ԱՄՆ-ում ադրբեջանական սփյուռքի մի խումբ ներկայացուցիչներ նախօրեին Վաշինգտոնի Սպիտակ տան դիմաց բողոքի ցույց են կազմակերպել` պահանջելով նախագահ Օբամայից “դատապարտել հայկական ագրեսիան” և “ոչ ասել ռուսական գերիշխանությանը”:

Հատկանշական է, որ ակցիան տեղի է ունեցել Ադրբեջանի նախագահի` Սոչիում Հայաստանի նախագահի հետ Վլադիմիր Պուտինի միջնորդությամբ կայանալիք հանդիմանը մեկնելուց մի քանի ժամ առաջ:

Սփյուռքի որոշ կազմակերպություններ ներկայացնող մի քանի տասնյակ ադրբեջանցիներ և թուրքեր “Թուրան” գործակալությանը տեղեկացրել են, որ բողոքի ակցիային սեփական նախաձեռնությամբ են մասնակցել:

Ցուցարարները անգլերենով վանկարկել են “Մենք խաղաղություն են ցանկանում”, իսկ այնուհետև ադրբեջաներենով` “Կամ Ղարաբաղ, կամ մահ”: Նրանք ասել են, որ դրանք դեռ առաջին քայլերն են, և իրենք նոր միջոցառումներ են նախատեսում` ամերիկյան վարչակազմին և Կոնգրեսի անդամներին “ճշմանրիտ տեղեկություն” տրամադրելու համար:

Նշենք, որ այն ժամանակ, երբ իշխանամետ ադրբեջանցիները, օգտվելով ԱՄՆ-ում ժողովրդավարության նորմերից, բողոքի ցույց են կազմակերպում Վաշինգտոնում` նածագահի գրասենյակի դիմաց, Բաքվում իշխանությունները ճնշման են ենթարկում և բանտարկում են նրանց, ովքեր փորձում են որևէ առիթով խաղաղ ցույց կազմակերպել:

«Պահը եկել է օգագործելով ժողովրդի աջակցությունը՝ ցույց տալու Ռուսաստանին Հայաստանի դժգոհությունները»,-այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ նշեց Գլոբալիզացիայի և տարածաշրջանային համագործակցության վերլուծական կենտրոնի նախագահ Ստեփան Գրիգորյանը:

Բանախոսի կարծիքով Հայաստանի՝ Եվրասիական  Միությանը ինտեգրվելու գործընթացում տեղի են ունեցել լուրջ փոփոխություններ: «Նախ, սեպտեմբերի 3-ից առաջ մեզ խնդրում կամ ճնշում էին ինտեգրվել Մաքսային Միություն, այդ թվում՝ խոստումներ տալիս: Հիմա արդեն մենք ենք խնդրողի դերում. սրանք լուրջ փոփոխություններ են»,-նշեց Ստեփան Գրիգորյանը:

Երկրորդ կարևոր փոփոխությունն, ըստ նրա, կապված է խոստումների հետ: Ըստ նրա, հայտարարություններ, կարծիքներ էին հնչում, որ Եվրասիական  Միությանն անդամակցելու ենք Լեռնային Ղարաբաղի հետ, Հայաստանին 5-6 միլիարդ գումար տրամադրելու մասին էր խոսվում և, ընդհանուր առմամբ, կոնկրետ հարցեր էին քննարկվում: «Այժմ տեսնում ենք, որ ո՛չ Լեռնային Ղարաբաղն է Հայաստանի հետ ինտեգրվելու ՄՄ, ո ՜չ էլ կոնկրետ գումարների մասին է խոսքը գնում»,-նշեց բանախոսը:

Ստեփան Գրիգորյանը կարծում է, որ մեծ դիսկուրս է պետք բացել և՛ խորհրդարանում, և՛ խորհրդարանից դուրս և տարատեսակ քննարկումների անհրաժեշտությունը շատ մեծ է:

«Չեմ բացառում, որ պետք է վերադառնանք թարմացնելու ԵՄ-ի հետ Հայաստանի ասոցացման պայմանագրի շուրջ քնարկումներին՝ ցույց տալով Ռուսաստանին մեր դժգոհությունները»,-նշեց Ստեփան Գրիգորյանը:

Ղրղզստանն, ըստ նրա, սրա լավագույն օրինակն էր: Հրաժարվելով ստորագրել ՄՄ-ին անդամակցելու պայմանագիրը՝ այդ երկրի ղեկավարները պատճառաբանեցին դա նրանով, որ ՄՄ-ին անդամակցությունը իրենց երկրի տնտեսությանը առաջին փուլում մեծ վնաս կհասցնի և արդյունքում կորզեցին մեծ գումար իրենց պետության համար, իսկ մայիսի 29-ին, ըստ Ստեփան Գրիգորյանի, Հայաստանի ղեկավարության համար  շատ բաներ անակնկալ էին: «Ղրղզստանի օրինակը պետականամետության դասական օրինակ էր, իսկ մայիսի 29-ը այս տեսանկյունից մայիսի 28-ից ավելի կարևոր դաս եղավ Հայաստանի համար»:

Իսկ «Անկախ»-ի այն հարցին, թե չափազանցվա՞ծ  են այն խոսակցությունները, թե այս հարցում ընդվզման դիմաց կարող ենք Լեռնային Ղարաբաղի գնով վճարել, բանախոսը պատասխանեց. «Ասում էին ՄՄ-ին անդամակցելով՝ Լեռնային Ղարաբաղի հարցը վերջնականապես կլուծվի, իսկ իրականում հակառակն է. անդամակցությունը, տեսնում ենք, հանգեցնում է նրան, որ Հայատանից պահանջվում է անդամակցել ՄՄ՝ առանց Լեռնային Ղարաբաղի»,- նշեց Ստեփան Գրիգորյանը:

Եվրոպայի նախարար Դեյվիդ Լիդինգթոնը մայիսի 12-ի իր ելույթում ասել է.

«Այսօր լրանում է Լեռնային Ղարաբաղի հրադադարի պայմանագրի 20 տարին: Չնայած այն վերջ դրեց կատաղի մարտերին, սակայն իրական խաղաղության դեռ պետք է հասնել: Դիպուկահարների կրակոցները շարունակում են կյանքեր խլել երկու կողմից էլ, և հաճախ կռվող զինվորներն ավելի երիտասարդ են քան գործող հրադադարը: Համամարդկային ճգնաժամը շարունակվում է, քանի որ հազարավոր տեղահանված մարդիկ իրենց ծանր դրության համարժեք լուծում չունեն: Խաղաղությանը հնարավոր է հասնել միայն երկկողմ փոխզիջումներով:

Ներկա սերունդը տեղյակ է միայն հայերի և ադրբեջանցիների միջև հակամարտության մասին ու չգիտի, որ այս երկու ժողովուրդները համատեղ խաղաղ բնակության երկար, ընդհանուր պատմություն ունեն: Խաղաղությունը հնարավոր է միայն, եթե երկու կողմերը ստեղծեն մի իրավիճակ, երբ համաձայնագիրն ընդունելի է իրենց բնակչության կողմից: Ցավոք սրտի այսօր այդ իրավիճակը չէ:

Միացյալ Թագավորությունը մնում է հավատարիմ մարդկանց միավորելու և Հայաստանի, Ադրբեջանի ու Լեռնային Ղարաբաղի հասարակությունների փոխըմբռնումը զարգացնելու իր գործունեությանը: Անհատական մակարդակում շփումները և խաղաղություն կառուցողները, ովքեր ապահովում են այդ կապերի շարունակականությունը, հանդիսանում են խաղաղության ու հաշտեցման ցանկացած գործընթացի կարևոր բաղադրիչ:

Միացյալ Թագավորությունը աջակցում է Մինսկի խմբի համանախագահների աշխատանքին, ովքեր ջանում են նպաստել խաղաղության համաձայնագրի առաջընթացին: Ամերիկացի համանախագահ, դեսպան Ջեյմս Ուորլիքը մայիսի 7-ին նորից հստակ նշեց այն բաղադրիչները՝ ներառյալ գրավյալ տարածքների վերադարձը և Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակի վերաբերյալ ազատ կամաարտահայտման ընդունումը, որոնք պայմանավորվածության մաս կկազմեն: Հուսով եմ, որ երկու երկրների ղեկավարներն էլ քաղաքական խիզախություն կցուցաբերեն՝ իրականացնելու այս լուծումը Հայաստանի, Ադրբեջանի և Լեռնային Ղարաբաղի ժողովուրդների համար:»

Միջազգային խաղաղության Քարնեգի հիմնադրամ

Չորեքշաբթի, 7-ը մայիսի, ժամը 9:00

Հարգելի հյուրեր, տիկնայք և պարոնայք,

Շնորհակալություն, որ այսօր այստեղ եք ինձ հետ միասին: Ձեզնից ոմանց ես ճանաչում եմ, դուք վերջին ութ ամիսների ընթացքում ինձ համար եղել եք խորհրդատու, գնահատական եք տվել հնչեցված գաղափարներին և ես առանձնակի շնորհակալություն եմ հայտնում ձեզ:

Թույլ տվեք սկսեմ նրանից, որ չեմ ցանկանում վերստին անդրադարձ կատարել հակամարտության պատմությանը: Մեր նպատակը պետք է լինի առաջընթացի պրագմատիկ ճանապարհ գտնելը, որը տևական լուծում կապահովի:

Թեպետ ես այսօր հանդես եմ գալիս որպես ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ԱՄՆ համանախագահ, սակայն ես չեմ խոսում համանախագահների անունից: Ձեզ ուղղված իմ ուղերձը ներկայացնում է ԱՄՆ կառավարության պաշտոնական քաղաքականությունը, որով առաջնորդվում ենք խաղաղության հասնելու հարցում կողմերին օգնություն ցուցաբերելու մեր ներգրավվածության շրջանակում:

Իսկ խաղաղությունը հասանելի է: Կողմերն հասել են մի այնպիսի կետի, երբ հետագա ընթացքի վերաբերյալ դիրքորոշումները շատ բևեռացված չեն: Մի շարք առիթներով նրանք գրեթե եկել են համաձայնության, վերջին նման դրվագն արձանագրվել է 2011թ.: Եվ ամեն անգամ ձախողված հերթական փուլից հետո, երբ անխուսափելիորեն կրկին նստել են բանակցային սեղանի շուրջ, հաջորդ «մեծ գաղափարի» կառուցվածքային տարրերը նման են եղել նախորդին:

Կա սկզբունքների, ըմբռնումների ու փաստաթղթերի մի ամբողջություն, որն արդեն շրջանառվել է և ուրվագծում է համաձայնությունը. և ոչ ոք չի առաջարկել, որ մենք դրանք մի կողմ դնենք: Մարտահրավերն այն է, որ ճանապարհ գտնենք օգնելու կողմերին ձեռնարկել այդ վերջին, համարձակ քայլը մնացյալ տարաձայնությունները կամրջելու ու իրենց ժողովուրդներին ապահովելու խաղաղություն ու կայունություն, որին նրանք արժանի են:

Երկու տասնամյակ սակայն խաղաղությունն անորսալի է եղել: Բոլոր կողմերի միջև անվստահություն կա միմյանց նկատմամբ, և Հայաստանում ու Ադրբեջանում հասակ է առել երիտասարդների  մի սերունդ, որոնք  միմյանց հետ անմիջական շփման հնարավորությունից զրկված են եղել: Շատերն են նշում, որ ավագ սերնդի ներկայացուցիչները հիշում են, որ մի ժամական հայերն ու ադրբեջանցիները կողք-կողքի ապրել են, ու տարաձայնությունները հարթելու համար զենք վերցնելու կարիք չի զգացվել:

Մի առիթով Չերչիլն ասել է. «խաղաղությունը բանակցում ես թշնամուդ հետ, ոչ թե բարեկամիդ հետ»: Ցանկացած բանակցության հաջողության գրավականն այն է, որ բոլոր կողմերը գան այն եզրահանգման, որ մի բան շահում են, իսկ հայերի ու ադրբեջանցիների պարագայում կասկածից վեր է, որ համաձայնությունը բարգավաճման մի նոր դարաշրջան կբացի ողջ տարածաշրջանում: Խաղաղությունից բխող օգուտները շատ ավելին են, քան այն ինչ վճարում ենք շարունակաբար փակուղում գտնվելու դիմաց, և այն հնարավորություն կընձեռի խուսափել թշնամանքի վերականգնման աղետալի հետևանքներից:

Հայաստանն անմիջապես կշահի բաց սահմաններից, ավելի մեծ անվտանգությունից, առևտրի, ուղևորությունների և իր բոլոր հարևանների հետ կապերի նոր հնարավորություններից:

Ադրբեջանը կկարողանա վերացնել այն հիմնական խոչընդոտը, որ կանգնած է իր` որպես համաշխարհային խաղացող, տարածաշրջանային առևտրային կենտրոն և անվտանգության ոլորտի ամուր գործընկեր կայանալու ճանապարհին` միաժամանակ հաշտեցման ու վերադարձի հեռանկար բացելով հարյուր հազարավոր փախստականների ու ներքին տեղահանված անձանց համար:

Իսկ Լեռնային Ղարաբաղում բնակվող հազարավոր մարդիկ կկարողանան ազատվել  մեկուսացման ու կախվածության կապանքներից:

Խաղաղության համաձայնագիրը՝ պատշաճ կերպով մշակված ու իրականացված, վերջ կդնի նաև սահմանի ու շփման գծի երկայնքով մարդկային կորուստների  ողբերգական ու կայուն շարքին թե՛ զինվորական, թե՛  քաղաքացիական անձանց շրջանում: Թվերը դժվար է հստակ նշել, սակայն արդեն իսկ այս տարվա ընթացքում կրակագծում մեկ տասնյակից ավել մարդիկ զոհվել են, իսկ վիրավորվածների թիվը նույնիսկ ավելին է: Սա անընդունելի է:

Ոչ պակաս կարևոր է այն մեծ ֆինանսական բեռը, որը մարտական պատրաստականության ու սպառազինությունների մրցավազքի արդյունքում կրում են պետական բյուջեները. դա խաղաղության շահաբաժինն է, որը առավել արդյունավետ օգտագործման դեպքում  ինքնին ի զորու է փոխել իրավիճակը թե Հայաստանի, թե Ադրբեջանի համար:

Հաջորդ շաբաթ նշում ենք հրադադարի համաձայնագրի ստորագրման 20 տարին: Թեպետ կարող ենք հպարտանալ, որ կարողացել ենք խուսափել բացահայտ պատերազմի վերսկսումից, սակայն պետք է նաև համաձայնենք, որ ներկայիս իրավիճակն անընդունելի է ու երերուն:

Անվերջ բանակցություններ, բռնության պարբերական պոռթկումներ, Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղում բնակվողների մեկուսացում, հուսահատություն Ադրբեջանում և վրդովմունք վերջինիս ներքին տեղահանվածների շրջանում. սա խաղաղության ու կայունության բաղադրատոմսը չէ, սա նաև բարգավաճման ուղին չէ:

Տարածաշրջանի մարդիկ արժանի են ավելի լավին:

…

Այս աշխատանքը ես սկսեցի անցյալ տարվա սեպտեմբերին՝ այցելելով տարածաշրջան և հանդիպում ունենալով երկու նախագահների ու նրանց արտգործնախարարների հետ  Բաքվում և Երևանում: Ես նաև եղա Լեռնային Ղարաբաղում՝ միանալով դեսպան Անջեյ Կասպրչիկի թիմին, որն իրականացնում էր ԵԱՀԿ հերթական մշտադիտարկումը շփման գծի երկայնքով՝ Աղդամի ու Գինդարխի ճանապարհների միջև ընկած հատվածում:

Ես թիմին միացա շփման գծի արևմտյան կողմում և առաջին անգամ ռազմաճակատի գիծը տեսա: Ես տեսա այն դժգույն իրականությունը, որ ծառացած է այս գծի երկու կողմերում գտնվող զինվորների առաջ, ովքեր ապրում և աշխատում են խրամատների ու դիրքերի ետևում և միմյանցից բաժանված են միայն փշալարերով ու ականապատ տարածքներով:

Կողմերն ապրում են դիպուկահարների կրակոցների ու ականների պայթելու վախն իրենց սրտերում: Նրանք մտահոգված են շփման գծին կամ հայ-ադրբեջանական միջազգային սահմանին «շատ մոտ» գտնվող քաղաքացիական բնակչության կյանքով, արոտավայրերի ու դաշտերի, գերեզմանների ու շենքերի հասանելիության հարցերով:

ԵԱՀԿ դիտորդներն աշխատել են երկու տասնամյակ՝ աչքերը պահելով այս փխրուն խաղաղության վրա, սակայն չունենք իրավասություն կամ ռեսուրսներ վերջ դնելու հաճախակի արձանագրվող դժբախտ դեպքերին, կամ էլ բացահայտելու  պատասխանատուներին:

Կողմերն ամեն տարի հրադադարի խախտման մասին հազարավոր հաղորդումներ են  ներկայացնում , սակայն մենք անկարող ենք գտնվել համաձայնության գալ որևէ միջոցի շուրջ, որը կնվազեցներ այդ դրսևորումները:

Ես նաև Լեռնային Ղարաբաղում եմ եղել, որտեղ հանդիպել եմ դե-ֆակտո իշխանությունների հետ, լսել նրանց դիրքորոշումները: Եկող շաբաթ կրկին նախատեսում եմ լինել այնտեղ՝ մյուս համանախագահների հետ միասին: Կասկածից վեր է, որ տևական խաղաղության ցանկացած համաձայնություն հաջողված համարվելու համար պետք է արտացոլի բոլոր կողմերի դիրքորոշումները:

Մայրաքաղաքներում ես առավել հուսադրող ուղերձներ եմ լսել: Երկու նախագահներն էլ ցանկանում են առաջընթաց ունենալ: Երկուսն էլ համաձայն են, որ վերջին տարիների ընթացքում բանակցված փաստաթղթերը պարունակում են համաձայնության ընդհանուր գծերը:

Համանախագահներն անցյալ տարվա նոյեմբերին Վիեննայում ընդունեցին նախագահներին: Դա 2012թ. հունվարից հետո նախագահների առաջին հանդիպումն էր, և նրանց առաջին դեմառդեմ հանդիպումը 2009թ. ի վեր:  Նրանց խոսակցությունը, առաջընթացի ուղի գտնելու հանձնառության մասին հայտարարելը  հուսադրող էր մեզ համար: Դրանից հետո մենք տասը տարբեր առիթներով հանդիպել ենք արտգործնախարարների հետ՝ մեկի կամ երկուսի հետ միասին, որպեսզի քննարկումը շարունակվի:

Այնուհանդերձ, հստակ է, որ միայն նախագահներն են,  որ ի զորու են իրենց երկրների համար նման փոխակերպող հետևանքներ ունեցող համաձայնություն կնքել: Միացյալ Նահանգները երկու ղեկավարներին համառորեն հորդորել է կրկին հանդիպում ունենալ առաջիկայում և օգտագործել այս հնարավորության պատուհանը, երբ խաղաղությունը հնարավոր է:

…

Երբ ես անցյալ տարի աշնանը առաջին անգամ ուղևորվեցի Բաքու և Երևան, ես  փոխանցեցի Նախագահ Օբամայի գրավոր հավաստիքներն ու վերահաստումն առ այն, որ Միացյալ Նահանգները պատրաստ է շարունակել խաղաղության հաստատմանն ուղղված ջանքերը ` որպես Մինսկի խմբի համանախագահ և որպես երկու պետությունների  սերտ գործընկեր: Փոխզիջումների շրջանակն այդ պահի դրությամբ արդեն իսկ հաստատված էր, և իմ ուղերձն այն էր, որ ժամանակն է նորովի ջանքեր գործադրել տարածաշրջանում խաղաղություն հաստատելու համար:

Թույլ տվեք ներկայացնել «հաստատված» փոխզիջման հիմնական տարրերը, որոնք բոլորն էլ հանրայնացվել են նախագահներ Օբամայի, Մեդվեդևի և Սարկոզիի 2009թ. Լ՛Ակիլայի և 2010թ. Մուսկոկայի համատեղ հայտարարություններում հիշատակվելով: Այս սկզբունքներն ու տարրերը կազմում են Մինսկի խմբի ու Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության վերաբերյալ ԱՄՆ քաղաքականության հիմքը:

Պայմանավորվածության առանցքը ՄԱԿ-ի խարտիան է ու համապատասխան փաստաթղթերը և Հելսինկյան եզրափակիչ ակտի հիմնարար սկզբունքները: Մասնավորապես, մեր ուշադրության կենտրոնում են այն սկզբունքներն ու հանձնառությունները, որոնք վերաբերում են ուժի կամ ուժի սպառնալիքի չկիրառմանը, տարածքային ամբողջականությանը և ազգերի հավասար իրավունքներին ու ինքնորոշմանը:

Այդ հիմքի վրա կառուցելով ՝ կան վեց տարրեր, որոնք պետք է խաղաղության համաձայնագրի մաս կազմեն, եթե ուզում ենք, որ այն տևական լինի: Այս տարրերի հերթականությունը և դրանց հետ կապված մանրամասներն, անշուշտ, բանակցությունների միջոցով պետք է որոշվեն, սակայն դրանք պետք է դիտարկվեն որպես անբաժանելի ամբողջականություն: Որոշ տարրեր պահելու, որոշ տարրեր դուրս թողնելու ցանկացած փորձ անհնարին կդարձնի հավասարակշռված լուծման հասնելը:

Առանց որոշակի հերթականության ներկայացնեմ այդ տարրերը.

Առաջին, հաշվի առնելով Լեռնային Ղարաբաղի բարդ պատմությունը՝ կողմերը պետք է համաձայնության գան, որ վերջնական իրավական կարգավիճակի որոշումը պետք է իրականացվի փոխադարձաբար համաձայնեցված և իրավական ուժ ունեցող կամաարտահայտման միջոցով ապագայում: Սա ընտրովի տարբերակ չէ: Միջանկյալ կարգավիճակը կլինի ժամանակավոր:

Երկրորդ, նախկին Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Հանրապետության սահմաններում գտնվող տարածքը, որը չի վերահսկվում Բաքվի կողմից, պետք է ստանա միջանկյալ կարգավիճակ, որի համար առնվազն պետք է ապահովված լինեն անվտանգության երաշխիքներ և ինքնակառավարում:

Երրորդ, Լեռնային Ղարաբաղը շրջապատող գրավյալ տարածքները պետք է վերադարձվեն Ադրբեջանի վերահսկողությանը: Ադրբեջանի ինքնիշխանության նկատմամբ հարգանքի բացակայության պայմաններում կարգավորում չի կարող լինել և Ադրբեջանի ինքնիշխանության ճանաչումն այդ տարածքների նկատմամբ պետք է վերականգնվի:

Չորրորդ, պետք է լինի միջանցք, որը կկապի Հայաստանը Լեռնային Ղարաբաղի հետ: Այն պետք է բավարար լայնություն ունենա, որպեսզի անվտանգ անցում ապահովվի, բայց այն չի կարող ընդգրկել Լաչինի ողջ շրջանը:

Հինգերորդ, տևական կարգավորման ներքո պետք է ճանաչվի ներքին տեղահանվածների ու փախստականների իրենց նախկին բնակավայր վերադառնալու իրավունքը:

Եվ վերջապես վեցերորդ, կարգավորմամբ պետք է ապահովվեն անվտանգության միջազգային երաշխիքներ, ինչը կներառի խաղաղապահ գործողություն: Չկա այնպիսի սցենար, որտեղ խաղաղությունն ապահովվի առանց լավ մշակված ու բոլոր կողմերի վստահությունը վայելող խաղաղապահ գործողության:

…

Ժամանակն է, որ կողմերը հանձնառություն ստանձնեն ձեռնամուխ լինելու խաղաղության բանակցություններին՝ հիմք ընդունելով մինչ օրս կատարած աշխատանքը: Անիրատեսական է կարծել, որ ժամանակ առ ժամանակ տեղի ունեցող հանդիպումներն ինքնին բավական են տևական խաղաղություն հաստատելու համար:

Երբ այս բանակցությունները մեկնարկեն, կողմերը ոչ միայն պետք է վերահաստատեն հրադադարը պահպանելու իրենց հանձնառությունը, այլ նաև ձեռնարկեն երկար սպասված և հույժ անհրաժեշտ անվտանգության համար վստահության ձևավորման միջոցներ:

Երբ մենք լծվենք խաղաղության բանակցություններին, գործնական հարցերի ավելի լայն շրջանակ կարող ենք ներկայացնել, որոնցից կշահեն բոլոր կողմերը: Կձևավորվեն տնտեսական և կոմերցիոն խթաններ. կվերականգնվեն էներգետիկ, տրանսպորտային և հեռահաղորդակցության կապերը, կլինեն ուղևորություններ ու ժողովուրդների միջև շփումներ ապահովող ծրագրեր, որոնք կսկսեն հակակշիռ ապահովել ներկայումս գերակայող վտանգավորության աստիճանի հասնող միակողմանի պատմություններին:

Մինսկի խմբի համանախագահներին համախմբում է խնդրի խաղաղ կարգավորման հասնելու հարցում կողմերին օգնելու ընդհանուր նպատակը: Մենք մտադիր ենք աշխատել Մինսկի խմբի շրջանակում՝ որպես հակամարտության կարգավորման հիմանական օղակ: Միացյալ Նահանգներն ու Ռուսաստանը Ֆրանսիայի հետ միասին ընդհանուր հանձնառություն են ստանձնել Լեռնային Ղարաբաղի խաղաղության ու անվտանգության մասով: Միացյալ Նահանգները պատրաստ է օգնել և անել այն ամենը, ինչ կարող է: Մենք նաև կոչ ենք անելու Միացյալ Նահանգներում և աշխարհի այլ երկրներում գտնվող սփյուռքի համայնքներին հանդես գալ խաղաղության հաստատման դիրքերից և օգնել վերջակետ դնելու այս հակամարտությանը:

Իհարկե, առաջին քայլը ձեռնարկելը Հայաստանի ու Ադրբեջանի կառավարությունների խնդիրն է: Նրանք պետք է դիտարկեն այն միջոցները, նույնիսկ միակողմանի միջոցները, որոնք ի ցույց կդնեն առաջընթացի իրենց մղումը, լարվածությունը թուլացնելու ու բանակցային մթնոլորտը բարելավելու հանձնառությունները: Նրանք պետք է կրճատեն թշնամական հռետորաբանությունը և բնակչությանը նախապատրաստեն խաղաղության և ոչ պատերազմի:

Տևական կարգավորման հարցում անբաժանելի ու ոչ պակաս կարևոր են ադրբեջանցիների ու հայերի միջև կապեր, շփումներ ապահովող ժողովրդական դիվանագիտության ջանքերը: Այս կարգի ծրագրերը կարող են օգնել երկու երկրների քաղաքացիներին պատրաստվել խաղաղությանը և հաշտվել անցյալի ցավերի հետ: Ակնկալում ենք, որ կողմերը կօժանդակեն այն անձանց և կազմակերպություններին, որոնք պատրաստ են աշխատել ժողովրդական դիվանագիտության ու մարդկանց շփումներին ուղղված ծրագրերում:

Հուսով եմ, որ դուք կաշխատեք մեզ հետ տևական խաղաղության հարցն առաջ տանելու ուղղությամբ: Համանախագահների մանդատն է նպաստել բանակցություններին, սակայն մենք բոլորս պետք է աջակցենք ակտիվ քաղաքացիներին, աշխարհիկ ու կրոնական առաջնորդներին, հասարակական կազմակերպություններին, ԶԼՄ-ներին և բոլոր մյուսներին, ովքեր հետամուտ են այս նպատակներին: Տևական խաղաղություն կերտելիս հիմքում սոսկ թուղթը չէ, այլ վստահությունը, հավատ ընծայելը և երկու երկրների ժողովուրդների մասնակցությունը:

Եկեք աշխատենք միասին, որպեսզի խաղաղության պահանջարկ ձևավորենք: Եկեք պահանջատեր լինենք այն օգուտներին, որ խաղաղ կարգավորումը կբերի տարածաշրջանի բոլոր մարդկանց համար:

Շնորհակալություն:

Անկախ

Մարտի 28-30-ը Ծաղկաձորի երիտասարդական կենտրոնում համախմբվել էին ԼՂՀ և ՀՀ երիտասարդական ու ուսանողական կազմակերպությունների շուրջ 65 ներկայացուցիչներ։ Նախաձեռնությունը Հայաստանի երիտասարդական հիմնադրամինն էր։

Դեռևս 2013թ. հոկտեմբերին Հայաստանի երիտասարդական հիմնադրամը կազմակերպել էր ՀՀ երիտասարդական և ուսանողական կառույցների ղեկավարների ու ներկայացուցիչների այցելություն Լեռնային Ղարաբաղ՝ երկու երկրների երիտասարդների միջև համագործակցությունն էլ ավելի ընդլայնելու, միմյանց խնդիրները հասկանալու, անելիքներն ու ծրագրերը համատեղ քննարկելու և լուծումներ տալու համար։ Արցախյան այս այցելության ընթացքում էլ պայմանավորվածություն ձեռք բերվեց, որպեսզի հայաստանյան ուսանողական կառույցները տարվա մեջ գոնե մեկ ծրագիր իրականացնեն Արցախում, ինչպես նաև՝ հնարավորություն տալ արցախցի երիտասարդներին այցելել Հայաստան, ծանոթանալ տեսարժան վայրերին ու մասնակից դառնալ որոշակի դասընթացների։ Այս տարվա ընթացքում արդեն իսկ ՀՀ ուսանողական կառույցները մի քանի ծրագրեր իրականացրել են Լեռնային Ղարաբաղում, պաշտպանության բանակի զորամասերում։

Մարտի 28-30-ն Արցախի բուհերի ուսանողական կառույցների ներկայացնող երիտասարդները Ծաղկաձորում անցկացված դասընթացի շրջանակներում ծանոթացան հասարակական աշխատանքի, ուսանողական ինքնակառավարման առանձնահատկություններին, հայաստանցի իրենց գործընկերների հետ իրականացրին փորձի փոխանակում։

Արցախի պետական համալսարանի ուսանողական վարչության նախագահ Հարութ Մնացականյանի տեղեկացմամբ` ԼՂՀ հասարակական կազմակերպությունները վերջին 3-4 տարիների ընթացքում ավելի են ակտիվացրել իրենց գործունեությունը։ ՙՄեր երիտասարդների մոտ հասարակական աշխատանքի փորձի որոշակի պակաս կա։ Այդ առումով հետաքրքիր է փոխգործակցությունը հայաստանյան, ինչու չէ, նաև միջազգային կազմակերպությունների հետ։ Ինչ վերաբերում է ուսանողական ինքնակառավարման մարմիններին, ապա վերջիններս սերտ համագործակցում են միմյանց և Արցախի հասարակական կազմակերպությունների հետ։ Համատեղ ուժերով իրականացնում ենք համաքաղաքային, համապետական բազմաթիվ ծրագրեր՚,- նշում է Հարութ Մնացականյանը։ Խոսելով արցախցի երիտասարդների խնդիրների մասին՝ նա առանձնացրեց երիտասարդական աշխատանքի փորձի, ուսանողական մարմինների ինքնավարության պակասը։ ՙԽորհրդային տարիներից մնացած վարչահրամայական համակարգով ղեկավարվելու պրակտիկան այսօր ընդունելի չէ երիտասարդական դաշտում, որը պետք է ավելի ինքնատիպ, ստեղծարար լինի, որպեսզի կարողանա երիտասարդի առօրյան ճիշտ կազմակերպել, ամրապնդել ազգային արժեքների պահպանումը։ Իհարկե, կա նաև ֆինանսի խնդիր, թեև այս գործոնը ես ավելի փոքր եմ համարում, քանի որ եթե կա հետաքրքիր գաղափար, կարելի է կյանքի կոչել նաև փոքր գումարներով՚,- եզրափակեց Արցախի պետական համալսարանի ուսանողական վարչության նախագահը։

 Անկախ

Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահներ Սերժ Սարգսյանն ու Իլհամ Ալիևը մարտի 24-25 Հաագայում ընթացող միջուկային անվտանգության հարցերով գագաթնաժողովի շրջանակներում զրուցել են: Այս մասին տեղեկացրել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ամերիկացի համանախագահ Ջեյմս Ուորլիքը, հաղորդում է ադրբեջանական “Վեստի” լրատվական կայքը:

“Հայաստանի եւ Ադրբեջանի նախագահները զրուցել են Հաագայում միջուկային անվտանգության հարցերով գագաթնաժողովի շրջանակներում: Արդյո՞ք նրանք իսկապես հավատարիմ են Լեռնային Ղարաբաղում խաղաղության հաստատման համար ուղի գտնելուն”,-գրել է Ուորլիքը “Թվիթերի” իր էջում:

Հայաստանի առողջապահության նախկին նախարար Հարություն Քուշկյանը նշանակվել է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության առողջապահության նախարար: Այս մասին NEWS.am-ի թղթակցի հետ զրույցում ասաց ԼՂՀ նախագահի մամուլի քարտուղար Դավիթ Բաբայանը:

Նա նշեց, որ նշանակումը եղել է այսօր եւ արդեն ԼՂՀ վարչապետը Հարություն Քուշկյանին ներկայացրել է առողջապահության նախարարության անձնակազմին:

 Անկախ

 ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ամերիկացի համանախագահ Ջեյմս Ուորլիքն  իր «Twitter»-յան էջում գրել է, թե Շվեդիայի խորհրդարանը կոչ է անում խաղաղություն հաստատել Լեռնային Ղարաբաղում: «Շվեդական խորհրդարանի միջազգային հարցերի հանձնաժողովը շահագրգռված է Լեռնային Ղարաբաղում խաղաղության հաստատմամբ»,-գրել է նա:

Նշենք, որ օրեր առաջ Ուորլիքը հայտնել էր, որ ԵԱՀԿ Մինսկի հանձնախումբը խորհրդակցություն կանցկացնի Շվեդիայի կառավարության հետ:

Ադրբեջանի խորհրդարանի փոխխոսնակ Զիաֆեթ Ասկերովը անրադարձել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի գործունեությանը: “Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման հարցով զբաղվող ԵԱՀԿ Մինսկի խումբն արդյունք չի տալիս: Մենք 20 տարի՞ էլ պիտի սպասենք Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության լուծմանը: Սա “մեռած” խումբ է”, հայտարարել է ադրբեջանցի պաշտոնյան:

Ինչպես հաղորդում է ադրբեջանական “ԱՊԱ” գործակալությունը, նա հայտարարել է, թե այդ հակամարտության կարգավորման ժամկետը կապ ունի Ադրբեջանի հզորության հետ։

Անկախ

Մոլդովայի քաղաքացի Կոնստանտին Մոսկովիչը դիմել է Ադրբեջանի իշխանություններին՝ խնդրելով իր անունը հանել երկրի արտաքին գործերի նախարարության կողմից կազմած “անցանկալի անձանց” ցանկից։

Ինչպես տեղեկացնում է ադրբեջանական “ԱՊԱ” գործակալությունը, Մոսկովիչի անունը ցուցակում հայտնվել էր այն բանի համար, որ նա խախտել էր “Պետական սահմանի” մասին ադրբեջանական օրենքն ու այցելել Լեռնային Ղարաբաղ։

Մոլդովայի ժողովրդական արտիստի նամակում նշված է, որ նա Լեռնային Ղարաբաղ այցելել է որոշակի նպատակով և պարտավորվում է այլևս չխախտել Ադրբեջանի օրենքները։

ԱԳ նախարարությունից տեղեկացրել են, որ Մոկովիչի դիմումը կքննարկվի համապատասխան կարգով։

Առանց Ադրբեջանի հետ համաձայնեցնելու Լեռնային Ղարաբաղ այցելած մարդիկ ներառվում են Ադրբեջանի արտգործնախարարության “պերսոնա նոն գրատա” ցուցակում, որում ներառվել է 335 օտարերկրացի:

Ադրբեջանի արտգործնախարար Էլմար Մամեդյարովը Մյունխենում գերմանական հանրային հեռուստատեղության գլխավոր խմբագրի օգնականի հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարել է, որ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության լուծման համար առաջին հերթին անհրաժեշտ է, որպեսզի Հայաստանը իր զորքերը դուրս բերի «օկուպացված ադրբեջանական հողերից»: Հանդիպման ընթացքում Մամեդյարովը խոսել է նաև Ադրբեջանի արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունների, անկախությունից հետո երկրի սոցիալ-տնտեսական առաջընթացի և ձեռքբերումների մասին:

Անկախ

ԱՄՆ-ի Պետքարտուղարության մամլո ծառայության ներկայացուցիչ Մերի Հարֆը հայտարարել է, որ ուժի գործադրումը չի լուծի Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության հարցը: «Մենք տեսել ենք հաշվետվությունները և ցավում ենք մարդկային կորուստների համար ամեն տեղ և իհարկե այստեղ: Մեր դիրքորոշումը մնում է նույնը՝ ուժի կիրառմամբ կոնֆլիկտը չի լուծվի: Մենք բոլոր կողմերին կոչ ենք անում զերծ մնալ ուժի կամ սպառնալիքի կիրառումից»,-նշել է Հարֆը:
Պետքարտուղարության աշխատակիցը ասել է, որ ԱՄՆ-ը շարունակում է աշխատել Հայաստանի և Ադրբեջանի հետ հակամարտության խաղաղ հանգուցալուծմանը հասնելու համար:

 Անկախ

Ինչպես հաղորդում է թուրքական «Հաբերլերը»՝ Ադրբեջանում Թուրքիայի դեսպան Իսմայիլ Ալպեր Ջոշքունը հայտարարել է, թե Ֆրանսիայի նախագահ Ֆրանսուա Օլանդը՝ հունվարի 27-28-ին Թուրքիա կատարելիք պաշտոնական այցի շրջանակներում երկկողմ հարաբերություններից և Թուրքիայի ԵՄ անդամակցության հարցից բացի քննարկվելու է նաև Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության խնդիրը: «Ֆրանսիան հանդիսանում է Թուրքիայի վաղեմի դաշնակիցը և բարեկամական եվրոպական երկիր: Սակայն, ցավոք, Ֆրանսիան ոչ վաղ անցյալում բացասական դեր խաղաց Թուրքիայի Եվրամիությանը անդամակցելու գործում: Ակնկալում ենք, որ երկկողմանի հարաբերությունները էլ ավելի կզարգանան: Հույս ունենք, որ Ֆրանսիան Թուրքիայի Եվրոմիությանը անդա դառնալու հարցում ավելի կառուցողական քաղաքականություն կվարի»:

Դեսպանի խոսքերով՝ Ֆրասիայի նախագահը Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի հետ հանդիպման ժամանակ կքննարկի նաև Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության խնդիրը: «Լեռնային Ղարաբաղի խնդիրը մենք համարում ենք կարևոր գործոն ոչ միայն թուրք-ֆրանսիական, այլև աշխարհի տարբեր երկրների հետ հարաբերություններում: Ազգային շահերի տեսանկյունից գոյություն ունի երկու կարևոր խնդիր` Հյուսիսային Կիպրոսի և Լեռնային Ղարաբաղի խնդիրները: Այս թեման անպայման քննարկվելու է երկու ղեկավարների հանդիպման ժամանակ»,- ասել է դեսպան Ջոշքունը:

Անկախ

Այսօր, բացելով  Կառավարության նիստը, վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը  խոսքը տվել է ՀՀ պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանին, որպեսզի նա տեղեկություն տա վերջին օրերին հանրության ուշադրության կենտրոնում գտնվող հարցերի շուրջ: «Նախարարը երեկ մասնակցում էր նաև մեր հերոս զինվորի հուղարկավորության արարողությանը, ու նաև դրանով պայմանավորված հասարակության ուշադրության կենտրոնում է գտնվում այդ խնդիրը, – հավելել է վարչապետը: – Ցավով պետք է նշենք, որ հաճախ լինում են մեկնաբանություններ, որոնք իրականության հետ ոչ մի կապ չունեն, ուստի պաշտպանության նախարարի պարզաբանումը, կարծում եմ, բոլորիս համար օգտակար կլինի»:
ՀՀ պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյան. «Պարոն վարչապետ, տեղեկացնեմ, որ հունվարի 19-ի լույս 20-ի գիշերը հակառակորդի հատուկ ստորաբաժանումների կողմից կատարված դիվերսիոն գործողությունների անհաջող փորձից հետո, երբ հակառակորդը կրեց կորուստներ, տվեց զոհեր, վիրավորներ և հետ քաշվեց, իհարկե, մեր դիրքապահ զինծառայողների և կրտսեր սերժանտ Արմեն Հովհաննիսյանի հմուտ գործողությունների և անձնուրացության շնորհիվ, Ադրբեջանի դիրքերում որոշակի լարվածություն կա: Այն արտահայտված է կրակոցներով և նաև որոշակի խուճապահար գործողություններով, քանի որ մտավախություն կա, որ մենք արժանի պատասխան կտանք: Նաև կրակոցներով արտահայտված որոշակի լարվածություն կա ոչ միայն Լեռնային Ղարաբաղի շփման գծում, այլ նաև Հայաստանի Հանրապետության հյուսիս-արևելյան սահմանում: Գիտեք, որ մենք անկանոն կրակոցներին չենք պատասխանում, պատասխանում ենք միայն նպատակային և դիպուկահարների կրակոցներին: Այսօր իրավիճակը շփման գծում և մեր սահմաններում վերահսկելի է, մեր դիրքապահները իրենց խնդիրը կատարում են ամենօրյա զգոն ռեժիմի համաձայն և մեր ժողովուրդը որևէ մտավախություն չպետք է ունենա, որովհետև մեր զինծառայողները, ինչպես կատարել են իրենց խնդիրները, այնպես էլ պատշաճ կերպով կատարում են»:

Մեծ Բրիտանիայի եվրոպական հարցերով նախարար Դևիդ Լիդինգտոն Կիևում ԵԱՀԿ-ի անդամ երկրների արտգործնախարարների նիստի ժամանակ հայտարարել է, որ իրենք Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության լուծման գործում տեսնում են քաղաքական կամքի դռսևորման անհրաժեշտությունը: Նրա խոսքերով՝ ԵԱՀԿ-ի մեջ մտնող երկրների տարածքային կոնֆլիկտների, այդ թվում և ԼՂ հակամարտության հարցի լուծման համար անհրաժեշտ է իրական քայլերի ձեռնարկում:

Այսօր Վիենայում ԵԱՀԿ-ի մշտական հանձնաժողովի նստաշրջանում ԵԱՀԿ-ում ԱՄՆ-ի ներկայացուցիչ Դանիել Բերը հայտարարել է, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահների հանդիպումը կարող է նոր լիցք հաղորդել Լեռնային Ղարաբաղի խնդրի կարգավորման գործընթացին: «Մենք ողջունում ենք Ադրբեջանի և Հայաստանի նախագահների հադիպելու ցանկությունը, ինչպես նաև Լեռնային Ղարաբաղի հինախնդրի կարգավորմանը ուղղված հետագա քայլերի քննարկումը: Այժմ եկել է ժամանակը, որպեսզի կողմերը խոսքերից անցնեն գործի:ԱՄՆ-ն, որպես Մինսկի խմբի համանախագահ, շարունակելու է հավատարիմ մնալ այս խնդրի խաղաղ կարգավորման սկզբունքին»,-նշել է Բերը:

Բերի խոսքերով՝ ԱՄՆ-ն ողջունում է ԵԱՀԿ համանախագահների գործունեությունը, որոնք շարունակում են բանակցել հակամարտող կողմերի հետ:     «Լեռնայի Ղարաբաղի հիմնախնդրի լուծման համար այլընտրանք չկա, այն պետք է լուծել խաղաղ ճանապարհով», – ասել է Դանիել Բերը: