Օրեր առաջ Ազգային անվտանգության ծառայության ներկայացուցիչը՝ պետական այլ պաշտոնյայի միջնորդությամբ, հանդիպել է «Ժառանգություն» կուսակցության վարչության նորընտիր անդամ Հրայր Մանուկյանին եւ առաջարկել է համագործակցություն հիշյալ կառույցի հետ: Հրայր Մանուկյանից ստանալով բացասական պատասխան՝ ԱԱԾ ներկայացուցիչը բացահայտ սպառնացել է, որ չհամագործակցելու դեպքում խնդիրներ կունենան ինչպես Հրայր Մանուկյանը, այնպես էլ՝ հարազատները: Ի դեպ, վերջին օրերին սա «Ժառանգության» նորընտիր վարչության երիտասարդ անդամների նկատմամբ հավաքագրման փորձի երկրորդ դեպքն է: Հրայր Մանուկյանը՝ կանխատեսելով դեպքերի հնարավոր զարգացման ընթացքը, նաեւ նկատի ունենալով հիշյալ կառույցի գործելաոճը, հանդիպման էր ներկայացել ձայնագրիչով: Հարկ է նշել, որ Հրայրը լրագրող է:

Զրույցի ձայնագրությունը եւ սղագրությունը երեկ հրապարակվել էին որոշ լրատվամիջոցներում:

Նկատի ունենալով երեւույթի պետական եւ հանրային վտանգավորությունը, «Ժառանգություն» կուսակցության վարչությունը.

-կարեւորելով  Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությամբ եւ միջազգային իրավական ակտերով ամրագրված՝ մարդու եւ քաղաքացու հիմնարար ազատություններն ու իրավունքները, ինչպես նաեւ ազգային անվտանգության խնդիրների պատշաճ իրականացման անհրաժեշտությունը,

-հաշվի առնելով իշխանությունների ոչ լեգիտիմ լինելու իրողությունը եւ քաղաքական մրցակիցների նկատմամբ վարչակարգին հատուկ անօրինական  գործողությունները,

-վերահաստատելով «Ժառանգության» հանձնառությունը ՀՀ քաղաքացիների եւ հայ ժողովրդի իրավունքների իրացման գործում,

-դատապարտում է գործող իշխանությունների կողմից «Ժառանգություն» կուսակցության եւ նրա վարչության անդամի նկատմամբ գործողություններն ու սպառնալիքները:

Կոչ ենք անում նույն իշխանություններին՝ դադարեցնել քաղաքացիների հանդեպ ուժային կառույցների նմանօրինակ ապօրինի  գործողությունները եւ պահանջում ենք մեղավորներին պատժել օրենքի ողջ խստությամբ:

«Ժառանգությունը» հետեւողական է լինելու օրինական բոլոր ճանապարհներով այս հակասահմանադրական երեւույթը մինչեւ վերջ բացահայտելու եւ այն հասարակության դատին ներկայացնելու համար:

Եվրախորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովում հայաստանյան պատվիրակության ղեկավար Հերմինե Նաղդալյանը վստահ է, որ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևին հարց ուղղելը տակտիկապես սխալ կլիներ, քանի որ այն ևս մեկ հնարավորություն կտար ադրբեջանական կողմին հակահայկական պրոպագանդայի, հակահայկական շոուի նոր արարի, որին վստահաբար ձգտում կամ սպասում էր Ադրբեջանի ղեկավարը: <<Հայաստանի այս պատվիրակությունը աչքի է ընկնում նրանով, որ մեծ մասը ԵԽԽՎ-ում 5,8,10 և ավելի տարիների աշխատանքային փորձ ունեն և այդ տարիների ընթացքում նման իրավիճակների մեջ հայտնվել են, փորձարկել են նման իրավիճակներ: Այնպես, որ համաձայնության եկանք պատվիրակության բոլոր անդամներով և կայացրինք նման որոշում: Մեր պատվիրակության անդամները պատրաստել են ելույթներ, որոնց տեքստերը կցվել են վեհաժողովի արձանագրությանը: Դրանցում մենք ներկայացրել ենք մեր եվրոպացի գործընկերներին՝ շեշտելով Ադրբեջանի պահվածքը, անհարիր լինելը նախագահողի դիրքին>>:

Հերմինե Նաղդալյանն ասաց, որ հայկական պատվիրակությունն աշխատել է համախմբված և շարունակելու է ակտիվ ու աշխույժ աշխատանքն առաջիկա վեց ամիսներին, այսինքն՝ ԵԽԽՎ-ում Ադրբեջանի նախագահության ժամկետում:

“Կարելի էր և բոյկոտել, և աղմկել, և թողնել հեռանալ, ընդհանրապես դահլիճ չգնալ, սակայն նախընտրեցինք մնալ և աշխատել դահլիճում: Դահլիճում մնալով` մենք հետևում ենք տարբեր պատվիրակների հակազդեցությանը, նրանց արձագանքներին: Դա ևս օգնեց` հասկանալու, թե ինչ բնույթի քայլեր ենք անելու: ԵԽԽՎ-ի աշխատանքներն այդ 30 վայրկյանանոց հարցի մեջ չեն, մանավանդ որ դու հետագայում չունես արձագանքելու հնարավորություն”,-նշեց Նաղդալյանը՝ իրենց հետագա աշխատանքում կարևորելով եվրապատգամավորների հետ անհատական աշխատանքը առանձին հարցերի ուղղությամբ:

ԵԽԽՎ-ում հայկական պատվիրակության անդամ Նաիրա Կարապետյանը ևս, անդրադառնալով Ալիևին հարցեր չուղղելու վերաբերյալ դիտարկմանը, ասաց, որ հարցեր չհնչեցնելու նպատակներից մեկն էլ այն էր, որպեսզի հնարավորություն չտրվի հակառակորդ երկրին թեմայից շեղվելու, իր խնդիրներից չխոսելու և նեգատիվն ուղղելու մեր հիմնախնդիրներին: <<Այն ցինիզմը, բացասականը, ագրեսիան, որ Ադրբեջանը պատրաստել էր մեր հարցերին պատասխանելու համար, ուղղեց եվրոպացի պատգամավորներին, ինչով կարծիքը լուրջ փոխվեց և բացասական կարծիք ստեղծվեց Ալիևի մասին”,-ասաց պատգամավորը:

