ՀՀ արդարադատության նախարարության աշխատակազմի ղեկավար է նշանակվել Կամո Ադամյանը: Նման որոշում է կայացվել Կառավարության  այսօր տեղի ունեցած նիստում:

Անկախ

Երեւանի ավագանու «Բարեւ Երեւան» խմբակցությունը Անկախին տեղեկացնում է, որ ստացել է ՀՀ վճռաբեկ դատարանի 27.12.2013թ. երկու որոշումները՝ հասարակական տրանսպորտի ուղեվարձի թանկացման վերաբերյալ Երեւանի քաղաքապետի 19.07.2013թ. եւ ՀՀ վարչական վերաքննիչ դատարանի 11.11.2013թ. որոշումները չեղյալ ճանաչելու պահանջով «Բարեւ Երեւան» խմբակցության զույգ վճռաբեկ բողոքները վերադարձնելու մասին:

«Բարեւ Երեւան» խմբակցությունն արձանագրում է, որ հասարակության օրինական շահերը պաշտպանելու իր պարտականությունը եւ ավագանու խմբակցությանը օրենսդրորեն վերապահված իրավունքը չի կարողացել իրացնել դատական համակարգի իսպառ բացակայության ու կոռումպացվածության պատճառով, որի մասին տարեվերջին վկայեց նաեւ Մարդու իրավունքների պաշտպանն իր արտահերթ զեկույցում:

Արձանագրում ենք, որ Վարչական դատարանը երկու անգամ՝ 14.08.2013թ. եւ 24.09.2013թ. անհիմն պատճառաբանություններով հրաժարվել է վարույթ ընդունել «Բարեւ Երեւան» խմբակցության հայցադիմումները եւ դրանք ետ է վերադարձրել:

ՀՀ վարչական դատարանը թեպետ հայտնել է, թե վարույթ է ընդունել նույն խնդրով «Բարեւ Երեւան» խմբակցության երկու վերաքննիչ բողոքները, սակայն դատաքննություն եւ արդարադատություն փաստացի չի իրականացրել եւ 11.11.2013թ. որոշումներով կրկին մերժել է բողոքները:

ՀՀ վճռաբեկ դատարանը նույնպես 27.12.2013թ. որոշել է քննության չառնել երկու վճռաբեկ բողոքները ու դրանք ետ է վերադարձրել:

Այդպիսով, ՀՀ դատական ատյաններից ոչ մեկը արդարադատություն չի իրականացրել, միասնաբար խախտել են մասնավորապես Մարդու իրավունքների եւ ազատությունների եվրոպական կոնվենցիայի 6-րդ և 13-րդ հոդվածները՝ հանրությանը, Երեւանի ավագանու «Բարեւ Երեւան» խմբակցությանը զրկելով դատարանի հասանելիությունից:

«Բարեւ Երեւան» խմբակցությունը սույն ակնհայտ փաստի վրա է հրավիրում ՀՀ արդարադատության խորհրդի ուշադրությունը եւ պահանջում կարգապահական վարույթ հարուցել այս գործով որոշումներ արձակած ու դատական հասանելության սկզբունքը խախտած բոլոր դատավորների՝ ՀՀ վարչական դատարանի դատավոր Արծրուն Միրզոյանի, ՀՀ վերաքննիչ վարչական դատարանի դատավոր Աշոտ Սարգսյանի, ՀՀ վճռաբեկ դատարանի դատավորներ Ե.Խունդկարյանի /նախագահող դատավոր/, Ե.Սողոմանյանի, Վ.Աբելյանի, Վ.Ավանեսյանի, Մ.Դրմեյանի, Գ.Հակոբյանի, Է.Հայրիյանի, Տ.Պետրոսյանի հանդեպ:

«Բարեւ Երեւան» խմբակցությունը սույն աղաղակող փաստի վրա է հրավիրում ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանի ուշադրությունը, ով բուռն քննադատության թիրախ դարձավ իր հրապարակած արտահերթ զեկույցի գնահատականների համար, ինչպես նաեւ՝ ՀՀ գլխավոր դատախազի ուշադրությունը, ով պահանջեց դատարանների կոռումպացվածության վերաբերյալ գեթ մեկ փաստ տրամադրել:

Հասարակական տրանսպորտի ուղեվարձի թանկացման հարցով «Բարեւ Երեւան» խմբակցությունը հանրությանը լրացուցիչ կտեղեկացնի իր ձեռնարկելիք քայլերի մասին:

 Անկախ

25 լրագրողներ երկու օր շարունակ Աղվերանում ուսումնասիրում էին անչափահասների գործերով արդարադատության հիմնախնդիրների լուսաբանման առանձնահատկությունները: Համանուն սեմինարը կազմակերպել էին «Քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտ» ՀԿ-ն, «Հայ օգնության ֆոնդի երեխաների աջակցության կենտրոն» հիմնադրամը  և «Միջազգային բանտային բարեփոխումներ» կազմակերպությունը:

Օրենսդրական բացերը` երեխաների իրավունքների խախտման պատճառ

ՔՀԻ իրավաբան Տաթևիկ Ղարիբյանը, խոսելով օրենսդրական բացերի մասին, ասում է, որ Հայաստանում չկան անչափահասների հարցերով մասնագիտացած դատարաններ: 2012-ին ոլորտում առաջընթաց եղավ` այդուհետ անչափահասների գործերը միշտ նույն դատավորներն են քննում, սակայն ոլորտում դեռ անելիքներ կան.  պետք են նաև մասնագիտացած քննիչներ, դատախազներ, փաստաբաններ:

Ղարիբյանն ասում է, որ  անչափահասների նկատմամբ կալանք կարող է կիրառվել միան միջին ծանրության, ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործությունների դեպքում: Ներկայում կալանքը լայնորեն կիրառվում է` հաշվի առնելով միայն հանցանքի ծանրությունը և անտեսելով մնացած հանգամանքները: Որպես պատիժ` լայնորեն կիրառվում  է նաև ազատազրկումը, չնայած քրեական օրենսգիրը նաև այլ պատիժներ է նախատեսում: Ըստ փաստաբանի` դրա պատճառներից մեկն էլ ուսումնա-դաստիարակչական հիմնարկների բացակայությունն է, որտեղ, ըստ օրենքի, դատավորը կարող է ուղղորդել օրենքը խախտած անչափահասին: Ուստի դատավորները հաճախ դիմում են կա՛մ ազատազրկման, կա՛մ էլ երեխային հանձնում են ծնողի հսկողությանը, ինչը միշտ չէ, որ արդյունավետ է:

Մասնագիտացված դատարան չունենալու բացասական կողմերից է և այն, որ դատավարության ընթացքում և դատավճիռը հրապարակելիս կիրառում են իրավաբանական տերմիններ` առանց դրանք բացատրելու, հաշվի չառնելով անչափահասի տարիքային առանձնահատկությունները:

Միջազգային բանտային բարեփոխումներ կազմակերպության համակարգող  Հայկ  Խեմչյանն էլ պարզաբանում է, որ անչափահասների գործերով արդարադատությունը վերաբերում է ոչ միայն իրավախախտում կատարած, այլև հանցագործությունից տուժած և վկա երեխաներին:

Խեմչյանի խոսքով` ներկայում խախտվում են կալանավորված անչափահասների իրավունքները, քանի որ վերջիններս, ըստ օրենքի, օրական 22 ժամ փակի տակ են` խցանման կառույցներում: Դատապարտվելուց հետո արդեն պահվում են հանրակացարանային տիպի շինություններում, որտեղ ավելի թեթև պայմաններ են: Նրա խոսքով` կալանավայրի պայմանները հակասում են միջազգային օրենսդրությանը:

ՔՀԻ ՀԿ  նախագահ Արման Դանիելյանն էլ ասում է, որ անչափահասների արդարադատության հիմնական սկզբունքն արարքի պատճառը և երեխայի կարիքները բացահայտելն է: Սակայն մեզ մոտ դա թերի է կատարվում,  քանի որ չկան սոցիալական աշխատողներ: Ոստիկանին վերապահվում է սոցիալական աշխատողի դեր, քննիչին` հոգեբանի, մինչդեռ վերջիններս մասնագետներ չեն:

Երեխաների պաշտպանության ոլորտում բարեփոխումները պարտադրված են և ոչ արդյունավետ

ՀՕՖ ԵԱԿՀ  գործադիր տնօրեն Միրա Անտոնյանն ասում է, որ Հայաստանում երեխաների պաշտպանության ոլորտում ինքնաբուխ ռեֆորմներ չեն լինում, դրանք կատարվում են արտաքին ճնշումների ներքո: Եվ քանի որ դրանք ներքևից բխող  զարգացումներ չեն, բարեփոխումները կատարվում են  ապրիորի: Որպես օրինակ նշում է մանկատները և գիշերօթիկները բեռնաթափելու ծրագիրը: Ծրագրի արդյունքում 19 գիշերօթիկ դպրոցներից 9-ը վերածվեցին հանրակրթական դպրոցների, սակայն փոխարենը ստեղծվեցին խնամքի ու պաշտպանության գիշերօթիկ հաստատություններ (սոցիալական տներ), որոնք նման մոդելով, ըստ Անտոնյանի, գործում են միայն Հայաստանում:

«Մենք ունենք 45 տոկոս մանկական աղքատություն երկրում, աղքատության սովորական ցուցանիշից գրեթե կրկնակի ավելի»,- ասում է Անտոնյանը` հավելելով, որ մանկական աղքատություն նշանակում է ոչ միայն ֆինանսների սղություն կամ բացակայություն, այլև ծառայությունների անմատչելիություն և տաղանդը, ունակությունները զարգացնելու հնարավորության բացակայություն:

Մանկական աղքատությունը կրճատելու նպատակով Անտոնյանն առաջարկում է Ուկրաինայի օրինակով սահմանել  համընդհանուր կանխարգելման նպաստ, ըստ որի` յուրաքանչյուր երեխայի, անկախ ընտանիքի սոցիալական կարգավիճակից, ամեն ամիս որոշակի չափով նպաստ կհատկացվի:

Անտոնյանն անարդյունավետ է համարում պետության վարած ներկայիս սոցիալական քաղաքականությունը, այն է` օգնել աղքատների մեջ ամենաաղքատին: Ասում է, որ այս հարցում սովորելու բան ունենք Վրաստանից, որն  ինտեգրացված սոցիալական ծառայություններին անցնելուց հետո երկրում աղքատությունը կրճատեց 27 տոկոսով, իսկ այժմ մանկատներում ընդամենը 360 երեխա ունեն:

Ըստ այդ մոդելի` պետությունը պետք է գնահատի բոլոր ընտանիքների սոցիալական վիճակը և թիրախավորի` ծայրահեղ աղքատներին օգնելը թողնելով բարեգործական հիմնադրամներին, աղքատներին օգնելը` ՀԿ-ներին կամ այլ կառույցի, իսկ սակավ աղքատներին ինքը օգնի. «Աղքատներին ուղղված ներդրումներն արդյունավետ են, քանի որ օգնում են մարդկանց հաղթահարել աղքատության շեմը»:

Անտոնյանը նաև թվային տվյալներով է փաստում պետական անարդյունավետ քաղաքականությունը. այսպես, մանկատան մեկ երեխայի տարեկան խնամքն արժի 12 հազար դոլար, խնամքի և պաշտպանության հաստատություններում` 7800 դոլար, գիշերօթիկ կրթական հաստատություններում` 6500 դոլար, խնամատար ընտանիքներում` 3500 դոլար, խնամակալ ընտանիքում` 0 դրամ: Ասում է, որ աբսուրդ է իրավիճակը, երբ պետությունը, օրինակ` հրաժարվում է օգնել առանց ծնողական խնամքի մնացած երեխայի խնամակալությունը ստանձնելու պատրաստ տատիկ-պապիկին,  բայց պատրաստ է տարեկան 12 հազար դոլար վճարել, եթե երեխային նույն տատիկ-պապիկն էլ այլևս չպահեն ու մանկատուն ուղարկեն:

Խնամատար ընտանիքների ինստիտուտը ևս չի զարգանում, չնայած այն պետությանը եռակի էժան կարժենար:

Սեմինարի ընթացքում նաև անդրադարձ կատարվեց  անչափահասների գործերի լուսաբանման տերմինաբանությանը, էթիկական առանձնահատկություններին:

Իրանի իշխանությունները մահապատժի են ենթարկել Իսրայելի Մոսսադի և ԱՄՆ-ի ԿՀՎ-ի համար լրտեսության մեջ մեղադրված երկու տղամարդու:

Մուհամեդ Հեյդարին մեղադրվել է Մոսսադի գործակալներին գումարի դիմաց անվտանգության հետ կապված տեղեկություններ հայտնելու,  իսկ Կուրոշ Ահմադին՝ ԿՀՎ-ի համար ինֆորմացիա հավաքելու համար:

Մահվան դատավճիռը կայացվել է Թեհրանի հեղափոխական դատարանի կողմից և հաստատվել գերագույն դատարանի կողմից:

Զեկույցում նշված չէ, թե երկու տղամարդիկ երբ են ձերբակալվել կամ երբ է նրանց դատավարությունը տեղի ունեցել:

Ավելի շուտ Իրանը տեղեկացրել էր, որ հաջողությամբ բացահայտել է երկրի ներսում գործող լրտեսական ցանցեր:

Թեհրանը ԱՄՆ-ին և Իսրայելին մեղադրում է իր կենսական նշանակության ծրագրերի՝ հատկապես միջուկային ծրագրի վերաբերյալ լրտեսելու հարցում:

Իրանը արևմուտքի լրտեսական գործակալություններին՝ հատկապես Մոսսադին, մեղադրում է իր միջուկային ծրագրում ներգրավված գիտնականների սպանության մեջ: Միացյալ նահանգները ժխտել է սպանությունների հետ իր կապը: Իսրայելը ոչ մի մեկնաբանություն չի արել:

Անցած ամիս Ամնեսթի ինթերնեյշնլը զեկույց հրապարակեց, ըստ որի  2012թ-ին Իրանում իրականացվել էին պաշտոնապես հաստատված 314 մահապատիժներ, ինչի արդյունքում Իրանը Չինաստանից հետո երկրորդ տեղն է զբաղցենում այս հարցում: