ԱԺ-ում շարունակվում են Կուտակային կենսաթոշակների նասին ՀՀ օրենքում փոփոխություններ կատարելու և կից ներկայացված նախագծերի փաթեթն ընդունելու մասին հարցի քննարկումները: Քիչ առաջ, դիմելով Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար Արտեմ Ասատրյանին, ԱԺ ՀԱԿ խմբակցության պատգամավոր ԼյուդմիլաՍարգսյանը հարցրեց. ՛՛Ամիսներ շարունակ Կառավարությունը փորձում է հակասահմանադրական ճանաչված դրույթները համապատասխանեցնել Սահմանադրությանը, սակայն, ըստ էության, նոր փոփոխություններով դուք խախտում եք ոչ միայն սերունդների, այլև սերնդակիցների միջև համերաշխության սկզբունքը: Ստացվում է` դուք անհանդուրժողականություն եք սերմանում` մասնավոր և պետական սեկտորի աշխատակիցներին թելադրելով անհավասար խաղի կանոններ: Ի՞նչ տարբերություն եք տեսնում Սահմանադրության համապատասխանեցված օրենքով քաղաքացու կամքից անկախ նրա սեփականության տնօրինման և հակառակի միջև: Ըստ էության` պետությունը շորթում է քաղաքացու միջոցները՛՛:

Ի պատասխան՝ Արտեմ Աստրյանն ասաց. ՛՛Տարբերակված պայմաններ սահմանելու հիմքը հստակ է: Մենք ունենք աշխատանքային օրենսգիրք, որի 7-րդ հոդվածով ամրագրված է, որ պետական աշխատողների համար կարող են սահմանվել օրենքներով համապատասխան իրավահարաբերություններ, որոնք չեն կանոնակարգվում աշխատանքային օրենսդրությամբ: Արհեստական տարբերակման խնդիր չկա: Այս համակարգի ներդրմամբ ամբողջանում են աշխատանքի վարձատրության ու սոցիալ աշխատանքային նոր համակարգը: Ինչ վերաբերում է ՍԴ որոշմանը, ապա ՍԴ-ն հակասահմանադրական է ճանաչել անձի սեփականության տնօրինման իրավունքի սահմանափակումը, բացի այդ խնդրահարույց էր համարել երաշխիքների համակարգը, քանի որ այդ գումարները դուրս են մնում պետական հսկողության տիրույթներից: Նոր օրենսդրական համակարգը տալիս է այս հարցերի լուծումները՛՛:

Անկախ

Ազգային ժողովում քննարկվում է կառավարության կողմից ներկայացված կենսաթոշակային պահումները չվճարելու դիմաց տուգանքների դադարեցման մասին օրինագիծը: ՀԱԿ խմբակցության պատգամավոր Նիկոլ Փաշինյանը հարց ուղղեց հիմնական զեկուցող` Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար Արտեմ Ասատրյանին. «Հիմա, օրինակ, այս օրենքի ընդունումից հետո սոցապ նախարարության աշխատակիցները պարտադիր վճարումները իրականացնելո՞ւ են, թե՞ ոչ: Շատ դեպքերում մարդկանց ընտրության առաջ են դնում՝ կամ պահում ենք, կամ հեռանում եք աշխատանքից: Աշխատողը կարո՞ղ է իր գործատուին արգելել իր փոխարեն պարտադիր բաղադրիչը վճարել»: Արտեմ Ասատրյանը պատասխանեց. “Այս օրենքի նախագծով առաջարկվում է վերականգնել այն իրավիճակը, ինչ կար ՍԴ որոշումը կայացնելու ժամանակ: Ամրագրում ենք նաև, որ մինչ այս ընկած ժամանակահատվածի համար պարտադիր կուտակային վճարները փոխանցելու պարտավորություն ունեցող անձը ազատվում է պարտադիր վճարը չկատարելու կամ ուշացումով կատարելու համար սահմանված պատասխանատվությունից: Իրավական հետևանքներ չկան, գործում է աշխատողի ու գործատուի հայեցողությունը: Դա գործատուի ու աշխատողների որոշելիքն է, թե աշխատողն ինչպիսի հարցադրում կանի, ինչպես գործատուն կիրականցնի գործառույթները, այս պահին օրենքը իրավական հետևանքներ չի առաջացնի», – ասաց Արտեմ Ասատրյանը:

Քիչ անց` մտքերի փոխանակման ժամին Նիկոլ Փաշինյանն ավելի հստակ ձևակերպեց իր կարծիքը. «Համոզվում ենք, որ մամուլում հնչած այն տեսակետը, թե նորաշանակ վարչապետը, օգտագործելով իր հանրահռչակ ճարպկությունը, փորձում է մոլորեցնել հանրությանը, ճիշտ է: Այս քննարկման արդյուքնում պարզվեց, որ դուք բողոքում եք սահմանադրական դատարանինց, ասում եք, թե Թոխյանը մի բան է ասում, Հարությունյանը` մի այլ բան, բայց ախր դուք էլ եք նույն վիճակում, դուք մի բան եք ասում, ձեր նշանակած վարչապետը մի ուրիշ բան է ասում, մի հատ կողմնորոշվեք: Խաչաձև հարցաքննությունների արդյուքնում հազիվ այստեղ կարողացանք հասկանալ, թե դուք ինչ եք ասում: Ասում եք, որ գործատուն փոխանցի, չփոխանցի, հաշվարկի, չհաշվարկի, դուք նրան բան չեք ասի: Բայց հարց է ծագում, ինչ է լինում, երբ աշխատողն ասում է գործատուին, որ իր աշխատավարձից չփոխանցի, իսկ գործատուն ասում է` փոխանցելու եմ: Դուք կասեք, որ աշխատողը կարող է դիմել դատարան: Այո, կդիմի դատարան: Բայց ՍԴ հակասահմանադրական օրենքը շարունակում է աշխատել օրենքով` ըստ նույն ՍԴ որոշման: Կառավարությունը փորձ է անում կառավարություն-ժողովուրդ բանավեճը տեղափոխել աշխատող-գործատու ոլորտ: Սա այլ կերպ, քան քաղաքական խայծ դժվար է որակել: Եվ խայծն ընկած քաղաքացին, որը դատարանից հետո կգնա կառավարության շենքի առաջ բողոքելու, կհանդիպի վարչապետին: Հովիկ Աբրահամյանը այդպես է գոյատևում: Ով գնում տապալվում է, սկսում է, խեղդվում է, Հովիկ Աբրահամյանը միշտ կա: Երբ գնաք բողոքելու, ինքը կասի` հարգելի քաղաքացի, ամեն ինչ արել ենք, չենք պատժում, եթե չփոխանցեն, թող չփոխանցեն: Ես ինչ անեմ»:

Անկախ

Խորհրդարանում շարունակվում է քննարկվել «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքի 76-րդ հոդվածի գործողությունը կասեցնելու մասին» օրենքի նախագիծը, որով նախատեսվում է ՀՀ սահմանադրական դատարանի 2014 թվականի ապրիլի 2-ի որոշման պահանջներն ապահովելու նպատակով մինչև 2014 թվականի սեպտեմբերի 30-ը կասեցնել օրենքի 76-րդ հոդվածի գործողությունը, իսկ պարտադիր կուտակային վճարը հաշվարկելու և փոխանցելու պարտավորություն ունեցող անձը ազատվում է մինչև սույն օրենքն ուժի մեջ մտնելն ընկած ժամանակահատվածի համար պարտադիր կուտակային վճարը չկատարելու համար օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունից:

ՀԱԿ խմբակցության պատգամավոր Նիկոլ Փաշինյանը հիմնական զեկուցող, ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար Արտեմ Ասատրյանին հարցրեց.

«Հիմա, օրինակ, սոցապ. նախարարության աշխատակիցները, այդ պարտադիր մասնահանումներն ու վճարումներն իրականացնելու՞ են, թե ոչ: Աշխատողը  կարո՞ղ է իր գործատուին արգելել իր փոխարեն էդ պարտադիր բաղադիրչը վճարել կամ եթե էլեկտրոնային համակարգը առանց էդ բաղադրիչի չի ընդունում հաշվետվությունները, և դա առաջացնում է իրավական հետևանքներ, այդ դեպքում հաշվետվության այդ կետը լրացնելը պարտադի՞ր է, թե ոչ»:

Նախարարը պատասխանեց, որ այս օրենքի նախագծով կառավարությունը առաջարկում է, որպես առաջին քայլ, վերականգնել այն իրավիճակը, որ կար ՍԴ որոշման ժամանակահատվածում, և իրավական հետևանքներ չառաջացնելու դրույթը ամրագրվում է 2-րդ հոդվածով:

Միաժամանակ նա նշեց, որ այս ժամանակահատվածը պետք է ծառայեցնել խնդրի ամբողջական լուծումն  ապահովող օրենսդրական փաթեթի մշակման և ընդունման վրա, որով բոլոր խնդիրները  կունենան իրենց հստակ լուծումները:

