ՄԱԿ-ի կենտրոնատեղիի Դաք Համարսգյոլդի անվան դահլիճում Հայաստանի մշտական ներկայացուցչության ու մի շարք հասարակական կազմակերպությունների հովանավորությամբ անցկացվեց Ցեղասպանության կանխարգելմանը նվիրված գիտաժողով, որի բանախոսներն էին թուրք մտավորականներ Հալիլ Բերքթայը (Սաբանջը համալսարան), Ֆիլիզ Չելիքը (Լոնդոնի համալսարան) և լրագրող Հայկո Բաղդաթը։

ՄԱԿ-ում ՀՀ մշտական ներկայացուցչությունը ամենամյա այս սեմինարին մշտապես վեր է հանում ցեղասպանության կանխարգելման և այդ հանցագործության պատժման գործում միջազգային համագործակցության կարևորությունը, անդրադառնում կրթության ու կրթական ծրագրերի առաձնահատուկ դերին:

Օրվա բանախոսներն իրենց ելույթներում անդրադարձել են ներկայումս թուրքական հասարակության շրջանում Հայոց ցեղասպանության հետ կապված քննարկումներին և ընդգծել այդ առնչությամբ Թուրքիայում իրազեկվածության բարձրացման կարևորությունը։ Բանախոսները նաև անդրադարձել են Հայոց ցեղասպանության հետևանքների վերացման ուղղությամբ հնարավոր քայլերին՝ ներառյալ հայերի գույքի ու կարողությունների, ժառանգների փոխհատուցման հետ կապված հարցերին։

Գիտաժողովին մասնակցել են անդամ պետությունների ներկայացուցիչներ, փորձագետներ ու մեծ թվով օտարերկրյա հյուրեր:

Անկախ

Գրքի և հեղինակային իրավունքի համաշխարհային օրը նշվում է ապրիլի 23-ին` սկսած 1996թ-ից` 1995թ-ի նոյեմբերի 15-ին տեղի ունեցած ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի 28-րդ համաժողովի որոշմամբ:

Այս որոշումն ընդունվել է մշակութային ավանդույթների  մասին իրազեկության բարձրացման, ճանաչողության աճի  նպատակով: Ինչպես նաև հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ գիրքը լավագույն, ամենավստահելի միջոցն է գիտելիքների տարածման և պահպանման համար:

Նաև նշվում է, որ ընտրվել է այն օրը, երբ կյանքից հեռացել է Միգել դե Սերվանտեսը /1616/, Ուիլյամ Շեքսպիրը, Ինկա Գարսիլասո դե Վեգան:

“Տպագիր խոսքի պատմությունը` մարդկության պատմությունն է”:

“Անհատի ինքնաիրացմանը խթանելու, սոցիալական վերափոխումների իրականացման իր հնարավորության շնորհիվ գիրքը չունի իր նախադեպը: Արտացոլելով անհատական ապրումները և միաժամանակ լինելով սոցիալական երևույթ` գրքերն ապահովում են մարդկային երկխոսության ձևերի, հանրության ներսում երկխոսության, ժամանակների երկխոսության  լայն բազմազանությունը”,- այս խոսքերով է հանդես եկել ՄԱԿ-ի իր ելույթում պաղենստինցի աշակերտուհի Մալալա Յուսաֆսայը, ում թալիբները ցանկացել են կրակել միայն նրա համար, որ նա ցանկացել է մտնել դպրոց:

ՅՈՒՆԵՍԿՈ-ն և  գրքի արտադրության 3 հիմնական ուղղությունները /հրատարակիչներ, գրավաճառներ, գրադարաններ/ ներկայացնող այլ միջազգային կազմակերպություններ  ամեն տարի ընտրում են Գրքի համաշխարհային մայրաքաղաք մեկ տարով` սկսած ապրիլի 23-ից: 2012թ-ին այն Երևանն էր: Իսկ 2014թ-ի ընթացքում գրքի համաշխարհային մայրաքաղաքն է Պորտ Հարկորտը /Նիգերիա/:

Անկախ

Երևանի քաղաքապետի 2014 թվականին «Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված միջոցառում կազմակերպելու մասին» որոշման համաձայն` 2014թ. ապրիլի 24-ին Հայոց Մեծ եղեռնի զոհերի հիշատակի օրվա կապակցությամբ Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր այցելողները «Հրազդան» մարզադաշտին հարող տարածքից  ժամը 08.30-ից մինչև 22.00-ն անվճար կփոխադրվեն հետևյալ երթուղիներով.

•  թ.1 երթուղի –  «Հրազդան» մարզադաշտ – Աթենքի փողոց – Հաղթանակի կամուրջ, Արգիշտիի, Գրիգոր Լուսավորչի, Ագաթանգեղոսի փողոցներ – մետրոպոլիտենի «Զորավար Անդրանիկ» կայարան, Խանջյան, Մոսկովյան, Աբովյան փողոցներ, մետրոպոլիտենի «Երիտասարդական» կայարան:
• Հետադարձը` Աբովյան,Կորյունի, Նալբանդյան, Խանջյան, Ագաթանգեղոսի – Գր. Լուսավորչի – Արգիշտիի փողոցներ – Հաղթանակի կամուրջ – Աթենքի փող. – «Հրազդան» մարզադաշտ,

•  թ.2 երթուղի – «Հրազդան» մարզադաշտ-Ծիծեռնակաբերդի խճուղի, Լենինգրադյան, Կիևյան փողոցներ, մետրոյի «Բարեկամություն» կայարան:
• Հետադարձը` նույն ուղեգծով

Երևանի քաղաքապետարանի տեղեկատվության

և հասարակայնության հետ կապերի վարչություն

Անկախ

Վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանը ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության աշխատակազմին է ներկայացրել ՀՀ էկոնոմիկայի նորանշանակ նախարար Կարեն Ճշմարիտյանին: Վարչապետը շնորհակալություն է հայտնել նախկին նախարար Վահրամ Ավանեսյանին համատեղ աշխատանքի և փոխգործակցության համար և նշել, որ Ավանեսյանն ապագայում ևս պետք է իր գիտելիքներն ու փորձն օգտագործի մեր երկրի զարգացման գործում:
«Գտնում եմ, որ պարոն Ճշմարիտյանի նշանակումը տեղին է: Նա երկար տարիներ աշխատել է կառավարությունում և Ազգային ժողովում: Համոզված եմ, որ նրա փորձն ու գիտելիքները կօգնեն մեր երկրի առջև ծառացած խնդիրների լուծմանը: Յուրաքանչյուր նախարարի առջև դրված խնդիրները հստակ են, և նրանք պետք է շարունակեն այն բոլոր բարեփոխումները, որոնք իրականացվում են: Ակնկալում ենք ավելի մեծ եռանդ ու ջանք, որպեսզի կարողանանք մեր երկրի, տնտեսության առջև ծառացած խնդիրները միասնական ուժերով հաղթահարել»,- ասել է Հովիկ Աբրահամյանը:
Կառավարության ղեկավարը շնորհավորել է Կարեն Ճշմարիտյանին նոր պաշտոնում նշանակվելու կապակցությամբ և մաղթել բեղմնավոր աշխատանք:

Անկախ

Ապրիլի 23-ին, ժամը 01.01-ին ահազանգ է ստացվել, որ Երևանի Սարալանջի փողոցում՝ <<50-ամյակի>> հուշարձանի մոտակայքում, այրվում է «Մերսեդես» մակնիշի ավտոմեքենա:

Դեպքի վայր է մեկնել մեկ մարտական հաշվարկ:

Հրդեհը մեկուսացվել է ժամը 01.18-ին, մարվել՝ 01.25-ին: Ամբողջությամբ այրվել է «Մերսեդես» մակնիշի 26 ՕՕ 001 պետհամարանիշով ավտոմեքենայի սրահը և շարժիչի հատվածը:

Անկախ

ՀՀ տրանսպորտի և կապի նախարարությունը տեղեկացնում է, որ ապրիլի 23 – ին՝ ժամը 2:00-ի սահմաններում, միջպետական ավտոճանապարհի Վանաձոր – Ալավերդի – Վրաստանի սահմանի 74-րդ կմ- ում տեղի է ունեցել ժայռաբեկորի փլուզում:

«Թումանյանի ՃՇՇՁ» ԲԲԸ ճանապարհաշինարարների ջանքերով ժայռաբեկորն անմիջապես դուրս է բերվել ճանապարհի բանուկ հատվածից : Այս պահին կատարվում են ճանապարհի մաքրման աշխատանքներ:

Ճանապարհը երկկողմանի երթևեկելի է:

ՀՀ տրանսպորտի և կապի նախարարության

 լրատվական ծառայություն

Ապրիլի 23-ին, ժամը 01.19-ին ահազանգ է ստացվել, որ Սևան-Աբովյան ավտոճանապարհին տեղի է ունեցել ՃՏՊ, կա տուժած. անհրաժեշտ է փրկարարների օգնությունը:

Դեպքի վայր է մեկնել մեկ մարտական հաշվարկ և ՃԿԿ օպերատիվ խումբը:

Դեռևս չբացահայտված հանգամանքներում Մ-4 միջպետական ավտոճանապարհի Երևան-Սևան հատվածի 11-րդ կմ-ին «Լեքսուս» մակնիշի 83 ՏՈ 888 պետհամարանիշով ավտոմեքենան բախվել է ճամփեզրի արգելապատնեշին և շրջվել: ՃՏՊ-ի հետևանքով վարորդ՝ 1993 թ. ծնված Ռ. Ս.-ը տեղում մահացել է:

Հրշեջ-փրկարարները դադարեցրել են գազի արտահոսքը և ուղղել ավտոմեքենան:

Անկախ

Ապրիլի 22-ին տեղի ունեցավ Հայաստանի դիվանագիտական դպրոցի շրջանավարտների երեկո, որին ներկա էին Դիվանագիտական դպրոցի բոլոր տարիների շրջանավարտները, ԱԳՆ տարբեր ստորաբաժանումների ղեկավարներ, ՀՀ նախագահի աշխատակազմի, Ազգային ժողովի, կառավարության, քաղաքապետարանի ու տարբեր նախարարությունների արտաքին հարաբերությունների վարչության պետեր, ինչպես նաև Հայաստանում ԵՄ-ի պատվիրակության գրասենյակի ներկայացուցիչներ:

Բացման խոսքով հանդես եկավ տնօրեն, դեսպան Վահե Գաբրիելյանը, ով ներկայացրեց դպրոցի անցած ուղին, ձեռքբերած հաջողությունները: Տնօրենը կարևորեց նման հանդիպումների նշանակությունը թե’ շրջանավարտների միջև կապերի ամրապնդման, թե’  դիվանագիտական բարձրորակ գիտելիքներ և հմտություններ ձեռք բերած անձանց և ՀՀ գերատեսչությունների արտաքին կապերի պատասխանատուների միջև կապեր հաստատելու և դպրոցի շրջանավարտների ներուժը լավագույնս օգտագործելու տեսանկյունից:

ԵՄ-ի պատվիրակության անունից ելույթ ուենցավ  համագործակցության հարցերով պատասխանատու Հոսե-Մարիա Մեդինա-Նավարոն, ով անդրադարձավ  համատեղ իրականացվող ծրագրերին:

“Միջազգային էներգետիկ քաղաքականության նոր զարգացումները” թեմայով զեկույցով հանդես եկավ Ջոն Հոպկինս համալսարանի դասախոս, էներգետիկ քաղաքականության հարցերով մի շարք առանցքային միջազգային կազմակերպությունների խորհրդատու Մանֆրեդ Հաֆները:

Անկախ

Շատ անվանի մասնագետներ գոթական ճարտարապետության հիմքերը որոնում են Հայաստանում: Տեղին է հիշել Կոստանդին Վեսելովսկու խոսքը. «X դարից սկսած` աշխարհով մեկ ճչում է անիական ոճը: Այսօր ավերակների մեջից է լսվում այդ ճիչը…»

Սակայն հայ ճարտարապետական միտքը փայլել է ոչ միայն Արևմուտքում: Արևելյան երկրներում էլ հայերն արարել են արժեքներ, որոնք մինչ օրս մարդկության մշակութային գանձերի շարքն են դասվում:

Դրանց թվին է պատկանում Թաջ Մահալը, որ գտնվում է Հնդկաստանի Ագրա քաղաքում: Ճիշտ է, այն իր ոճով ու ոգով ավելի շատ իրանական ճարտարապետության դպրոցին է պատկանում և անգամ թևավոր խոսք կա, թե` «Թաջ Մահալն Իրանի ոգին է` կերտված Հնդկաստանի սրտում»: Սակայն նրա կառուցման տխուր ու գեղեցիկ պատմության հիմքում հայն է` չքնաղ մի հայուհի` Հեղինե անունով, որ Հնդկաստանում հաստատված հայ ազնվական Ասաֆ խանի դուստրն էր և ծնվել է 1597 թ.: Հեղինեն գեղեցկուհի իշխանադստեր հայկական անունն էր, նրան կոչում էին նաև Արջոմանդ Բանո Բեգում: 1614 թ. նա ամուսնանում է Մողոլների թագաժառանգ Խորամի խանի` ապագա Շահ Ջահանի հետ:
Թաջ Մահալ նշանակում է արքունիքի թագ: Իսկապես այն թագ է` իր անկրկնելի գեղեցկությամբ ու հմայքով:
Ավանդությունը պատմում է, որ Շահ Ջահանը կանչում է դամբարանը կառուցող ճարտարապետին և առատ վարձատրելով` կտրում նրա ձեռքը, որպեսզի նա այլևս ոչ ոքի համար նման հրաշք չարարի:

Թաջ Մահալը գեղեցիկ է ոչ միայն իր ճարտարապետությամբ, ուրույն ոճով ու եզակիությամբ: Նրա կառուցման ակունքներում հուզիչ պատմություն է թաքնված:
Այն իրենից ներկայացնում է հայուհու դամբարան:

Թաջ Մահալը կառուցել է Հնդկաստանում իշխող Մեծ Մողոլների արքայատան տիրակալ Շահ Ջահանը իր սիրելի կնոջ` հայուհի Մումթազ Մահալի հիշատակին: Մումթազ Մահալ շահն անձամբ է անվանակոչել կնոջը, ինչը նշանակում է Արքունիքի զարդ: Մումթազ Մահալը ոչ միայն շահի սիրելին էր, այլև խորհրդատուն: Աչքի էր ընկնում խելքով ու նուրբ դիվանագիտությամբ և ուղեկցում էր ամուսնուն ամենուր, անգամ պատերազմական արշավանքների ժամանակ:
Մումթազ Մահալը Շահ Ջահանի առաջին տիկինն էր և թագուհին: Նա, Շահ Ջահանի բազում կանանցից մեկը լինելով, նաև ամենասիրելին էր և համատեղ ամուսնության 14 տարիների ընթացքում ամուսնուն պարգևել էր ութ որդի և վեց դուստր: Նա աչքի էր ընկել իր նվիրվածությամբ, հավատարմությամբ, խելքով:
Վերջին զավակի լույս աշխարհ գալու ժամանակ Մումթազ Մահալը մահանում է: Շահն այդ ժամանակ արշավանքի մեջ էր և նրան ուղեկցող կինը ծննդաբերեց Բուրհան Նուրե բնակավայրում` վրանում, դաշտային պայմաններում, ինչն էլ Մումթազ Մահալի մահվան պատճառը դարձավ: Նա մահից առաջ խնդրում է ամուսնուն իր շիրիմին գեղեցիկ դամբարան կառուցել, որ արժանի լինի իրենց սիրուն, և այլևս չամուսնանալ: Նույն գիշերն իսկ վշտից սպիտակում են Շահ Ջահանի մազերը: Նա տեղում հողին է հանձնում կնոջ մարմինը, սակայն շատ չանցած տեղափոխում է մայրաքաղաք` ի կատար ածելու նրա վերջին կամքը:

Այնքան մեծ էր Շահ Ջահանի վիշտը, որ նա կնոջ մահվան կապակցությամբ երկրում երկու տարով սուգ հայտարարեց: Ամբողջ երկու տարի Շահ Ջահանի ընդարձակ կայսրության մեջ արգելված էին ուրախությունը, երգն ու պարը:
Ապա Շահ Ջահանը ձեռնամուխ է լինում իր մայրաքաղաք Ագրայում Թաջ Մահալի շինարարությանը, որ տևում է ամբողջ 22 տարի` 1632-1654 թթ.:
Շինարարությանը մասնակցում է ավելի քան 20 հազար մարդ, այդ թվում` աշխարհի տարբեր ծայրերից հրավիրված լավագույն ճարտարապետներ: Իսկ այդ ճարտարապետների մեջ առանձնանում էր մեկը` հայազգի Գրիգորը, որին կոչում էին Մեծ վարպետ-կառուցող, իսկ շինարարության ղեկավարի անունը, ըստ որոշ աղբյուրների, ուստա Իսային էր կամ Ուստա Իսսին:
Շինարարության համար անհրաժեշտ սպիտակ մարմարը բերվում էր Ջայկոտի քարհանքերից, իսկ անհրաժեշտ գունավոր քարերը` Չինաստանից, Տիբեթից և Հեջաբից:
Հետագայում Գրիգորը Թաջ Մահալից զատ այլ նշանավոր շինություններ էլ կառուցեց Շահ Ջահանի համար:
Թաջ Մահալը ժամանակին աշխարհի բարձրագույն շինություններից է եղել. նրա բարձրությունը հասնում է 74 մետրի. 42 մետր բարձրություն ունեն չորս մինարեթները: Բուն դամբարանի մարմարե գույնն ընդգծելու համար շրջակա շինությունները կառուցված են վարդագույն քարից:
Դամբարանը կառուցված է սպիտակ մարմարով, որ ավելի վեհ ու հիասքանչ տեսք է հաղորդում կառույցին:
Դամբարանի պատերն ամբողջովին զարդարված են նկարներով, Ղուրանի սուրահներով:
Դամբարանի կառուցումը հսկայական միջոցներ տարավ պետական գանձարանից: Բացի դրանից, շահն ամեն տարի մեծ միջոցներ էր ծախսում հանգուցյալ կնոջ պատվին համաժողովրդական տոնախմբություններ կազմակերպելու համար:
Շահ Ջահանը նպատակ ուներ Թաջ Մահալի դիմաց` Յամունա գետի ձախ ափին, իր համար էլ դամբարան կառուցել սև մարմարից: Սակայն նրա ծրագիրը կյանքի չկոչվեց: Շահ Ջահանի անհաշիվ ծախսերից դժգոհ էր պետության ավագանին և արքունիքը: Ի վերջո, նրանց աջակցությամբ արքայի որդին` Ջհանգիրը, պետական հեղաշրջում է կազմակերպում, հոր փոխարեն գահ բարձրանում ու բանտարկում երբեմնի զորեղ տիրակալին: Երկար տարիներ երբեմնի տիրակալն իր բանտախցից ամեն օր արցունքն աչքերին նայում էր իր իսկ կառուցած հրաշքին` իր և Մումթազ Մահալի անմար սիրո խորհրդանիշին: Մինչև այն պահը, երբ ինքը ևս ավանդում է իր տառապալից հոգին ու թաղվում կնոջ կողքին` իր իսկ կառուցած դամբարանում:
Այսօր Թաջ Մահալն աշխարհի տարբեր ծայրերից սիրահարների ուխտագնացության վայր է համարվում:

Ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 4-րդ կետով` որոշում եմ.

Կարեն ՃՇՄԱՐԻՏՅԱՆԻՆ նշանակել Հայաստանի Հանրապետության էկոնոմիկայի նախարար:

Ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 4-րդ կետով` որոշում եմ.

Գագիկ ԲԵԳԼԱՐՅԱՆԻՆ նշանակել Հայաստանի Հանրապետության տրանսպորտի և կապի նախարար:

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ
ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ

 Ս.ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 4-րդ կետով` որոշում եմ.

Հասմիկ ՊՈՂՈՍՅԱՆԻՆ նշանակել Հայաստանի Հանրապետության մշակույթի նախարար:

Անկախ

Ինձ զարմանալի թվացին Սահմանադրական բարեփոխումների անհրաժեշտության բացակայության վերաբերյալ Ռոբերտ Քոչարյանի դիտարկումները: Այս մասին NEWS.am-ի թղթակցի հետ զրույցում հայտարարել է Հայաստանի նորանշանակ վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանը՝ անդրադառնալով Հայաստանի երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի վերջին հարցազրույցին: Նա մասնավորապես ասել է. «Անշուշտ, ուշադիր ընթերցել եմ Ռոբերտ Քոչարյանի հարցազրույցը: Ես իսկապես շնորհակալ եմ երկրորդ նախագահին ՀՀ վարչապետի պաշտոնում նշանակվելու առթիվ բարեմաղթանքների եւ իմ նախկին աշխատանքը դրական գնահատելու համար: Ինձ միայն զարմանալի թվացին Սահմանադրական բարեփոխումների անհրաժեշտության բացակայության վերաբերյալ պարոն Քոչարյանի դիտարկումները: Ակնհայտ է, որ դրանց անհրաժեշտության մասին Հայաստանի քաղաքական ուժերը խոսում են արդեն տարիներ շարունակ, իսկ մեր երկրի առջեւ ծառացած մի շարք կարեւորագույն խնդիրների արդյունավետ լուծումները պայմանավորված են Սահմանադրության փոփոխությամբ:  Շարունակությունը՝ NEWS.am կայքում :

Անկախ

    Այսօր ավարտվեց երեկ մեկնարկած «Առաջին համաշխարհային պատերազմի Կովկասյան ճակատը: Ցեղասպանություն, փախստականներ և մարդասիրական օգնություն» երկօրյա միջազգային գիտաժողովը, որը կազմակերպել էր ՀՀ ԳԱԱ Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտը: Գիտաժողովի բացմանը խոսքով հանդես եկավ ՀՑԹԻ-ի տնօրեն  Հայկ Դեմոյանը: «Կովկասում պանթուրքիստական գործակալական ցանցի գործունեությունը Առաջին աշխարհամարտի տարիներին» թեմայով հիմնական զեկուցում ներկայացրեց Վիկտոր Նադեին-Ռաևսկին ՌԴ ԳԱ Միջազգային տնտեսության և միջազգային հարաբերությունների ինստիտուտից: Գիտաժողովին մասնակցեցին մի շարք մասնագետներ ինչպես Հայաստանից, այնպես էլ արտասահմանից՝ Ռուսաստանից, Իտալիայից, Ֆրանսիայից, ԱՄՆ-ից, Կանադայից, Հունգարիայից, Լեհաստանից և Նորվեգիայից: Գիտաժողովի ընթացքում արժեքավոր և հետաքրքիր զեկույցներ հնչեցին հետևյալ թեմաներով`
• Պատերազմ և ցեղասպանություն

• Ռուս զինվորականները՝ որպես ցեղասպանության վկաներ

• Զինվորական լուսանկարիչները և “մոռացված պատերազմի” Կովկասյան թատերաբեմի կինոժամանակագրությունը

• Պատերազմը և գիտությունը. հնագիտական և ազգագրական հետազոտությունները Հայաստանի տարածքում պատերազմի ընթացքում

• Հանցագործություն ընդդեմ մարդկության և քաղաքակրթության

• Ռազմագերիների և անհայտ կորածների կարգավիճակը և ճակատագիրը

• Պատերազմը և կամավորական շարժումը

• Մարդասիրական օգնությունը և փախստականները

• Բարեգործությունը Կովկասյան ռազմաճակատում

Մասնավորապես ուշագրավ էին Հայկ Դեմոյանի, Արսեն Ավագյանի, Հարություն Մարությանի, Ռուբինա Փիրումյանի (ԱՄՆ), Մելինե Անումյանի, Վերժինե Սվազյանի, ինչպես նաև ՀՑԹԻ-ի Ռաֆայել Լեմկինի անվան 2014թ. դրամաշնորհային ծրագրի կրթաթոշակառու Սյուզան Ռոսիթա Մեյրեմ Քալայջըի (Իտալիա) զեկույցները: Գիտաժողովի կազմակերպիչները ողջունեցին հատկապես երիտասարդ գիտնականների մասնակցությունը միջոցառմանը և հույս հայտնեցին, որ Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ բազմակողմանի ուսումնասիրությունները կշարունակվեն աշխարհի տարբեր երկրներում:

Գիտաժողովի շրջանակներում ապրիլի 21-ին տեղի ունեցավ նաև «Առաջին համաշխարհային պատերազմ. դաշնակիցներ, կերպարներ, կոտորածներ» խորագրով ժամանակավոր ցուցադրության բացումը, որտեղ ներկայացված են մինչ օրս անհայտ հարյուրավոր բնօրինակ նմուշներ` ծաղրանկարներ, փոստային բացիկներ, պաստառներ և այլ նյութեր, որոնք յուրովի դատապարտում են Օսմանյան կայսրությանը` որպես ցեղասպանություն իրագործած պետության:

Անկախ

«Ալ Ջազիրա»-ն  հրապարակել է Հայաստանի նախկին արտգործնախարար, ԱԺ պատգամավոր Վարդան Օսկանյանի հոդվածը՝ ժողովրդավարացման ճանապարհի նախկին խորհրդային հանրապետությունների արձանագրած կամ չարձանագրած հաջողությունների մասին: Հոդվածը թարգմանաբար ներկայացված է ստորև:

Նախկին խորհրդային հանրապետությունների ժողովրդավարացման ձախողումը

Ուկրաինական ճգնաժամը աշխարհի ուշադրությունը կենտրոնացրեց Ռուսաստանի վրա՝ վերակենդանացնելով սառըպատերազմյան հիշողությունները: Ընդհանուր առմամբ, ուշադրությունը սևեռվեց բալթյան երկրների, նախկին խորհրդային հանրապետությունների և Արևելյան Եվրոպայի պետությունների վրա: Ընդ որում, խոշորացույցն այդ երկրների՝ իրենց անկախացումից ի վեր ընտրած ուղիների, քաղաքական էվոլյուցիայի և հատկապես նրանց տնտեսությունների այսօրվա վիճակի վրա է պահված:

Խորհրդային միության փլուզման պահին Ուկրաինայի և Լեհաստանի տնտեսությունները նույն վիճակում էին: Երկու երկրներում էլ մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ն նույնն էր՝ մի քանի հազար դոլար: Այսօր Լեհաստանի ՀՆԱ-ն մեկ շնչի հաշվով 14 հազ. դոլար է կամ ավելի քան եռապատիկը Ուկրաինայի ցուցանիշի՝ 4 հազ. դոլար:

Բալթյան հանրապետությունների ներկայիս ցուցանիշները կովկասյան հանրապետությունների համեմատ նույնն են, եթե Էստոնիան, Լիտվան և Լատվիան համեմատենք Վրաստանի, Հայաստանի և Ադրբեջանի հետ՝ հանելով վերջինիս նավթային եկամուտները:

Գրքերը և հետազոտությունները, որոնք հարուստ և աղքատ, հաջողակ և ձախողված պետությունների միջև տարբերությունների մասին պատկերացում են տալիս, ներկայացնում են պատճառները՝ աշխարհագրությունից մինչև բնական ռեսուրսներ և էթնիկ հակամարտություններ: Սակայն նոր հետազոտությունները գնալով ավելի ու ավելի հանգում են երկու գործոնների՝ լավ կառավարման և արդյունավետ ինստիտուտների:

Փոլ Քոլիերը իր հիմնարար «Ստորին միլիարդը» (The Bottom Billion), իսկ ավելի ուշ՝ նաև Տարոն Աճեմօղլուն և Ջեյմս Ռոբինսոնը «Ինչու են պետությունները ձախողում» (Why Nations Fail) աշխատություններում մատնանաշում են, որ պետությունները բարգավաճում են, երբ զարգացնում են համապարփակ քաղաքական և տնտեսական ինստիտուտները, և ձախողում են, երբ այդ ինստիտուտները դառնում են կեղեքող և կենտրոնացնում են իշխանությունն ու հնարավորությունները քչերի ձեռքում:

Առողջ և կայուն զարգացում

Խորհրդային նախկին հանրապետություններում պետությունների ներկայիս վիճակի պատճառներին ես կավելացնեի իմ նկատառումները: Կառավարությունում և  կառավարությունից դուրս իմ փորձից ելնելով՝ կարծում եմ, որ մենք պետք է վերանայենք չորս հիմնարար տեսակետ, եթե իսկապես մտադիր ենք մեր երկրները դնել առողջ և կայուն զարգացման հունի մեջ:

Առաջին, նոր, ազատական և ազատ շուկայական զարգացում թևակոխած երկրներում մենք սխալ ենք հասկացել «զարգացում» հասկացությունն ու դրանից բխող մարտահրավերները՝ դրանք դիտելով որպես իրենց բնույթով սոսկ տնտեսական: Զարգացումը քաղաքական գործընթաց է և ոչ թե տնտեսական: Այն պահանջում է քաղաքական փոփոխություններ հասարակության մեջ, ինչպես նաև վերնախավին և հանրությանը ներգրավող կազմակերպված գործընթաց՝ առանց նրանցից մեկին սպառնալու կամ մյուսին վհատեցնելու: Զարգացումը չի ենթադրում գումարների ծախսում միայն ենթակառուցվածքների վրա. այն նշանակում է ենթակառուցվածքներ, որոնք նախագծվում և պահպանվում են գործուն կառավարման համակարգեր ունեցող պատասխանատու պետական ապարատի կողմից: Ժամանակակից տնտեսության զարգացման ճանապարհին պահանջվում է արդար և թափանցիկ հանրային ծառայությունների մատուցում: Դեպի ծով ելք ունենալով և անհամար քանակությամբ նավթի տակառներով չէ, որ պայմանավորվում գործուն տնտեսությունը: Այն կարող է իրականություն դառնալ միայն քաղաքական կամքի և քաղաքական մտածելակերպի փոփոխության արդյունքում: Տնտեսապես զարգանալու համար մեր երկրները պետք է նախ քաղաքականապես զարգանան:

Երկրորդ, շինծու ժողովրդավարացումը վտանգավոր է և անարդյունավետ: Այն խեղաթյուրում է հարաբերությունները կառավարության և հանրության միջև՝ առաջ քաշելով անիրականանալի ակնկալիքներ և խոչընդոտելով այն առաջընթացը, որ կարող էր տեղի ունենալ հասարակության մեջ այլուր: Աշխարհում կան շատ բարգավաճ երկրներ, որոնք ժողովրդավարական չեն և չեն էլ հավակնում ժողովրդավարական կոչվել: Սինգապուրը բարգավաճող երկրի օրինակ է, որտեղ ժողովրդավարական իրավունքները լայնորեն կասեցված են: Արաբական Միացյալ Էմիրությունները մեկ այլ օրինակ է: Եթե մեր երկրների վերնախավերն իսկապես միայն տնտեսական զարգացում են ուզում, ապա չպետք է ժողովրդավարացման շոու անեն: Այն կառավարությունները, որոնք կրկնում են կանխատեսելի ժողովրդավարական ձևակերպումները, սակայն իրենց ժողովրդի մոտ բավարար վստահություն չունեն՝ ընտրական գործընթացը հարգելու կամ  թափանցիկ կառավարում իրականացնելու համար, քաղաքացիներին ստիպում են դուրս գալ փողոց, որ կա՛մ հատվածական բնույթ է կրում, ինչպես Հայաստանում, կա՛մ դառնում է խրոնիկական, ինչպես, թերևս, Վրաստանում է:

Երրորդ, խորհրդային դարաշրջանի իշխանության սահմանումը շարունակում է խեղաթյուրել օրինակարգ իշխանության ժամանակակից հասկացությունը։ Համաշխարհային ճանաչում ունեցող այնպիսի առաջնորդներ, ինչպիսիք էին Մահաթմա Գանդին, Նելսոն Մանդելան և Մարտին Լութեր Քինգը ուժ չունեին, սակայն գործում էին իշխանության դիրքերից: Նրանք իրենց գործով փոխեցին աշխարհը: Բացառությամբ անկախությանն անմիջապես հաջորդող կարճ ժամանակահատվածի՝ մեր հասարակությունները չեն ունեցել ժողովրդի համաձայնությունը վայելող որևէ կառավարություն: Բիրտ իշխանության, բացառող և դաժան իշխանության, ժառանգաբար փոխանցվող իշխանության իրականացումը կարող է շարունակվել, սակայն դա մեր առաջնորդներին չի երաշխավորի այն իշխանությունը, որն անհրաժեշտ է նրանց նշանակալի, տևական,  քաղաքական կամ տնտեսական փոփոխություն իրականացնելու համար: Տնտեսական աճը և փոփոխությունը նախ և առաջ կախված են վստահությունից և հավատից:

Վստահության ամենամեծ թշնամին լռությունն ու սուտն են: Տնտեսական վայրիվերումների պայմաններում լռությունը հանգեցնում է շահարկումների, խորացնում է անապահովությունը և առավել թուլացնում վստահությունը:

Վերջապես, կոմունիզմից պոկվելու ճանապարհին մեր ընդունած վայրի, գրքային կապիտալիզմին հետևելը չի աշխատում: Մենք կարող ենք և պետք է մտածենք հանրային-մասնավոր գործընկերության առավել ժամանակակից և նրբանկատ ձևի մասին, որը պետությանը հնարավորություն կտա ըստ անհրաժեշտության միջամտել՝ ռազմավարական ոլորտներում աջակցություն ցուցաբերելու և տնտեսական աճ երաշխավորելու նպատակով: Դժբախտաբար, երբ չկա օրենքի անսասան գերակայությունը, հանրային-մասնավոր հարաբերությունները երբեմն հանգում են հանրային միջոցներն  անձնական նպատակներին ծառայեցնելուն: Եթե որոշ հաստատություններ մասնավոր հատվածում խորտակվում են և ոչ թե լողում, ապա դա չպետք է բացատրվի նրանով, որ կառավարությունը չի արել իր պարտականությունը գործուն տնտեսական միջավայր ստեղծելու համար:

Բոլոր այս ոլորտներում փոփոխություններին խոչնդոտող հիմնական արգելքը ինստիտուտների և օրենքի գերակայության համընդհանուր ընդունման բացակայությունն է: Չնայած աշխարհի զարգացած երկրները կարողացել են փոխանցել աջակցություն և օժանդակություն, սակայն նրանց չի հաջողվել հզոր հաստատրություններ փոխանցել: Հարավային Կովկասի երեք պետություններից և ոչ մեկը չունի ուժեղ ինստիտուտներ:

Տնտեսագետ Միլթոն Ֆրիդմենը Խորհրդային Միության անկումից մեկ տասնամյակ անց գրեց, որ եթե անկախության առաջին օրերին նրա կոչը նորանկախ բոլոր երկրներին ամեն ինչից առաջ սեփականաշնորհումն էր, ապա մեկ տասնամյակ անց ինքը եկել է այն համոզման, որ թերևս օրենքի գերակայությունն ավելի կարևոր է:

Անշուշտ, մենք պետք է վերանայենք այս հիմնարար գաղափարները: Վերջիվերջո մենք աննախադեպ փորձի առարկա էինք, և ավելի քան երկու տասնամյակ անց պետք է դուրս գանք լաբորատորիայից և  որոշենք մեր սեփական ճակատագիրը:

Ուկրաինայում սկսված բարձր խաղադրույքներով աշխարհաքաղաքական պայքարի քաշքշուկում լավ կառավարման և ինստիտուտներ ստեղծելու կարևորության մեր գիտակցությունն է, որ մեծապես կարող է պայմանավորել, թե արդյոք մենք ի վիճակի կլինե՞նք ճիշտ ընտրություն կատարել և գնալ այն երկրների հետևից, որոնք ի ցույց են դրել արդյունավետ կառավարման և ինստիտուտների կառուցման իրենց կարողությունները:

ՀՀ մշակույթի նախարարությունը խոր վշտով հայտնում է, որ կյանքի 79-րդ տարում կյանքից հեռացել է Մովսես Խորենացի մեդալակիր, Հումանիզմի պրոբլեմների ակադեմիայի պատվավոր անդամ, Հայաստանի տպագրական գործի հիմնադրման և զարգացման ասպարեզում մեծ ավանդի տեր Մեխակ Պողոսի Տեր-Սարգսյանը:

Մեխակ Տեր-Սարգսյանը ծնվել է 1935թ. մարտի 17-ին Ստեփանավանի շրջանի Գյուլագարակ գյուղում: Տեղի յոթնամյա դպրոցն ավարտելուց հետո ընդունվել է Երևանի եռամյա պոլիգրաֆիական արհեստագործական ուսումնարանը, այնուհետև աշխատանքի է անցել Երևանի պոլիգրաֆ-կոմբինատում՝ որպես գրաշար-էջադրող:

1957-1958թթ. աշխատել է Թբիլիսիի «Զարյա Վոստոկա» թերթի տպարանում` որպես «Սովետական Վրաստան» թերթի գրաշար-էջադրող: 1958թ․-ին Երևանի N 2 տպարանում եղել է «Հայաստանի ֆիզկուլտուրնիկ» և «Սովետական Հայաստան» թերթերի գրաշար-էջադրողը: 1958թ․-ին զորակոչվել է խորհրդային բանակ․ երեք տարի ծառայել է Օդեսայի զինվորական օկրուգում, եղել է «Գվարդիական դրոշ» և «Մարտական պոստում» թերթերի  խմբագրությունների տպարանի պետը: Զորացրվելուց հետո՝ 1961-1968թթ․ շարունակել է աշխատել  N 2 տպարանում` որպես շարվածքային արտադրամասի վարպետ, ավագ վարպետ, արտադրամասի պետ, իսկ տպարանների վերամիավորումից հետո՝ որպես N 1 տպարանի գլխավոր տեխնոլոգ:

1966–1971թթ. աշխատանքին զուգահեռ սովորել և ավարտել է Մոսկվայի համամիութենական պոլիգրաֆիական ինստիտուտի տեխնոլոգիական ֆակուլտետը՝ ստանալով պոլիգրաֆ արդյունաբերության ինժեներ-տեխնոլոգի մասնագիտություն:

1971-1975թթ․ եղել է Երևանի պետական համալսարանի տպարանի տնօրենը: 1975թ․-ին նշանակվել է ՀԿԿ Կենտկոմի հրատարակչության գլխավոր ինժեներ-փոխտնօրեն, իսկ 1984թ․-ին՝ ՀԽՍՀ Հրատպետկոմի  պարբերական մամուլի նորաստեղծ բաժնի պետ:

1986–1991թթ.  նրա նախաձեռնությամբ ստեղծվել է ԽՍՀՄ  տարածքում առաջին  և միակ պարբերական արտադրահրատարակչական միավորումը: Մեխակ Տեր-Սարգսյանը աշխատել է որպես այդ միավորման գլխավոր տնօրեն, ապա 1991թ․-ին, միավորման լուծարումից հետո, նշանակվել է Հայհրատպետկոմի N 3 տպարանի տնօրեն: Մասնակի սեփականաշնորհումից հետո տպարանը վերանվանվել է «Ոսկան Երևանցի» տպագրատուն-արտադրահրատարակչական բաց բաժնետիրական ընկերություն:

1994թ․-ից մինչ օրս «Ոսկան Երևանցի» Ա/Հ բաց բաժնետիրական ընկերության տնօրենն էր:

Մ. Տեր-Սարգսյանը Գյուտերի և հայտնությունների գործերով ԽՍՀՄ պետական կոմիտեի կողմից տրված պոլիգրաֆիայի վերաբերյալ երկու գյուտերի, ինչպես նաև մի շարք մասնագիտական, տնտեսագիտական և գիտահանրամատչելի հոդվածների հեղինակ էր:

Հայաստանի պոլիգրաֆիայի ասպարեզում ունեցած մեծ ավանդի համար պարգևատրվել է ՀՀ մշակույթի նախարարության Ոսկե մեդալով, իսկ 2011թ․-ին` Մովսես Խորենացի մեդալով: Նոր Նորք համայնքի պատվավոր քաղաքացի էր:

Մեխակ Տեր-Սարգսյանի  հոգեհանգիստը տեղի կունենա  ապրիլի 22-ին, ժամը 18:00-ին, Նոր Նորքի 2-րդ զանգվածի Մոլդովական 2 /նախկին 105 ա/ շենքում: Հուղարկավորությունը՝ ապրիլի 23-ին, ժամը 14:00-ին:

Ապրիլի 22-ին ՀՀ պաշտպանության նախարարն ընդունել է Հայկական բարեգործական ընդհանուր միության (ՀԲԸՄ) կետրոնական վարչական ժողովի և Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի (ՀԱՀ) ղեկավար կազմի ներկայացուցիչներին` ՀԲԸՄ կետրոնական վարչական ժողովի անդամ Վազգեն Յակուբեանի և ՀԱՀ նախագահ Բրյուս Բողոսյանի գլխավորությամբ:

Հանդիպման ընթացքում ՀՀ պաշտպանության նախարարության, Հայկական բարեգործական ընդհանուր միության և Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի միջև ստորագրվեց համաձայնագիր, համաձայն որի ՀԲԸՄ ամբողջական հովանավորությամբ ՀԱՀ կողմից կիրականացվեն հետևյալ ծրագրերը. ՀՀ ՊՆ և ԶՈւ անգլերեն լեզվի դասավանդողների վերապատրաստում, պարտադիր զինվորական ծառայության վերջին 6 ամիսների ընթացքում զինծառայողների համար նախատեսված ուսուցում, ՀՀ ՊՆ քաղաքացիական հատուկ ծառայողների և զինվորական անձնակազմի վերապատրաստման և որակավորման բարձրացման դասընթացներ, Հայաստանի ամերիկյան համալսարանում ուսանելու նպատակով ՀՀ ՊՆ և ԶՈւ ներկայացուցիչներին մագիստրոսական և բակալավրիատի կրթաթոշակների տրամադրում, մի շարք այլ նախապատրաստական դասընթացներ:

Հանդիպման ընթացքում ՀՀ պաշտպանության նախարարը կարևորեց համագործակցությունը Հայաստանի ամերիկյան համալսարանի հետ, որը տարեցտարի ընդլայնվելով տալիս է իր դրական արդյունքները: Նշվեց, որ ՀՀ պաշտպանության նախարարության և զինված ուժերի մի շարք ներկայացուցիչներ շարունակական կրթության բաժնի դասընթացներին մասնակցելու և ավարտելու հնարավորություն են ստացել՝ կատարելագործելով իրենց մասնագիտական հմտությունները, իսկ նրանցից մեկը ներկայումս ուսանում է Ամերիկյան համալսարանի մագիստրոսական բաժնում ՀԲԸՄ կողմից տրամադրված կրթաթոշակով: 2013թ.-ի մայիս-հունիս ամիսներին ՀՀ ՊՆ Վ.Սարգսյանի անվան ռազմական ինստիտուտում ՍԿՈԲ կենտրոնի ունկնդիրներին  հնարավորություն է ընձեռվել մասնակցել առաջնորդության և կառավարման վերաբերյալ Հայաստանի Ամերիկյան համալսարանի Հատուկ դասընթացների բաժնի տնօրեն, դոկտոր Արփի Բալյանի կողմից անվճար հիմունքերով իրականացված հատուկ դասընթացին: Ներկայումս վերոհիշյալ դասընթացը ներառվել 2013թ. հիմնված հրամանատարաշտաբային դասընթացների ուսումնական ծրագրում և դասավանդվում է 2 առանձին ծրագրով՝ միջին և ավագ հրամանատարական կազմի ներկայացուցիչների համար:

ՀՀ պաշտպանության նախարարը շնորհակալություն հայտնեց Հայկական բարեգործական ընդհանուր միությանը և սփյուռքահայությանը Հայաստանին շարունակական աջակցության համար, ինչից անմասն չեն մնա նաև ՀՀ զինված ուժերը, ինչպես նաև Հայաստանի Ամերիկյան համալսարանի ղեկավարությանը՝ ներկայացված ծրագրերը կյանքի կոչելու իրենց պատրաստակամության և հանձնառության համար:

Ս.թ. ապրիլի 23-26-ը Հայաստան կայցելեն ԱՄՆ կոնգրեսականներ Էդ Րոյսը (Կալիֆորնիա), Էլիոտ Էնգելը (Նյու Յորք), Դեյվիդ Սիսիլին (Ռոուդ Այլենդ) և Լոիս Ֆրենկելը (Ֆլորիդա): Պատվիրակությունը կհանդիպի գործադիր իշխանության մի շարք ներկայացուցիչների, պատգամավորների, քաղաքացիական հասարակության ակտիվիստների և քաղաքական վերլուծաբանների հետ: Նախատեսվում է նաև այց Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին և հանդիպում Կաթողիկոսի հետ, շրջայց Հայկական Ազգային ինժեներական լաբորատորիայում և քննարկում Ամերկայի առևտրի պալատի հետ: Ապրիլի 24-ին Երևանում պատվիրակությունը կմասնակցի հիշատակի օրվան նվիրված արարողությանը:

Բոլոր կոնգրեսականները ԱՄՆ-ի Ներկայացուցիչների պալատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի անդամներ են: Կոնգրեսական Րոյսը հանձնաժողովի նախագահն է, իսկ Էլիոտ Էնգելը հանձնաժողովի ավագ անդամը: Մինչ Հայաստան գալը պատվիրակությունը կայցելի Ադրբեջան և Ուկրաինա:

Անկախ

Քաղաքապետարանում տեղի ունեցած աշխատանքային խորհրդակցության ընթացքում ապրիլի 29-ին պարի և ապրիլի 30-ին ջազի միջազգային օրերի կապակցությամբ  մայրաքաղաքում միջոցառումների կազմակերպման հետ կապված Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանը հանձնարարել է աշխատանքներ տանել նախատեսված միջոցառումները բարձր մակադակով կազմակերպելու և անցկացնելու համար:

Երևանի քաղաքապետարանի տեղեկատվության
և հասարակայնության հետ կապերի վարչություն

Անկախ

Երևանի քաղաքապետարանի աշխատակազմի քաղաքաշինության և հողի վերահսկողության վարչության պետն աշխատանքային հերթական խորհրդակցության ժամանակ զեկուցել է, որ շարունակվում է հսկողությունը շինարարական հրապարակների կազմակերպման պայմանների, մասնավորապես շինհրապարակներից դուրս եկող ավտոմեքենաների անվադողերի լվացման նկատմամբ:

Խախտումների հայտնաբերման դեպքում կազմվում են համապատասխան վարչական արձանագրություններ:

Քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանը հանձնարարել է հատուկ ուշադրություն դարձնել նաև շինհրապարակների սահմանազատող պարսպապատնեշների պաստառների թարմացման և փոխարինման ուղղությամբ:

Երևանի քաղաքապետարանի տեղեկատվության
և հասարակայնության հետ կապերի վարչություն

Անկախ