Ադրբեջանում մեկ ամիս գերեվարված Տավուշի մարզի Վերին կարմիրաղբյուր գյուղի բնակիչ 77-ամյա բնակիչ Մամիկոն Խոջոյանի մահվան պատճառը եղել է օրգանիզմի ընդհանուր ինտոքսիկացիան:

Հարուցված քրեական գործի շրջանակում մահվան դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացության համաձայն` Մամիկոն Խոջոյանի ստացած մարմնական վնասվածքները, ինչպես նաև Խոջոյանի կենդանության ժամանակ արյան և մեզի մեջ հայտնաբերված նավթամթերքը և հոգեմետ ապաուրի տեսակի դեղամիջոցը և կատարված բժշկական միջամտությունները չեն գտնվում պատճառահետևանքային կապի մեջ նրա մահվան անմիջական պատճառի հետ: Մամիկոն Խոջոյանի դեպքով իրականացվել է երեք փորձաքննություն` նախ գերությունից վերադառնալուց անմիջապես հետո վնասվածքների բացահայտման, ապա դատաքիմիական փորձաքննություն, որի ժամանակ մեզի փորձանմուշներում հայտնաբերվել էր նավթամթերք, հոգեմետ դեղամիջոց և դիակի դատաբժշկական փորձաքննություն:

Անկախ

Խոջոյանների յոթ երեխաներից չորսն այժմ առողջական խնդիրներ ունեն:

Մարտի 7-ին հայ-ադրբեջանական սահմանը հատած, գերի ընկած և ապրիլի 10-ին հայկական կողմին հանձնված տավուշցի Արսեն Խոջոյանն ու նրա 8-ամյա քույրը` Ալվարդ Խոջոյանը, այժմ Երևանում են, պառկած` տարբեր հիվանդանոցներում: Արսենը Ֆիզիոթերապիայի ինստիտում է, քույրը՝ Արաբկիր բժշկական կենտրոնում: Փոքրիկ Ալվարդը մի քանի օր առաջ է Երևան տեղափոխվել` 40 աստիճան ջերմությամբ: Փոքրիկին բուժող բժշկի խոսքով, Ալվարդի կյանքին վտանգ չի սպառնում, բայց երեխան պետք է բժիշկների հսկողության տակ լինի և ստանա անհրաժեշտ բուժսպասարկում: Ալվարդիկի ստամոքսն ու կերակրափողը բորբոքված են:

<<Անրաժեշտ է բիոպսիա, որ հասկանանք` ինչ բորբոքում է, դրա համար մենք հետազոտությունը կրկնելու ենք ընդհանուր անզգայացումով և բիոպսիաներով հաջորդ շաբաթվա ընթացքում: Բուժումն արդեն սկսված է, ուղղակի հասկանանք` առանձնահատուկ մոտեցում է պետք, թե արդեն իսկ նշանակված բուժումը բավարար է: Երբեմն այնպես է լինում, որ երբ այդ հետհոսքը շատ է լինում, այսինքն` թթու միջավայրն անընդհատ դեպի կերակրափող է գնում, կերակրափողի լորձաթաղանթը սկսում է վերափոխվել այլ բջիջների, եթե տեսնենք` վերափոխված չէ, ընդամենը երկարատև իր բուժումը ստանալու է, որպեսզի այդ հետհոսքը բացառենք, որպեսզի կերակրափողի այդ լորձաթաղանթը վերականգնենք: Պատճառը բորբոքումն է>>,-նշեց <<Արաբկիր>> ԲԿ-ի բժշկուհին:

Ալվարդի մեծ քույրը` Անին, ևս ունի առողջական լուրջ խնդիրներ` կապված սրտի հետ: Նա ևս հետազոտվել է, այժմ գյուղում է և ինտենսիվ ներարկումներ է ստանում` դարձյալ գտնվելով բժիշկների խիստ հսկողության ներքո: Բժիշկների խոսքով, Անին ևս պետք է Երևան տեղափոխվի` հերթական բուժննության նպատակով: <<Հիմի չեմ կարա Անիին բերեմ, որ Երևան ենք եկել, պարտքով ենք եկել, դեռ տոմսի փողը չենք տվել: 10 հազար դրամ ունեի, 5-ը տվել եմ, Արմանը քյնացել ա, 5-ն էլ ձեռքիս ա, որ ստեղ յոլա քյնամ:  Չգիտեմ` տեղներս շատ նեղ ա, մայիսի 12-ին վարկի մարման օրն ա, ոչ մի կոպեկ չունեմ, որ տանք, տոկոսը տվել ենք, հիմա մայր գումարը պետք ա տանք` մոտ երկու հարյուր հազար դրամ ա>>,-Անկախի թղթակցին ասաց Արսենի մայրը` Սվետլանա Խոջոյանը:

Տան աշխատողը միայն Արսենի եղբայրն է` Արկադին, որը պայմանագրային զինծառայող է: Իսկ մյուս եղբայրը` Արմանը, դարձյալ առողջական լուրջ խնդիրներ ունի: Նա 2013-ի հունիսին պետք է զորակոչվեր բանակ, սակայն չի զորակոչվել հիվանդության պատճառով: <<Փոքր ժամանակ վառվելա , հնար չեմ ունեցել բժշկի տանեմ, տանը պահել եմ: Նամակ էի գրել Հանրապետության նախագահին, որ  խնդրում եմ` վերանայեք, ստուգեք: Պարզվել ա, որ հիվանդություն ունի, և Արմանն  ազատվել է բանակից>>,-պատմում է Սվետա Խոջոյանը:

Նախագահն արձագանքել է տիկին Սվետայի նամակ-խնդրանքին` հանձնարարելով տղային ևս մեկ անգամ բուժզննության ենթարկեն: <<Մի անգամ սրտի, մի անգամ երիկամի, մի անգամ լեղապարկի հետ կապված խնդիրներ են բացահայտվել: Մեզ հետ եկել էր, նորից եկել, նորից պրոբլեմ, նորմալ չի սնվում: Իմ տեգրը հարյուր բժշկի ա տարել, ասում են` էրեխեն սրտի պրոբլեմ ունի: Հիմա էլ ասում են` լեղին ա երկարացել, չգիտեմ: Ամսի 14-ին գալու  ա սրտին ապարատ դնեն, պետք ա գա <<Գրիգոր Լուսավորիչ>> բժշկական կենտրոն, դա սրտի աշխատանքի համար ա: Լարիսա Ալավերդյանն ա օգնել, անգամ տաքսու փողն ա տվել, ես չեմ մոռանա>>,-հուզված ասում է բազմազավակ մայրը:

Ի պատասխան սոցիալական ծառայության աշխատակցի, Սվետա Խոջոյանն ասում է, որ Արմանի` բանակում ծառայած չլինելու հանագամանքը չի կարող խոչընդոտ դառնալ սոցիալական նպաստի համար, քանի որ որդին առողջության վատթարացման պատճառով է, որ չի ծառայում:

Խոջոյանների ընտանիքն այժմ սոցիալական ծայրահեղ ծանր վիճակում է, դրա համար նպաստի վերականգնումը յոթ երեխաների մայրը հրատապ է համարում: Արսեն Խոջոյանի հայրը` Անանիա Խոջոյանը, մյուս որդու՝ Դավիթի հետ այժմ Սևանում է: <<Եկել են անասուն պահեն, որ մի երկու կոպեկ աշխատեն: Դե Արսենն էլ, գիդըմ եք, բուժվում ա, չգիտեմ` ոնց ա լինելու: Ամբողջ ընտանիքս ցրված ա, արդեն գժվում եմ>>,-ասաց Սվետա Խոջոյանը:

Անկախ

Տավուշի մարզի Վերին կարմիրաղբյուր գյուղում ադրբեջանական գերությունից վերադարձած 23-ամյա Արսեն Խոջոյանի համար մատաղ են մատուցել:

Արսենի մայրը` Սվետլանա Խոջոյանը, Անկախ-ի թղթակցին ասաց, որ Սուրբ Զատիկի տոնն իրենց համար յուրօրինակ խորհուրդ է ստացել. առավոտյան գառ են մորթել, գնացել գյուղում վերջերս կառուցված փոքրիկ եկեղեցի, մոմ վառել, այնուհետև  բարեկամներով ու ազգակցականներով իրենց տանը հավաքվել` նշելու որդու վերադարձի առիթով իրենց ուրախությունը: <<Այսօր Արսենիս տրամադրությունը, նախորդող օրերի համեմատ, լավ էր, դեմքին ժպիտ կար>>,-ասաց Սվետլանա Խոջոյանը:

Արսենի մայրը նաև տեղեկացրեց, որ երեքշաբթի օրը Արսենը կգա Երևան`մեկամսյա գերությունից հետո ստուգման ենթարկելու իր հոգեբանական վիճակը:

Նշենք, որ գյուղի եկեղեցու շինարարությանը օգնել են նաև Արսեն Խոջոյանն ու ավելի վաղ Ադրբեջանում գերեվարված Մամիկոն Խոջոյանը: Ի դեպ, Արսեն և Մամիկոն Խոջոյանները ոչ միայն բարեկամներ են, այլև` հարևաններ: <<Արսենի համար արված մատաղի մսից նաև Մամիկոնին ենք տարել, տվել>>:

Սվետլանա Խոջոյանը ավելացրեց նաև, որ 77-ամյա Մամիկոն Խոջոյանը ամբողջ օրը գրեթե պառկած է լինում, հարազատների օգնությամբ է մի կերպ տեղաշարժվում, ինչը Ադրբեջանում անցկացրած օրերի հետևանքն է:

Անկախ

Իջևանում նախնական բուժզննումից հետո ադրբեջանական գերությունից վերադարձած 23-ամյա Արսեն Խոջոյանին տեղափոխել են Երևանի «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» բժշկակակ կենտրոն:

Բժշկական ստուգումից հետո Արսենի մոտ առողջական լուրջ խնդիրներ չեն հայտնաբերվել: <<Ամեն ինչից  էլ անալիզ են վերցրել, որ տեսնեն` հո լուրջ խնդիրներ չկան, միայն թե ինձ թվում ա՝ Արսենի աչքերը կարմրած են, դե սոված-ծարավ թշնամու մոտ ա եղել, դրանից կլինի, էլի>>,-Անկախ-ին պատմեց Արսենի մայրը:

Տիկին Սվետլանան և Արսեն Խոջոյանի հորեղբորորդին` Արմենը, գիշերել են Արսենի մոտ` Գրիգոր Լուսավորիչ հիվանդանոցում: Բժիշկ Գագիկ Մանուկյանը լրագրողներին հայտնել է, որ Արսենի մարմնի վրա կապտուկներ, խոշտանգման երևույթներ չկան, գիտակցությունը պարզ է: Իսկ Արսենը պատմել է, թե ինչպես է հայտնվել սահմանից այն կողմ:

Մայրը վերահաստատեց. <<Պատճառը մառախուղն էր, էլի, անասունները կորցրել ա, գնացել-խորացել, հետո որ մարդ ա տեսել, հարցրել, կիսահայերեն, կիասառուսերեն, գլխի են ընկել, որ հայ ա, որ չխոսար, երևի գերի չընկներ>>:

Նա իր հետ գյուղից Երևան է բերել Արսենի ու նրա եղբայրների զինծառայության ընթացքում ստացած պատվոգրերը: <<Ասեցի` կարող ա պետք լինի, էլի, թող տեսեն, որ իմ էրեխեքը հայրենիքի պաշտպանության գործի մասնակիցն են եղել>>,-նշում է տիկին Սվետլանան:

Արսենի պատմելով` Ադրբեջանում իրեն առանձին մեկուսարանում են պահել, չեն ծեծել, ինքը սննդից հրաժարվել է` մտածելով, որ կարող է թունավորեն: <<Թովուզի շրջանում եմ մոլորվել, հետո տարել են Բաքու, մի հինգ ժամ ճանապարհ ենք գնացել, մինչև հասել ենք Բաքու>>,-հիշում է Արսենը:

Տավուշի մարզի Վերին կարմիրաղբյուր գյուղի բնակիչ Արսեն Խոջոյանը հիվանդանոցից դուրս կգրվի մի քանի օրից:

Անկախ

Մարտի 7-ին հայ-ադրբեջանական սահմանը հատած և գերեվարված 23-ամյա Արսեն Խոջոյանին հայկական կողմին վերադարձնելու վերաբերյալ նոր լուրեր առայժմ չկան:

Արսենի հորեղբորորդին` Արմեն Խոջոյանը, կապ է հաստատել Կարմիր խաչի հայկական գրասենյակի հետ` ճշտելու` արդյոք նորություններ կան, թե ոչ: Սակայն Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի հայկական գրասենյակից հայտնել են, որ դեռևս նոր տեղություններ չկան:

Հիշեցնենք, որ ադրբեջանական կայքերը վերջի օրերին հայտնել էին հայ գերու հնարավոր վերադարձի մասին: Նշվել էր, որ բանակցություններ են ընթանում: Հիշեցնենք նաև, որ Տավուշի մարզի Վերին կարմիրաղբյուր գյուղի այս ընտանիքն ապրում է սոցիալական ծայրահեղ ծանր պայմաններում: Ընտանիքն ունի յոթ զավակ, որոնցից մեկը` 14-ամյա Անի Խոջոյանը, առողջական լուրջ խնդիրներ ունի: Նրա մոտ ախտորոշվել է սուր ռևմատիկ տենդ 3-րդ աստիճանի ակտիվություն: Արսեն Խոջոյանի քույրը` Անին, արդեն իսկ հաշվառվել է <<Արաբկիր>>  բժշկական կենտրոնում, ստացել անհրաժեշտ բուժօգնություն: Խնդիրը նաև առողջապահության նախարարության ուշադրության կենտրոնում է, և նշվել է, որ եթե վիրահատության անհրաժեշտություն առաջանա, ապա առողջապահական գերատեսչությունը պատրաստ է աջակցել ընտանիքին: Այս պահին Անիին պետք է ամիսը մեկ անգամ ներարկում կատարեն:

Տավուշի մարզպետարանի սոցիալական բաժնի ղեկավարը նշել է, որ  առաջիկա օրերին Խոջոյանների ընտանիքին կտրամադրվի պետական ծրագրով նախատեսված սոցիալական նպաստ` 30 հազար դրամի չափով: Բաժնի ղեկավարը Անկախ-ի թղթակցին հայտնել է, որ չնայած նպաստը մեկանգամյա է, սակայն մարզային իշխանությունը նախատեսել է ևս մեկ անգամ 30 հազար դրամի չափով օգնել: Վերին կարմիրաղբյուրի գյուղապետարանը Խոջոյանների ընտանիքին մի քանի պարկ ալյուր է փոխանցել:

Անկախ

Մարտի 7-ին Ադրբեջանի սահմանը հատած և գերի ընկած Արսեն Խոջոյանի մասին արբեջանական լրատվամիջոցների տարածած տեղեկություններից հետո 23-ամյա տղայի ընտանիքի անդամները մի քիչ հանգստացել են: <<Էսօրվա հաղորդման վրա մի քիչ լավ ենք: Առավոտ 12-ից հաղորդում են>>,-Անկախ-ի թղթակցի հետ զրույցում նշել  է Արսենի մայրը:

Սվետա Խոջոյանի խոսքով, ապրիլի 7-ին կլրանա որդու գերեվարման մեկ ամիսը: <<Իրենց ասելով` հնարավոր վերադարձը պետք է լինի ամսի 17-ին կամ 20-ին: Չէ, էսօր ոչ մեկն էլ մեզ չի զանգել, 2 օր առաջ թուրքերի հաղորդածը լսեցինք: Մենք կոմպյուտեր չունենք, գնացել եմ Մովսես, քրոջս տանն եմ նայել, մի քիչ սիրտս հովացել ա, որ ասում են, ուրեմն էրեխես ողջ ա, երրորդ երկիր չի ուզում գնա>>,-ասաց տիկին Սվետան` ավելացնելով, որ ամուսինը` Անանիա Խոջոյանը, այսօր Մաֆլարում անասուններին խնամել, վերադարձել է Վերին կարմիրաղբյուր: Ու թեև որդու հնարավոր հանձնման մասին լսել է, բայց ամբողջ օրը չի կարողացել զսպել արցունքները:

Հիշեցնենք, որ Հայաստանի քաղաքացի Արսեն Խոջոյանի` հայրենիք վերադառնալու շուրջ եռակողմ բանակցությունները շարունակվում են: Այս մասին ապրիլի 3-ին հայտարարել է Ադրբեջանի գերիների, անհետ կորածների ու պատանդների պետական կոմիտեի քարտուղար Շաին Սաիլովը, գրում է Day.az-ը: «Բանակցություններն ընթանում են նորմալ հունով: Անհրաժեշտ է որոշ հարցերում պարզություն մտցնել: Հավանաբար, այս ամիս հանարավոր կլինի վերադարձնել տղային: Բանակցություններ են ընթանում նաև անձամբ երիտասարդի հետ: Այս հարցով որոշում կընդունվի մեկ ամսվա ընթացքում: Փորձում ենք 30-40 օրվա ընթացքում հարցում պարզություն մտցնել, իսկ հետո ընդունել որոշում»:

Սաիլովը նաև նշել է, որ երիտասարդը չի ուզում երրորդ երկիր տեղափոխվել:

Անկախ 

Քանի դեռ հայտնի չէ, թե Ադրբեջան գերեվարված զինծառայող Հակոբ Ինջիղուլյանը որևէ պահանջ ունի, թե ոչ, նրա ծնողները կարող են դիմել Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիայի 8-րդ հոդվածի հիմքով (անձնական և ընտանեկան կյանքը հարգելու իրավունք) :

Անկախ

Մարտի 9-ը Տավուշի մարզի Վերին Կարմիրաղբյուր գյուղի բնակիչ Արսեն Խոջոյանի ծննդյան օրն է, այսօր նա կդառնա 23 տարեկան: Հիշեցնենք, որ Արսեն Խոջոյանը մարտի 6-ին հատել է Ադրբեջանի հետ սահմանը և գերավարվել: Նա ավելի վաղ Ադրբեջանում գերեվարված 77-ամյա Մամիկոն Խոջոյանի ազգականն է:

Արսենը բազմանդամ ընտանիքի անդրանիկ զավակն է, յոթ երեխաներից ավագը: Նա ունի երեք եղբայր և երեք քույր: Ի դեպ, Արսենի ավա քույրը` 13-ամյա Անի Խոջոյանն ունի առողջական լուրջ խնդիրներ, նոր է դուրս գրվել հիվանդանոցից, և գտնվում է բժիշկների խիստ հսկողության տակ: Ընտանիքը գտնվում է սոցիալական ծանր վիճակում: Արսենը սահմանը հատել է գյուղին պատկանող խաղողի այգիների մոտով, այդ հատվածը Մաֆլար են անվանում, որտեղ Խոջոյանները նաև իրենց անասուններն են պահում:

Գյուղացիների խոսքով, Արսենը գյուղից Մաֆլար է գնացել, որպեսզի փոխարինի անասնապահ հորը: Մի քանի անգամ զագնել, խոսել է, հարցուփորձ արել քույրերից, հետո տղայի բջջայինն անհասանելի է դարձել: Արդեն երեկոյան ծնողները հեռուստացույցով լսել են որդու գերեվարման մասին լուրը:

Անկախ

Տավուշի մարզի Վերին Կարմիրաղբյուր գյուղի բնակիչ 22-ամյա Արսեն Խոջոյանը հատել է Ադրբեջանի հետ սահմանը և գերեվարվել: Համագյուղացիները Անկախ-ի թղթակցին տեղեկացրել են, որ Արսենն ապրում է բազմանդամ ընտանիքում, ունի երեք եղբայր և երեք քույր: Արսեն Խոջոյանը ավելի վաղ Ադրբեջանում գերեվարված և օրերս Հայաստանին հանձնված 77-ամյա Մամիկոն Խոջոյանի ազգականն է:

Վերին կարմիրաղբյուրցիները պատմել են, որ իբր տղան մոր հետ առավոտյան վիճել է և ասել, որ <<թուրքի կողմն է անցնելու>>,  մայրն էլ արձագանքել է` ասելով, թե <<հիմար չես, այ տղա>>:

Հաշվի առնելով, որ ընտանիքն ապրում է սոցիալապես անապահով պայմաններում, համագյուղացիները ենթադրում են, որ ընտանեկան վճեը ծագել է կենցաղային հարցերի շուրջ:Հետո Արսենը զանգահարել է սիրած աղջկան, նրան ևս ասել, որ անցնելու է սահմանը:

Այս տեղեկությունները, սակայն, հաստատված չեն, և հնարավոր է, որ տղան սահմանը հատել է ոչ դիտավորյալ, այլ պատահաբար` թանձր մառախուղի պատճառով:

Արսենը սահմանը հատել է գյուղին պատկանող խաղողի այգիների մոտով, այդ հատվածը Մաֆլար են անվանում: <<Լավ տղա ա շատ, նորմալ, մի քիչ նույնիսկ հպարտ>>,-նշել են Արսենի համագյուղացիները:

Անկախ

Տավուշի մարզում լուրեր են տարածվել, թե հունվարի 28-ին Ադրբեջանի հետ սահմանը հատած և գերեվարված վերինկարմիրաղբյուրցի 77-ամյա Մամիկոն Խոջոյանին սպանել են և փորձում են հանձնել հայկական կողմին:

Այս տեղեկությունը, սակայն, Մամիկոն Խոջոյանի հարսը՝ Անահիտ Հարությունյանը, հերքել է: Նա նշել է, որ թեև արդեն հինգ օր է՝ լուր չունեն պապիկից, բայց խոսել են Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի ներկայացուցչի հետ, նա էլ ասել է. << Մի անհանգստացեք, մենք աշխատում ենք պապիկին վերադարձնելու ուղղությամբ>>:

Մամիկոն Խոջոյանին վերադարձնելու մասին լուրը հարսը լսել է նաև այսօր Երևանում` իր աշխատավայրում, գործընկերներից: <<Չգիտեմ՝ որտեղից են այդ տեղեկությունները>>,-ասել է Անահիտը: Վերին Կարմիրաղբյուրի գյուղապետ Կամո Չոբանյանն էլ Անկախ-ի թղթակցի հետ զրույցում նշել է, որ արդեն մի քանի օր է՝ որևէ տեղեկություն չեն կարողանում ճշտել համագյուղացու վերաբերյալ: Հակասական տեղեկությունները լսելուց հետո համայնքի ղեկավար Կամո Չոբանյանը զանգահարել է Կարմի խաչ: Միջազգային այս կազմակերպությունից նրան ասել են, որ հաջորդ շաբաթ  կապ կհաստատեն Ադրբեջանի իրենց գործընկերների հետ և տեղեկություններ կփոխանցեն:

Անկախ

ՊՆ լրատվական ծառայությունից Անկախին հայտնռցին, որ ՀՀ պաշտպանության նախարարությունում դեկտեմբերի 14-ին տեղի է ունեցել ՀՀ գերիների, պատանդների և անհայտ կորածների հարցերով զբաղվող հանձնաժողովի ամփոփիչ նիստը` հանձնաժողովի նախագահ, պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանի գլխավորությամբ: Նիստին նաև հրավիրվել էին ՀՀ-ում ԿԽՄԿ պատվիրակության ներկայացուցիչները:

Նիստի ընթացքում քննարկվել են 2013 թվականին կատարված աշխատանքները, նախանշվել են 2014 թվականի աշխատանքային ծրագիրի հիմնական ուղղությունները:

Հանդիպման ընթացքում հանձնաժողովի անդամները ներկայացրեցին տարվա ընթացքում կատարած աշխատանքները և հանդես եկան առաջարկություններով:

ՀՀ պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանն իր ամփոփիչ խոսքում հանձնարարականներ տվեց հանձնաժողովի անդամներին: Նիստի ավարտին պաշտպանության նախարարի հրամանով հանձնաժողովի մի քանի անդամներ պարգևատրվեցին գերատեսչական մեդալներով և արժեքավոր նվերներով:

Անկախ