ԵԽԽՎ-ում հայաստանյան պատվիրակության անդամ Արփինե Հովհաննիսյանը ևս ընդգծեց, որ հակառակորդ երկրին հարց ուղղելով՝ հնարավորություն կտրվեր նրան եվրոպական բարձր ամբիոնից հնչեցնել այն, ինչն այլ կերպ չէր կարող ասել:

Անկախ

Հուլիսի 2-ին Երևանում տեղի ունեցավ Հայաստանի և Արցախի ԱԳ նախարարներ Էդվարդ Նալբանդյանի և Կարեն Միրզոյանի հանդիպումը:

Զրուցակիցները քննարկեցին ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորման բանակցային գործընթացի ներկա փուլին առնչվող հարցեր:

Հայաստանի և Արցախի արտգործնախարարները համակարծիք էին, որ Ադրբեջանի կողմից վերջին շրջանում Արցախ-Ադրբեջան շփման գծում և Հայաստան-Ադրբեջան սահմանին իրավիճակի սրմանն ուղղված Բաքվի նպատակային սադրանքները և Ադրբեջանի ղեկավարության կողմից ամենաբարձր մակարդակով հնչեցվող ռազմատենչ հռետորաբանությունն ու բանակցային գործընթացի էությունը խեղաթյուրող հայտարարությունները ևս մեկ անգամ փաստում են բանակցություններում առաջընթացը խոչընդոտելու Ադրբեջանի ապակառուցողական կեցվածքը։

Անկախ

“Քեսաբի հարցերով աշխատանքային խումբը ստեղծվել է Հանրային խորհրդի կազմում: Դեռ գարնանը, երբ Սիրիայում` Քեսաբում, իրավիճակը լարված էր, Հայաստանի Հանրային խորհրդի նախագահ Վազգեն Մանուկյանը նամակով դիմել է աշխարհում գործող հանրային խորհուրդներին, նմանատիպ կազմակերպություններին, որոնց թիվը 7 տասնյակից ավել էր. նպատակը քեսաբահայերի դեմ կատարվող  ցեղասպանական արարքների նկատմամբ միջազգային հանրության ուշադրությունը հրավիրելն էր”,- այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ Քեսաբի հարցերով աշխատանքային խմբի կատարված աշխատանքների, հետագա անելիքների մասին խոսելիս նշեց աշխատանքային խմբի անդամներից Ռուբեն Սաֆրաստյանը:

Սաֆրաստյանը տեղեկացրեց, որ Հանրային խորհրդի նախագահի դիմումի միջազգային արձագանքները չուշացան. անմիջապես հնչեց Բրազիլիայի հանրային խորհրդի արձագանքը. “Բրազիլիայի Սոցիալական եւ տնտեսական զարգացման խորհուրդը ճանաչում է այն ողբերգական իրադարձությունները, որոնք վտանգի մեջ են դնում Սիրիայում Քեսաբի հայ համայնքը՝ արտահայտելով խորին համերաշխություն ու համակրանք հայերի նկատմամբ…”,իսկ հաջորդ արձագանքը Ռուսաստանի հանրային խորհրդից էր` Հասարակական պալատից: “Դրանում կոնկրետ առաջարկ կար. Հայաստանի ու Ռուսաստանի Հանրային խորհուրդների ներկայացուցիչները պետք է հավաքվեն և քննարկեն Սիրիայի ազգային, կրոնական փոքրամասնությունների խնդիրները և հատկապես` Սիրիահայության խնդիրները: Առաջարկն ընդունվեց, իսկ ենթադրաբար Մոսկվայում անցկացվելիք  համաժողովին լավ պարաստվելու համար խնդիր դրվեց ապահովել Հայաստանի Հանրային խորհրդի մասնակցությունը այդ կարևոր միջոցառմանը և մանրամասն ներկայացնել սիրիահայության խնդիրները, լուծման տարբերակները”,-նշեց Ռուբեն Սաֆրաստյանը:

Աշխատանքային խումբը սկսել է իր աշխատանքը սիրիահայության ու քեսաբահայության խնդիրների վերաբերյալ տեղեկատվության հավաքագրումից, աշխատանքը ընթացքի մեջ է, արդեն մի քանի անգամ հանդիպումներ են կազմակերպվել:

Իսկ աշխատանքային խմբի այլ անդամներից Մարկոս եպիսկոպոս Հովհաննիսյանը նշեց, որ Եկեղեցիների համաշխարհային խորհրդի ու Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի նախաձեռնությամբ տեղի ունեցավ Սիրայի հիմնախնդիրներին վերաբերող համաժողով, որին մասնակցում էին Եկեղեցիների համաշխարհային խորհդրի նախագահը, Սիրայի բոլոր հիմնական քրիստոնեական  եկեղեցիների ներկայացուցիչները, իսկ համաժողովի շրջանակներում ամբողջությամբ մատուցվել են խնդիրը, լուծման հնարավոր տարբերակները:

“Անկախ”-ի այն հարցին, թե ի՞նչ հետագա մարտավարական քայլեր է նախատեսել իրականացնել Քեսաբի հարցերով հանձնախումբը, Ռուբեն Սաֆրաստյանը նշեց, որ այս պահին հանձնախումբը բուռն աշխատանքային փուլում է, փորձում է կապ հաստատել թե՛ հայկական, թե՛ միջազգային կառույցների հետ պատշաճ կերպով նախապատրաստվելու սպասվելիք  համաժողովին:

Անկախ

ԱԺ պատգամավոր Նիկոլ Փաշինյանն իր ֆեյսբուքյան էջում գրել է.

«Առասպել է, անիրական առասպել, թե Երևանը ավելի անվտանգ է, քան Մովսեսը: Այն բանից հետո, երբ Ռուսաստանը Ադրբեջանին վաճառեց «Սմերչ» համակարգեր, Երեւանի Շենգավիթ համայնքում գտնվող մեր տունը ադրբեջանական ուղիղ նշանառության տակ է՝ Նախիջեւանից: Էլ չեմ ասում, որ Մովսեսից Երեւան երեք ժամվա ճանապարհ է, Երասխավանից՝ մեկ ժամվա: Եւ ուրեմն՝ Մովսեսի, Այգեպարի, Կիրանցի, Ոսկեպարի, Ասկերանի, Մարտակերտի, Երասխավանի ուղղությամբ հնչած ամեն կրակոց մեզնից յուրաքանչյուրին ուղղված մարտահրավեր է: Այդ մարտահրավերը ուղղված է ՀՀ յուրաքանչյուր քաղաքացու՝ անկախ նրանից Հայաստանո՞ւմ է գտնվում նա, թե արտերկրում: Այդ մարտահրավերը ուղղված է յուրաքանչյուր սփյուռքահայի՝ անկախ նրանից նա երբեւէ Հայաստանում եղե՞լ է, թե ոչ: Ու մենք պետք է ընդունենք այդ մարտահրավերը: Մենք շատ սխալներ ենք գործել վերջին 23 տարում, վերջին 230 տարում, վերջին 2300 տարում: Շատ ենք ձախողվել, բայց դա չի նշանակում, թե մարտահրավերը մերը չէ: Մեզ թալանել են մեր սեփական երկրում, սպանել ու նվաստացրել, բայց դա չի նշանակում, թե հայրենիքը մերը չէ: Մենք պիտի ընդունենք այդ մարտահրավերը, որովհետեւ չգիտեմ, թե մենք էս ի՞նչ Հայաստանում ենք ապրում, կամ որտեղ ենք ապրում, բայց մեր երեխեքը պետք է ապրեն Ազատ, Հպարտ եւ Երջանիկ Հայաստանում: Սա է մեզնից յուրաքանչյուրին ուղղված ամենամեծ մարտահրավերը»:

Անկախ

ԵՊՀ Ռազմավարական հետազոտությունների կենտրոնի գիտաշխատող Վահրամ Միրաքյանն իր ֆեյսբուքյան էջում գրել է.

«Ադրբեջանի հետ մեր հակամարտությունը «ղարաբաղա-ադրբեջանական» անվանելը սխալ է բոլոր կողմերից: Սխալ է այն առումով, որ հակամարտությունը սկսվել ու տարածվել է նաև ՀՀ սահմաններից, սխալ է հիմա ձևակերպել այդպես, որովհետև ՀՀ սահմանները պակաս պատերազմական իրավիճակում չեն, քան Արցախինը, սխալ է «ղարաբաղա-ադրբեջանական» անվանել, որովհետև ադրբեջանցիներն ուզում են ոչնչացնել հայերին, ոչ թե մենակ ղարաբաղի հայերին, սխալ է, որովհետև մոլորեցնում է, կոնֆլիկտի մասշտաբների տեսանկյունից, սխալ է, որովհետև կարող է մեզանում տպավորություն ստեղծել, թե «ղարաբաղա-ադրբեջանական» կոնֆլիկտը կլուծվի Ղարաբաղի շրջանակներում կամ Ղարաբաղի հարցի լուծումով, իսկ իրականում դրանից հետո գալու է Սյունիքի հարցը, հետո Երևանի…, սխալ է, որովհետև թյուր պատկերացումներ է ստեղծում կոնֆլիկտի իրական բնույթի վերաբերյալ, քանի որ մենք գործ ունենք «հայ-թուրքական» կոնֆլիկտի ադրբաջանական դրսևորման հետ, որը չի սկսվել ու չի ավարտվի Արցախի թեմայով, սխալ է մեր զգոնության բթացման առումով և….:

Դե հա, քանի որ ժամանակին ՀՀՇ-ն որդեգրեց այդ հիմար քաղաքականությունը, իսկ նրանից հետո ըստ էության արտաքին քաղաքականությունը «ջրի հոսքով է գնացել», հիմա ստիպված հարմարվում ենք այդ թյուրիմացության հետ, բայց հայ-ադրբաջանական/թուրքական էթնիկ կանֆլիկտը «ղարաբաղա-ադրբեջանական» անվանելը շատ ավելի բացասական կողմեր ունի մեզ համար, քան դրական, բացի այդ ուղղակի սխալ է, պատճառներն արդեն նշեցի»:

Անկախ

Թուրքիայի վարչապետ Էրդողանի կողմից սեփական քաղաքացիների նկատմամբ մարդու իրավունքների համատարած ոտնահարումների  և Հայաստանի, Կիպրոսի, Եգիպտոսի, Հունաստանի, Իրանի, Իրաքի, Իսրայելի և Սիրիայի հետ կապված արտաքին քաղաքականության կոպիտ սխալների պատճառով Թուրքիան կորցրել է աջակցության զգալի մասը, որ երբեմն վայելում էր Միացյալ Նահանգներում և ընդհանրապես աշխարհում:

Այս  անկման վերջին ապացույցը Ներկայացուցիչների պալատի թիվ 4347 բանաձևի (Թուրքիայում քրիստոնեական եկեղեցիների հաշվետվության ակտ) ընդունումն է հունիսի 26-ին Արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովում: Անկարայի և Վաշինգտոնի միջև վատթարացող հարաբերությունների պատճառով ԱՄՆ կառավարությունը ձեռնպահ մնաց իր քաղաքական կապիտալը վատնելուց օրինագծի ընդունումը կանխելու համար:

Բացի այդ, ներթուրքական վեճերը, որոնցից մեկն առկա է Էրդողանի և Թուրքիայում ու արտերկում մեծ ազդեցություն ունեցող թուրք կրոնական Ֆեթուլլահ Գյուլենի  միջև, Անկարային զրկեցին կարևոր աջակցությունից Միացյալ Նահանգներում: Գյուլենին հարող խմբերը մատը մատին չխփեցին փրկելու Էրդողանի կառավարությունը նվաստացուցիչ պարտությունից Արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովում:

Մեկ այլ ներքին քաղաքական բանավեճի պատճառով Ամերիկայի թուրքական կոալիցիան հրաժարվեց ստորագրել երեք այլ թուրք-ամերիկյան խմբերի նամակը, որն ուղարկվել էր Ներկայացուցիչների պալատի հանձնաժողովի անդամներին ընդդեմ եկեղեցիների օրինագծի: Թուրքական խմբերը կողմնակիցների հուսահատ որոնումներում, իրենց լոբբիստական ջանքերում կարողացան ներգրավել Ամերիկայի ադրբեջանական խորհուրդը, որն ընդհանրապես գործ չուներ իր քիթը խոթելու Թուրքիայում քրիստոնեական եկեղեցիների կարգավիճակի հարցում: Ստորագրելով նման թշնամական համատեղ նամակ, ադրբեջանական խումբն ավելի սրեց հարաբերությունները աշխարհասփյուռ հայության հետ, էլ ավելի բարդացնելով Արցախյան հակամարտության արդար կարգավորման ձեռքբերումը:

