ՀԱԿ անդամ, տնտեսագետ Վահագն Խաչատրյանի խոսքով` կառավարությունը մինչև հիմա պատասխան չի տվել, թե Որոտանի ՀԷԿ-ի առք ու վաճառքը որքանո՞վ է օրենքի շրջանակներում կատարվել: Տնտեսագետի տեղեկացմամբ` հնչել է միայն Արդարադատության նախարարի մանկամիտ պատասխանը, որով վերջինս փորձել է անօրինական գործարքի բացատրությունը տալ, ինչը հնարավոր չէ անել:

«Մենք պահանջում էինք ասել, թե ինչպե՞ս է կատարվել Որոտանի ՀԷԿ-ի առք ու վաճառքի գործարքը, արդյոք եղե՞լ է կառավարության որոշում: Նրանք էլ պատասխանում էին, որ կառավարության որոշում չի եղել և ՀԷԿ-ի սեփականատերը կարող էր իր ցանկությամբ վաճառել այն, ինչը ոչ մի իրավական շրջանակներ մեջ չի տեղավորվում: Մարտ ամսին պարզ է դառնում, որ եղել է կառավարության որոշում: Որոշման մեջ կառավարությունը հստակ թույլ է տալիս Որոտանի ՓԲԸ-ին և Էներգետիկայի նախարարին վաճառել կառույցը»,- ասաց Վահագն Խաչատրյանը:

Անդրադառնալով Որոտանի ՀԷԿ-ին` որպես մասնավոր սեփականության, տնտեսագետը նշեց, որ իր կարծիքով` ՀԷԿ-ը որպես պետական սեփականություն պետք է ընդգրկված լիներ մասնավորեցման ցանկում, հետո նոր սեփականաշնորհվեր: Մասնավորեցման ընդհանուր կանոնների համաձայն` պետք է տեղի ունենար համապատասխան գնահատում, լիներ կառավարության որոշում, որի մեջ կնշվեր մասնավորեցման ձևը:

Վահագն Խաչատրյանի խոսքով` իրավական առումով ևս պայմանագրում մեծ հարցականներ կան: Պայմանագիրն ուսումնասիրելիս` առաջին հարցը, որ առաջանում է` ո՞ւր է առք ու վաճառքից ստացված 180 մլն դոլարը, չէ՞ որ դա պետական ունեցվածք է: «Պայմանագրի համաձայն այդ գումարն ամբողջությամբ չի փոխանցվում, այլ մասնակի: Պայմանագիրը ստորագրելուց անմիջապես հետո փոխանցվում է մի մասը, իսկ մյուս մասը մեկ տարի հետո: Պայմանագրում գրված է, որ գումարը փոխանցվում է վաճառողին, բայց նշված չէ, թե ո՞վ է այդ վաճառողը` կառավարությո՞ւնը, Որոտան ՓԲԸ՞-ն, թե՞ Էներգետիկայի նախարարությունը: Այս հարցին է, որ կառավարությունը պատասխան չի տալիս: Պետական բյուջե այդ գումարը չի մտել, հարց է առաջանում` ո՞ւր է այդ գումարը»,- ասաց տնտեսագետը` հավելելով, որ երկրորդ կարծիք չի կարող լինել, այդ գումարը պետք է մտնի պետական բյուջե:

Վահագն Խաչատրյանը պայմանագրի կարևոր մասերից մեկն էլ համարեց սակագնային փաթեթը: Նրա խոսքով` գնորդի շահագրգռվածությունը հենց այդ սակագնային փաթեթի մեջ է: Մասնագիտական գնահատականներով՝ ՀԷԿ-ի արժեքն իմանալու համար պետք է համեմատություն անցկացնել, թե նման կայանի կառուցումն ի՞նչ կարժենա: Նմանատիպ ՀԷԿ կառուցելու համար 900 մլն դոլար է հարկավոր:

 Անկախ

ՀԱԿ անդամ, տնտեսագետ Վահագն Խաչատրյանը որևէ սահմանափակում չի տեսնում պետական ունեցվածքի վաճառքի հարցում, ըստ նրա, ցանկացած պետական ունեցվածք կարելի է վաճառել, որովհետև միշտ չէ, որ պետությունը կարողանում է արդյունավետ կառավարել իր ունեցվածքը, և կարող են գտնվել ավելի արդյունավետ կառավարող կազմակերպություններ, որոնց էլ կարելի է վաճառել պետական ունեցվածքը` երկու նպատակ հետապնդելով` գումար մուտք անել պետական բյուջե և պետական սեփականությունն ավելի արդյունավետ օգտագործել:

Սակայն այս տեսանկյունից Որոտանի ՀԷԿ-ի վաճառքը դիտարկելիս, Վահագն Խաչատրյանի խոսքով, հարց է առաջանում. արդյո՞ք Որոտանի ՀԷԿ-ը ներդրումների կարիք ունեցող կառույց է, գումարներ չունի, և պետք է այն վաճառել ու  արդյունավետ կառավարողի գտնել: Պատասխանը ըստ տնտեսագետի` միանշանակ ոչ է:

«Որոտանի ՀԷԿ-ի վաճառքի անհրաժեշտություն այս պահին չկար: Թեև Էներգետիկայի նախարարը հայտարարում է, որ ՀԷԿ-ը 40 տարվա կառույց է, մաշված է, բայց իրականում այդպես չէ, քանի որ նման հիդրոկառույցներ ծառայում են մինչև 100 տարի: Ինժեներական առումով Որոտանի ՀԷԿ-ը շատ ունիկալ կառույց է: Նման կառույց վաճառել, նշանակում է տնտեսապես մի համեղ պատառ ուրիշին տալ, իսկ դրա համար պետք է թանկ գին վճարվի: Կա’մ դա վաճառելուց պետք է մեկ այլ մեծ տնտեսական ծրագիր իրականացվի, կա’մ էլ պետությունը խիստ ճգնաժամային իրավիճակում է գտնվում, և նրան մեծ գումարներ են անհրաժեշտ»,- այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց Վահագն Խաչատրյանը:

Տնտեսագետի խոսքով` տնտեսական կառավարման առումով նույնպես իմաստ չուներ ՀԷԿ-ը վաճառել, որովհետև տնտեսական ցուցանիշներին նայելիս` պարզ է դառնում, որ այն միշտ հաջող տնտեսական գործունեություն է ծավալել: Ճիշտ է, անցած, նախանցած տարիներին տնտեսական բալանսում ցույց է տվել բացասական հոսքեր, բայց դա զուտ հիդրոկայանի տնտեսական գործունեության հետ կապված չի եղել: Որոտանի ՀԷԿ-ի միջոցներով վճարվել են նաև Նաիրիտի աշխատողնրի աշխատավարձերը, այսինքն, կառավարությունը դրանով կարողացել է լուծել օպերատիվ խնդիրներ: Հիմա դա էլ չի լինի: Որոտանի ՀԷԿ-ի տնտեսական գործունեությունը երբեք բացասական չի եղել: Վերջին տարիներին գնվող էլեկտրաէներգիայի սակագնի բարձրացում է եղել: Եթե ժամանակին 1.2 դրամ էր, հետո դարձավ 4.3, հիմա դարձել է 7.9-8.2 դրամ: Դրանից էլ կախված է նաև այդ կառույցի շահութաբերությունը: Սա ամենաէժան հոսանք արտադրող կառույցն է:

«Որոտանի ՀԷԿ-ի առք ու վաճառքի պայմանագիրը նայելիս` տեսնում ենք, որ այն ոչինչ չի տալու: Առաջին 5-7 տարիների ընթացքում կառույցը հասցվելու է հզորությունների մաքսիմալ օգտագործման, որը հավասար է տարեկան 1 մլրդ 200 մլն կիլովատ էներգիայի: Այդ 7 տարիների ընթացքում 70 մլրդ-ի ներդրումներ են կատարելու, ինչը այդքան էլ մեծ գումար չէ նման կառույցի համար»,- ասաց Վահագն Խաչատրյանը:

 Անկախ