տեսանյութեր տարածելը և Քեսաբում կատարվածը ցեղասպանություն որակելը հանգեցնելու է հետևյալին․ թուրքերը մի քանի օրից ասելու են, որ հայերը սուտ տեղեկատվությունով աշխարհին լացացնում են, այն, ինչ արել են 15 թվականի վերաբերյալ», – բացատրում է մեդիափորձագետ Ս. Մարտիրոսյանը։ Բայց և շեշտել է, որ թյուր կարծիք չձևավորվի, թե Քեսաբի դեպքերը չի համարում ողբերգական։ «Հենց քեսաբցիների համար է պետք միայն ճշգրիտ տեղեկատվություն։ Թուրքերին պատասխանատվության կանչելու համար պետք է զգոն լինենք», – հավելել է փորձագետը: Որոշ հայ մասնագետներ էլ են վստահեցնում, որ պետք է շարունակել արձագանքել այդ ոգով: Իսկ ներկա պահին քեսաբաբնակ հայերին պետք է աջակցել գումարով և սննդով, որոնք կուղարկվեն աջակցող հայկական կառույցների միջոցով:

Մի քանի խորհուրդ մասնագետից, թե ինչպես չհայտնվել ադրբեջանցի հաքերների թիրախում

IMG_5084Տեղեկատվական անվտանգության փորձագետ Սամվել Մարտիրոսյանն իր ֆեյսբուքի միջոցով մի քանի օգտակար խորհուրդներ է ներկայացնում հայ օգտատերերին` խուսափելու ադրբեջանցի հաքերների կողմից ֆեյսբուքյան անձնական էջերը կոտրելու հավանականությունից:

«Քանի  որ ադրբեջանական հաքերները թարազուից ընկել են ու հերթով կոտրում են հայկական ֆեյսբուքյան պրոֆիլներ, կարճ գրեմ, թե ոնց չհայտնվել վատ վիճակում․
ա․ Մի կտացրեք ամեն ինչի փայտփորիկի պես՝ ուշադիր նայեք նկարին, հղմանը, մարդու կողմից գրված մեկնաբանությանը։ Օրինակ, կարող է նկարի վրա Youtube տեսանյութ լինել, բայց տակի հղումը լրիվ ուրիշ տեղ է տանում։ Եթե ինչ-որ բան կասկածելի է, ուրեմն ավելի լավ ա անցնել կողքով։

Անծանոթ ափփլիքեյշններ մի տեղադրեք։ Դրանք, առանց ձեզ ասելու, ինչ ասես չեն անի։ Այստեղից ստուգվեք, բոլոր անծանոթ ափփերը անջատեք։բ․ Ընդանրապես ուշադիր եղեք՝ վտանգը կարող է հենց ձեր ընկերոջից գալԻսկ հիմա պաշտպանենք կոնկրետ ձեր պրոֆիլը․1․ Նորմալ մեյլի վրա կցեք պրոֆիլը։ Ամենալավը Gmail. Լավ կանեք ևս մեկ մեյլ նշեք որպես այլընտրանքային

2. Մեյլի և Ֆեյսբուքի գաղտնաբառերը պարտադիր պետք է տարբերվեն

3. Գնում ենք ՖԲ settings>>mobile և ավելացնում ենք ձեր բջջային հեռախոսը։ Սա թույլ կտա հեռախոսը օգտագործել անվտանգության մեջ։

4. Հիմա, գնում ենք ՖԲ անվտանգության բաժին։ Դա արվում է վերևի աջ անկյունից settings-ից։ Կամ, ավելի հեշտ՝ սեղմում եք այս հղումը (ինձ կարող եք վստահել ։Ճ )

Միացնում ենք secure browsing․ սա ադրբեջանցիների հետ կապ չունի, սա կմիացնի https գաղտնագրումը և կապահովի ձեզ տարաբնույթ հնարավոր գաղտնալսումներից տեղական վայրերից

Login notifications – սա եթե միացնեք, ամեն անգամ, եթե ինչ-որ մեկը ուրիշ սարքից կմտնի, լոգին կլինի ձեր պրոֆիլը, դուք կստանաք հաղորդագրություն։ Կարող եք որոշել՝ sms, թե email։ Հաշվի առեք, որ sms-ները ռոումինգով չեն հասնում։ Կամ կարող եք երկուսն էլ ընտրել։

Հիմա դուք կարող եք միացնել Two-factor authentication, որը նշանակում է, որ եթե ուրիշի մոտ կա նույնիսկ ձեր գաղտնաբառը, նա չի կարող մտնել ձեր պրոֆիլը՝ առանց հատուկ կոդի։ Միացնում ենք Login Approvals, ինչից հետո ամեն անգամ նոր սարքով մտնելուց գաղտնաբառը մուտքագրելուց հետո, դուք պետք է նաև մուտքագրեք հատուկ կոդ։ Որը ձեզ կուղարկվի sms-ով։ Բացի դրանից, եթե գնում եք երկրից դուրս կարճ ժամանակով, կարող եք սեղմել Get codes և ստանալ մի քանի կոդ, որոնք մի անգամ կարելի է ամեն մտնելուց օգտագործել՝ ամեն մեկը վառվում է օգտագործելուց հետո։ Եթե ծանոթ և վստահելի սարք է, կարող եք նշել, որ էլ չհարցնի։

Եթե դուք սմարթֆոն ունեք, որի վրա տեղադրված է Facebook app, ապա ավելի հեշտ տարբերակ կա։ Միացնում եք Gode Generator, և արդեն չեք սպասում sms-ների, հենց հավելվածը ինքը րոպեն մեկ գեներացնում է նոր կոդ։

Իսկ եթե ձեզ արդեն կոտրել են, և այս ամենը չի հասցրել օգնել, այցելեք այս հղումը և հետևեք քայլերին։ Մինչ այդ համակարգիչը հակավիրուսով սկան արեք, եթե ձեր բախտը չի բերել, և դուք Windows եք օգտագործում 🙂 »:

Հնարավոր են ցանցային գաղտնալսումնե՞ր (Տեսանյութ)

սամվել մարտիրոսյան«Գաղտնալսումները Հայաստանում նորություն չեն, բոլորս էլ հասցրել ենք լսել 2008-ի մարտի 1-ի գաղտնալսումները, որոնք հրապարակվեցին անհայտ անձի կողմից: ՀՀ-ն միշտ էլ այդ հնարավորությունն ունեցել է, երբ դատարանի որոշում է լինում, բջջային օպերատորները տրամադրում են այդ ձայնագրությունները»,-Aravot.am-ի հարցին` տեղեկություններ ունի՞ այն մասին, որ Ռուսաստանից Հայաստան գաղտնալսող սարքեր են ուղարկվել, այսպես է պատասխանել տեղեկատվական անվտանգության փորձագետ Սամվել Մարտիրոսյանը:


Նա նշել է, թե այստեղ կարող է խոսք լինել ցանցային գաղտնալսման մասին, օրինակ` skype-ի գաղտնալսումների մասին: Այնուհետև շարունակել է. «Skype-ը պաշտոնապես հայտարարել է, որ համագործակցում է բոլոր երկրների ոստիկանությունների հետ, եթե դատարանի հիմնավորված որոշում լինի, նա կտրամադրի գաղտնալսումները: Ուստի միշտ պիտի հաշվի առնել, որ առնվազն ամերիկյան ծառայությունները` Facebook-ը, Gmail-ը ամերիկյան կառավարության կողմից գաղտնալսվում են»: Պարոն Մարտիրոսյանը նշել է, որ «պարզ է, եթե ՀԱՊԿ շրջանակներում համագործակցություն լինում է, ապա համագործակցություն այս ոլորտում էլ կարող է լինել»: Հարցին` համամի՞տ է, որ ՀՀ-ում գրեթե բոլորը գաղտնալսվում են, պարոն Մարտիրոսյաննպատասխանել է. «Եթե մարդ համարում է, որ ինքը ինչ-որ բան է անում, որ գաղտնալսման ենթակա է, ինքը միշտ պիտի հաշվի առնի, որ իրեն կարող են գաղտնալսել, կապ չունի նա ապրում է ՀՀ-ում, թե Մոզամբիկում»:

Տաթև ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

Aravot.am