Ինչ վերաբերում է հաշվետվությանը, ապա նախարարը նշեց, որ այն ինքնաշխատ եղանակով է  ձևավորվում, և գործատուն ոչ թե լրացնում է  առանձին-առանձին այդ դաշտերը, այլ  լրացնում է մեկ դաշտ՝ աշխատավարձի չափի դաշտը:

Նախարարի խոսքով՝ այդ հաշվետվությունը լրացնելով և այդ տեղեկատվությունը ներառելով տեղեկատվական շտեմարան՝ դա ոչ միայն չի խանգարի, այլև կաջակցի գործընթացին, քանի որ ՍԴ որոշմամբ նաև ամրագվել է վերահաշվարկ իրականացնելու հետ կապված խնդիրը:

«Կուտակային վճարի դաշտի լրացված չլինելը որևէ իրավական  հետևանք չի առաջացնում, դա տեղեկատվւթյուն է, որն արտացոլվում և ամրագրվում է տեղեկատվական շտեմարանում՝ կիրառելի լինելով համապատասխան վերահաշվարկի դեպքում»,-նշեց նախարարը:

Փաշինյանը, այնուամենայնիվ, փորձեց հստակ պարզաբանում ստանալ. «Այսինքն, աշխատողը հաշվապահությունից կարո՞ղ է պահանջել, որ իրեն վճարվի ոչ թե հաշվետվության մեջ եղած թիվը, այլ դրան գումարած հինգ տոկոսը»:

Նախարարը խատասխանեց. «Դա գործատուի և աշխատողի որոշելիքն է: Այս պահին օրենքը և մինչև այս օրենքի ընդունումը ՍԴ որոշումն ասում է, որ իրավական հետևանքներ չի առաջացնի: Բայց մենք էս պահին չունենք ամբողջական լուծումը, այն հարցերի պատասխանները, որոնք որ համատեղ պիտի տանք, բայց ոչ էս օրենքի նախագծով»:

Անկախ

Խորհրդարանում մեկնարկեց «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքի 76-րդ հոդվածի գործողությունը կասեցնելու մասին» օրենքի նախագծի քննարկումը:

Ինչպես նշեց հիմնական զեկուցող, ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար Արտեմ Ասատրյանը, ՀՀ սահմանադրական դատարանի 2014 թվականի ապրիլի 2-ի որոշման պահանջներն ապահովելու նպատակով մինչև 2014 թվականի սեպտեմբերի 30-ը կասեցվում է օրենքի 76-րդ հոդվածի գործողությունը, իսկ պարտադիր կուտակային վճարը հաշվարկելու և փոխանցելու պարտավորություն ունեցող անձը ազատվում է մինչև սույն օրենքն ուժի մեջ մտնելն ընկած ժամանակահատվածի համար պարտադիր կուտակային վճարը չկատարելու համար օրենքով նախատեսված պատասխանատվությունից:

Արտեմ Ասատրյանը հիշեցրեց, որ նախագիծը ներկայացվել է նորանշանակ վարչապետի կողմից՝ վերջին օրերին իրականացված տարբեր ձևաչափերի քննարկումների արդյունքում, և որ սա առաջին քայլն է առկա խնդրիներին ամբողջական լուծում տալու ճանապարհին:

Նա ներկայացրեց նաև Հովիկ Աբրահամյանի մոտեցումը, ըստ որի կենսաթոշակային բարեփոխումները կենսական նշանակություն ունեն մեր երկրի համար, բացի այդ, որ անհրաժեշտ է Աժ քննարկմանը ներկայացնել համապատասխան օրենքի նախագիծ, որով կկասեցվի տույժերի հաշվարկը և ի վերջո, որ ՍԴ որոշումից հետո առաջ եկած խնդիրները պետք է լուծում ստանան, և դրանք լուծելու համար պետք է ներկայացվի ամբողջական օրենսդրական փաթեթ՝ համահունչ ՍԴ և հասարակության լայն շերտերի պահանջներին:

“Վարչապետը դիմել է նաև բոլոր խմբակցություններին, որ ձևավորվելիք աշխատանքային խմբում ներառվեն նաև նրանց ներկայացուցիչները”,-ասաց Արտեմ Ասատրյանը:

Խոսելով կենսաթոշակային բարեփոխումների անհրաժեշտության մասին՝ նա ասաց, որ գործող համակարգը, եթե չդիտարկենք պարտադիր բաղադրիչը, ևս պարտադիր է, քանի որ հիմա էլ քաղաքացիները վճարում են եկամտային հարկ, սակայն դրանք գնում են պետական բյուջե, իսկ անձը հետագայում տարբերակված թոշակ ստանալու հնարավորություն չունի, քանի որ բոլորի համար համակարգը նույնն է:

“Նոր համակարգի նոր բաղադրիչների ներդրումը նշանակում է լրացուցիչ խնայողություններ հետագա բարձր թոշակների համար: Համակարգային փոփոխություններն անհրաժեշտ են, և այս խնդիրը չի քննարկվում որևէ կողմից: Այլ հարց է, որ կան խնդիրներ, որոք պետք է համապատասխան լուծումներ ունենան, և համակարգն առավել ընդունելի լինի հանրության համար: Կենսաթոշակային համակարգն, ի վերջո, նպատակ է հետապնդում ապահովել մեր բոլորիս բարեկեցիկ ծերությունը”,-նշեց նախարարը:

Նա հավելեց, որ պատրաստակամ են խնդիրը բոլոր կողմերի հետ քննարկելու հարցում, և այս նախաձեռնությունը առաջին քայլն է քննարկումների հետագա դաշտը ձևավորելու համար:

Պատգամավոր Խաչատոր Քոքոբելյանը նախարարին հարց ուղղեց, թե նրանք, ովքեր արդեն այդ գումարները փոխանցել են հետագայում գումարների վերադարձ տեղի ունենալու է, թե ոչ, եթե սեպտեմբերի 30-ից հետո էլ պարտադիր բաղադրիչը կասեցվի:

Արտեմ Ասատրյանը նախ նշեց, որ 127 000 քաղաքացիների համար բացվել են կենսաթոշակային հաշիվներ և կատարվել են վճարումներ՝ փոխադարձ համաձայնության պայմաններում, և որ պետք է նկատի ունենալ, որ այդ գումարներն այդ մարդկանց սեփականությունն են և լրացուցիչ եկամուտներ են բերում այդ անձանց:

Ինչ վերաբերում է գումարների հետվերադարձի խնդրին, ապա նախարարն ասաց, որ այս քննարկումների ընթացքում իրենք կգտնենք նաև այդ հարցի պատասխանը:

Հարցի քննարկումը կշարունակվի վաղը:

Անկախ

«Կուտակային կենսաթոշակների մասին» օրենքում սահմանադրական նորմերի հետ կապված խնդիրներ չեմ տեսնում: Միաժամանակ համակարգի ներդրումն ապահովող օրենքներում կան բովանդակային խնդիրներ, որոնք լուծելն ավելի ընդունելի կդարձնի այն հասարակության համար»: Այսօր Սահմանադրական Դատարանում լրագրողների հետ ճեպազրույցում ասաց ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար Արտեմ Ասատրյանը:

Որքանո՞վ կտուժի համակարգը, եթե բարեփոխումների կիրառումը հետաձգվի 1-2 տարով հարցին Արտեմ Ասատրյանը պատասխանեց. «Ներկայում, յուրաքանչյուր տարի շատ ավելի մեծ թվով անձինք են մուտք գործում կենսաթոշակային տարիք: Այդ ցուցանիշներն առաջիկա 20-30 տարիներին գնալով խորացնելու են աշխատաշուկա մուտք գործողների և կենսաթոշակի անցնողների դիսբալանսը: Օրենքի ընդունումն ուշացնելու դեպքում ներկա սերունդն ավելի մեծ գին է վճարելու այդ անցման համար»:

ՀՀ Սահմանադրական դատարանում այսօր շարունակում է «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքի 5, 7, 8, 37, 38, 45, 49 եւ 86-րդ հոդվածների սահմանադրականության վերաբերյալ» գործի  դատաքննությունը: Այսօր որպես պատասխանող կողմ հանդես են գալիս ՀՀ կառավարության և Կենտրոնական բանկի ներկայացուցիչները: Դիմող կողմի ներկայացուցիչներն են ՀՀ ԱԺ պատգամավոր Արծվիկ Մինասյանը, փաստաբան Մերի Խաչատրյանը և իրավապաշտպան Արտակ Զեյնալյանը:

Այսօր «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքի 5, 7, 8, 37, 38, 45, 49 եւ 86-րդ հոդվածների սահմանադրականության վերաբերյալ» գործի դատաքննության ժամանակ ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար Արտեմ Ասատրյանը նշեց, որ պարտադիր կուտակային կենսաթոշակային համակարգով Կառավարությունը երկրում սոցիալական պաշտպանության համակարգ է ձևավորում:

«Տարբեր ուսումնասիրություններ են կատարվել հասկանալու համար, թե Հայաստանի համար կենսաթոշակային ինչպիսի՞ համակարգը կարող է արդյունավետ լինել, քանի որ ներկայիս համակարգը չէր կարողանում ապահովել այն երկու խնդիրները, որոնք           պետք է կարգավորվեն կենսաթոշակի միջոցով, և ընտրվել է հենց այս մոդելը, որով մենք երկրի սոցիալական պաշտպանության մոդել ենք ստեղծում»,- ասաց Արտեմ Ասատրյանը:

Նախարարի խոսքով` կենսաթոշակը հիմնական երկու կարևորագույն խնդիր է լուծում՝ թոշակ ստացողը պետք է աղքատ չլինի և աշխատող քաղաքացին, ով անցել է թոշակի, պետք է ստանա արժանավայել փոխհատուցում: Իսկ ներկայիս կենսաթոշակային համակարգն այս երկու խնդիրը չի լուծում, ուստի անհրաժեշտ է ունենալ մի համակարգ, որի միջոցով հնարավոր կլինի կարգավորել դրանք:

Հիշեցնենք, որ «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» ՀՀ օրենքի մի քանի դրույթների սահմանադրականությունը վիճարկելու համար Սահմանադրական Դատարան են դիմել 36 պատգամավորներ: Դատաքննությունն սկսվել է մարտի 28-ին և շարունակվում է այսօր: Դատարանը հասցրել է լսել դիմող կողմի ներկայացուցիչներին և պատասխանող կողմին: Դատավորները հարցեր են ուղղել կողմերին:

ՀՀ կառավարության՝ այսօր տեղի ունեցած նիստի ավարտին ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը հարց է ուղղել ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար Արտեմ Ասատրյանին, թե ս.թ. հունվարի 1-ից տեղի ունեցած կենսաթոշակների բարձրացումն ինչ ազդեցություն է գործում Հայաստանում աղքատության կրճատման վրա: «Գաղտնիք չէ, որ 550 հազար թոշակառուից 350 հազարն առնչվում է աղքատության հիմնախնդրին, – ասել է վարչապետը, – և մենք հունվարի 1-ից թոշակները բարձրացնելով 15 տոկոսով, այնպիսի վերաբաշխում կատարեցինք, որ առաջին հերթին կարողանանք բարձրացնել առավել ցածր թոշակ ստացողների թոշակները: Ի՞նչ ստացվեց արդյունքում, պարոն Ասատրյան»:
ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար Արտեմ Ասատրյան – Պարոն վարչապետ, ինչպես գիտեք, 2014 թվականի բյուջեում ներառվեց 29 մլրդ դրամ միայն աշխատանքային կենսաթոշակների բարձրացման նպատակով: Մեր բոլոր վերլուծությունները հիմք հանդիսացան, որպեսզի Ազգային ժողով ներկայացնենք օրենսդրական նախաձեռնություն՝ կապված հաշվարկման կարգի հետ և հիմնական շեշտադրումը տեղափոխենք առավել աղքատ կենսաթոշակառուների թոշակների բարձրացմանը: Մինչև 2014 թվականի հունվարի 1-ը, ըստ մեր տեղեկատվական շտեմարանի տվյալների, մենք ունեինք 68 հազար կենսաթոշակառու, ովքեր ստանում էին ծայրահեղ աղքատության գծից ցածր կենսաթոշակ, 230 հազար կենսաթոշակառու, ովքեր ստանում էին աղքատության ստորին գծից ցածր կենսաթոշակ և 330 հազար կենսաթոշակառու, ովքեր ստանում էին աղքատության վերին շեմից ցածր կենսաթոշակ: Ընդ որում ասեմ, որ այդ աղքատության գծերի փաստացի ցուցանիշները 2012 թվականի են՝ հաշվարկված ազգային վիճակագրական ծառայության կողմից, նաև հաշվի առնելով գնաճային կանխատեսումները:
ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյան – Այսինքն՝ 300 հազար թոշակառու անցյալ տարի գտնվում էր աղքատության շեմից ցածր:
Արտեմ Ասատրյան – Այո: Բարձրացման արդյունքում շուրջ հինգ անգամ պակասեց ծայրահեղ աղքատության գծից ցածր կենսաթոշակ ստացողների թիվը: 2014 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ նրանց թիվը կազմում է 12 հազար 800 կենսաթոշակառու՝ 68 հազարի փոխարեն: 230 հազար անձանցից, ովքեր ստանում էին աղքատության ստորին շեմից ցածր կենսաթոշակ, 2014 թ. հունվարի բարձրացման արդյունքում ունենք 138 հազար 300 անձ, ովքեր ստանում են աղքատության ստորին շեմից ցածր կենսաթոշակ, այսինքն շուրջ 40 տոկոսով նվազեց աղքատության ստորին շեմից ցածր ստացող կենսաթոշակառուների թիվը: Աղքատության վերին շեմից ցածր կենսաթոշակ ստացող 330 հազար անձանց փոխարեն բարձրացումից հետո ունենք 292 հազար անձ: Այսպիսով, թիրախավորված բարձրացումը էապես նվազեցրեց կենսաթոշակառուների աղքատության մակարդակը: Նաև հաջորդ տարվա բարձրացումը մենք նախատեսում ենք թիրախավորել նույն շրջանակում, քանի որ կենսաթոշակային համակարգը և ընդհանրապես կենսաթոշակային միջոցները, ճիշտ է, անմիջականորեն չեն դիտարկում աղքատությունը, բայց կենսաթոշակառուներն ամենաշատն են ենթակա աղքատության ռիսկին: Մենք ունենք նաև ազգային վիճակագրական ծառայության արդյունքները, թե կենսաթոշակների բարձրացումը ինչ ազդեցություն է թողնում աղքատության կրճատման վրա: Այդ առումով, կարծում եմ, այս քաղաքականությունը շարունակելու ենք:
ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյան – Պետք է խնդրեմ Ձեզ, որպեսզի ԶԼՄ-ներին ամբողջական տեղեկություն տրամադրեք թոշակառուների շրջանում աղքատության ցուցանիշների հետ կապված, ինչպես նաև դինամիկան ներկայացնեք, ասենք վերջին 5-6 տարիների ընթացքում ինչ փոփոխություն է տեղի ունեցել: Հասկանալի է, որ այն դեռևս շոշափելի չէ, մանավանդ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ այս տարի աննախադեպ ցուրտ ձմեռ էր, և մեր քաղաքացիները ստիպված եղան ավելի շատ էլեկտրաէներգիա և գազ ծախսել, քան նախորդ տարի, և հիմնականում այս թոշակի բարձրացումը ուղղվելու է այդ վճարներին, բայց, այնուամենայնիվ, շոշափելի փոփոխություններ կան, և այս ռազմավարությունը մենք պետք է շարունակենք՝ դիտարկելով այն որպես աղքատության կրճատման արդյունավետ գործիք»:

Վարչապետ Տիգրան Սարգսյանի մասնակցությամբ Հրազդանում տեղի է ունեցել Կոտայքի մարզի խորհրդի ընդլայնված նիստը, որին ներկա են եղել նաև ՀՀ գյուղատնտեսության և աշխատանքի ու սոցիալական հարցերի նախարարներ Սերգո Կարապետյանն ու Արտեմ Ասատրյանը: Ներկայացվել է գարնան գյուղատնտեսական նախապատրաստական աշխատանքների ընթացքը և առաջիկայում նախատեսվող ծրագրերը: Ներկաների խնդրանքով վարչապետը մանրամասն ներկայացրել է պարտադիր կուտակային կենսաթոշակային համակարգը և պատասխանել տարբեր հարցերի:

Տիգրան Սարգսյանը նշել է, որ ծերացող հասարակության պայմաններում թոշակառուների խնդրի լուծման լավագույն տարբերակը, նաև միջազգային հայտնի փորձագետների գնահատմամբ, վերը նշված համակարգն է: «Եթե ցանկանում ենք թոշակառուներին ապահովել երաշխավորված ապահով ծերություն, ապա այսօրվա գործող համակարգի՝ սերունդների համերաշխության սկզբունքի ներքո պետք է ավելացնել հարկային բեռը: Աշխարհի լավագույն մասնագետները ևս նշում են, որ այս խնդիրը միայն Հայաստանի համար չէ. աշխարհի երկրների մեծ մասը, որտեղ տեղի է ունենում բնակչության ծերացում, բախվում է դրան: Խնդրի լուծման մեկ բանաձև կա. աշխատողները պարտավոր են պետության հետ միասին մտածել իրենց ապահով ծերության մասին: Եթե այդ բեռը դրվի միայն եկամտահարկի վրա, ապա խնդիրը երբեք հնարավոր չի լինի լուծել»,- ասել է վարչապետը:
Տ.Սարգսյանի խոսքով՝ Հայաստանն ունի խնդրի լուծման պատուհան և պարտավոր է դրանից օգտվել, ինչը կապահովի ներկայիս երիտասարդների բարեկեցիկ ծերությունը:
Անդրադառնալով հարցին՝ որքան պետք է անձը կուտակի, որպեսզի ունենա ապահով ծերություն, վարչապետը նշել է.«Մեր բոլոր հաշվարկները և միջազգային համադրումները ցույց են տալիս, որ այն պահին, երբ քաղաքացին անցնում է թոշակի, ապա նրա թոշակը չպետք է ավելի ցածր լինի, քան թոշակի անցնելու ընթացքում իր եկամտի 40 տոկոսը: Որպեսզի այդ ցուցանիշը կարողանանք ապահովել, ապա քաղաքացին իր աշխատանքային կենսագրության ընթացքում պետք է կուտակի իր եկամտի առնվազն 10 տոկոսը»:
Կառավարության ղեկավարի դիտարկմամբ՝ որպեսզի այդ 10 տոկոսը քաղաքացին կարողանա կուտակել և այն ծանր բեռ չլինի վերջինիս համար՝ պետությունն իր վրա է վերցրել կուտակումների 5 տոկոսը: Բացի այդ, 2014 թվականին իրականացվելու են այնպիսի ծրագրեր, որոնք ապահովելու են աշխատավարձերի բարձրացում: Այդ առումով, աշխատանքները տարվում են երկու` մասնավոր և պետական հատվածների ուղղություններով: Առաջինի մասով ընդունվել է քաղաքական որոշում, որպեսզի նվազագույն աշխատավարձը փուլ առ փուլ ավելացվի. այն հասնելու է 75 հազարի: Պետական ծառայողների աշխատավարձերը նույնպես 2014-ի հուլիսի 1-ից էապես ավելանալու են:
«Մենք՝ որպես պետություն, եթե ցանկանում ենք ամուր կանգնած լինել ոտքերի վրա՝ իրավունք չունենք մտածելու միայն այսօրվա և վաղվա մասին, որովհետև վաղը չէ մյուս օրը կանգնելու ենք կոտրված տաշտակի առջև և որևէ մեկը չի օգնելու, որպեսզի լուծենք ՀՀ թոշակառուների խնդիրը: Դրա ֆինանսական բեռն այնքան մեծ է լինելու, որ ՀՀ պետական բյուջեն ի վիճակի չի լինելու լուծել այդ խնդիրը:
Իհարկե, սա հեշտ բարեփոխում չէ, և մենք, հաշվի առնելով միջազգային փորձը, մշակել ենք առաջին փուլում բացասական ազդեցությունը մեղմելու գործիքներ»,- ընդգծել է վարչապետը:
Խոսելով խնայողությունները կորցնելու վտանգի մասին՝ կառավարության ղեկավարը վստահեցրել է, որ կառուցվել է խնայողությունների ապահովման գրագետ համակարգ, որը հաշվի է առնում տարբեր տեսակի ռիսկեր: Խնայողությունները հավաքագրվելու են համաշխարհային կուտակային հիմնադրամներում, որոնք, օգտագործելով դիվերսիֆիկացիայի գործիքը, գումարները տեղաբաշխելու են հուսալի արժեթղթերի մեջ: Խնայողությունները, Տիգրան Սարգսյանի խոսքով, ապահովվելու են նույնիսկ համաշխարհային ճգնաժամերի ժամանակ: «Միակ տարբերակը, որ այդ խնայողությունները փոշիանան, ոչ թե համաշխարհային ճգնաժամն է, այլ համաշխարհային կոլապսը: Մեր օրենքը հաշվի է առնում բոլոր ռիսկերը և նկարագրում այնպիսի մեխանիզմ, որը երաշխավորում է խնայողությունների հուսալիությունը: Դրա համար էլ ՀՀ-ում գործում են համաշխարհային համբավ ունեցող երկու կառավարիչներ, որոնք լինելու են Կենտրոնական բանկի հսկողության ներքո»,- ընդգծել է կառավարության ղեկավարը:
Վարչապետը վստահեցրել է նաև, որ համակարգի արդյունքները տեսանելի են լինելու արագ: Խնայողությունների մի մասը տեղաբաշխվելու է ՀՀ-ում հուսալի, անշարժ գույքով ապահովագրված հիփոթեքային ակտիվների մեջ: Դա, վարչապետի համոզմամբ, նշանակում է, որ ՀՀ շուկայում կհայտնվեն երկար փողեր՝ 35-40 տարվա կտրվածքով, և այսօրվա երիտասարդը կկարողանա ձեռք բերել բնակարան ու դրա համար վճարել 35 տարվա ընթացքում:
«Կուտակային համակարգը բնակարանները հասանելի է դարձնում մեր երիտասարդ ընտանիքների համար հենց այսօր: Այս խնայողությունները նպաստելու են ՀՀ տնտեսական աճին, որովհետև այդ գումարներն ուղղվելու են շինարարության ոլորտին՝ բնակարանաշինությանը, ինչը կնպաստի նոր աշխատատեղերի ստեղծմանը, առևտրի աշխուժացմանը, ներդրումային նոր ծրագրերին»,- նշել է Տիգրան Սարգսյանը:
Նիստի ընթացքում ՀՀ գյուղատնտեսության նախարար Սերգո Կարապետյանը պարգևներ է հանձնել նախորդ տարվա ընթացքում գյուղատնտեսության բնագավառում հաջողություններ արձանագրած մի շարք գյուղատնտեսների:

Անկախ

Սոցիալական պաշտպանության ոլորտում 2013 թ.-ին, մասնավորապես, ավարտին են հասցվել ինտեգրված սոցիալական ծառայությունների փորձնական ծրագրի նախապատրաստական աշխատանքները, մշակվել և ներդրվել են պարտադիր կուտակային կենսաթոշակային բաղադրիչի գործարկումն ապահովող տեղեկատվական ենթակառուցվածքները, շահագործվել է կենսաթոշակային համակարգի տեղեկատվական նոր շտեմարանը: Այս մասին ՀՀ կառավարության մամուլի կենտրոնում կայացած մամուլի ասուլիսում նշել է ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար Արտեմ Ասատրյանն՝ ամփոփելով անցած տարին:

Ըստ նախարարի` գործազրկության մակարդակը Հայաստանում 2013թ.-ի տարեվերջին կազմել է 16,2%՝ նախորդ տարվա 17,3%-ի փոխարեն: Նա նշել է, որ 2013թ.-ի ընդունվել է «Զբաղվածության մասին» ՀՀ նոր օրենքը, որի նպատակն է պասիվ քաղաքականությունից անցում կատարել աշխատաշուկայի օբյեկտիվ իրավիճակից բխող ճկուն քաղաքականության: «Կարևորում ենք զբաղվածության ակտիվ նոր ծրագրերի փորձարկումն ու ներդրումը»,– ընդգծել է Ա.Ասատրյանը:
Խոսելով ձեռքբերումների մասին՝ նախարարը նշել է, որ անցած տարի գործարկվել են սոցիալական ծառայությունների տարածքային 19 համալիր կենտրոնները, որոնց հիմնական նպատակը քաղաքացիներին մատչելի ծառայություն մատուցելն է` «մեկ պատուհանի» սկզբունքով:
Ա.Ասատրյանը հայտնել է , որ 2013թ.-ին ավարտվել է ավանդների փոխհատուցման ծրագիրը ` 2005-2006 թվականներին հաշվառված: Այս ընթացքում վճարվել է շուրջ 10 մլրդ դրամ: Ծրագիրը շարունակվելու է նաև 2014թ.-ին:

Այսօր ՀՀ կառավարության մամուլի կենտրոնում տեղի է ունեցել «Կենսաթոշակային բարեփոխումներ. կուտակային կենսաթոշակային համակարգ և աշխատավարձեր» թեմայով մամուլի ասուլիս, որի ընթացքում համակարգի վերաբերյալ պարզաբանումներ են ներկայացրել ՀՀ կառավարության աշխատակազմի ղեկավար-նախարար Վաչե Գաբրիելյանը, ՀՀ ֆինանսների նախարար Դավիթ Սարգսյանը, ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարար Արտեմ Ասատրյանը և ՀՀ կենտրոնական բանկի նախագահի տեղակալ Ներսես Երիցյանը:

Ինչպես նշել է ՀՀ կառավարության աշխատակազմի ղեկավար-նախարար Վաչե Գաբրիելյանը, կենսաթոշակային բարեփոխումները, մասնավորապես , կուտակային կենսաթոշակային համակարգի անցումը, երկարատև, տարբեր ձևաչափերով և մանրամասն քննարկված ոլորտներից է: Ըստ նրա`քննարկումների ընթացքում ծագած բազմապիսի հարցերին տրվել են մանրամասն պատասխաններ: Սակայն, քանի որ համակարգը գործարկվելու է 2014թ. հունվարի 1-ից, ուստի քաղաքացիների մոտ առաջացել են բազմաթիվ հարցեր` ինչպես է այն կիրառվելու, ինչ խնդիրներ են առաջանալու, ինչ լուծումներ են տրվելու:
Նշենք, որ պարտադիր կուտակային կենսաթոշակային համակարգում կներառվեն 1974 թվականի հունվարի 1-ից հետո ծնված քաղաքացիները: