«Հայաստանում պատասխանատու հանքարդյունաբերություն իրականացնելու համար համապատասխան քայլեր չեն արվում». բնապահպան

Սիլվա ԱդամյանՀայաստանում անպատասխանատու հանքարդյունաբերության հետևանքներին բավական իրազեկ են պատկան մարմիններն ու համապատասխան ղեկավարները: Բոլորն էլ տեղեկացված են, քանի որ մի քանի գիտական աշխատություններ կան` նվիրված Դեբեդ գետի, Ախթալայի հանքավայրի ուսումնասիրություններին, հայտնի է, թե ինչպիսի նյութեր են այնտեղ հայտնաբերված` մանգան, պղինձ, ցինկ, և սահմանային թույլատրելի նորմերից որքան բարձր են: Այսօր լրագրողերի հետ հանդիպման ժամանակ ասաց բնապահպան, Էկոլոգիական հասարակական դաշինքի անդամ Սիլվա Ադամյանը:

«Բնապահպանության նախարարությունը եկել է հանդիպման, ու նախարարության ներկայացուցիչը տեղյակ չէ ոչ մի խնդրից: Միայն անտարբեր, տգետ, անգրագետ մարդը կարող է նման վերաբերմունք ցուցաբերել հայրենիքի հանդեպ: Հանքարդյունահանման համար դրսից եկած բիզնեսմենները պարզ է, որ այստեղ փորձում են շահույթ հետապնդել: Ես բնապահպանության նախարարին էլ եմ ասել, որ ամեն ինչ է, բացի Բնապահպանության նախարարից, որովհետև դուք չեք հասկանում` բնապահպանությունն ինչ է,- ասաց Սիլվա Ադամյանը:

Ըստ բնապահպանի` փաստացի չի աշխատում նաև բնապահպանական տեսչությունը, ոչ մի տեսուչ պատրաստ չէ հակամարտության մեջ մտնել հանքի տիրոջ հետ, գալիս են լուռ, հանցավոր համաձայնության:

«Չգիտեմ, թե պետությունն ու կառավարությունը, երկրի նախագահը ի՞նչ պետք է անեն, ինչ լծակներ պետք է օգտագործեն այս իրավիճակը շտկելու համար, այլապես մեր բոլոր ելույթներն ու նախաձեռնություններն իզուր կանցնեն»,- ասաց Սիլվա Ադամյանը:

Պատասխանատու հանքարդյունաբերությունը, թեև գիտականորեն կարելի է հիմնավորել, բայց Սիլվա Ադամյանի հավաստմամբ, Հայաստանում այն իրականացնելու համար համապատասխան քայլեր չեն արվում:

«Ես կոչ եմ անում մեր բոլոր պատկան մարմիններին` լուրջ վերաբերվել այս խնդիրներին, սա առաջին կոչը չէ, երկրորդը չէ, անընդհատ նման կոչեր արվում են»,- ասաց բնապահպանը:

 Անկախ

Մագելի քարանձավը զբոսաշրջային կենտրոնի վերածելու դեպքում տեղի կենսաբազմազանությունն ուղղակի կվերանա

քարանձավներՄարդկանց և պետական օղակների անտարբերության պատճառով օրեցօր ոչնչանում են Հայաստանի քարանձավների, մասնավորապես Վայոց Ձորում գտնվող Մագելի, Մոզրովի և Արջերի քարանձավների յուրահատուկ բնական էկոհամակարգերը՝ վտանգելով դրանց գոյությունը:

Վերջին շրջանում ակտիվացել են Հայաստանում զբոսաշրջությունը խթանելու նպատակով դեպի տարբեր քարանձավներ այցելություններ կազմակերպող ակումբները, խմբերն ու գործակալությունները:

Բնապահպանների խոսքով՝ այդ այցելությունները կարող են վտանգել քարանձավներում բնակվող կենդանատեսակների՝ մասնավորապես չղջիկների գոյությունը: Քարանձավներում բնակվում են ՀՀ Կարմիր գրքում և Բնության պահպանության միջազգային միության (IUCN) Կարմիր գրքում գրանցված կենդանատեսակներ:

Մեծ թափով քննարկվում է Մագելի քարանձավը զբոսաշրջային կենտրոնի վերածելու հարցը:

«Թռչնասերների կենտրոն» ՀԿ նախագահ Սիլվա Ադամյանի խոսքով` մուտք գործելով քարանձավ` մարդիկ արթնացնում են ձմռանը քուն մտած չղջիկներին: Արդյունքում, չղջիկների մոտ սկսում են արագանալ կենսական պրոցեսները՝ օգտագործելով էներգիայի այն պաշարները, որոնք ամռան ամիսներին կուտակվել են  ձմռանը գոյատևելու համար: Եվ, քանի որ էներգիայի պաշարները բավարար չեն ձմեռն անցկացնելու համար, չղջիկները կանգնում եմ ոչնչացման վտանգի առջև:

Վտանգված են նաև քարանձավների շիթաքարերն ու կաթիլաքարերը, դրանք գրեթե ոչնչացված են:

«Ուղղակի խելահեղություն է Մագելի քարանձավը զբոսաշրջային կենտրոնի վերածելու գաղափարը, այնտեղ կենսաբազմազանությունն ուղղակի կվերանա »,- այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց բնապահպանը` հավելելով, որ ցանկացած միջամտություն մեծ վտանգ կհասցնի կենսաբազմազանությանը. քարանձավում Կարմիր գրքում գրանցված կենդանատեսակներ կան:

Անկախ

Որոշ թռչնատեսակների անօրինական որսագողության և վաճառքի վտանգ է սպառնում

որսագողությունԽոսրովի արգելոցում որսագողության լուրջ խնդիր կա, որոշ թռչնատեսակներ պաշտպանված չեն, այդ թվում` սև անգղը, գանգրափետուր հավալուսինը, որը գրանցված է միջազգային Կարմիր գրքում, մոխրագույն կռունկը, որը բնակվում է Արփի լճի տարածքում: Այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ իր մտահոգությունները հայտնեց «Թռչնասերների կենտրոն» ՀԿ նախագահ Սիլվա Ադամյանը:

Մասնագետի պնդմամբ` այսօր Հայաստանի 80 %-ը ենթակա է անապատացման: Դա նշանակում է, որ թռչունների որոշ տեսակների կփոխարինեն այնպիսիները, որոնք սովոր են անապատային միջավայրին, ինչը կարող է շատ լուրջ խնդիր դառնալ Հայաստանի համար:

Վերադառնալով որսագողության հարցին` բանախոսը նշեց, որ իրենց հավաստի տվյալներով` Մեղրիի շրջանում թռչունների անօրինական որս և վաճառք է կատարվում:

Սիլվա Ադամյանի խոսքով` շատ ավելի ծանր է Թեղուտի անտառներում բնակվող թռչունների ճակատագիրը: Իրենք հաշվարկել են, թե ինչպիսի՞ թռչունների կորուստ կլինի, եթե Թեղուտի հանքավայրը շահագործվի:

«Մենք նաև ջրաճահճային հանդակների լուրջ խնդիր ունենք: Կորստի վտանգի առաջ են կանգնած Արարատյան դաշտավայրի ջրաճահճային հանդակները: Եթե այդ հանդակները կորցնենք, թռչունների լուրջ կորուստ կունենանք»,- ասաց մասնագետը:

Անկախ

 

«Մայրաքաղաքին բնորոշ կենդանական աշխարհը գնալով ոչնչանում է». Սիլվա Ադամյան

«Թռչնասերների կենտրոն»Երևանում շինարարության տեմպերի աճի և կանաչ տարածքների կրճատման հետևանքով երգեցիկ թռչունների որոշ տեսակներ անհետացել են:
Այնպիսի թռչնատեսակներ, ինչպիսիք են վարդագույն սարյակը, բեղավոր երաշտահավը, շիկապոչ սոխակը, փոքր երաշտահավը, ջրածիծառը, կանաչ գոտիների կրճատման արդյունքում պարզապես հեռացել են այլ վայրեր: Դրանց փոխարեն Երևանում գնալով ավելանում են ագռավներն ու կաչաղակները, որոնք քաղաքի աղտոտման յուրօրինակ ցուցիչ են: Դրանց պոպուլյացիայի աճի պատճառը «Թռչնասերների կենտրոն» ՀԿ ղեկավար Սիլվա Ադամյանի խոսքով` քաղաքի կառուցապատումն է, կանաչ գոտիների ոչնչացումը: Այդ թռչուններն արագ են բազմանում այնտեղ, որտեղ աղբը շատ է: Դրանք կարող են սնվել երգեցիկ թռչունների ձվերով, ինչը մեծ վնաս է պատճառում բնությանը:
Քաղաքի աղտոտումը նույնպես մեծ առնչություն ունի երգեցիկ թռչունների կորստի և ագռավների ու կաչաղակների բնադրման հետ: Ինչքան քաղաքն աղտոտվի, այնքան այդ թռչունների քանակը կավելանա: Վերացնելով պուրակներն ու անտառները՝ մենք վերացնում ենք նաև երգեցիկ թռչուններին:
«Մենք կենսամիջավայրի փոփոխության լուրջ խնդիր ունենք մայրաքաղաքում: Մայրաքաղաքին բնորոշ կենդանական աշխարհը գնալով ոչնչանում է: Կլիմայական փոփոխությունների և կենսամիջավայրի փոփոխության հետ պակասել է մանգաղաթև կոչվող թռչնատեսակը, վարդագույն սարյակների քանակության անկում է նկատվել, պոպուլյացիան քիչ է: Այն թռչունները, որոնք ժամանակին բնադրվել են Երևանում, այսօր չունեն բնադրավայրեր: Սյն կենսամիջավայրը, որը ստեղծվել է Երևանում, թույլ չի տալիս, որ այդ թռչունները բնադրվեն: Մյուս տեսակները, որոնք ոչնչացման շեմին են, մանր և երգեցիկ թռչուններն են, որոնք բնակվում են այգեպատ տարածքներում»,- այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց մասնագետը:
Նրա խոսքով՝ 80-ականներին Երևանում եղել է 151 տեսակի թռչուն, այսօր մնացել է 122 տեսակ, որը լուրջ կորուստ է: Պատճառն այն է, որ մեզ մոտ էկոլոգիական աղետ է, և քաղաքը գնում է դեպի անապատացում:

Անկախ