Ուկրաինայի պաշտպանության նախարարությունից հայտնել են, որ այսօր Դոնեցկի շրջանում ուկրաինական զինուժի երկու ռազմական ինքնաթիռ են կործանել:

Ինքնաթիռները Sukhoi-25 տեսակի կործանիչներ են եղել: Ինքնաթիռների օդաչուների մասին դեռևս տեղեկություններ չկան:

Պաշտպանության նախարարությունը չի նշել, թե ինչ տեսակի զենքով են կրակել ինքնաթիռների վրա:

Նմանատիպ ինքնաթիռ հրթիռով կործանվել է նաև հուլիսի 16-ին:

Այս նորությունից հետո Ուկրաինայում ԱՄՆ-ի դեսպան Ջեֆրի Փայատը իր մտահոգությունն է հայտնել այն փաստի կապակցությամբ, որ Ռուսաստանը ծանր զինատեսակներ է ներմուծում արևելյան Ուկրաինա, որտեղ էթնիկ ռուսները փորձում են անջատվել Ուկրաինայից:

Այժմ Դոնեցկի մոտակայքում մարտերը շարունակվում են:

 Անկախ

Իրանի նախագահ Հասան Ռոհանին հեռախոսազրույց է ունեցել Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ:

Զրույցի ընթացքում երկու երկրների ղեկավարները քննարկել են Գազայում տեղի ունեցող վերջին զարգացումները և ընդգծել անհրաժեշտ քայլեր ձեռնակելու կարևորությունը:

 «Պաղեստինյան հարցը երբեք չի դադարելու Իրանի համար առաջնահերթ խնդիր լինել: Այժմ այն, ինչ տեղի է ունենում Գազայում,  հակամարդկային ոճրագործություն է, 21-րդ դարի մեծ ողբերգություն: Գազայում կայունության հաստատման համար անհրաժեշտ է տարածաշրջանի բոլոր երկների համագործակցությունը՝ ընդդեմ ծայր առած ծայրահեղականության»,- ասել է Իրանի նախագահը:

Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը, մտահոգիչ և անհանդուրժելի համարելով Գազայում տիրող իրավիճակը, նշել է, որ ազդեցիկ երկրներն իրենց ողջ ջանքերը պետք է գործի դնեն հրադադարի հաստատման համար:

Պուտինը, դրական համարելով Իրան-Ռուսաստան երկկողմ հարաբերություններում նկատվող տեղաշարժը, ընդգծել է տարածաշրջանում անվտանգության հաստատման  հարցում երկու երկրների արդյունավետ համագործակցության անհրաժեշտությունը:

Ռուսաստանի նախագահը նաև անդրադարձել է Իրան-«Վեցնյակ» (ԱՄՆ, Մեծ Բրիտանիա, Ֆրանսիա, Ռուսաստան, Չինաստան և Գերմանիա) այժմ ընթացող միջուկային բանակցություններին և նշել, որ Ռուսաստանը հնարավոր ամեն բան կանի փոխշահավետ վերջնական համաձայնագրի ստորագրման համար:

Ինչպես տեղեկացրել էինք, օրերս Իրանի նախագահ Հասան Ռոհանին հեռախոսազրույց է ունեցել նաև Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի հետ, որի ժամանակ կրկին քննարկվել էր Գազայի հատվածում տիրող իրավիճակը:

Երկու երկրների առաջնորդները կարևորել էին նաև Գազայի հատվածի բնակիչներին մարդասիրական օգնություն հատկացնելու հարցը:

Անկախ

“Մենք հասկանում ենք, որ Ռուսաստան-Վրաստան-Աբխազիա-Հայաստան երկաթգծի գործարկումը անհրաժեշտ է ոչ միայն Հայաստանին, այլ խիստ կարևոր ռազմավարական նշանակություն ունի գերտերությունների, մասնավորապես` Ռուսաստանի,  Իրանի համար”,-Ռուսաստան-Վրաստան-Աբխազիա-Հայաստան երկաթգծի վերագործարկման ներկա հնարավորությունների, հեռանկարների ու հետևանքների մասին այսօր լրագրողների հետ զրուցելիս նշեց քաղաքագետ Սերգեյ Շաքարյանցը:

