Սևրի պայմանագիրը հայերին և քրդերին միավորող իրավական փաստաթուղթն է. քրդագետ

Սևրի պայմանագիրՄերձավորարևելյան հասարակական քաղաքական և տնտեսական հիմնախնդիրներն անմիջական ազդեցություն են թողնում այստեղ բնակվող էթնոդավանական փոքրամասնությունների, մասնավորապես` հայերի և քրդերի կենսագործունեության վրա:  Այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ այս թեմայի շուրջ խոսեցին  իրանագետ Ռուդիկ Յարալյանը,  արաբագետ Սարգիս Գրիգորյանը և քրդագետ Վահրամ Պետրոսյանը:

Երեք մասնագետներն էլ ընդգծեցին հայ-քրդական հարաբերությունների զարգացման անհրաժեշտությունը: Ըստ նրանց` կարևորագույն և առաջնային խնդիր է նաև հայ-քրդական միջհամայնքային հարաբերությունների ուսումնասիրությունը, հատկապես` Մերձավոր և Միջին Արևելքի այն երկրներում, որտեղ առկա են հայկական և քրդական գործոնները:

Իրանագետ Ռուդիկ Յարալյանի խոսքով` քրդական գործոնի ակտիվացում հնարավոր չէ ակնկալել միանգամից Մերձավոր Արևելքի բոլոր քրդաբնակ տարածքներում, քանի որ  «մենք գործ ունենք տարբեր քաղաքական նպատակներ հետապնդող կուսակցությունների և խմբավորումների հետ»: «Իրանական քրդերի խնդիրը այլ է, քանի որ քրդերը ծագումով հանդիսանում են իրանական ժողովուրդ և,  ըստ էության, հակասություն, ինչպես Թուրքիայում և Սիրիայում, չի կարող լինել: Իրանական քրդերի պարագայում, իհարկե կլինեն ուժեր, որոնք տարածաշրջանում տեղի ունեցող գործընթացները կփորձեն օգտագործել, որպեսզի ակտիվացնեն Իրանի ներքին իրադարձությունները: Սակայն Իրանի տարածքային ամբողջականությունը շատ կարևոր է մեզ համար, հակառակ դեպքում` դա շղթայական ազդեցությամբ կարող է ապակայունացնել իրավիճակը Հարավային Կովկասում», – ասաց նա:

Իսկ արաբագետ Սարգիս Գրիգորյանը գտնում է շատ կարևոր է կարգավորել հարաբերությունները Սիրիայում ապրող քրդերի հետ: «2011 թվականից հայերը և քրդերը իրենց դիրքորոշումը հայտնեցին սիրիական հակամարտության նկատմամբ; Հայերը, իհարկե, չեզոքության դիրքերից հանդես եկան. դա կապված էր նրա հետ , որ վստահություն կար ներկայիս իշխանությունների հանդեպ: Քրդերի դեպքում մի քիչ այլ էր: Նրանք այն ուժն են, որ այն տարածքում, որտեղ բնակվում են ունեն ինքնակառավարման մարմիններ և ինքնապաշտպանության ջոկատներ են ստեղծել, ընդ որում ` ռազմական փորձ ունեցող լուրջ համալրված զինյալներով, որոնք իրականացնում են այդ տարածքների պաշտպանությունը: Երևի թե դա միակ ուժն է, որ  տարածքներ չի կորցրել հակամարտության ընթացքում»: Ըստ Սարգիս Գրիգորյանի` ձևավորված իրողության կոնտեքստում պետք է զարգանան  փոխառնչությունները հայկական և քրդական համայքների միջև:

Թուրքագետ-քրդագետ Վահրամ Պետրոսյանն ասաց, որ հարկ է հաշվի առնել ոչ միայն հայ-քրդական համագործակցության ներուժը, որի ներքո կարելի է նշել Իրաքում քրդական կիսանկախ ֆեդերալ ինքնավար կազմավորման և Հարավային Կովկասում զույգ հայկական պետությունների` ՀՀ-ի և ԼՂՀ գոյության հանգամանքը, այլև կոնֆլիկտային պոտենցիալը, օրինակ` Քուրդիստանի ռեգիոնալ կառավարության թուրքական իշխանությունների համագործակցության իրողությունը: «Հայ-քրդական բարեկամություն ասելով` մենք նկատի չունենք պարզապես սիտուացիոն ձևով: Հայ և քուրդ ժողովուրդների բարեկամությունը սկսվել է դեռ 19-րդ դարում, երբ հայ և քուրդ գործիչները ձգտում էին համագործակցության: Որոշ հանգամանքների պատճառով դա չի ստացվել: Սակայն կա Սևրի պայմանագրի գործոնը, որը երկուսիս միավորող իրավական փաստաթուղթն է: Անկախ նրանից, թե ինչպես կզարգանան հարաբերությունները Իրաքյան Քուրդիստանի և Թուրքիայի միջև, իրավական բազայի կոնտեքստում նրանք հիմնվելու են այդ փաստաթղթի վրա», – ասաց Վահրամ Պետրոսյանը:

 

 Անկախ

 

 

Իրաքի գյուղացիները լքում են իրենց տները

mideast-iraqՀինգշաբթի առավոտյան Իրաքում հարյուրավոր գյուղացիներ սունի զինյալների առաջխաղացման պատճառով հեռացել են իրենց տներից՝ հավաքվելով ինքնավար Քուրդիստանի սահմանի մոտակայքում՝ հուսալով մուտք գործել համեմատաբար ապահով շրջան:

Ապաստան փնտրողների մեծ մասը Իրաքի երկրորդ խոշորագույն քաղաք Մոսուլի մոտակա գյուղերում բնակվող շիա թուրքմեններ են, որոնց վրա այս ամսվա սկզբներին հարձակվել էին Իրաքում հսկայական տարածքներ գրաված Իրաքի և Լևանտի իսլամական պետություն ծայրահեղական խմբավորման զինյալները:

Չորեքշաբթի օրը Իրաքի հյուսիսային շրջանների քրիստոնեաներով բնակեցված գյուղերի դեմ հրետանային հարձակումների հետևանքով հազարավոր քրիստոնեաներ ևս լքել են իրենց տները՝ ապաստան փնտրելով Քուրդիստանի անկլավում:

Մինչ կեսօր բազմաթիվ գյուղացիների հաջողվել է մուտք գործել քրդական շրջան, այնուամենայնիվ, հարյուրավոր շիա փախստականներ դեռևս սպասում են սահմանի մյուս կողմը անցնելու համար:

Չորեքշաբթի օրը կառավարական ուժերը բախվել են Բալադի օդային ռազմաբազային սպառնացող սունի զինյալների հետ:

 Անկախ

Իրաքի Քուրդիստանի նախագահը հայտնել է պաշտոնապես անկախանալու իրենց ցանկության մասին

Մասուդ ԲարզանիԻրաքի քրդերի նախագահ Մասուդ Բարզանին երկուշաբթի օրը հայտնել է, որ իրենց շրջանը ցանկանում է պաշտոնապես անկախանալ Իրաքից:

Երկար ժամանակ Իրաքի քրդերի համար անկախությունը նպատակ է եղել, շրջանն  ավելի քան երկու տասնամյակ է, ինչ ինքնավարություն է ձեռք բերել Բաղդադից, սակայն նրանք նախկինում չեն հայտարարել, որ ձգտում են անկախություն ձեռք բերել:

Ամեն դեպքում վերջին ճգնաժամը, երբ Իրաքում սունի ծայրահեղականները հսկայական տարածքներ են գրավել Իրաքի Քուրդիստանի սահմանի մոտակայքում, քրդերին դրդել է նման քայլի:

Բարզանին նշել է, որ ինքն  այդ հարցը կբարձացնի երեքշաբթի օրը Էրբիլում կայանալիք ԱՄՆ պետքարտուղար Ջոն Քերիի հետ հանդիպման ժամանակ: Ամերիկան քրդերի դաշնակից է հանդիսանում, սակայն ընդդիմանում է շրջանի անկախությանը:

Բարզանիի խոսքով հաշտությունը հնարավոր կլինի միայն այն դեպքում, երբ շիաները և սունիները հասկանան իրար և իշխանությունների միջև իրական համագործակցության երաշխիք լինի:

Իրաքի Քուրդիստանի նախագահը հայտնել է պաշտոնապես անկախանալու իրենց ցանկության մասին

massoud-barzani-kurdistanԻրաքի քրդերի նախագահ Մասուդ Բարզանին երկուշաբթի օրը հայտնել է, որ իրենց շրջանը ցանկանում է պաշտոնապես անկախանալ Իրաքից:

Երկար ժամանակ Իրաքի քրդերի համար անկախությունը նպատակ է եղել, շրջանը ավելի քան երկու տասնամյակ է, ինչ ինքնավարություն է ձեռք բերել Բաղդադից, սակայն նրանք նախկինում չեն հայտարարել, որ ձգտում են անկախություն ձեռք բերել:

Ամեն դեպքում վերջին ճգնաժամը, երբ Իրաքում սունի ծայրահեղականները հսկայական տարածքներ են գրավել Իրաքի Քուրդիստանի սահմանի մոտակայքում, քրդերին դրդել է նման քայլի:

Բարզանին նշել է, որ ինքը այդ հարցը կբարձացնի երեքշաբթի օրը Էրբիլում կայանալիք ԱՄՆ պետքարտուղար Ջոն Քերիի հետ հանդիպման ժամանակ: Ամերիկան քրդերի դաշնակից է հանդիսանում, սակայն ընդդիմանում է շրջանի անկախությանը:

Բարզանիի խոսքով հաշտությունը հնարավոր կլինի միայն այն դեպքում, երբ շիաները և սունիները հասկանան իրար և իշխանությունների միջև իրական համագործակցության երաշխիք լինի:

Անկախ

Իրանն ու իրաքյան Քուրդիստանը պայմանավորվել են գազը փոխանակել նավթով

erbil vs iranՀյուսիսային Իրաքի քրդական ինքնավարության կառավարության պաշտոնական ներկայացուցիչ Սաֆին Դիզային լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասել է, որ Թեհրանն ու Էրբիլը նախնական պայմանավորվել են, որպեսզի գազը նավթով փոխանակեն:  Իրանն Իրաքյան Քուրդիստանից կստանա հում նավթ, իսկ փոխարենը կմատակարարի բնական գազ:

«Այժմ քրդական ինքնավարությունում նավթային երկու խողովակաշարէ կառուցվում: Ամենայն հավանականությամբ, դրանցից մեկով հում նավթ կարտահանվի Իրան»,- հայտնել է Սաֆին Դիզային:

Նա նաև տեղեկացրել է, որ Էրբիլից Թեհրան է մեկնել հատուկ հանձնաժողով, որին հաջողվել է պայմանավորվել, որպեսզի նավթը գազով փոխանակվի:

Ուշագրավ է, որ քրդական ինքնավարությունը, առանց Իրաքի կենտրոնական կառավարության համաձայնության, Թուրքիա է արտահանել ավելի քան 1 մլն բարել նավթ, ինչը հարուցել է իրաքյան կառավարության բողոքը:

Բաղդադը հայտարարել է, որ դատի է տալու Թուրքիային, որը նպաստում է իրաքյան նավթի մաքսանենգ ճանապարհով արտահանմանը:

Այս մասին տեղեկացնում է իրանական «ԻՍՆԱ» լրատվական գործակալությունը: