Օգոստոսի 3-ի դրությամբ ղարաբաղա-ադրբեջանական ուժերի շփման գծում և հայ-ադրբեջանական պետական սահմանին տիրող իրավիճակը շարունակում է լարված մնալ: Ադրբեջանական զինված ուժերը շարունակում են հայկական ուժերի դիրքեր ներթափանցելու և դիվերսիոն գործողություններ իրականացնելու փորձերը, հայկական ուժերի և խաղաղ բնակավայրերի գնդակոծությունները տարբեր տրամաչափի զենքերից:

Հայկական ուժերի պատասխան գործողությունների արդյունքում հակառակորդը հետ է շպրտվել` տալով մարդկային կորուստներ, բոլոր կրակահերթերը լռեցվել են: ՀՀ զինված ուժերի և ԼՂՀ պաշտպանության բանակի ստորաբաժանումները վստահորեն վերահսկում են իրավիճակը շփման գծի ամբողջ երկայնքով:

ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը կրկին հայտարարում է, որ ստեղծված իրավիճակն Ադրբեջանի ռազմաքաղաքական և ռազմական ղեկավարության արկածախնդիր, ռազմական տեսանկյունից չհիմնավորված և վրեժխնդրությամբ տրամաբանված քաղաքականության արդյունքն է, որը հանգեցնում է իրենց իսկ ուժերի շրջանում մարդկային զգալի կորուստների:

Ցավոք, նախորդ օրերի ընթացքում կորուստներ է ունեցել նաև հայկական կողմը: ՀՀ պաշտպանության նախարարությունն իր խորին ցավակցությունն է հայտնում մարտական գործողությունների ընթացքում իրենց կյանքը հերոսաբար Հայրենիքին նվիրաբերած բոլոր զինծառայողների հարազատներին և հայ հասարակությանը կոչ է անում ՀՀ զինված ուժերի հետ միասին վառ պահել նրանց հերոսական անունները, որոնց գործողությունների շնորհիվ է, որ հակառակորդն անհամեմատ ավելի շատ կորուստներ է կրել:

ՀՀ պաշտպանության նախարարությունն ափսոսում է երկուստեք կորուստների համար, որի ողջ պատասխանատվությունը մնում է Ադրբեջանի ռազմաքաղաքական և ռազմական ղեկավարության խղճին: Ինչպես միշտ, ադրբեջանական ղեկավարության համար սեփական զինվորների կյանքը ոչինչ չարժե:

Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարությունը հիշեցնում է, որ Ադրբեջանի ԶՈւ նման գործելակերպն ամբողջովին հակասում է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի շրջանակներում հակամարտության կարգավորման բանակցությունների ոգուն ու տրամաբանությանը և կրկին կոչ է անում ադրբեջանական կողմին` զերծ մնալ իրավիճակի հետագա սրմանն ուղղված քայլերից ու վրեժխնդրությամբ տրամաբանված գործողություններից: Հրադադարի խախտման ցանկացած դեպք այսուհետ ևս պատժվելու է ամենայն խստությամբ:

Անցած գիշեր և այսօր առավոտյան ադրբեջանական կողմը շարունակել է խախտել հրադադարի պահմանման ռեժիմը հայ-ադրբեջանական սահմանագոտու և ղարաբաղա-ադրբեջանական շփման գծի տարբեր հատվածներում: Հիմնականում կիրառվել են հրաձգային, այդ թվում` խոշոր տրամաչափի զինատեսակներ:

ՀՀ ԶՈւ և ԼՂՀ ՊԲ-ից ստացված օպերատիվ տվյալների համաձայն` օգոստոսի 2-3-ն ընկած ժամանակահատվածում հայ-ադրբեջանական սահմանագոտում և ղարաբայան հատվածում հակառակորդի կողմից հրադադարի պահպանման ռեժիմը խախտվել է 893 անգամ, որից 839 անգամ` ղարաբաղյան հատվածում: Տարբեր տրամաչափի հրաձգային զինատեսակներից հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակվել է ընդհանուր առմամբ 8926 կրակոց:

Հայկական կողմից պատասխան կրակ է բացվել 175 անգամ, որից 159 անգամ` ղարաբաղյան հատվածում: Հայկական կողմից հակառակորդի ուղղությամբ արձակվել է 3015 կրակոց:

ՀՀ զինված ուժերը վստահորեն վերահսկում են սահմանային իրավիճակը շփման գծի ամբողջ երկայնքով, խստորեն հետևում են հրադադարի ռեժիմի պահպանմանը և իրավիճակին համարժեք գործողությունների են դիմում միայն հակառակորդի կողմից արձանագրվող նպատակային խախտումների դեպքում:

Անկախ

Հակառակորդը երեկ գիշերը մեկընդմեջ դարձյալ կրակել է Տավուշի մարզի սահմանամերձ գյուղերի, մասնավորապես Չինարիի ուղղությամբ: Մեր տեղեկություններով, տուժածներ չկան: Սահմանամապահ գյուղերի բնակիչների խոսքով` նախօրեին իրենց տեղեկություններ են փոխանցվել, որ երեխաներին գյուղից տարհանեն, որովհետև հնարավոր է սահմանային լարվածության ուժեղացում: Բարեբախտաբ, գիշերը շատ կրակոցներ չեն հնչել:

Մովսես գյուղի բնակիչների խոսքով` երեկ ամեն ինչ տեղափոխել են ապաստարաններ, պատրաստ նստել, որ հանկարծ եթե կրակոցներ լինեն, թաքնվեն ապաստարաններում: Մովսեսի հակառակորդի հենակետերին մոտ թաղամասից` Հոնուտ կոչվող թաղամասից, որը գտնվում է Սև քար կոչվող բարձունքին, գյուղի բնակիչները տեղափոխվել են ավելի անվտանգ թաղամասեր:

Ներքին կարմիրաղբյուր գյուղի բնակիչ Էդիկ Գալստյանը Անկախ-ի թղթակցին ասել է, որ իր թոռնիկներին արդեն մեկ շաբաթ է` գիշերը տանում են Բերդ` բարեկամների տուն, հետո էլի բերում գյուղ: Նա նաև աել է, որ խաղողի այգին հակառակորդի ինտենսիվ կրակահերթերի պատճառով թողել է անմշակ:

Երեկ գիշերը Էդիկ Գալստյանի թոռնիկը` երեքամյա կրտսեր Էդիկ Գալստյանը, ասել է. <<Պապիկ, կուճուրով են կրակըմ, քյընըմ եմ քնեմ>>:

Իսրայելական բանակը հայտարարել է, որ 24 ժամվա ընթացքում պատրաստվում է ոչնչացնել ՀԱՄԱՍ-ի թունելները` այսպիսով հասկացնելով, որ չի պատրաստվում նահանջել և գնալ զինադադարի: Իսրայելը ծրագրել է Գազայի և Իսրայելի միջև անվտանգության գոտի ստեղծել, որը կգտնվի իսրայելացի զինվորների վերահսկողության տակ:

Նշենք, որ Գազայի հատվածում հուլիսի 7–ից վերսկսված ռազմական գործողությունների հետևանքով արդեն 1650 մարդ է զոհվել, 8900 հոգի վիրավորվել է:

Անկախ

Օգոստոսի 2-ին՝ ժամը 23:00-ի սահմաններում, ղարաբաղա-ադրբեջանական հակամարտ զորքերի շփման գծի արևելյան /Ասկերանի/ ուղղությամբ տեղակայված զորամասերից մեկի պահպանության տեղամասի վրա հակառակորդը ձեռնարկել է հետախուզադիվերսիոն ներթափանցման հերթական փորձ: ՊԲ առաջապահ զորամասերի կողմից հանդիպելով կազմակերպված դիմադրության, հակառակորդը հետ է շպրտվել իր ելման դիրքերը՝ մարտադաշտում թողնելով մեկ սպանված ասկյար:

Դեպքի հետ կապված մյուս մանրամասները ճշտվում են:

ԼՂՀ  ՊՆ  մամուլի ծառայություն

Անկախ

ԵԱՀԿ գործող նախագահ, Շվեյցարիայի արտաքին գործերի նախարար Դիդյե Բուրկհալտերը և ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներ, դեսպաններ Իգոր Պոպովը (Ռուսաստան), Ջեյմս Ուորլիքն (ԱՄՆ) ու Պիեռ Անրին (Ֆրանսիա) հանդես են եկել համատեղ հայտարարությամբ և իրենց մտահոգությունը հայտնել հայ-ադրբեջանական սահմանին և շփման գծում լարվածության աճի կապակցությամբ, ինչի հետեւանքով արձանագրվել են բազմաթիվ զոհեր: «Արմենպրես»-ի փոխանցմամբ՝ Բուրկհալտերն ու համանախագահներն իրենց մտահոգությունն են հայտնել Միջազգային կարմիր խաչ կազմակերպության մեքենայի վրա կրակոցների կապակցությամբ և կողմերին հիշեցրել ժնևյան կոնվենցիայի դրույթները:

Համանախագահները կոչով դիմել են Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահներին, որպեսզի նրանք ձեռնարկեն միջոցառումներ լարվածության նվազման ուղղությամբ և հարգեն հրադադարի համաձայնագրի դրույթները:

«Վրեժխնդրությունն ու հետագա բռնությունն ավելի կբարդացնեն այն ձեռքբերումները, որին հասել են կողմերը հակամարտության խաղաղ կարգավորման հարցում»,- ընդգծել են համանախագահները:

Նրանք նաև կոչ են արել երկու երկրների նախագահներին՝ շուտափույթ վերսկսել խնդրի խաղաղ կարգավորման բանակցությունները: Համանախագահները հիշեցրել են, որ բանակցությունների շարունակումը միակ ելքն է, որպեսզի տարածաշրջանում կրկին հաստատվի խաղաղություն:

Անկախ

ՊԲ Լրատվության և քարոզչության բաժին

Անկախ

Ի պատասխան հուլիսի 31-ին ԼՂՀ ՊՆ մամուլի ծառայության կողմից տարածած հաղորդագրությունների, ադրբեջանական կողմը հանդես է եկել հարձակման փաստի կտրուկ հերքումով:

Ի պատասխան վերոնշյալի և ի լրումն ԼՂՀ ՊՆ մամուլի ծառայության կողմից տարածված հաղորդագրությունների` ներկայացվում է հարձակում գործած ադրբեջանական խմբից առգրավված իրեղեն ապացույցների մի մասը:

Անկախ

Վերջերս հասարակության շրջանում` հատկապես վարորդների, դժգոհության նոր պատճառ, ավելի ճիշտ` առիթ է ի հայտ եկել` պայմանավորված արագաչափերով, տեսա-լուսանկարահանող սարքերով ու վճարովի ավտոկայանատեղերի համար նշանակված տուգանքներով ու տույժերով: Մարդիկ միաբերան բողոքում են հատկապես դրանց գանձման մեխանիզմների, մանավանդ ԴԱՀԿ-ի միջոցով բռնագանձելու, բանկային հաշիվների ու կրեդիտ քարտերի հաշիվների սառեցման գործելակերպի դեմ:

Իհարկե, ԴԱՀԿ-ի անվանումը` դատական ակտերի հարկադիր կատարում, ենթադրում է ԴԱՏԱԿԱՆ, այսինքն` դատարանի որոշմամբ հաստատված ակտեր: Բայց վերջին շրջանում անվանման տրամաբանությունը խաթարվել է. մարմինը հարկադիր կատարման գործողություններ է կատարում նաև առանց դատարանի համապատասխան որոշումների ու վճիռների: Դրա լիազորությունները, անշուշտ, ստացել է: Օրինակ` բանկային հաշիվ ունեցող ինչ-որ վարորդ խախտել է երթևեկության կանոնները, այդ խախտումն արձանագրել է փողոցում տեղադրված տեսախցիկը, դրա կապակցությամբ վարորդը տուգանվել է, ու մեկ էլ մի օր գնում է բանկ` իր հաշվից գումար ստանալու կամ այլ գործարք կատարելու, և օ զարմանք, հաշիվը սառեցված է: Պարզվում է, որ ինքը խախտում է արել, դրա համար տուգանվել է, տուգանքն էլ չի մուծել ու դրա համար հաշիվը սառեցվել է:

Նման մի տհաճ պատմության մեջ վերջերս ընկել էր մեր ծանոթ Վ.Ի-ն: Պարզվել էր, որ խախտման ու տուգանվելու վերաբերյալ ծանուցումը Վ.Ի.-ն ավելի ուշ էր ստացել, քան կսառեցվեր նրա բանկային հաշիվը: Դրա հետևանքով նա հայտնվել էր տհաճ իրավիճակում. ապրանք էր պատվիրել, ու երբ ցանկացել էր պլաստիկ քարտով իր հաշվեհամարից կատարել դրա դիմաց վճարումը, պարզվել էր, որ հաշիվը սառեցված է: Հետո պարզվել էր ավելի հետաքրքիր բան. նա տուգանված է եղել 10 հազար դրամի չափով, սակայն սառեցվել է նրա հաշիվն ամբողջությամբ` հաշվին եղած մոտ 250 հազար դրամով հանդերձ…

Մեկ այլ դեպք, որ մեզ պատմեց երևանաբնակ մի երիտասարդ` Ռուբենը: Իբր հոծ գիծ խախտելու համար նա էլ էր տուգանվել: «Ես հաստատ գիտեի, որ խախտում չեմ արել: Բողոքարկեցի, ինձ ցույց տվեցին ինչ-որ լուսանկարներ, թե իբր կոնկրետ ամիս-ամսաթվին ես խախտում եմ արել: Նախ` լուսանկարներն այնքան վատ որակ ունեին, որ դժվար էր պարզել` իմ մեքենան է եղել, թե ոչ, հետո խախտումն էր վիճելի: Իմ մեքենայի վրա տեսախցիկ է տեղադրված, ու ինձ հաջողվեց, կոնկրետ նշված օրվա ու ժամի տեսագրությունը ցույց տալով, ապացուցել, որ ես խախտում չեմ արել: Բայց ինձ տուգանած են եղել, մինչ ես կիմանայի դրա մասին, հետո, մինչ կբողոքարկեի` հաշիվս արդեն սառեցված էր»,- մեզ հետ զրույցում պատմեց Ռուբենը:

«Բանկային հաշիվների սառեցման, հաշիվների վրա արգելանքների կիրառման խնդիրն իսկապես կարևոր է, քանի որ վերաբերում է բազմաթիվ քաղաքացիների ու բազմաշերտ է»,- լրագրողներին հուլիսի 24-ին ասաց արդարադատության նախարար Հովհաննես Մանուկյանը` հավելելով, որ այդ իսկ պատճառով իր նախաձեռնությամբ ստեղծվել է միջգերատեսչական աշխատանքային խումբ, որում, բացի արդարադատության նախարարության, այդ թվում նաև ԴԱՀԿ-ի ծառայության ներկայացուցիչներից, ընդգրկված են նաև ոստիկանության ու ԿԲ-ի ներկայացուցիչները:

Մի խոսքով, խնդիրը հասել է նաև «դիվանբաշուն», ու հիմա թեժ գիծ է գործում, ինչպես տեղեկացրեց նախարարը: Այն դեպքում, երբ մարդը հայտնվում է անհարմար վիճակում, օրինակ` մեկնել է արտասահման հանգստի, ու մեկ էլ պարզվում է, որ իր բանկային ու քարտային հաշիվները սառեցված են, արդարադատության նախարարը խնդրում է անմիջապես զանգել թեժ գծին: Իսկ նման առաջարկ անողները պատկերացնո՞ւմ են, թե մինչ թեժ գծին զանգելը ինչ անի մարդը, երբ օրինակ` Հռոմի կամ Փարիզի ինչ-որ ռեստորանում կերած-խմածի համար պիտի քարտից վճարում կատարի, ու… Ֆրանսիացի, իտալացի կամ այլազգի մատուցողին ի՞նչ, թե մեր հայրենի ԴԱՀԿ-ն որոշել է նրա հաշիվների վրա արգելանք դնել ու հայրենի թեժ գիծն էլ կարձանագրի այդ փաստը:

Ինչ վերաբերում է ծանուցումներին, ապա արդարադատության նախարարն էլ նշեց, որ ծանուցումը երբեմն ոստիկանության կողմից պատշաճ չի իրականացվում:
«Իհարկե, այստեղ պետք է մի քիչ ավելի հստակություն մտցնել ու վարչարարությունն ավելի ամրապնդել, որպեսզի նման դեպքերը բացառվեն կամ մինիմումի հասցվեն: Բայց միևնույն ժամանակ ուզում եմ հաշվի առնենք, որ նման ահռելի ծավալի մեջ (տասնյակ հազարներ են այդպիսի տուգանքները), այնուամենայնիվ, հնարավոր են դեպքեր, երբ պատշաճ ծանուցումը հնարավոր չի լինում ապահովել: Սա նաև կապված է փոստի աշխատանքի հետ և միայն ոստիկանության խնդիրը չէ, այս ուղղությամբ մենք աշխատում ենք»,- ասաց Հովհաննես Մանուկյանը:

Այսինքն` շատ լավ են հասկանում, որ քաղաքացին, օրինակ, փոստի աշխատանքի պատճառով կարող է անհարմարություն կրել:

Մյուս խնդրի` բանկային համակարգում հաշիվների արգելանքի կապակցությամբ էլ Հովհաննես Մանուկյանը նշում է, որ այնուամենայնիվ կա խնդիր` կապված բանկային հաշիվների վրա դրվող արգելանքի չափի հետ: Եվ խնդիրն այն է, որ ԴԱՀԿ ծառայությունը բոլոր փաստաթղթերում, որ կազմվում են ԴԱՀԿ ծառայողի կողմից կատարում ապահովելու համար, հստակ նշվում են արգելանքի չափերը:

«Բայց պարզվեց, որ դեռևս տեխնիկական խնդիրներ կան, որ որոշ բանկերում լուծված չեն, ու այդ բանկերում ավտոմատ կերպով արգելանքը տարածվում է ամբողջ գումարի վրա: ԿԲ-ի հետ մենք հիմա ինտենսիվ աշխատում ենք այդ ուղղությամբ, փորձում ենք լուծումներ գտնել ու շատ շտապ այդ խնդիրները լուծել»,- նշեց նախարարը:

Այստեղ էլ հարց է առաջանում` եթե ինչ-որ նորմի կամ դրույթի կիրարկման համար տեխնիկական խնդիրներ կան, ապա ինչո՞ւ է այն կիրառվում` հատկապես հաշվի առնելով հանգամանքը, որ այդ խնդիրը կարող է անհարմարություն պատճառել հազարավոր մարդկանց:

Վերջիվերջո մեկ այլ խնդիր էլ կա կրեդիտ քարտերի արգելափակման կապակցությամբ, որի մասին ևս թյուրըմբռնում կա ու որին անդրադարձավ արդարադատության նախարարը: Հարցն այն է, որ կրեդիտ քարտերը պարտքեր են` վարկային գծերի տեսքով: Այսինքն` դա վարկ չէ ու չի հանդիսանում վարկառուի սեփականությունը: Ենթադրենք, ինչ-որ կրեդիտ քարտի համար բացված է 300 հազար դրամի վարկային գիծ, դա նշանակում է, որ այդքան գումարի չափով քարտապանը կարող է գնումներ կատարել, գումար կանխիկացնել և այլն: Բայց դա որպես վարկ է սկսում հաշվարկվել այն պահից, երբ գումարը հանվում է: Այսինքն` կրեդիտ վարկային գիծը չի համարվում մարդու սեփականությունը, քանի դեռ նա չի ստացել այդ գումարը, թեպետ դա եղել է նրա քարտային հաշվի վրա: Այսինքն` զուտ տրամաբանական հակասութուն է առաջանում, քանի որ արգելանք է դրվում ուրիշի սեփականության վրա:

Այս հարցում ևս, ինչպես ընդգծեց նախարարը, որոշակի իրավակարգավորումներ պետք է փոփոխվեն:

Իսկ մինչև կարգավորումներն ու իրավակարգավորումները մարդիկ ստիպված են անհարմարություններ կրել` անկախ իրենց կամքից ու ցանկություններից:

Այսօր` հուլիսի 31-ին, հակառակորդը ձեռնարկել է հարձակում ղարաբաղա-ադրբեջանական հակամարտ զորքերի շփման գծի հյուսիսիային ուղղությամբ տեղակայված զորամասերից մեկի պահպանության տեղամասի մարտական հենակետի ուղղությամբ: Ինչպես տեղեկանում ենք ԼՂՀ ՊՆ մամուլի ծառայությունից, դիրքապահ անձնակազմի կողմից հանդիպելով կազմակերպված դիմադրության` հակառակորդը, կրելով բազմաթիվ կորուստներ, հետ է շպրտվել ելման դիրքեր:

Գործողության հետևանքով զոհվել են ՊԲ երկու զինծառայողներ: Միջադեպի մանրամասները պարզելու համար տարվում է քննություն:

Անկախ

Օգոստոսի 1-ից արդեն էլեկտրաէներգիան ավելի թանկ կլինի: Ինչպես հիշում ենք, Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովը հուլիսի 1-ին որոշում ընդունեց էլեկտրաէներգիայի սակագինը ևս մոտ 4 դրամով ավելացնելու մասին: Այսպիսով էլեկտրաէներգիան Հայաստանում օգոստոսի 1-ից կթանկանա 3,85 դրամով կամ մոտ 10 տոկոսով: ՀԾԿՀ-ի կողմից կայացված որոշման համաձայն` այս տարվա օգոստոսի 1-ից սովորական սպառողներին մատակարարվող էլէներգիայի ցերեկային սակագինը կկազմի 41,85 դրամ մեկ կՎտ ժամի դիմաց, իսկ գիշերայինը` 31.85 դրամ: Ներկայումս էլէներգիայի ցերեկային սակագինը կազմում է 38 դրամ, գիշերայինը` 28 դրամ:

Գնաճը կստիպի գոտիները ձգել մինչև վերջին պնդօղակը

Էլէներգիայի վերջին թանկացումը տեղի է ունեցել ընդամենը մեկ տարի առաջ` 2013 թ. հուլիսի 7-ին: Այն ժամանակ թանկացավ 27 տոկոսով: Ընդամենը մեկ տարում, փաստորեն, սակագինը բարձրանում է մոտ 37 տոկոսով` 30 դրամից դառնալով 41.85 դրամ, ինչը, առաջին հերթին, նշանակում է, որ սպառողական ապրանքների գնաճ կլինի: Սա, իր հերթին, նշանակում է, որ եթե թանկացման մասին պատկերացումները մինչ օգոստոսի 1-ը ՀՀ քաղաքացիների համար ինչ-որ չափով վերացական էին, ապա սեպտեմբերին` օգոստոս ամսվա համար օգտագործած էլեկտրաէներգիայի դիմաց վճարումներ կատարելիս, արդեն այդ թանկացումը շոշափելի կլինի: Բայց շոշափելի կլինի նաև յուրաքանչյուր ապրանքի թանկացումը ամեն անգամ խանութ մտնելիս:

Որովհետև էլեկտրաէներգիան տնտեսության մեջ արդյունք արտադրելու կարևորագույն բաղադրիչներից է, առանց որի ուղղակի հնարավոր չէ պատկերացնել արտադրության կազմակերպումը: Իսկ եթե արտադրական գործընթացում ինչ-որ բան թանկանում է, ապա դա անպայման անդրադառնում է արտադրվող ապրանքների ու մատուցվող ծառայությունների վերջնական գնի վրա:

Եթե էլեկտրաէներգիան թանկանում է 3.85 դրամով, պարտադիր չէ, որ օրինակ` էլեկտրական վառարանում թխվող հացը թանկանա այդ թվին համարժեք: Նախ` թանկանում է ալյուրը, քանի որ էլեկտրական ալրաղացներն են թանկացնելու իրենց գները, հետո` փուռն է սկսելու հաց թխելու համար ծախսված էլեկտրաէներգիայի յուրաքանչյուր կիլովատ/ժամի համար 3.85 դրամ ավելի գումար ծախսել, ջուրն է թանկանալու, քանի որ ջրամատակարարման համակարգում էլ էլեկտրաէներգիան մեծ դեր ունի` գոնե ջուրը պոմպերով մղելու առումով: Եվ այսպես շարունակ: Ու այս բոլոր թանկացումները` դոմինոյի էֆեկտով, հանգեցնելու են սպառողական շուկայում ապրանքների ու ծառայությունների հիպերգնաճի, ավելի մեծ ծավալով, քան զուտ էլեկտրաէներգիայի թանկացումն էր:

Սակայն, երբ լրագրողները հետաքրքրվում էին, թե էներգակիրների, էլեկտրաէներգիայի թանկացումն ինչ ազդեցություն կունենա Հայաստանի տնտեսության վրա, ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Կարեն Ճշմարիտյանն ուշագրավ պատասխան տվեց, թե «համենայն դեպս տեխնոլոգիական վերազինումը, ընդհանրապես, ընթանում է արտադրության զարգացմանը զուգահեռ, և այդ առումով նույն էներգակիրների ինքնարժեքը, այսպես թե այնպես, արտադրանքի արժեքի մեջ քանի գնա` պակասելու է»:

«Ե՛վ ձգտումը, և՛ քաղաքականությունն ուղղված են նրան, որ մտավոր կարողություններն ավելի շատ ավելացված արժեք ստեղծեն Հայաստանի արտադրություններում: Համենայն դեպս, կառավարության քաղաքականությունն ուղղված է դրան, և ինովացիոն քաղաքականության, ինովացիոն համակարգի ներդրումն է, որ հասցնելու է ավելի բարձր ինտելեկտուալ կոմպոնենտ ունեցող արտադրանքի ստեղծմանը»,- նշեց նախարարը` ընդգծելով, թե կառավարությունն այսօր ավելի էներգախնայող ու տեխնոլոգիապես ավելի բարձր արտադրությունների է ձգտում:

Իսկ մինչ այդ «երջանիկ» պահը ՀՀ քաղաքացիները, որոնց 30 տոկոսն այսօր պաշտոնապես աղքատ է, ինչպե՞ս պետք է ապրեն:

Ոչ ոք չգիտի, թե ինչ ազդեցություն կունենա էլեկտրաէներգիայի թանկացումը

Փորձեցինք պարզել, թե պաշտոնապես` մասնագիտական հաշվումներով ի՞նչ գնաճ կարող է դիտարկվել Հայաստանի սպառողական շուկայում, ի՞նչ գնաճային կանխատեսումներ են անում համապատասխան մարմինները:

Ազգային վիճակագրական ծառայությունը, բնականաբար, գնաճի կանխատեսում չի անում: ԱՎԾ-ն նույնիսկ գնաճի պատճառները չի ուսումնասիրում, այլ միայն արձանագրում է թվերն ու ներկայացնում վիճակագրական տվյալներ:

Դիմեցինք Կենտրոնական բանկին, քանի որ հենց այս կառույցն է Հայաստանում գնաճի ցուցանիշների կանխատեսումներ հաշվարկում: ԿԲ-ից էլ պատասխանեցին, թե նման հաշվարկներ ԿԲ-ն իրականացնում է եռամսյա պարբերականությամբ` ամփոփելով եռամսյակներն ու ներկայացնելով հաջորդ եռամսյակի կանխատեսումները: Ու քանի որ նախորդ` երկրորդ եռամսյակում էլեկտրաէներգիան թանկացած չի եղել, թե գնաճի ընդհանուր ցուցանիշի մեջ որ մասը պայմանավորված կլինի բուն էլեկտրաէներգիայի թանկացմամբ, դեռ չի արվել: Այսինքն` այդպիսի կանխատեսում էլ, ելնելով եռամսյակներով հաշվարկներ ու վերլուծություններ անելու ընթացակարգից, հանրության դատին կներկայացվի սեպտեմբերից հետո միայն:

Հարց է ծագում` նախապես չիմանալով, թե տվյալ գործողությունն ինչ ազդեցություն կունենա երկրի տնտեսության վրա, ինչ հետևանքների կհանգեցնի, ինչպե՞ս է ՀԾԿՀ-ն այդպես հեշտ ու հանգիստ վերցրել ու որոշել թանկացնել էլեկտրաէներգիան:

Որ գնաճը էական է լինելու, դժվար չէ պատկերացնել: Իհարկե, չենք կարող հենց այսպես` նստել ու տգիտության մակարդակի վերլուծություններ անել, թե թանկացումների ինչ աստիճան կգրանցվի, բայց գոնե էլեկտրաէներգիայի նախորդ թանկացման «դառը փորձը» հաշվի առնելով` կարող ենք ներկայացնել արդեն իսկ կայացած փաստերը:

Այսպիսով, հունիսի սկզբներին, ներկայացնելով գնաճի վերաբերյալ վիճակագրական տվյալները, ՀՀ ԱՎԾ գների վիճակագրության և միջազգային համադրումների բաժնի պետ Գուրգեն Մարտիրոսյանը հստակ բացատրեց, որ 12-ամսյա պարբերականությամբ, այսինքն` 2014 թ. ապրիլին` նախորդ տարվա ապրիլի համեմատ, հանրապետության սպառողական շուկայում արձանագրվել է 4,4 տոկոս գնաճ: Այդ թվում պարենային ապրանքների գներն աճել են 2,6 տոկոսով, ոչ պարենային ապրանքներինը` 1,8 տոկոսով, իսկ ծառայությունների սակագների աճը կազմել է 8,5 տոկոս: Գնաճի, ավելի պարզ ասած` թանկացման վերաբերյալ էլ հստակ ընդգծեց, որ օրինակ` ծառայությունների ոլորտում արձանագրված գնաճի վրա էական ազդեցություն է ունեցել նախորդ տարի տեղի ունեցած գազի ու էլեկտրաէներգիայի թանկացումը` 2,5 տոկոսային կետի ազդեցություն, այսինքն` 8,5 տոկոս գնաճից 2,5 տոկոսը ապահովել է գազի ու էլեկտրաէներգիայի թանկացումը:

Իհարկե, տրամաբանությունը հուշում է, որ եթե անցյալ տարի էլեկտրաէներգիայի 27 տոկոսով թանկացումը, գազի թանկացման հետ միասին, ունեցան ընդամենը 2.5 տոկսոսային կետի ազդեցություն թանկացումների վրա, ապա միայն էլեկտրաէներգիայի, այն էլ` 10 տոկոսով թանկացումը պետք է որ ավելի փոքր ազդեցություն ունենա` նախորդի հետ համեմատած: Բայց դա հուշում է միայն տրամաբանությունը, իսկ հայկական իրականության մեջ մեկ անգամ չէ, որ թանկացումները կամ գների տատանումները հենց անտրամաբանական դրսևորումներ են ստացել:

Ամեն դեպքում, այս պահին մի բան է շատ հստակ`օգոստոսի 1-ից հետո ազգաբնակչությունը գրպանն ու դրամապանակը պետք է ավելի լայն բացի և գոտին էլ ավելի ձգի:

Հակառակորդը րոպեներ առաջ դարձյալ գնդակոծել է Հայաստանի հյուսիսարևելյան սահմանային բնակավայրերը:

Մովես գյուղից Անկախի թղթակցին տեղեկացրել են, որ ոչ ինտենսիվ, բայց օրվա ընթացքում պարբերաբար կրակահերթեր հնչել են:

Մովսեսում հինգշաբթի հարսանիք է նախատեսված, մարդիկ աղոթում են, որ պսակադրությունը խաղաղ անցնի: Վերջին օրերին լարված է իրավիճակը նաև Չինարիում: Սամվել Սաղոյանը մեր թղթակցին ասել է, որ մի կերպ իրենց հաջողվել է հնձել մոտ երեք հեկտար հացահատիկ: <<Շորերով քնում եմ, շորերով արթնանում, լվացվելու ժամանակ էլ չունենք, ոչ ժամ ունենք, ոչ պատարագ, գիշերն ու ցերեկը խառնվել են իրար>>,-ասել է Չինարիի գյուղապետը:

Ըստ նրա, նախորդ օրերի կրակահերթերն ուղղված են եղել գյուղի տներին` քարուքանդ անելով տան տանիքներ, դարպասներ, գնդակները դիպել են սառնարաններին, լվացքի մեքենաներին: Բարեբախտաբար, տուժածներ չկան:

Տավուշի սահմանային լարվածությունը վերաբերում է նաև Չինարիի հարևանությամբ գտնվող Չորաթան գյուղին, որի դպրոցի տնօրենը մի քանի օր առաջ խաղողի այգում աշխատելիս հրաշքով է փրկվել հակառակորդի կրակոցից: Փամփուշտը, անցել նրա գլխավերևով, հինգ սանտիմետրի տարբերությամբ դիպել է ծառին:

Դպրոցի տնօրենը՝ Վազգեն Զարգարյանը, ունի հինգ երեխա, որոնցից մեկն էլ երկամյա Վիկտորյան է:

Փոքրիկ աղջնակի թիկունքում սահմանամերձ

Չորաթանն է ու Չինարին, որոնց սահմանապահը ոչ միայն դիրքերում հերթապահող մեր բազմաթիվ զինվոր

տղաներն են, այլ նաև երկու տարեկան Վիկտորյան…

Անկախ

Անցյալ շաբաթ թուրքական «Սաբահ» թերթը հրապարակել էր հետևյալ մտահոգիչ լուրը. «Ավստրալիայի արտգործնախարար. հայկական հարցը ցեղասպանություն չէ»:

«Սաբահը» նկարագրել էր այն դեպքերը, որոնք հանգեցրել էին թերթի նողկալի խորագրին: Թուրք-ամերիկյան ընկերակցությունների համագումարի խորհրդի անդամ և նախկին նախագահ Գյունայ Էվինչը վերջերս այցելել էր Ավստրալիա` տեղի թուրքական խմբերին տեղեկացնելու Մովսեսյանի դատական գործի մասին: Նա պատմել էր, որ «Միացյալ Նահանգների Գերագույն դատարանը ուժի մեջ է թողել 9-րդ շրջանային վերաքննիչ դատարանի՝ Կալիֆորնիայի օրենքն անվավեր ճանաչելու մասին որոշումը, որը Հայկական հարցը բնորոշել էր որպես ցեղասպանություն, որովհետև ԱՄՆ դաշնային քաղաքականությունը Հայկական հարցը չի բնորոշում որպես ցեղասպանություն»:

«Սաբահը» նաև հաղորդել էր, որ Էվինչի այցը «մաս է կազմել անգլո-թուրքական սփյուռքի համագործակցության ավելի լայն ծրագրի, որով Միացյալ Նահանգների, Կանադայի, Մեծ Բրիտանիայի, Ավստրալիայի և Նյու Ջերսիի թուրքերը փոխանակում են իրենց լավագույն փորձը` հիմնված ընդհանուր իրավագիտական և քաղաքական ժառանգության վրա»:

Ավստրալիայի թուրքական զորակցության միության ղեկավար Էրթունչ Օզենը, հետևելով Էվինչի խորհրդին, մայիսի 5-ին նամակ էր հղել Ավստրալիայի արտաքին գործերի նախարար Ջուլի Բիշոպին` «մտահոգություն հայտնելով բանաձևերի առնչությամբ, որոնք ընդունվել էին Նոր Հարավային Ուելսի խորհրդարանի կողմից 2013 թվականի մայիսին՝ Թուրքիայի վերաբերյալ և տարբեր համայնքների ճակատագրի Օսմանյան կայսրության ժամանակաշրջանում Առաջին համաշխարհային պատերազմից առաջ և հետո»:

Արտգործնախարար Բիշոպը հունիսի 4-ին գրել էր Օզենին. «Ավստրալիայի կառավարությունը ընդունում է, որ Օսմանյան կայսրության գոյության վերջին տարիներին տեղի ունեցած ողբերգական իրադարձությունները աղետալի հետևանքներ են ունեցել հետագա սերունդների և նրանց ինքնության, ժառանգության ու մշակույթի վրա»: Զարմանալիորեն, նա հավելել էր. «Սակայն այդ դեպքերը մենք չենք ճանաչում որպես «ցեղասպանություն»: Ավստրալիայի նահանգները և տարածքները սահմանադրական դերակատարություն չունեն Ավստրալիայի արտաքին քաղաքականության մշակման գործում: Հարգելով սույն հարցի վերաբերյալ անհատների և խմբերի անդրդվելի հայացքներ ունենալու իրավունքը, Ավստրալիայի կառավարությունը վաղուց ի վեր հստակ մոտեցում է որդեգրել` չմասնակցել այս զգայուն բանավեճին»:

Ավստրալիայի արտգործնախարարը սխալվում է երեք հարցում. նախ՝ նա սխալ է թույլ տվել, նշելով, որ Ավստրալիան չի ճանաչում Հայոց ցեղասպանությունը: Չնայած Ավստրալիայի կառավարությունը գերադասում է չօգտագործել ցեղասպանություն եզրը, որպեսզի չթշնամացնի Թուրքիային, սակայն ոչ մի պաշտոնյա երբևէ չի հայտարարել, որ այն ցեղասպանություն չէ. երկրորդ՝ նա սխալ է գրել, որ Ավստրալիայի նահանգները, որոնք ճանաչել են Հայոց ցեղասպանությունը, ձևավորել են արտաքին քաղաքականություն: Այս նահանգները պարզապես ճանաչել են պատմական մի իրողություն. և երրորդ՝  նա հակասում է ինքն իրեն, նշելով, որ Ավստրալիայի կառավարությունը չի մասնակցում այս «զգայուն բանավեճին», սակայն իրեն թույլ է տվել միջամտել, նշելով, որ դա ցեղասպանություն չէ…

Ավստրալիայի Հայ դատի հանձնախմբի գործադիր տնօրեն Վաչե Կահրամանյանն անմիջապես խիստ ձևակերպմամբ մի նամակ է հղել արտգործնախարարին` նրա «սխալ հայտարարությունը» անվանելով «խորապես վիրավորական և ցավալի Ավստրալիայի հայ համայնքի համար»: Նա նաև Բիշոպի դիրքորոշումը բնութագրել է որպես «անհանդուրժելի», «աններելի», «խիստ վիրավորական» և «վնասակար բոլոր ավստրալիացիներին»: Կահրամանյանն արդարացիորեն զարմացել է, թե «Ինչպե՞ս կարող է Ավստրալիայի բարոյագիտակցությունը դառնալ այսքան փչացած»:

Ավստրալիայի Հայ դատի հանձնախմբի գործադիր տնօրենը հիշեցրել է արտգործնախարարին, որ նրա հայտարարությունը խիստ հակասում է «ներկայիս կառավարության բազմաթիվ բարձրաստիճան նախարարների արտահայտած դիրքորոշումներին: Վերջերս, 2014 թվականի ապրիլին, Հայոց ցեղասպանության 99-րդ տարելիցին նվիրված ոգեկոչման միջոցառմանը Ավստրալիայի գանձապետ Ջո Հոկին հանդես է եկել պաշտոնական հայտարարությամբ` Ապրիլի 24-ը նշելով որպես օր «երբ հավաքվում ենք հիշելու ցեղասպանության ժամանակ զոհված 1.5 միլիոն մարդկանց»: Նախարարներ Թերնբուլը, Մորիսոնը, Աշխատավորական, Կանաչների, փոքր և անկախ կուսակցությունների այլ բարձրաստիճան անդամների հետ միասին կոչ են արել Ավստրալիայի խորհրդարանին պաշտոնապես ճանաչել 1915 թվականի իրադարձությունները որպես ցեղասպանություն: Ավստրալիայի վարչապետ Թոնի Էբոթը, ընդդիմության առաջնորդ եղած ժամանակ, հանդես է եկել ամենամյա հայտարարությամբ՝ վկայակոչելով Հայոց ցեղասպանությունը առանց որևէ որակավորման կամ մեղմասացության»:

Կահրամանյանը նաև ասել է արտգործնախարարին. «Ժխտելով Հայոց ցեղասպանությունը, Դուք ժխտում եք նաև Ավստրալիայի սեփական պատմությունը: Ավստրալիայի ազգային արխիվում պահվում են ANZAC-ի (Ավստրալիայի և Նոր Զելանդիայի բանակային կորպուսի) ռազմագերիների անթիվ ու անհամար վկայություններ, որոնք գերեվարվել էին Օսմանյան կայսրությունում…. Այս անհերքելի վկայությունները վառ հիշողություններ են հայ ժողովրդի տառապանքների և ոչնչացման մասին»:

Ավստրալիայի Հայ դատի հանձնախմբի նախագահ Գրեգ Սողոմոնյանը կոչ է արել արտգործնախարարին՝ «անհապաղ չեղյալ համարել այս դատողության լուրջ սխալը» և հանդիպում է խնդրել նրա հետ:

Ես առաջարկում եմ, որ ավստրալահայերը պարզեն վարչապետ Թոնի Էբոթից` արդյոք արտգործնախարարը նրա հետ նախապես համաձայնեցրե՞լ է այդ խիստ վիրավորական նամակը: Եթե ոչ, ապա Հայ դատի հանձնախումբը պետք է պահանջի արտգործնախարարի անհապաղ պաշտոնանկությունը: Հայ դատի հանձնախումբը պետք է խնդրի Ավստրալիայի բոլոր երեք նահանգների խորհրդարաններին, որոնք ճանաչել են Հայոց ցեղասպանությունը, ընդունել մի նոր բանաձև`դատապարտելով արտգործնախարար Բիշոպի ժխտողական դիրքորոշումը և կոչ անել վարչապետին հեռացնել նրան պաշտոնից…

Հարութ Սասունյան
«Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր

www.TheCaliforniaCourier.com

Թարգմանությունը՝ Ռուզաննա Ավագյանի

Ամբողջ աշխարհում միլիոնավոր մահմեդականներ այս շաբաթ նշում են Իդ ալ-Ֆիտր տոնը, որը ազդարարում է մեկ ամիս տևող Ռամադանի ավարտը:

Ամբողջ աշխարհում Ռամադանի ավարտը նշվում է երեք օր տևող տոնակատարություններով: Ռամադանի ընթացքում մահմեդականները արևածագից մինչև մայրամուտ ոչինչ չեն ուտում և ոչինչ չեն խմում՝ ցուցադրելով իրենց հոգևոր նվիրվածությունը:

Իդ ալ-Ֆիտր տոնակատարության ընթացքում նվիրյալ մահմեդականները հանդիպում են որպես երախտագիտության նշան նվերներ փոխանակելու, կերակուրներ համտեսելու և իրենց տները զարդարելու համար:

Մինչ ամբողջ աշխարհում տոնակատարություններ են՝ այնուամենայնիվ Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի, Գազայի պատերազմի և Իրաքում զինյալների գործողությունների պատճառով միլիոնավոր մարդկանց տրամադրությունը մթագնած է:

Իդի տոնակատարությունների ժամանակ մահմեդականները ավանդաբար միմյաց ողջունում են «Իդ մուբարաք» արտահայտությամբ, որը թարգմանաբար մոտավոր նշանակում է «Իդը օրհնի»:

Իդի սովորույթների մեջ է մտնում նոր հագուստ կրելը, հատուկ անուշեղեններ ուտելը, նվերներ տալը, իսկ կանայք իրենց ձեռքերը նախշազարդում են հինայով:

Ամեն դեպքում տոնակատարությունները մթագնել են աշխարհի բազմաթիվ հատվածներում:

Երեկ Գազայի փողոցները ամայացել են, քանի որ բնակիչները անվտանգության նպատակով պատսպարվել էին: Իսրայելի և Համասի միջև վերջին երեք շաբաթների ընթացքում տեղի ունեցած բախումների արդյունքում զոհվել է 1,110 պաղեստինցի, վիրավորվել է ավելի քան 6,500-ը, տեղափոխվել են տասնյակ հազարավոր մարդիկ: Իսրայելական կողմից զոհվել է 53 զինվոր և երեք խաղաղ բնակիչ:

Քաջ տղամարդիկ և կանայք մասնակցել են Օնտարիոյում կազմակերպված Քոլվերմիդի մեղուներով մորուքի տասներորդ ամենամյա մրցույթին:

Մրցույթի ընթացքում չորս թիմերի մասնակիցները իրենց գլխի և իրանի վրա են հավաքում մեղուներ, իսկ երկու հաղթողներին որոշում է հանդիսատեսը և պաշտոնական ժյուրին:

Մեղուներից մորուք պատրաստելու սովորույթը առաջացել է 1700-ականներին, երբ անգլիացի մեղվապահը նկատել է, որ ինքը կարողանում է մեղուներից մորուք պատրաստել՝ մայր մեղվին թելով կապելով իր վզի շուրջ, որից հետո նա սկսել է նման անսովոր հանդերձանքով քայլել փողոցներով:

Քոլվերմիդի մրցույթի ժամանակ՝ նախքան մեղուներից մորուք պատրաստելը, մրցակիցներից յուրաքանչյուրը պարում է հանդիսատեսի առաջ:

Այնուհետև Մեղուներից մորուք մրցույթի հաղթողին ընտրում է ժյուրին, իսկ հանդիսատեսը իրավունք ունի ընտրել հանդիսատեսի համակրանքը շահաց մասնակցին:

ՀՀ հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի` 2014 թվականի հուլիսի 29-ին կայացած նիստում քննարկվել է «ԱրմենՏել» փակ բաժնետիրական ընկերության կողմից մատուցվող սակագնային կարգավորման ենթակա հանրային էլեկտրոնային հաղորդակցության որոշ ծառայությունների սակագների վերանայման մասին հարցը։ Մասնավորապես, քննարկելով նշված հարցը, հանձնաժողովը որոշել է`
– ՀՀ տարածքում միջքաղաքային զանգերի և դեպի ԼՂՀ ամրակցված ցանց զանգերի՝ ֆիզիկական անձանց համար գործող սակագների՝ 20 դրամ/րոպե (ցերեկային) և 14 դրամ/րոպե (գիշերային) և իրավաբանական անձանց համար գործող 24 դրամ/րոպե (ցերեկային) և 16,8 դրամ/րոպե (գիշերային) սակագների փոխարեն, սահմանել 5 դրամ/րոպե (ներառյալ ԱԱՀ-ն):
– բաժանորդավճարի դիմաց տրամադրվող անվճար րոպեների չափաքանակները 2015 թվականի հուլիսի 1-ից սկսած կիրառել նաև միջքաղաքային զանգերի նկատմամբ,
– տեղական զանգերի համար 1601-րդ րոպեից սկսած գործող՝ 9 դրամ/րոպե (ներառյալ ԱԱՀ-ն) սակագնի փոխարեն, սահմանել 5 դրամ/րոպե (ներառյալ ԱԱՀ-ն):
Ընդունված որոշումներն ուժի մեջ կմտնեն 2014 թվականի սեպտեմբերի 1-ից։

ՀՀ հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողով

Հուլիսի 24-ին, ավանդույթի համաձայն, ՀՀ Հանրային խորհուրդը հանդիպել է երկրի ղեկավարի հետ: Խորհրդի անդամները Սերժ Սարգսյանին են ներկայացրել հանրությանը հուզող այնպիսի հարցեր, ինչպիսիք են արտագաղթը, Եվրասիական միությանը Հայաստանի անդամակցությունը, սահմանամերձ գոտու ամրապնդումն ու անվտանգության ապահովումը և այլ հարցեր:
Հանրային խորհրդի նախագահ Վազգեն Մանուկյանը մեզ հետ զրույցում ասաց, որ նախագահի հետ հանդիպման ժամանակ իրենք ընտրել են այնպիսի հարցեր, որոնք հիմնարար են և վերաբերում են ոչ միայն ներկա իրավիճակին կամ ներկա իշխանություններին, այլև ապագա սերունդներին:
«Առաջինը արտագաղթի հարցն է: Դա լրջագույն խնդիր է, քանի որ գերազանցում է բնակչության բնական աճը: Դա նշանակում է, որ պետությունը դատարկվում է, առաջին գիծը պաշտպանողների թիվը պակասում է: Եթե դա երկար տևի, ապա լուրջ վտանգ կներկայացնի անգամ պետության գոյության համար»,- ասաց Մանուկյանը՝ նշելով, որ արտագաղթն այն խնդիրներից է, որը մշտապես Հանրային խորհրդի ուշադրության կենտրոնում է, և իրենք մեկ անգամ չէ, որ այդ հարցը բարձարցրել են նախագահի և նախկին վարչապետի հետ հանդիպումների ժամանակ:
Հանրային խորհուրդը համարում է, որ արտագաղթի պատճառները և՛ օբյեկտվ են, և՛ հոգեբանական: Եվ եթե օբյեկտիվ պատճառներից են աշխատատեղերի ոչ բավարար քանակը, եղած աշխատատեղերի մեծ մասի ոչ բավարար վարձատրությունը, սեփական բիզնես սկսելու բարդությունները՝ կապված օրենքների անկատարության, հավասար մրցակցային պայմաններ չապահովելու, փոքր շուկայի հետ, բարեկեցիկ պայմաններում ապրելու մարդկանց բնական ձգտումը, անավարտ պատերազմը կամ բոլորի համար օրենքի կիրառման բացակայությունը, ապա հոգեբանական գործոնն այն խուճապային տրամադրություններ սերմանող ներքին և արտաքին քարոզչությունն է, որը հանգեցնում է երկրի ապագայի նկատմամբ վստահության կորստի` նպաստելով երկրից արտագաղթելու հոգեբանական վիճակի ձևավորմանը:
«Մենք նախագահին ասացինք` բաներ կան, որ կախված են իշխանություններից՝ օրենքներ փոխել, ինչ-որ իրավիճակներ փոխել, բաներ կան, որ օբյեկտիվ են, փոխել հնարավոր չէ, ամեն դեպքում, նշեցինք, որ ճիշտ կլինի, եթե կառավարությունն ամեն տարի նաև արտագաղթի վերաբերյալ հաշվետվություն տա և դա դարձնի իր գործունեության կարևորագույն կետերից մեկը,– ասում է Մանուկյանը՝ համոզմունք հայտնելով, որ ապագա ընտրություններում ամենակարևոր հարցը լինելու է այն, թե ով ինչ կխոստանա արտագաղթը նվազեցնելու, կանխելու ուղղությամբ:- Նաև նշեցինք, որ իշխանությունը պետք է դիմի հասարակությանը՝ խնդրելով նրա աջակցությունը երկրի առջև ծառացած այդ լրջագույն մարտահրավերը լուծելու համար: Այսինքն` հասարակությունը ոչ թե պետք է դժգոհ երեխայի դերակատարություն վերցնի իր վրա, այլև մասնակից դառնա այդ պրոցեսներին»:
«Հաջորդը, որ ներկայացվել է նախագահին, սահմանների պաշտպանության հարցն է, հատկապես` վերջին դեպքերի հետ կապված, և հասարակության մեջ վտանգի զգացողությունն ու տագնապը»,- ասաց ՀԽ նախագահը:
Մանուկյանի խոսքով՝ սահմանամեձ գոտու ամրապնդումն ու անվտանգության ապահովումը մեր առջև ծառացած լրջագույն խնդիրներից են, որոնց լուծումը որոշակիորեն կնպաստի նաև արտագաղթի խնդրի լուծմանը:
Խորհուրդը համոզված է, որ դիպուկահարների կրակոցները սահմանի վրա, դիվերսիոն խմբերի ներթափանցումը մեր սահման ցույց են տալիս, որ անհրաժեշտություն կա ոչ միայն սահմանը ամրացնել ժամանակակից տեխնիկական միջոցներով, այլև սահմանամերձ գոտու բնակչությանը ներգրավել սահմանի պաշտպանությանը:
Սահմաններն ամուր պահելու կարևորագույն երաշխիքներից մեկն էլ, ըստ Մանուկյանի, սոցիալական բարենպաստ պայմանների ստեղծումն է, որպեսզի սահմանամերձ գոտուց արտագաղթը կանխվի: «Սահմանամերձ գոտու բնակիչներին պետք է տրվեն լրացուցիչ արտոնություններ սոցիալական ոլորտում՝ առողջապահություն, կրթություն, թոշակներ, նաև պետք է տրվի հնարավորություն, որ այդ մարդիկ սեփական աշխատանքով կարողանան բարելավել իրենց կյանքը և ստիպված չլինեն հեռանալ»,- նշում է ՀԽ նախագահը:
Հանրային խորհուրդը գտնում է, որ սահմանային գոտում անհրաժեշտ է էապես նվազեցնել հարկերը, ընդհուպ ` վերացնել, չնչին տոկոսադրույքներով վարկավորման ֆոնդեր ստեղծել, գյուղատնտեսությունը պետական կամ փոքր գումարներով ապահովագրել և այլն:
«Վերջին տարիներին առանձին որոշումներով սահմանամերձ գոտու բնակչության նկատմամբ կիրառվել են որոշ արտոնություններ, մասնակի ծրագրեր են իրականացվում տարբեր նախարարությունների կողմից, սակայն պետք է նշել, որ շատ կարևոր որոշումներ էլ դադարել են գործելուց: Օրինակ՝ 2001 թ. կառավարության N773 որոշմամբ հաստատվել է պաշտպանված դպրոցների ցանկ, որոնք ֆինանսավորվել են անկախ երեխաների թվաքանակից: Այդ որոշումը ուժը կորցրած է ճանաչվել 01.01.2007 թ., դրա հետևանքով սահմանամերձ գոտու շատ դպրոցների աշակերտների թվի սակավության պատճառով ֆինանսավորումը կատարվում է ավելի պակաս, քան փաստացի կազմում են անհրաժեշտ ծախսերը»,-ասում է Մանուկյանը:
Եվրասիական միությանը Հայաստանի անդամակցության հարցը նույնպես Հանրային խորհրդի ուշադրության կենտրոնում է, և խորհրդում բազմիցս են քննարկել դա՝ նկատելով, որ առկա են մի շարք հարցեր, որոնք հստակեցման կարիք ունեն:
«Մենք լիովին համամիտ ենք, որ անվտանգության, տնտեսության որոշ ոլորտների միջնաժամկետ հեռանկարի տեսանկյունից այդ անդամակցությունը շահավետ է և չունի այլընտրանք, բացի այդ, քանի որ ԵՏՄ-ն նոր է սկսել ձևավորվել, դա Հայաստանին հնարավորություն կտա մասնակցելու ԵՏՄ ստեղծման գործընթացներին, կենսական նշանակություն կհաղորդի ներկայումս սկիզբ առած նոր, բազմաբևեռ աշխարհակարգի ձևավորման պայմաններում ավելի խորը և լայնածավալ ներգրավվածությանը ինտեգրացիոն գործընթացներին, բայց միաժամանակ պետք է արձանագրել, որ ինչպես պետությունների ամեն մի դաշինքում, այնպես էլ այստեղ առկա են շահերի բնական հակասություններ»,- նշում է ՀԽ ղեկավարը:
Ըստ Մանուկյանի` ակնհայտ է, որ օրինակ` Ղազախստանը չի ցանկանում Հայաստանը տեսնել այդ միության կազմում, քանի որ որպես թրքախոս ժողովուրդ լուրջ շահեր ունի Ղազախստանի հետ:
Ընդհանրապես Վազգեն Մանուկյանը Ռուսաստան, Բելառուս և Ղազախստան եռյակը Հայաստանի համար համարում է ոչ այնքան շահավետ և հուսալի, որքան, եթե միության կազմում լինի, օրինակ, Չինաստանը:
Մանուկյանը համոզված է, որ Եվրասիական միությունը կընդլայնվի՝ ներառելով Չինաստանը, հակառակ դեպքում այդ կառույցն ապագա չի ունենա:
Ճիշտ է՝ Հայաստանն ի սկզբանե իր անվտանգությունը կապել է Ռուսաստանի հետ, սակայն ապագայում տնտեսական տեսանկյունից Հայաստանին ձեռնտու է եվրոպական ուղղությունը: Ինչ վերաբերում է ներկային, ապա այսօր տնտեսական առումով եվրոպական շուկա մտնելը Հայաստանի համար լուրջ խնդիր է. «Հետագայում, եթե Ռուսաստանը կամ Եվրասիական միությունը չփորձեն գնալ եվրոպական ճանապարհով, փոխարենը Եվրոպան գնա առաջ, իրենք մնան հետ, ապա դա ձեռնտու չի լինի ո՛չ այդ միությանը, ո՛չ էլ Հայաստանին»:
Մանուկյանի խոսքով՝ Հայաստանը համակարգված ձևով զուգահեռ պետք է իրականացնի մերձեցում արևմտյան կառույցների, առաջին հերթին` Եվրամիության հետ` խորացնելով Հայաստանում դրանից բխող բարեփոխումները բոլոր այն դեպքերում, որոնք չեն հակասում ԵՏՄ-ի անդամակցության գործընթացին:
ՀՀ նախագահի հետ հանդիպման ժամանակ քննարկված ոչ պակաս կարևոր հարցերից է եղել ընդերքի ոչ ռացիոնալ օգտագործման էքստենսիվ զարգացումը, որը զգալի վնաս է հասցնում էկոհամակարգերին և ազգաբնակչության առողջությանը, արդյունահանված հումքը դուրս է բերվում երկրից` նվազագույն տնտեսական օգուտ տալով երկրին, իսկ առաջացած թափոնների համար համապատասխան վճարներ նախատեսված չեն:
Հանրային խորհուրդը կարծում է, որ ստեղծված իրավիճակը զգալի հարված է հասցնում նաև տնտեսության մյուս ճյուղերին, հատկապես` գյուղատնտեսությանը և տուրիզմին, ակտիվանում են սողանքները` վնաս հասցնելով կոմունիկացիաներին և բնակավայրերին:
Հաշվի առնելով ՀՀ Սահմանադրության 10-րդ հոդվածի դրույթները` խորհուրդը համարում է, որ հարկավոր է հատուկ ուսումնասիրել այդ հանքերի` պետական շահերից բխող օգտագործումը և դրանց շահագործման նպատակահարմարությունը, քննել որոշ հանքերի վերավաճառքի արդյունքում արդեն ստացված կամ ապագայում ստացվելիք չարդարացված գերշահույթները:
Ինչ վերաբերում է էլեկտրաէներգիայի սակագնի բարձրացմանը, ապա Հանրային խորհուրդը համոզված է, որ էլեկտրաէներգիայի սակագնի բարձրացումը հարվածում է հասարակության սոցիալապես անապահով շերտին, իսկ տեղական արտադրությունը դարձնում է՛լ ավելի անմրցունակ:
ՀԽ-ն նախագահին ներկայացրել է քննարկումների ընթացքում խորհրդում ձևավորված այն համոզմունքը, որ էներգետիկ հզորությունների գործող համակարգը ոչ բավարար չափով է արդյունավետ, վերահսկելի ու թափանցիկ, և այդ ամենի հետևանքով առաջացած թերություններն ու սխալները հանգեցրել են էլեկտրաէներգիայի սակագնի բարձրացման անհրաժեշտությանը:
Հանրային խորհուրդը ներկայացրել է այդ հարցի լուծման իր առաջարկները՝ առաջին հերթին նշելով, որ անհրաժեշտ է ՀՀ նախագահի գլխավորությամբ և Հանրային խորհրդի, Հայաստանի արդյունաբերողների և գործարարների միության, ՀՀ կառավարության, ՀՀ հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի, մասնագետների մասնակցությամբ հրավիրել խորհրդակցություն` քննարկելու էներգետիկայի զարգացման հեռանկարները և սակագների ձևավորման հարցերը:
Նախագահի ուշադրությանն է ներկայացվել նաև կենսաթոշակային նոր համակարգի ազդեցությունը ուսուցիչների, առողջապահության համակարգում աշխատողների, ինչպես նաև մի շարք այլ բյուջետային աշխատողների սոցիալական վիճակի վրա:
Խորհուրդը գտնում է, որ հասարակության ամենախոցելի շերտը` կրթության, գիտության, մշակույթի և առողջապահության համակարգում աշխատողները, ինչպես նաև մի շարք բյուջետային աշխատողներ մնում են սոցիալապես անմխիթար վիճակում, քանի որ վերջիններիս աշխատավարձերի չնչին բարձրացումը չի փակում սննդի գների բարձրացումը, կոմունալ ծախսերի ավելացումը և դրան ավելացած կուտակայինի 5%-ը:
Հանրային խորհուրդն առաջարկել է տվյալ օրենքի շրջանակներից դուրս ձեռնարկել լրացուցիչ միջոցառումներ` այդ շերտի վրա առաջացող սոցիալական բեռը մեղմելու ուղղությամբ:
ՀՀ Սահմանադրության բարեփոխումների հետ կապված հարցը նույնպես նախագահի հետ քննարկման թեմա է դարձել:
Հանրային խորհուրդը համաձայն է այն գաղափարին, որ ժամանակ առ ժամանակ անհրաժեշտ է Սահմանադրության մեջ իրականացնել բարեփոխումներ, բայց միաժամանակ ներկայացրել է մի շարք մտահոգություններ, որոնք հստակեցման կարիք ունեն: Օրինակ` Հանրային խորհուրդը սահմանադրական բարեփոխումների առաջարկվող նախագծի այն դրույթը, ըստ որի` ՀՀ նախագահն ընտրվում է ՀՀ ԱԺ-ի կողմից, անվանել է «հեղափոխական» փոփոխություն՝ համարելով, որ հարցը վիճելի է և պահանջում է լուրջ հիմնավորում:
Նախագահի հետ քննարկվել է նաև «կարմիր գծերի» հարցը, այս ոլորտում պետական և մասնավոր հատվածների մասնակցության անհեթեթ և անհասկանալի համամասնությունը, տեխնիկական սպասարկման տարրական պահանջների բացակայությունը, քաղաքացիների անձնական հաշիվների վրա ոչ համաչափ կալանք դնելը:
Խորհրդի անդամները փաստել են, որ վերջին հարցը մտել է լուծման փուլ, միաժամանակ ընդգծել, որ նման հարցերը ժամանակին պետք է կարգավորված լինեին՝ համաշխարհային պրակտիկայում ընդունված և գործող չափանիշների հիման վրա:
Անկախ