Վերջապես, Թուրքիայի կառավարության բախումը Իսրայելի հետ` «Մավի Մարմարա» նավի վրա հարձակումից հետո և վերջերս Թուրքիայի նոր դեսպան Սերդար Քըլըջի խիստ նամակը Ամերիկայի հրեական կոմիտեին Հայոց ցեղասպանության ճանաչման համար, զրկեցին Անկարային որևէ լոբբիստական աջակցությունից, որ նա սովորաբար ստանում էր Կոնգրեսում Իսրայելի կառավարությունից և Ամերիկայի որոշ հրեական կազմակերպություններից:

Ավանդական դաշնակիցների ամեն տեսակ աջակցության բացակայության պայմաններում Թուրքիայի կառավարությունը կարող էր ապավինել միայն իր վարձկանների՝ թանկ վարձատրվող ամերիկյան լոբբիստական ընկերությունների օժանդակությանը` իրականացնելու թուրքական ստանդարտ մարտավարությունը, որ կիրառվում է ընդդեմ ցանկացած նախաձեռնության, ինչն Անկարան համարում է իր շահերին դեմ.

1.    Վճռականորեն խափանել որևէ հակաթուրքական նախաձեռնություն՝ կանխելով դրա քննարկումը.

2.    Եթե առաջին քայլը չի հաջողվում` փոփոխություններ առաջարկել նախաձեռնությունը թուլացնելու համար.

3.    Նույնիսկ նախաձեռնությունը թուլացնելուց հետո, ճնշում գործադրել հանձանժողովի անդամների վրա դեմ քվեարկելու համար:

Եկեղեցիների օրինագծի դեպքում թուրքական կառավարությանը չհաջողվեց խափանել դրա քննարկումը Ներկայացուցիչների պալատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովում և նա անզոր գտնվեց բավարար չափով քվեներ հավաքել օրինագիծը ձախողելու համար: Միակ բանը, որ մնում էր անելու Անկարային` Կոնգրեսի Թուրքիային աջակցող խմբի որոշ անդամներից խնդրելն էր, որպեսզի  նրանք փոփոխություններ առաջարկեին օրինագիծը թուլացնելու համար: Այս մարտավարությունը փոքր չափով արդյունավորվեց, քանի որ Ներկայացուցիչների պալատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահ, կոնգրեսական Էդուարդ Ռոյսը, փորձեց համախոհության հասնել այս օրինագծի վերաբերյալ՝ փորձելով ներգրավել մի քանի տարակարծիք կոնգրեսականների: Ի վերջո, առողջ դատողությամբ որևէ մեկն ինչպես կարող էր դեմ քվեարկել մի օրինագծի, որը կոչ էր անում կրոնական կառույցները, տվյալ դեպքում քրիստոնեական եկեղեցիները, վերադարձնել իրենց իսկական տերերին…

Սա երկրորդ խոշոր պարտությունն է, որ Թուրքիան կրում է վերջին երեք ամիսների ընթացքում: Ապրիլի 10-ին Սենատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովը ձայների 12 կողմ և 5 դեմ հարաբերակցությամբ ընդունել էր Հայոց ցեղասպանության մասին բանաձև, որը ևս մեկ վկայություն է Վաշինգտոնում թուրքական քաղաքական ազդեցության անկման մասին: Բավական է կարդալ վերջին երկու հոդվածները, որոնք հրապարակվել են «Նյու Յորք թայմս» («Ապստամբների առջև ճանապարհ բացելուց հետո Թուրքիան թանկ է վճարում») և «Ուոլ սթրիթ ջըրնալ» թերթերում («Անօգուտ դաշնակից»), որպեսզի տեսնել Էրդողանի հասցրած վնասի չափը իր երկրի վարկին:

Բացի ազդեցության կորստից, Թուրքիայի կառավարությունը միլիոնավոր դոլարներ է վատնում, վճարելով հզոր և ազդեցիկ, սակայն, ըստ էության,  անպետք ամերիկյան լոբբիստական ընկերություններին, որոնք մեծ խոստումներ տալով, գրպանում են ահռելի գումարներ և գրեթե ոչ մի օգուտ չունեն: Ե ՞րբ պետք է Թուրքիայի ժողովուրդը հաշիվ պահանջի իր կոռումպացված և անպատասխանատու ղեկավարներից, որոնք վատնում են թուրք քաղաքացիների դժվարությամբ վաստակած հարկային դոլարները` իզուր փորձելով արդարացնել իրենց ցեղասպան պատմությունը:

Վերլուծաբանները կանխատեսում են, որ չնայած վարչապետ Էրդողանի աղետալի քաղաքականությանը երկրի ներսում և դրսում, սպասվում է, որ նա կընտրվի նախագահ այս տարվա օգոստոսին: Հայերը, հույները, քրդերը և մյուս ճնշված ազգային և կրոնական փոքրամասնությունները շատ ուրախ կլինեն տեսնել Թուրքիան ղեկավարող մի ապաշնորհ առաջնորդի, որը ծնկի կբերի երկիրը…

Հարութ Սասունյան
«Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր

www.TheCaliforniaCourier.com

Թարգմանությունը՝ Ռուզաննա Ավագյանի

Ադրբեջանական կողմը Տավուշի մարզի Շամշադինի շրջանի սահմանային գոտում իրականացրել է դիվերսիոն գործողություն, որի վերաբերյալ հանգամանքները ճշտվում են:

Մեր տվյալներով, դիվերսիայի փորձը կատարվել է Չինարիի, ադրբեջանական Աղդամի հարևանությամբ գտնվող Տավուշի մարզի Արծվաբերդ գյուղին պատկանող Ազատավան հանդամասի դիրքերից մեկու:

Բարեբախտաբար, զոհեր և վիրավորներ չկան:

Չինարիի գյուղապետ Սամվել Սաղոյանը հենց նոր Անկախին հայտնեց, որ ինքը գյուղում է, փորձում է ճշտել մանրամասները: «Խառն են, ինչ-որ բան չեմ կարող ասել, բայց ամեն ինչ նորմալ է»,-ասաց Չինարիի գյուղապետը:

Այգեպարի գումարտակի հրամանատարն էլ նշեց, որ տեղեկությունը նոր են ստացել, ճշտում են տեղեկության և իրականության համապատասխանությունը:

Մանրամասներն՝ ավելի ուշ:

Անկախ

Արագածոտնի մարզի Աշտարակ քաղաքում այսօր մեկնարկել է ՀՀ սահմանադրական բարեփոխումների հայեցակարգին նվիրված հանրային քննարկումների մարզային փուլը:

ՀՀ Նախագահին կից սահմանադրական բարեփոխումների մասնագիտական հանձնաժողովի անդամներ  Գևորգ Դանիելյանն ու Հրայր Թովմասյանը ներկայացրել են Հայեցակարգով նախատեսված դրույթները, պատասխանել քննարկմանը ներկա հասարակական կազմակերպությունների, շահագրգիռ կողմերի հարցերին:

Գևորգ Դանիելյանը, անդրադառնալով սահմանադրական բարեփոխումների անհրաժեշտությանը, նշել է, որ իրավական, արժեհամակարգային հակասություններից խուսափելու համար պետք է մտցնել սահմանադրաիրավական կարգավորումներ, որոնք կհստակեցնեն արժեքային հարաբերություններն ու լուծումներ կտան դրանց միջև առաջացող հակասություններին: Նա ընդգծել է նաև իրավական և սոցիալական պետության սկզբունքների կյանքի կոչման համար սահմանադրաիրավական մեխանիզմների ճիշտ ներդրման անհրաժեշտությունը, որը կհստակեցնի այդ սկզբունքների գործառույթային և արժեքային ամբողջությունը:

Հաջորդ կարևոր հանգամանքը, ըստ Դանիելյանի, համայնքների խոշորացման մեխանիզմն է, որը նույնպես պետք է կազմակերպվի սահմանադրական դրույթների ճկունության շնորհիվ, որը կբարձրացնի տեղական ինքնակառավարման մարմինների դերն ու նշանակությունը:

Հանձնաժողովի անդամ Հրայր Թովմասյանը շեշտել է Սահմանադրության կենսաբանական նշանակության մասին, որը պետք է կարողանա արտացոլել սոցիալ-քաղաքական իրականությունը, կարգավորել հասարակական հարաբերությունները: «Չպետք է բոլոր հարաբերությունները կարգավորեն իշխանությունները, դրա համար պետք են լավ աշխատող սոցիալական ինստիտուտներ, որի իրականացումն ապահովում է սահմանադրությունը»,-նշել է Թովմասյանը՝ հավելելով նաև, որ 1995թ-ի Սահմանադրությունը հիմնականում պտտվում էր նախագահի իշխանության ամրապնդման շուրջը, որը նվազեցնում էր գործադիր իշխանության դերը, դատական իշխանությունը նույնպես գտնվում էր նախագահի ուժեղ վերահսկողության ներքո: «2005թ-ի Սահմանադրությամբ իշխանությունների տարանջատման հարցը որոշակիորեն լուծվեց, նվազեցվեցին նախագահի իշխանական լիազորությունները, գործադիր իշխանության ինքնուրույնությունը բարձրացվեց: Բայց այս սահմանադրությամբ մարդու իրավունքներն ունեին միայն ամրագրված տեսք. դրանց իրականացման երաշխիքները բացակայում են»,- ասել է Հանձնաժողովի անդամը:

Թովմասյանի խոսքով՝ պետք է սահմանել պետության պարտականությունը, որը սահմանադրական մակարդակով պետք է ապահովի այդ իրավունքների իրականացումը: Մյուս կարևոր խնդիրը, ըստ նրա, այդ իրավունքների իրականացման մեխանիզմների ամրագրումն է, հստակ կանոնների սահմանումը: Պետք է հասկանալ, թե որքանով այդ կանոնները սահմանող մարմինները անկախ կլինեն, որքանով կկարողանան իրականացնել այդ գործառույթները և կկրեն որոշակի պատասխանատվություն: Խոսելով կառավարման ձևի մասին` Հրայր Թովմասյանը շեշտել է, որ կիսանախագահական կառավարման մոդելի դեպքում, Նախագահը, եթե չունի պառլամենտական մեծամասնություն, ապա արտաքին քաղաքականության իրականացման ժամանակ կանգնում է լուրջ խնդիրների առաջ և հասունանում է հակասություն՝ Սահմանադրությամբ իրեն վերապահված լիազորության և ռեալ գործառույթների իրականացման հնարավորության միջև:

Հանդիպման ավարտին Հանձնաժողովի անդամները հորդորել են ներկաներին Հայեցակարգի վերաբերյալ առաջարկները ներկայացնել նաև գրավոր տեսքով՝ Հանձնաժողովի քարտուղարությունը:

Հաջորդ հանրային քննարկումը տեղի կունենա հուլիսի 3-ին՝ Արտաշատում:

Անկախ

28 հունիսին «Անի Պլազա» հյուրանոցի նիստերի դահլիճում, ՀՀ օրհներգի կատարումից հետո, բացվեց «Ժառանգություն» կուսակցության 10-րդ համագումարը՝ 150 պատվիրակների մասնակցությամբ:

Հաստատվեցին համագումարի օրակարգը, քարտուղարության եւ հաշվիչ հանձնաժողովի կազմերը: Լսվեցին եւ ի գիտություն ընդունվեցին կուսակցության վարչության, Ազգային ժողովի համանուն խմբակցության ու Երեւանի ավագանու «Բարեւ Երեւան» խմբակցության հաշվետվությունները, որոնք ներկայացրին համապատասխանաբար Արմեն Մարտիրոսյանը, Ռուբեն Հակոբյանը եւ Անահիտ Բախշյանը:

Համագումարում ծրագրային ելույթով հանդես եկավ «Ժառանգության» առաջնորդ Րաֆֆի Հովհաննիսյանը՝ ի մասնավորի անդրադառնալով նախորդ համագումարից հետո անցած ժամանակաշրջանում տեղի ունեցած հասարակական-քաղաքական կյանքի առանցքային խնդիրներին ու արտաքին քաղաքականության մարտահրավերներին:

Այնուհետեւ համագումարը լսեց Կանոնադրական հանձնաժողովի հաշվետվությունը, որը ներկայացրեց հանձնաժողովի նախագահ Լիգիա Մելքումյանը, եւ միաձայն ընդունեց «Կուսակցության կառուցվածքն ու կառավարումը» բաժնում առաջարկված երկու փոփոխությունները: Ըստ այդմ՝ կուսակցության վարչության թվակազմը 11 անդամից հասցվեց 15-ի, ինչպես նաեւ սահմանվեց, որ հետայսու ՀՀ իշխանության ներկայացուցչական մարմիններում՝ ԱԺ-ում եւ մայրաքաղաքի ավագանիում, «Ժառանգություն» խմբակցությունների ղեկավարները կուսակցության վարչության նիստերին կմասնակցեն խորհրդակցական ձայնի իրավունքով, եթե վարչության ընտրված անդամներ չեն հանդիսանում:

Հետմիջօրեին տեղի ունեցան նոր վարչության առաջադրված թեկնածուների, ինչպեսեւ Վերստուգիչ ու Կանոնադրական հանձնաժողովների ընտրությունները:

Նոր վարչության կազմում ընտրվեցին կուսակցության հիմնադիր-նախագահ Րաֆֆի Հովհաննիսյանը, մանկավարժներ Անահիտ Բախշյանը եւ Արմեն Մարտիրոսյանը, քաղաքագետ Ռուբեն Հակոբյանը, իրավաբան Զարուհի Փոստանջյանը, տնտեսագետներ Գագիկ Մարգարյանը, Սուսաննա Մուրադյանը եւ Ռշտուն Մարտիրոսյանը, տնտեսագետ-լրագրող Հրայր Մանուկյանը, քաղաքագետներ Ստեփան Հասան-Ջալալյանը, Ֆիլիպ Արզումանյանը եւ Հովսեփ Ղազարյանը, ոճաբան Գայանե Աբասյանը, աշխարհագրագետ Վահագն Հովհաննիսյանը, միջազգայնագետ Անդրանիկ Գրիգորյանը:

Համագումարը միաձայն ընդունեց բանաձեւ՝ վերահաստատելով իր հավատարմությունը համազգային նպատակներին: Նրանում մասնավորապես ասված է. «Հայաստանի փրկության բանաձեւն անփոփոխ է՝ Ազատություն, Ինքնիշխանություն եւ Ազգային շահ: Միայն այն ժամանակ եւ այն հանգամանքում մենք արժանի կլինենք մեր Դրոշին, երբ կարողանանք հաղթահարել նեղկուսակցական, խմբակային շահերը եւ բոլորանվեր, համերաշխված գործել Սահմանադրական Հեղափոխության, այն է՝ արտահերթ ամբողջական իշխանափոխության միասնական օրակարգով՝ առանց հապաղելու, առանց տուրք տալու քաղաքական խաղերին ու պատեհապաշտական նկրտումներին»:

Ավելի ուշ տեղի ունեցավ նորընտիր վարչության անդրանիկ նիստը, որտեղ «Ժառանգություն» կուսակցության վարչության նախագահ ընտրվեց Րաֆֆի Հովհաննիսյանը, փոխնախագահ՝ Արմեն Մարտիրոսյանը, քարտուղար՝ Գայանե Աբասյանը, միջազգային հարաբերությունների գլխավոր քարտուղար` Զարուհի Փոստանջյանը, եւ մամլո քարտուղար՝ Դավիթ Սանասարյանը:

«Ժառանգություն» կուսակցության տասներորդ համագումարի ընդունված Բանաձեւի ամբողջական տարբերակը կարդացեք հետեւյալ հղումով.

http://heritage.am/hy/component/content/article/346-x-resolution

«Ժառանգություն» կուսակցության լրատվական ծառայություն

Այսօր կայացել է «Ժառանգություն» կուսակցության 10-րդ համագումարը՝ 150 պատվիրակների մասնակցությամբ:

Ինչպես տեղեկանում ենք «Ժառանգություն» կուսակցության լրատվական ծառայությունից,   հաստատվել են համագումարի օրակարգը, քարտուղարության եւ հաշվիչ հանձնաժողովի կազմերը: Լսվել և եւ ի գիտություն են ընդունվել կուսակցության վարչության, Ազգային ժողովի համանուն խմբակցության ու Երեւանի ավագանու «Բարեւ Երեւան» խմբակցության հաշվետվությունները, որոնք ներկայացրել են համապատասխանաբար Արմեն Մարտիրոսյանը, Ռուբեն Հակոբյանը եւ Անահիտ Բախշյանը:

Համագումարում ծրագրային ելույթով հանդես է եկել «Ժառանգության» առաջնորդ Րաֆֆի Հովհաննիսյանը՝ ի մասնավորի անդրադառնալով նախորդ համագումարից հետո անցած ժամանակաշրջանում տեղի ունեցած հասարակական-քաղաքական կյանքի առանցքային խնդիրներին ու արտաքին քաղաքականության մարտահրավերներին:

Այնուհետեւ համագումարը լսել է Կանոնադրական հանձնաժողովի հաշվետվությունը, որը ներկայացրել է հանձնաժողովի նախագահ Լիգիա Մելքումյանը, եւ միաձայն ընդունել «Կուսակցության կառուցվածքն ու կառավարումը» բաժնում առաջարկված երկու փոփոխությունները: Ըստ այդմ՝ կուսակցության վարչության թվակազմը 11 անդամից հասցվել է 15-ի, ինչպես նաեւ սահմանվել, որ հետայսու ՀՀ իշխանության ներկայացուցչական մարմիններում՝ ԱԺ-ում եւ մայրաքաղաքի ավագանիում, «Ժառանգություն» խմբակցությունների ղեկավարները կուսակցության վարչության նիստերին կմասնակցեն խորհրդակցական ձայնի իրավունքով, եթե վարչության ընտրված անդամներ չեն հանդիսանում:

Հետմիջօրեին տեղի են ունեցել նոր վարչության առաջադրված թեկնածուների, ինչպես եւ Վերստուգիչ ու Կանոնադրական հանձնաժողովների ընտրությունները:

Նոր վարչության կազմում ընտրվել են կուսակցության հիմնադիր-նախագահ Րաֆֆի Հովհաննիսյանը, մանկավարժներ Անահիտ Բախշյանը եւ Արմեն Մարտիրոսյանը, քաղաքագետ Ռուբեն Հակոբյանը, իրավաբան Զարուհի Փոստանջյանը, տնտեսագետներ Գագիկ Մարգարյանը, Սուսաննա Մուրադյանը եւ Ռշտուն Մարտիրոսյանը, տնտեսագետ-լրագրող Հրայր Մանուկյանը, քաղաքագետներ Ստեփան Հասան-Ջալալյանը, Ֆիլիպ Արզումանյանը եւ Հովսեփ Ղազարյանը, ոճաբան Գայանե Աբասյանը, աշխարհագրագետ Վահագն Հովհաննիսյանը, միջազգայնագետ Անդրանիկ Գրիգորյանը:

Համագումարը միաձայն ընդունել է բանաձեւ՝ վերահաստատելով իր հավատարմությունը համազգային նպատակներին: Նրանում մասնավորապես ասված է. «Հայաստանի փրկության բանաձեւն անփոփոխ է՝ Ազատություն, Ինքնիշխանություն եւ Ազգային շահ: Միայն այն ժամանակ եւ այն հանգամանքում մենք արժանի կլինենք մեր Դրոշին, երբ կարողանանք հաղթահարել նեղկուսակցական, խմբակային շահերը եւ բոլորանվեր, համերաշխված գործել Սահմանադրական Հեղափոխության, այն է՝ արտահերթ ամբողջական իշխանափոխության միասնական օրակարգով՝ առանց հապաղելու, առանց տուրք տալու քաղաքական խաղերին ու պատեհապաշտական նկրտումներին»:

Ավելի ուշ տեղի է ունեցել նորընտիր վարչության անդրանիկ նիստը, որտեղ «Ժառանգություն» կուսակցության վարչության նախագահ է ընտրվել Րաֆֆի Հովհաննիսյանը, փոխնախագահ՝ Արմեն Մարտիրոսյանը, քարտուղար՝ Գայանե Աբասյանը, միջազգային հարաբերությունների գլխավոր քարտուղար` Զարուհի Փոստանջյանը եւ մամլո քարտուղար՝ Դավիթ Սանասարյանը:

Անկախ

ՊԲ օպերատիվ տվյալների համաձայն, հունիսի 22-ից 28-ն ընկած ժամանակահատվածում ղարաբաղա-ադրբեջանական հակամարտ զորքերի շփման գծում հակառակորդի կողմից հրադադարի պահպանման ռեժիմը խախտվել է շուրջ 900 անգամ, որի ընթացքում, տարբեր տրամաչափի հրաձգային զինատեսակներից, հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակվել է ավելի քան 8000 կրակոց:

ՊԲ առաջապահ զորամասերը հիմնականում հավատարիմ են մնացել հրադադարի պահպանման ռեժիմին և շարունակել վստահորեն իրականացնել մարտական հերթապահություն:

Արցախի նախկին արտգործնախարար Արմեն Մելիքյանն իր ֆեյսբուքյան էջում գրել է.

“Դե ինչ, Ուկրաինան, Մոլդովան և Վրաստանը ստորագրեցին Եվրոասոցացման համաձայնագիրը: Հատկանշական է, որ այդ երեք պետություններն էլ մինչ այդ ունեցան տարածքային լուրջ կորուստներ: Այս հատկանիշի նմանությամբ Ադրբեջանը ևս կարող էր լինել նրանց հետ միասին, սակայն չկար, ու Բրյուսելում ոչ ոք այդ կապակցությամբ աղմուկ չբարձրացրեց ու չծաղրեց Ադրբեջանին, ինչպես դա արվեց Հայաստանի պարագայում: Գուցե Հայաստանի եվրաինտեգրման եվրոպական ջատագովներն էին ավելի ջերմեռանդ, կամ էլ մեր գործընկերները շատ խիստ էին հիասթափվել, որովհետև հակառակ ՀՀ-ում 2013 թվականին անցկացված ընտրություններում Սերժ Սարգսյանին ցույց տված համակողմանի եվրոամերիկյան աջակցության, անակնկալի էին եկել, երբ վերջինս սեպտեմբերի երեքին հայտարարեց, որ Հայաստանի արևն այլևս Արևմուտքում չի ծագում և դեմքով շրջվեց դեպի եվրասիական Արևելք:

Ամեն դեպքում, Արևելյան գործընկերության ծրագրի երեք մասնակիցներ այսօր պաշտոնապես անցան Արևմուտքի ճամբարը, մնացյալ երեքից Բելառուսը դարձավ Եվրասիական տնտեսական միության հիմնադիր-անդամ, Հայաստանն այդ միությանն անդամակցելու հայտ ներկայացրեց ու միայն Ադրբեջանն է, որ չի ցանկանում որոշակիացնել իր քաղաքական, տնտեսական ու ռազմական ճամբարը: Թերևս, այդ երկրի համար մեր տարածաշրջանում նոր հատուկ դերակատարում է նախապատրաստվում”:

Անկախ

ԱԺ “Ժառանգություն” խմբակցության  անդամ Թևան Պողոսյանն իր ֆեյսբուքյան էջում գրել է.

“Լրանում է Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցը. ցեղասպանություն, որը 1,5 միլիոն հայերի ոչնչացման, մի ողջ ժողովրդի հայրենազրկման ու տեղահանման պատմություն է: 100 տարի անց մենք պետք է միջազգայնորեն պաշտպանենք ոչ միայն պահանջատիրոջ մեր իրավունքները, այլև դնենք հարյուրամյա վաղեմության կորստի մերօրյա վերականգնման նպատակադրումը: 1.5 միլիոն հայի ծնունդ` որպես ցեղասպանության 100-ամյակի կարևորագույն ուղերձներից մեկը. ահա թե ոնց եմ պատկերացնում ես:

Սա պետք է լինի համազգային նպատակ, սևակյան «կանք, պիտի լինենք ու դեռ շատանանք»-ի նպատակադրված իրագործում, բոլոր ծրագրերի ու նախաձեռնությունների «տեղավորում» այս համազգային նպատակի ներքո:

Սա անելու համար հարկ կլինի նախատեսել 10 տարի ժամանակահատված՝ տարեկան 150 հազարով ժողովրդագրական հաշվեկշռի ավելացումով: Ու հարկ կլինի նաև ամրագրել մի շարք առաջնային դրույթներ.

– Հայ է մեծանում, այn, մարդը, որի կա՛մ մայրը, կա՛մ հայրը հայ են և զավակին որպես հայ են դաստիարակում.

– ՀՀ տրամադրում է քաղաքացիություն բոլոր այն մարդկանց, ում կա՛մ մայրը, կա՛մ հայրը հայ է.

– Նախապես ծրագրվածից ավել զավակ ունենալու նպատակադրումը պետք է հասցնել յուրաքանչյուր ընտանիք, ավելին՝ ժամանակակից առողջապահության հնարավորությունների պայմաններում լրջորեն պետք է դիտարկել նաև ծնող դառնալու՝ մեզանում ավանդաբար ընդունված տարիքային վերին շեմն էապես բարձրացնելու հարցը.

– Ավանդույթն առ այն, որ չամուսնանալով երեխա ունենալը անպատիվ բան է, պետք է հիմնովին վերացնել՝ և՛ կանանց, և՛ տղամարդկանց համար.

– Արգելել սեռով պայմանավորված հղիության ընդհատումը` լայնածավալ քարոզի միջոցով՝ ընդգրկելով եկեղեցին.

– Ամեն օր ավելացնել գիտակցումն այն բանի, որ հայերի համար պատերազմը չի ավարտվել և ապագա զինվորներ է պետք ունենալ.

– Պարտադիր զինվորական ծառայություն՝ հարմարեցված պայմաններով, իգական սեռի ներկայացուցիչների համար՝ առնվազն 3 ամիս ժամկետով.

– և այլն”:

Անկախ

Երեկ գիշեր մի քանի ժամ հակառակորդը գնդակոծել է Տավուշի մարզի սահմանամերձ Չինարի, Մովսես, Ներքին կարմիրաղբյուր, Այգեպար գյուղերը , Չորաթանի Ներքին շեն հանդամասը, որտեղ այդ պահին աշխատելիս են եղել գյուղացիները:

Չորաթանի գյուղապետ Վարուժան Բաղմանյանը Անկախի թղթակցին ասել է, որ հակառակորդի անընդմեջ կրակահերթի պատճառով գյուղացիները չեն կարողացել այգիներից երկար ժամանակ դուրս գալ:ՙՙՀակառակորդը խփել է չորաթանցի Լեռնիկ Քալանթարյանի նաև Լևոն Քալանթարյանի ավտոմեքենաներին, գնդակներից մեկը պայթել է շարժիչի մեջ, մյուսը ջարդուխուրդ արել մեքենայի դիմապակին: Բարեբախտաբար, մեքենայի վարորդները չեն տուժել:ՙՙԱյնքան ինտենսիվ են դարձել կրակոցները, որ երևի մեր գյուղացիները չկարողանան այլևս մշակել այգիները: Ներքին շենը ադրբեջանական գյուղից հեռու է մի քանի հարյուր մետր, որտեղ Չորաթան գյուղի 30-40հա խաղողի այգիներն են՚՚,-ասել է Վարուժան Բաղմանյանը:

Նա ասաց, որ ինքն այդ պահին գտնվել է սահմանամերձ Չինարի գյուղում, որը ևս գիշերը գնդակոծվել է, կրակել են գյուղի կենտրոնական փողոցների, տների տանիքների, դարպասների ուղղությամբ: Ներքին կարմիրաղբյուրում կրակոցի հետևանքով պայթել է գազատար խողովակը:

Երեկ ուշ երեկոյան Անկախը գրել էր, որ ադրբեջանական դիրքապահները խոշոր տրամաչափի զինատեսակներից գնդակոծում են Շամշադինի շրջանի սահմանամերձ գյուղերը:

Անկախ

Րոպեներ առաջ ադրբեջանական դիրքապահները խոշոր տրամաչափի զինատեսակներից սկսել են գնդակոծել Շամշադինի շրջանի սահմանամերձ գյուղերը: Քիչ առաջ Տավուշի մարզի Մովսեսի բնակչուհի Անուշ Անտոնյանը, որը բնակվում է գյուղի կենտրոնական հատվածում, եկեղեցու հարևանությամբ ասել է, որ գնդակոծությունը նոր է սկսվել և շատ ուժեղ է:

Մեր թղթակիցը հեռախոսով լսել է կրակոցների ձայները: Կրակահերթերն ուղղված են գյուղի վրա, գնդակներից մեկը պայթել է բնակելի տան բակում, խփել գյուղապետարանին ու դպրոցին: Այգեպարից ևս հայտնել են, որ կրակոցներն ուժեղ են և գյուղի ուղղությամբ:

ՙՙԱյգեպարը մաղում են, պատերազմ ա սկսված, Այգեպարն ա, Ներքին կարմիրը և Մովսեսը: Բարեկամի տանն եմ, չեմ կարում դուրս գամ՚՚,-մեր թղթակցի հետ զրույցում ասել է այգեպարցի մի բնակիչ:

Լրացված. ժամը՝ 01:00

Հակառակորդը շարունակում է գնդակոծել Տավուշի մարզի սահմանամերձ գյուղերը: Այս պահին, թեև ոչ այդքան ինտենսիվ, բայց դարձյալ տարբեր տրամաչափի զենքերից ադրբեջանական դիրքապահները կրակում են Մովսես գյուղի ուղղությամբ: Մեր տեղեկություններով գյուղի լույսերն անջատած են, և գյուղացիները, զգուշանալով, թաքնված են ապաստարաններում:

Մովսեսցիները մեր թղթակցին ասել են, որ հյուսիսարևելյան սահմանին իրավիճակն արդեն մի քանի օր է` լարված է: <<Եթե տենաս է, դպրոցի պատը ոնց որ փորագրած լինի, ամբողջությամբ քանդված է, եկեղեցուց ևս քար է ընկել: Ամսի 25-ին Մովսեսի դպրոցի շրջանավարների ավարտական միջոցառումը պետք ա լիներ, բայց չկարողացան բարձրանան խաչի թաղը, կրակում էին>>,-պատմել է մովսեցի Անուշը:

Նա նաև նշել է, որ այս պահին վնասների մասին դժվար է ասել, ամեն ինչ առավոտյան պար կլինի: Նա ավելացրել է, որ այսօրվա կրակոցները տարբերվեցին նախորդներից, նախ ինտենսիվ են, ապա խոշոր տրամաչափի զինատեսակներից, այնքան, որ կրակահերթերի ձայներն անգամ Մովսեսից բավական հեռավորության վրա գտնվող Բերդում են լսվում:

Անկախ