Քաղաքագետը նշեց, որ երկաթգծի գործարկման մասին հայտարարություններն արվում են հիմնականում Ռուսաստանի  ու Իրանի կողմից: Իսկ Վրաստանի իշխանությունները  անցյալ տարի էին շատ քննարկում այս հարցը, իսկ այս տարի դեռ հայտարարություններով հանդես չեն եկել: Ըստ Շաքարյանցի` Վրաստանը, հնարավոր է, սակայն չդիմանա Ռուսաստանի ու Իրանի ճնշմանը, քանի որ Վրաստանը տարածաշրջանում մնացել է միայնակ, վերջերս նաև կենցաղային հարցերի պատրվակով որոշ ուժեր սադրեցին վրաց-ադրբեջանական բախումները. սա իրականում կենցաղային խնդիր չէ, և ցույց է տալիս, որ Վրաստանը այլևս չի կարող ապավինել թուրք-ադրբեջանական ուժերին:

Սերգեյ Շաքարյանցը եզրակացրեց. “Եթե Ռուսաստանն ու Իրանը ճնշում գործադրեն Վրաստանի վրա, այս երկաթգծի գործարկումը օրերի հարց է: Հայաստանից Ռուսաստան և հակառակը երկաթգծերի միջոցով ապրանքաշրջանառությունն այդքան էլ մեծ չէ, սակայն հարց է ծագում. ինչու՞  են ձգտում Ռուսաստանն ու Իրանը գործարկել երկաթգիծը. նրանց պետք է շատ կայուն, հստակ աշխատող երկաթգիծ, որը բավական արագ կարող է տեղափոխել շատ մեծ քանակությամբ զրահատեխնիկա, իսկ թե ինչի համար, չեմ կարող ասել, բայց նա նշանակում է, որ նրանք իրենց հույսերը կտրել են Ադրբեջանից:

Ըստ բանախոսի` Ադրբեջանը հայտնվել է Ռուսաստանի ու Իրանի արանքում և չգիտի` ուր փախչի:  Մեծ տերությունները, հնարավոր է,  պատերազմական իրավիճակ են ապագայում կանխատեսում այս տարածաշրջանում. դա կարող է լինել Վրաստանում, Իրաքի Քուրդիստանի շրջանում, Արևմտյան Հայաստանում: Իսկ ընդհանուր առմամբ քաղաքագետը հույս ունի` այս երկաթգիծը կշահագործվի ու Հայաստանը կհայտնվի մեծ ռազմավարության մեծ բարձունքում:

Պատմության գրքերի աղքատ էջեր…

“Foreignpolicy” ամսագիրն անդրադառնում է Օբամայի կերպարին, նրա թողած արտաքին քաղաքական ժառանգությանն ու նրա վարած քաղաքականության հետևանքներով ապագայում դասավորվելիք իրադրություններին՝ նշելով, որ

“ԱՄՆ-ի նախագահ Բարակ Օբամայի վարած արտաքին քաղաքականությունը սկսում է ձեռք բերել բացասական պիտակ և համբավ։ Զուրկ տեսլականից, թույլ ու աննպատակամղված, այսպես են որակում նրա քաղաքականությունը որոշ քննադատներ, մյուսները՝ նշում, որ նա հրաժարվել է իր  բարոյական ու ռազմավարական պատասխանատվությունից։ Մյուսները նշում են, սակայն, որ նա ամենաքիչը ուղղել է Աֆղանստանում և Իրանում նախկինում առաջացած հետքերը և երևան է գալիս որպես ոչ ռիսկային ղեկավար, ով  խոսում է ռիկի գնալու պատրաստակամության ու Ամերիկյան առաջնորդության մասին։

Օբաման տհաճ դրություն է ստեղծել, քանի որ բարձրացրել է մարդկանց սպասելիքներն ու կատարելագործել իր հռետորությունն ավելին, քան իր կարողություններն են։ 2009թ.-ին նա Կահիրեում ելույթ է ունեցել ՝ խոսելով այն մասին, որ ԱՄՆ-ի քաղաքականությունը Մերձավոր Արևելքի նկատմամբ հիմնահատակ փոխվելու է։ Նպատակ էր դառնում Իսրայելա-պաղեստինյան հակամարտության լուծումը և այլն։ Կարճ ասած՝ Օբամայի խոսքերի ու անելիքների միջև խորը անդունդ է ստեղծվել, որի հետևանքով էլ արժանահավատությունը նվազում  է։ Նրա վարած շատ քաղաքականություններ ձևափոխման չեն էլ ենթարկվել, այլ միայն որակելի են որպես շփոթեցնող, անհետևողական ու երեսպաշտ։

Նախագահության 1000 օրը քիչ ժամանակ չէ և Օբաման շատ բան կարող է փոխել, սակայն անգամ լավատեսները պետք է փաստեն, որ առկա միտումները այնքան էլ հուսադրող չեն։

Ելնելով առկա դասավորություննրից Օբամայի արտաքին քաղաքական ժառանգությունն ի՞նչ է լինելու։ Փորձենք տեսնել.

Ռուսաստան և Ուկրաինա

Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը կարող է պարտությամբ ավարտել պատերազմը, սակայն այժմ երևում է, որ նա հաղթանակ է տանում բոլոր մարտերում։ Իսկ Օբամայի վարչակազմը, թվում է, չի կարողանում կանգնեցնել Պուտինին։ Արդյունքները ԱՄՆ-ի նախագահի համար նման իրավիճակում դրական չեն կարող լինել։ Աշխարհագրությունն ու Ուկրաինայի դիսֆունկցիան, երևում է, բարեհաճ են Պուտինի քաղաքականությանը, իսկ երկրի ներսում Ռուսաստանի պատմության, կերպարի  մանիպույլացիան, Պուտինի քաղաքական ահռելի հմտությունները Ռուսաստանի համար մարտահրավերներ չեն ստեղծի։ Ռուսաստանը տնտեսապես ու ֆինանսապես “արյունաքամ” է, սակայն Ռուսաստանն առաջ ավելի վատ դրության մեջ էլ է եղել։  Գնալով պարզ է դառնում, Արևմտյան ուժերն անկարող են “այնքան ցավ պատճառել” Ռուսաստանին, որ փոփոխություն բերեն  նրա հաշվարկներում։

Աստեղ դեր ունի միայն աշխարհաքաղաքական շարժընթացը, որում “մի տղան պնդում է այն, ինչն իր կենսական շահերից է բխում, իսկ մյուս տղաները ոչնչ չեն անում”։ Պատմության էջերում այս ամենը լավ ավարտ չի ունենա Օբամայի համար։

Սիրիա

Ասվածի հիմնական մասը վերաբերում է նաև Սիրիայի ճգնաժամին, որ նշանակում էր բարոյական, հումանիտար և ռազմավարական ճգնաժամ ԱՄՆ-ի համար։ ԱՄՆ-ի վարած քաղաքականությունը անբարոյականություն չէր, անբարոյական էր այնքանով, որ թույլ տվեց բարոյական, հումանիտար և այլ գործոնների առաջացում: Եվ չնայած ԱՄՆ-ի դերը Սիրիայի ռազմական դժբախտությունների մեջ բացառող փաստերին` պատմությունը Օբամային չի ների Սիրիայի համար:

Իրաք և Աֆղանստան

Օբաման պետք է վարկ ստանա Ամերիկան այս երկարատև, անեկամտաբեր պատերազմներից դուրս բերելու համար: Գուցե դրանով նրա քաղաքականությունը համարժեք է Ամերիկյան հանրության ձգտումներին ու իր սեփական օրակարգին, սակայն նախագահները խոշոր միավոր են ստանում պատերազմներում հաղթելու և ոչ դրանք տապալելու համար: Պատմությունը Իրաք մտնելու ու Աֆղանստանն ուշադրությունից կորցնելու համար ավելի դաժան Ջորջ Բուշ Կրտսերին է պատժելու, բայց սա էլ չի նշանակում, որ Օբաման պետք է ժառանգի այդ հակամարտությունների շարունակումը, հատկապես, որ դրանց հետևանքները   արյունոտ են, անկայուն ու մշուշոտ:

Արաբա-իսրայելական հակամարտություն

Հակամարտության դադարեցմանն ուղղված ջանքերը, սակայն չեն նշանակում դրա վերջնական լուծում: Բացառելով որևէ շրջադարձային իրադարձություն, որը այժմ չենք կարող կանխատեսել, Օբամայի վարչակազմը ամենայն հավանականությամբ հետևյալ իրավիճակի առջև կկանգնի. լավագույն դեպքում  կառաջանա լարվածության աճ, Ֆաթթահ և Համաս խմբավորումների միավորում, բռնություն և պաղեստինցիների աջակցությունը նրանց` միջազգային հանրության կողմից ճանաչում ստանալու համար:

Իրան

Պատերազմից խուսափելը, այն աննախադեպ խնդրի լուծումը, որ վերաբերում է իրանցիներին ռումբից հետ պահելուն, լուրջ ձեռքբերում կլինի Օբամայի համար:

Սակայն եթե անգամ գործարքը ստացվի մինչև այս տարվա հուլիսի 20-ը կամ այս տարվա վերջում, այն չի ընթանա առանց բարդությունների: Իրանի վարքը Մերձավոր Արևելքում սատարում է Բաշար ալ Ասադի քաղաքականությունը Սիրիայում, դա նշանակում է հավակնություններ Պարսից ծոցում,աջակցություն Հեզբոլլահին և Համասին, նաև Գազայում Իսլամական Ջիհադի աջակցություն: Այս ամենը երաշխավորում է շարունակական լարվածությունը Իրանի ու ԱՄՆ-ի միջև:

Մի խոսքով, Օբաման մտավ գրասենյակ` որոշելով դառնալ փոփոխությունների նախագահ թե՛ երկրում, թե՛ երկրից դուրս: Իսկ այժմ, թվում է, նրա նախագահության շրջանը հիշվելու է առավելագույնը որպես մի նախագահի պատմություն, որ ջանում էր պահպանել իր երկրի անվտանգությունը, փորձում դուրս գալ պատերազմներից և ուշադրությունը կենտրոնացնում միայն ավերակները վերականգնելու վրա. սա, հնարավոր է, սարասափելի չէ, սական նաև նշանակալի չէ: Սա այն պատճառով, որ պատմությունը պարգևատրում է այն ղեկավարներին, ովքեր ժամանակ չեն կորցնում փոքր հարցերը լուծելու համար, այլ օգտագործում են այն արդյունավետ` այլ գործերի համար, գործեր, որոնք խոշոր են ու հարատև:

Հայաստանում Ուկրաինայի արտակարգ և լիազոր դեսպան Իվան Կուխտայի խոսքով` մարտի 16-ին անցկացվելիք Ղրիմի հանրաքվեն լեգիտիմ չէ, այն հակասահմանադրական է և, հետևաբար, Ռուսաստանն իրավունք չունի հանրաքվեի արդյունքները ճանաչել: Այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ դեսպանը նշեց, որ Ղրիմի այսօրվա իշխանությունները իրավունք չունեն դիմելու այս կամ այն պետությանը՝ այս կամ այն տարածքը այլ պետության հետ միավորելու համար: Ուկրաինայի Սահմանադրությամբ հստակ կարգավորված է, որ նման իրավունք ունի միայն Ուկրաինայի Գերագույն Ռադան:

Հարցին` ինչպե՞ս է գնահատում Հայաստանի իշխանությունների դիրքորոշումն այս հարցում, Իվան Կուխտան պատասխանեց. «Չեմ կարող ասել՝ ի՞նչ դիրքորոշում է, ես գիտեմ, որ Հայաստանի նախագահը Դուբլինում համապատասխան հայտարարություն է արել, համաձայն որի, Հայաստանը հարցի խաղաղ կարգավորման կողմնակից է: Սա է Հայաստանի դիրքորոշումը»:

Անդրադառնալով ուկրաինական դեպքերին տեղի հայ համայնքի դիրքորոշմանը` դեսպանը հիշեցրեց, որ Մայդանի ավելի քանի 100 զոհերից 2-ը ազգությամբ հայ Ուկրաինայի ակտիվ քաղաքացիներ էին:

«Եթե 2001-ի հանրաքվեի արդյունքներով Ուկրաինայում գրանցված էր մոտ 120 հազար հայ, այսօր երկու կամ երեք անգամ ավել է: Սա շատ մեծ սփյուռք է, սա Ուկրաինայի ազգային փոքրամասնություններից մեկն է, ունի մեր երկրում պատմության, ճարտապետության շատ մեծ թվով հուշարձաններ։ Եվ պետությունն ամեն ինչ անում է ազգային փոքրամասնությունների, այդ թվում՝ հայ համայնքի զարգացման համար: Հայկական սփյուռքը շատ ակտիվ է, այն ներկայացված է պետության բոլոր գերատեսչություններում, այդ թվում՝ Ուկրաինայի Գերագույն Ռադայում և իշխանության տեղական մարմիններում»,-ասաց Իվան Կուխտան:

Ինչ վերաբերում է Ղրիմի և Լեռնային Ղարաբաղի միջև անցկացվող զուգահեռներին, դեսպան այդ մասին չխոսեց` հավելելով, որ դա քաղաքական վերլուծաբանների, փորձագետների իրավասության շրջանակն է:

Անդրադառնալով Ուկրաինայի՝ ԱՊՀ կազմից դուրս գալուն` դեսպան նշեց, որ Ուկրիանայում հաստատված ծայրահեղ ծանր վիճակից և Ղրիմի կառավարության ՝ ՌԴ-ին միավորելու դիմումից հետո, Ուկրաինայում իրավիճակի սրացման հետ կապված Ուկրաինան՝ որպես նախագահող կողմ առաջարկեց, որ ԱՊՀ երկրների ԱԳ նախարարների մարտի 7-ի նիստն անցկացվի Կիևում, բայց ԱՊՀ երկրների ԱԳ նախարարները հրաժարվեցին՝ պատճառաբանելով, թե զբաղված են: ԱՊԱ Ուկրաինան առաջարկեց նիստն անցկացնել մարտի 12-ին, բայց ԱՊՀ երկրների արտգործնախարարները ժամանակ չգտան:

«Եթե Ուկրաինայի համար նման դժվար ժամանակներում չեն կարողանում ժամանակ գտնել Կիև գալու համար, ապա տրամաբանական է կառույցից դուրս գալու որոշումը, իսկ ինչու՞ է նման մարմին անհրաժեշտ»,- ասաց Իվան Կուխտան:

 Անկախ

ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանությունը հայտնում է, որ ս.թ. դեկտեմբերի 18-19-ին երկկողմ պաշտպանական համագործակցության հարցերով խորհրդակցությունների նպատակով  Հայաստան կժամանի ԱՄՆ պաշտպանության փոխնախարարի Ռուսաստանի, Ուկրաինայի և Եվրասիայի հարցերով օգնական դ-ր Էվելին Ֆարկասը:

Այցի ընթացքում դ-ր Ֆարկասը հանդիպումներ կունենա ՀՀ արտգործնախարար Էդվարդ Նալբանդյանի, ՀՀ պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանի և գիտական շրջանակների փորձագետների հետ: Այցը նախանշում է Հայաստանի և Միացյալ Նահանգների ամուր ու զարգացող համագործակցությունը պաշտպանության ոլորտում: Դ-ր Ֆարկասն իր քննարկումներում անդրադարձ կկատարի երկու երկրների համար փոխշահավետ համագործակցության ոլորտներին, ինչպիսիք են՝ դաշնային ու խաղաղապահ գործողությունները, ուսուցումները Հայաստանի զինվորականների ու  Եվրոպական հրամանատարության ու Կանզասի ազգային գվարդիայի ուժերի մասնակցությամբ և տարածաշրջանային անվտանգությունը:

 Անկախ

Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը և նրա կինը՝ Լյուդմիլան, հայտարարել են իրենց բաժանության մասին:

Գրեթե 30 տարի ամուսնացած լինելուց հետո Պուտինը հինգշաբթի երեկոյան Կրեմլում կազմակերպված բալետային ներկայացման ժամանակ պետական հեռուստաընկերությանը հայտնել է իրենց որոշման մասին:

«Մենք այդ որոշումը միասին ենք կայացրել» հայտնել է Պուտինը:

Լյուդմիլա Պուտինը իր ամուսնու՝ Ռուսաստանը ղեկավարելու երկարատև տարիների ընթացքում շատ հազվադեպ է երևացել հանրության առջև՝ նշելով, որ ինքը հարապարակայնություն չի սիրում և ինքնաթիռով թռչելը դժվար է իր համար: