Աշխարհում Տիգրան Մեծին նվիրված ավելի շատ օպերա է գրվել, քան մեկ այլ գահակալի: Եվրոպայի կոմպոզիտորները Տիգրան Մեծին նվիրել են 24 օպերա, բացի այդ, 17 օպերա նվիրված է Միհրդատ Եվպատորին, որոնց մեջ Տիգրանը գլխավոր հերոսներից է:Հայ կոմպոզիտորներից Տիգրան Մեծին անդրադարձել է միայն Տիգրան Չուխաջյանը:

Տիգրան Մեծ արքան (մ.թ.ա. 95-55), հայոց ամենասիրելի, ամենափառաբանված հերոսներից է: Նրա անվան հետ են կապված հայոց փառքը, հայոց աշխարհակալության ծնունդը:
Տիգրան Երկրորդի հայրը` հայոց թագավոր Տիգրան Առաջինը (մ.թ.ա. 115-95), իր գահակալության սկզբում բախվեց հզոր պարթևական թագավորությանը, պարտվեց և ստիպված եղավ իր ավագ որդուն` Տիգրանին պատանդ ուղարկել պարթևաց արքունիք:
Տիգրան արքայազնի կյանքի այդ շրջանի մասին քիչ բան է հայտնի. միայն այն, որ նա իր պատանդության մեջ ամուսնացել էր պարթևաց արքայադուստրերից մեկի հետ: Ունե՞ր նրանից զավակներ` հայտնի չէ:
Մ.թ.ա. 95 թ. մահանում է Տիգրան Ա արքան: Նրա զավակներից Գուրասը Հայաստանում էր, սակայն ավագության կարգով գահը հասնում էր պատանդ Տիգրանին: Եվ հայոց ավագանին, պարթևական թագավոր Միհրդատ Երկրորդին զիջելով հայոց Յոթանասուն հովիտներ երկրամասը, արքայազն Տիգրանին ազատեց գերությունից ու բազմեցրեց հայոց գահին: Թվում էր` պարթևների համար հայոց գահի լավագույն թեկնածուն հենց Տիգրան Երկրորդն է, քանզի մեծացել էր պարթևական արքունիքում, յուրացրել նրանց բարքերը, ամուսնացել պարթև արքայադստեր հետ, և հետևաբար, Հայաստանը պիտի գտնվեր պարթևների գերիշխանության տակ: Սակայն պարթևների հաշվարկները սխալ էին:
Ժառանգելով հայոց գահը 45 տարեկանում` Տիգրանն արագորեն վերակազմավորեց հայոց բանակը և ձեռնամուխ եղավ հայոց հեղինակության վերականգնմանն ու պետության հզորացմանը: Նա սկսեց այնտեղից, որտեղ կանգ էր առել իր պապը` Արտաշես Ա Բարեպաշտ արքան (մ.թ.ա. 189-160): Տիգրանի զորքերը արագ երթով մտան Ծոփքի թագավորություն, գրավեցին հայոց այդ հնամենի երկրամասը, գլխատեցին Արտանես արքային ու միացրին Մեծ Հայքի թագավորությանը:
Միաժամանակ հայոց երկրի հյուսիսում հզորանում էր Պոնտոսի թագավորությունը: Նրա հանճարեղ գահակալ Միհրդատ Զ Եվպատորը (մ.թ.ա. 111-63), որ Հռոմի ոխերիմ թշնամին էր, լինելով հմուտ զորավար ու դիվանագետ, անմիջապես հասկացավ Տիգրանի հավակնություններն ու ուժը և նրան դաշինք առաջարկեց: Մ.թ.ա. 94 թ. կնքվեց հայ-պոնտական դաշինքը, որով երկու թագավորները միմյանց միջև բաժանեցին ապագա նվաճումների տարածքները: Դաշինքն ամրապնդելու համար Տիգրան Բ կնության առավ Միհրդատի երիտասարդ, գեղանի դստերը` Կլեոպատրային:
Հաջորդ տարին` մ.թ.ա. 93 թ., Տիգրան Բ-ի բանակը մտնում է Կապադովկիա: Սրանով, փաստորեն, Տիգրան արքան պատերազմ հայտարարեց Հռոմին: Նա գահազրկեց Արիոբարզան Ա արքային, նրա տեղը գահ բարձրացրեց Գորդեոսին և հարուստ ավարով ու գերիներով վերադարձավ Հայաստան: Սակայն Հռոմը Տիգրանի դեմ ուղարկեց անվանի զորավար Լուցիուս Կոռնելիուս Սուլլային, որը վերականգնեց իրերի նախկին վիճակը:
Մի քանի տարի անց Պարթևստանում վախճանվում է Միհրդատ Բ արքան: Պարթևաց երկրում ծայր են առնում երկպառակտչական պատերազմները: Առիթից չի հապաղում օգտվել Տիգրան Բ-ն: Մ.թ.ա. 87 թ. հայոց երկնակամարում փայլում է Հալլեի գիսաստղը: Դա հաջողակ նշան է համարվում Տիգրանի համար, նա պատերազմ է հայտարարում Պարթևստանին ու նվաճում այդ հզոր երկիրը: Տիգրանը ոչ միայն ազատագրում է պարթևաց պետության տարածքում գտնվող հայոց երկրամասերը, այլև հարկատու է դարձնում պարթևական հզոր թագավորությանն ու պարթև Արշակունիներից խլում արքայից-արքա տիտղոսը: Սրանով Տիգրան Մեծի պետությունը դառնում է Առաջավոր Ասիայի հզորագույն տերությունը: Նա իր սրին է ենթարկում նաև Միկդոնիան, Օսրոենեն, Ատրպատականը, Ադիաբենեն, Կորդուքը…
Տիգրանը Մեծ Հայքին է միացնում նաև Հյուսիսային Միջագետքն ու նրա կենտրոն Մծբինում կառավարիչ նշանակում իր կրտսեր եղբայր Գուրասին:
Նվաճելով վերը նշված երկրները` Տիգրան Մեծն այնտեղ չվերացրեց թագավորական իշխանությունը, ուղղակի վասալական կախման մեջ դրեց նրանց: Ոմանց հետ անգամ խնամիացավ` փորձելով դրանով ձեռք բերել դաշնակիցներ: Նա իր դստերը կնության տվեց Ատրպատականի Միհրդատ արքային: Հետագան ցույց տվեց, թե որքան սխալ էին հայոց արքայի հաշվարկները: Միհրդատի ու հայոց արքայադստեր ամուսնությունից ծնված Մար Արտավազդը հետագայում լուրջ մրցակից դարձավ հայոց Արտավազդ Բ արքայի համար:
Հաստատվելով արևելքում` Տիգրան Մեծն իր հայացքը հառեց դեպի հարավ: Իսկ Ասորիքում հետաքրքիր զարգացումներ էին: Երբեմնի հզոր Սելևկյան թագավորությունը փլուզվում էր: Եվ սելևկյան պետության ավագանին, հոգնելով շարունակական երկպառակտչական պատերազմներից, օտար գահակալ էր որոնում` բազմեցնելու սելևկյան գահին, դրանով իսկ կարգի գցելու ներքին խնդիրները երբեմնի հզոր թագավորության մեջ: Եվ ահա ավագանին հրավիրեց Տիգրան արքային` զբաղեցնելու Անտիոքի գահը նույնպես:
Տիգրան Մեծի պլանների մեջ, բնականաբար, մտնում էր Ասորիքի նվաճումը: Ասորիքն իր հարստություններով, նավահանգիստներով չէր կարող դուրս մնալ հայոց արքայի հետաքրքրությունների ոլորտից: Եվ ահա առիթ է ներկայանում նվաճելու Ասորիքն առանց պատերազմի` խաղաղ ճանապարհով: Տիգրան Մեծը մ.թ.ա. 83 թ. բազմում է Սելևկյան գահին: Դրանով, փաստորեն, պատմության թատերաբեմից հեռանում է հին Արևելքի ևս մեկ հզոր պետություն` Սելևկյան թագավորությունը: Տիգրանը Անտիոքում կառավարիչ է նշանակում հայոց Բագարատ զորավարին և գրավում Դաշտային Կիլիկիան և Գամիրքը` դառնալով Հռոմի Հանրապետության անմիջական հարևանը: Տիգրանի ու Հռոմի բախումն անխուսափելի է դառնում: Մինչ վճռական գործողությունների անցնելը, կողմերը ակտիվ հետախուզություն են ծավալում: Օգտվելով Սպարտակի ապստամբության հետևանքով Հռոմում առաջացած խուճապից` հայոց արքան աջակցում է Միջերկրական ծովում ծովահենների ակտիվ գործունեությանը Հռոմի դեմ:
Ավարտելով իր նվաճումները` Տիգրան Մեծն իր հսկայական տերության աշխարհագրական կենտրոնում` Մեծ Հայքի Աղձնիք նահանգում, կառուցեց նոր մայրաքաղաք` Տիգրանակերտը: Արտաշատը համարվում էր Տիգրանի տերության հյուսիսային, Անտիոքը` հարավային մայրաքաղաքը:
Ժամանակակիցների վկայությամբ` Տիգրանակերտը կարճ ժամանակում դարձավ Հին աշխարհի մեծ, փարթամ ու ճոխ քաղաքներից մեկը: Սակայն հայոց արքան այստեղ թույլ տվեց իր լուրջ մարտավարական սխալներից մեկը. նա հայոց մայրաքաղաքը բնակեցրեց նվաճված երկրներից բերված հույն ու հրեա գերիներով:
Մեծ Հայքի համար տարածաշրջանում միակ ռեալ հակառակորդ ուժը դառնում է Հռոմը: Հենց Հռոմի դրդմամբ մ.թ.ա. 73 թ. Տիգրանի դեմ ըմբոստանում է Սելևկյան Սելենե թագուհին, որ ամուր կայազորով ամրանում է Պտղոմայիս ամրոցում: Տիգրանը շուրջ չորս տարի պաշարում է Պտղոմայիսը, ի վերջո գրավում և մահապատժի ենթարկում Սելենե թագուհուն: Այս դեպքերից հետո Տիգրանին հպատակություն է հայտնում նաև Իսրայելի թագավորությունը:
Սակայն հայոց արքայի հսկայական տերության մեջ էլ ամեն ինչ հարթ չէր ընթանում:
Նրա դեմ շարունակ ապստամբում էին նվաճված երկրների տիրակալները: Տիգրանը դաժանորեն ճնշում է ապստամբությունները: Նա անողոք գտնվեց անգամ իր երկու ապստամբ որդիների նկատմամբ, որոնց մահապատժի ենթարկեց: Պատմությունը մեզ է ավանդել նրանցից մեկի անունը` Զարեհ, մյուսին ենթադրաբար կոչել են Արտաշես:
Այս պայմաններում կամա, թե ակամա Տիգրան Մեծը ներքաշվում է պատերազմի մեջ: Աշխարհակալ Հռոմը, բնականաբար, չէր կարող հաշտվել Հայաստանի աշխարհակալական ձգտումների հետ: Մ.թ.ա. 73 թ. սկսվում է նոր պատերազմ Պոնտոսի և Հռոմի միջև: Չնայած նախնական հաջողությանը` Միհրդատ Եվպատորն այս պատերազմում գլխովին ջախջախվում է և ապաստանում Հայաստանում: Հռոմեացի զորավար Լուկուլլոսը, որ վարում էր պատերազմը Պոնտոսի դեմ, Տիգրանից պահանջեց իրեն հանձնել Միհրդատին:
Տիգրան արքան մերժում է Լուկուլլոսի ապօրինի պահանջը: Օգտվելով առիթից` հռոմեացին, առանց պատերազմ հայտարարելու, մեծաքանակ զորքով մտնում է Հայաստան: Արագ երթով անցնելով Ծոփքի վրայով` Լուկուլլոսի բանակը հայտնվում է մայրաքաղաք Տիգրանակերտի պարիսպների տակ: Տիգրանը, որ իր բանակով գտնվում էր Փյունիկիայում, Լուկուլլոսի դեմ է ուղարկում Մեհրուժան Ծոփեցուն 3000-անոց բանակով: Մեհրուժանի բանակը արագ ոչնչանում է` բախվելով Լուկուլլոսի զորքի հետ:
Հավանաբար, հայոց արքային շլացրել էին գլխապտույտ հաջողությունները…
Տիգրանակերտի տակ հայոց արքան թույլ է տալիս հերթական սխալը. նա փոքրիկ զորաջոկատով ճեղքում է հռոմեացիների պաշարման շղթան ու մտնելով քաղաք` նույն անակնկալ ճեղքումով քաղաքից հանում է իր կանանոցն ու գանձերը:
Սա որպես ռազմական գործողություն փայլուն էր, սակայն սխալ էր ռազմավարական տեսանկյունից, քանզի մինչ այդ քաջաբար պաշտպանվող մայրաքաղաքի բնակչությանը բարոյազրկեց ու հուսահատեցրեց:
Ինչևէ, մ.թ.ա. 69 թ. հոկտեմբերի 6-ին Տիգրանակերտի մատույցներում տեղի ունեցավ գլխավոր ճակատամարտը, որն ավարտվեց հայկական բանակի կատարյալ պարտությամբ:
Ճակատամարտից հետո Տիգրան արքան նահանջում է Արտաշատ, իսկ Լուկուլլոսը շարունակում է Տիգրանակերտի պաշարումը, ի վերջո գրավում և թալանում այն:

Տիգրանակերտի պարտությունը ծանր հարված էր հայկական աշխարհակալությանը:
Չբավարարվելով ձեռք բերածով` Լուկուլլոսը մ.թ.ա. 68 թվականի գարնանն անցնում է Հայկական Տավրոսն ու արշավում Արտաշատի վրա: Սակայն Արածանի գետի անցման ժամանակ նրան կազմ ու պատրաստ դիմավորում են հայկական զորքերը: Արածանիի ճակատամարտում Հռոմը ծանր պարտություն է կրում: Լուկուլլոսը ստիպված էր նահանջի հրաման տալ: Բայց Տիգրան Մեծը հերթական սխալը թույլ տվեց. նա չհետապնդեց նահանջող թշնամուն: Հռոմեական բանակը նահանջի ճանապարհին գրավեց նաև Մծբինը:
Մ.թ.ա. 67 թ. նոր միայն հայոց բանակը ռազմարշավ ձեռնարկեց արևելքում` փորձելով վերացնել Լուկուլլոսի արշավանքի հետևանքները և հայոց տերությանը միացնել ապստամբած ու Տիգրանի կայսրությունից անջատված երկրամասերը: Միաժամանակ, Տիգրանի բանակի աջակցությամբ Պոնտոսում իրերի նախկին վիճակն էր վերականգնում Միհրդատ Եվպատորը:
Այսպես անփառունակ ավարտվեց Լուկուլլոսի արշավանքը արևելք: Սակայն տիգրանյան կայսրության հիմքերը խարխլված էին այլևս: Մ.թ.ա. 66 թ. մեծ բանակով Արևելք է արշավում հռոմեացի հայտնի զորավար Գնեոս Պոմպեոս Մեծը:
Նա կարողացավ համոզել պարթևաց արքա Հրահատ Գ-ին, որ պատերազմ սկսի Հայաստանի դեմ: Ինքը` Պոմպեոսը, արագ երթով արշավեց Պոնտոս և ջախջախեց Միհրդատ Եվպատորին: Տիգրան Մեծը չօգնեց իր աներոջը և երբեմնի դաշնակցին, քանզի Միհրդատը աջակցել էր Տիգրան Կրտսերի ապստամբությանը: Տիգրան Կրտսերը` հավակնոտ մի երիտասարդ, ապստամբելով հոր դեմ, նախ միացավ պարթևաց բանակին, սակայն հայ-պարթևական բախման ժամանակ հաջողությունը պարթևների կողմը չէր: Դրանից հետո հայոց դավաճան արքայազնը հայտնվեց Պոմպեոսի ճամբարում և առաջնորդեց հռոմեական լեգեոնները հայոց մայրաքաղաք: Տիգրան արքան ստիպված էր հաշտություն խնդրել Պոմպեոսից: Նա միայնակ, առանց թիկնազորի գնաց հռոմեական ճամբար ու թագը հանձնեց Պոմպեոսին: Հուզված հռոմեացին բարձրանալով իր գահավորակից` թագը դնում է հայոց արքայի գլխին: Համենայն դեպս, այս դեպքերի մասին այսպես են ավանդում հռոմեացի պատմիչները: Գուցե սա հորինված պատմություն է…
Ինչևէ, մ.թ.ա. 66 թ. աշնանը Արտաշատում կնքվում է պայմանագիր Հռոմի և Հայաստանի միջև: Պայմանագրի համաձայն` Տիգրանը Հռոմի օգտին հրաժարվում է իր նվաճումներից: Հայաստանը պահպանում է իր անկախությունը և տարածքային ամբողջականությունը, բացառությամբ Ծոփքի, որտեղ թագավոր է հռչակվում Տիգրան Կրտսերը: Հայաստանը հռչակվում է «Հռոմեական ժողովրդի դաշնակից և բարեկամ» և Հռոմին մեծ ռազմատուգանք է վճարում:
Տիգրան արքան 6000 տաղանդ ռազմատուգանքը ցանկացավ վճարել հենց Ծոփքի գանձարաններից, ինչի համար ըմբոստացավ նրա որդին` Տիգրան Կրտսերը: Ի վերջո Պոմպեոսը նրան կալանավորեց և որպես գերի ցուցադրեց Հռոմի հաղթահանդեսին: Հետագայում, երբ Տիգրան Կրտսերը փորձեց փախչել Հռոմից և վերադառնալ Հայաստան, սպանվեց Հուլիոս Կեսարի հրամանով:
Արտաշատի պայմանագրից հետո Տիգրան արքան անդրադարձավ պարթևական գործերին: Հռոմի օգնությամբ նա Հյուսիսային Միջագետքից դուրս մղեց պարթևական զորքերն ու երկրամասը կրկին միացրեց Մեծ Հայքին: Տիգրան Մեծը թագավորեց մինչև մ.թ.ա. 55 թ. և մահացավ խոր ծերության հասակում` հայոց գահը հանձնելով արժանավոր զավակին` Արտավազդ Երկրորդին:

Ֆրանսիացի արևելագետ Ռընե Գրուսեն այսպես է արտահայտվել Տիգրան Մեծի մասին.
«Տիգրան թագավորը՝ այս դեռևս չճանաչված հզոր տիրակալը, շատ ավելի մեծ արժանիքներ ունի, քան նրա ժամանակակից Միհրդատը, որով հիացած է պատմությունը, եթե մանավանդ նկատի ունենանք, որ Միհրդատը փայլուն կերպով ինքնասպանության մղեց իր պետությունը, մինչդեռ Տիգրանն իր ժողովրդի ապրելու իրավունքն ապահովեց հավերժության համար»:

Վահե ԱՆԹԱՆԵՍՅԱՆ

Լեռնային Ղարաբաղը պատրաստ է ջրային ռեսուրսների համատեղ օգտագործման շուրջ բանակցություններ վարել Ադրբեջանի հետ:

«Լավ է, որ ամերիկացի համանախագահը նույնպես այն կարծիքին է, թե Սարսանգի ջրամբարի համատեղ օգտագործումը կարող է երկու անկախ պետությունների` Լեռնային Ղարաբաղի ու Ադրբեջանի միջեւ համագործակցության հիմքերից մեկը դառնալ», – հայտարարել է ԼՂՀ նախագահի մամուլի քարտուղար Դավիթ Բաբայանը` NEWS.am-ի թղթակցի խնդրանքով մեկնաբանելով ջրամբարի համատեղ օգտագործման շուրջ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ամերիկյան համանախագահ Ջեյմս Ուորլիքի կողմից հնչեցված տեսակետը:
Շարունակությունը սկզբնաղբյուր կայքում:

Անկախ

Մայիսի 19-ին, ժամը 14.42-ից մինչև 20.21-ն ընկած ժամանակահատվածում ՀՀ ԱԻՆ մթնոլորտային երևույթների վրա ակտիվ ներգործության ծառայության հակակարկտային թվով 84 կայաններ Արմավիրի մարզի Վանանդ, Նոր Կեսարիա, Բերքաշատ, Շենավան, Գետաշեն, Նալբանդյան, Ջանֆիդա և Տալվորիկ գյուղերում Արագածոտնի մարզի Ուջան, Աղձք, Կարբի և Օհանավան գյուղերում իրականացրել են ընդհանուր 43631 կրակոց:
Լոռու մարզի Տաշիր քաղաքի, Սարատովսկայա և Մեղմահովիտ գյուղերում, Գեղարքունիքի մարզի Գավառ քաղաքում, Ծաղկաշեն և Գանձակ գյուղերում տեղացել է կարկուտ, հնարավոր են թույլ վնասներ, վերոնշյալ քաղաքները և գյուղերը չեն պաշտպանվում ԱԻՆ «ՄԵՎԱՆԾ» ՊՈԱԿ-ի կողմից:
Անկախ

Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանը, քաղաքապետի տեղակալների և մայրաքաղաքի վարչական շրջանների ղեկավարների մասնակցությամբ հրավիրած աշխատանաքային խորհրդակցության ժամանակ անդրադառնալով վարչական շրջանների ղեկավարների կողմից կազմակերպվող քաղաքացիների ամենշաբաթյա ընդունելություններին՝ ըստ ոլորտների համակարգող քաղաքապետի տեղակալներին և աշխատակազմի համապատասխան վարչությունների պետերին հանձնարարել է պարբերաբար մասնակցել տարբեր վարչական շրջաններում կազմակերպվող այդ ընդունելություններին և անհրաժեշտության դեպքում օպերատիվ լուծումներ տալ քաղաքացիների կողմից բարձրացվող հարցերին:

Սեփական եկամուտների հավաքագրման աշխատանքների հետ կապված՝ քաղաքապետը հանձնարարել է խստորեն վերահսկել գործընթացը:

Երևանի քաղաքապետարանի տեղեկատվության
և հասարակայնության հետ կապերի վարչություն

Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանը, քաղաքապետի տեղակալների և մայրաքաղաքի վարչական շրջանների ղեկավարների մասնակցությամբ հրավիրած աշխատանաքային խորհրդակցության շրջանակում, հանձնարարել է նախքան բակային տարածքներում նախատեսված ասֆալտապատման հիմնական աշխատանքների մեկնարկը, մեկ անգամ ևս մանրակրկտորեն գույքագրել բոլոր այն բակային տարածքները, երկրորդական ու երրորդական փողոցները, որտեղ առկա են փոսեր և կարճ ժամանակում կազմակերպել գույքագրված տարածքների փոսալցման ու փոսանորոգման աշխատանքները:

Բակերի բարեկարգման աշխատանքների հետ կապված էլ քաղաքապետը հանձնարարել է մինչ աշխատանքների մեկնարկը տեղերում նախ փակցնել բարեկարգման նախագծերը, որպեսզի բնակիչները հնարավորություն ունենան ծանոթանալու դրանց ու, ըստ այդմ, ներկայացնելու իրենց առաջարկները, որպեսզի դրանք ևս ընդգրկվեն նախագծերում:

Երևանի քաղաքապետարանի տեղեկատվության

և հասարակայնության հետ կապերի վարչություն

Երևանի քաղաքապետարանում տեղի ունեցած աշխատանքային հերթական խորհրդակցության ժամանակ հանրակրթության վարչության պետը զեկուցել է, որ մայիսի 23-ին դպրոցների «Վերջին զանգի» միջոցառումները պատշաճ կազմակերպելու նպատակով քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանի հանձնարարությամբ ձեռնարկվել են անհրաժեշտ բոլոր քայլերը: Զեկուցվել է նաև, որ մայրաքաղաքի դպրոցներում սովորող 80 761 աշակերտներից հիմնական դպրոցը՝ 9-րդ դասարանը, ավարտում է 6868 աշակերտ, իսկ առկա 12 միջնակարգ դպրոցներն ավարտում է շուրջ 443 աշակերտ:

Մայիսի 23-ին, օրվա խորհրդին համահունչ, միջոցառումները կմեկնարկեն վաղ առավոտից և կեզրափակվեն ժամը 19:00-ից մինչև ուշ երեկո՝ Ազատության հրապարակում նախատեսված համերգային ծրագրով և տոնական հրավառությամբ:

Երևանի քաղաքապետարանի տեղեկատվության
և հասարակայնության հետ կապերի վարչություն

Երևանի ավագանու որոշմամբ հարակից ընդհանուր օգտագործման տարածքների պարտադիր բարեկարգման նորմերի պահպանման վերաբերյալ աշխատանքային հերթական խորհրդակցությանը զեկուցվել է, որ քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանի հանձնարարությամբ նախորդ շաբաթ իրականացված խիստ հսկողության շնորհիվ պարտավորությունները ոչ պատշաճ կատարած 87 տնտեսվարող ենթարկվել է վարչական պատասխանատվության: Հանձնարարվել է շարունակել աշխատանքներն ու գործընթացը պահել մշտական հսկողության տակ:

Նախորդ շաբաթ մայրաքաղաքում շարունակվել են բացօթյա ապօրինի առտրի կանխարգելման ուղղությամբ աշխատանքները: Առևտրի և սպասարկումների վարչության պետը զեկուցել է, որ իրականացված հսկողության արդյունքում կազմվել է վարչական 18  արձանագրություն: Զեկուցվել է նաև, որ վարչական շրջաններում մինչ ուշ երեկո սահմանվել է մշտական հերթապահության ժամակացույց:

Երևանի քաղաքապետարանի տեղեկատվության
և հասարակայնության հետ կապերի վարչություն

Աշխատանքային հերթական խորհրդակցության ժամանակ փոխանցելով քաղաքապետի հանձնարարականը՝ Կամո Արեյանը նշել է, որ աշխատանքներ պետք է տարվեն հեղեղատար համակարգերը մաքրելու ուղղությամբ: Եղանակային պայմաններից ելնելով՝ հանձնարարվել է նաև նշված աշխատանքները կազմակերպել պարբերաբար և խստորեն հետևել անձրևընդունիչ համակարգերի անխափան աշխատանքի ապահովմանը:

Մայրաքաղաքում շարունակվող սանմաքրման շրջանակում, ըստ անհրաժեշտության, իրականացվում են նաև աղբամանների  տեղադրման աշխատանքները: Կոմունալ տնտեսության վարչության պետը զեկուցել է, որ զուգահեռ կատարվում են աղբամանների նորոգման և ներկման աշխատանքներ:

Երևանի քաղաքապետարանի տեղեկատվության
և հասարակայնության հետ կապերի վարչություն

«Ռուսաստանում ՀՀ քաղաքացիների` մոտ 180 հազար մարդու նկատմամբ կիրառվել է մուտքի արգելքի մասին որոշումը: Մեր տեղեկությունների համաձայն` Մոսկվայի Գոլյանովո տարածքում ճանբար է ստեղծված, որտեղ ժամանակավորապես պահվում են մեր հայրենակիցները»,-այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժանանակ տեղեկացրեց «Գլոսսա» իրավապաշտպան ՀԿ նախագահ՝ Աշոտ Համբարձումյանը՛ անդրադառնալով 2014 հունվարին ուժի մեջ է մտել ՌԴ միգրացոն ծառայության մասին  օրենքի փոփոխություններին: Օրենքի փոփոխութունները ընդունվել էին դեռ 2012 թվականին, սակայն այս տարի դրա կետերի կատարումը Վլադիմիր Պուտինի հրամանով խստացվել է:

Հասարակական կազմակերպությունը ստացել է բազմաթիվ բողոքներ ավիաընկերություններից և քաղաքացիներից, որոնք ցանկանում են մեկնել ՌԴ, սակայն ինչը-ինչ է  նրանք չեն կարողանում ճշտել, թե Դաշնության տարածք նրանց մուտքը արգելված է, թե ոչ, որովհետև օրենքն արդեն կիրառվում է, սակայն լիարժեք մշակված չէ: ՀՀ և մի շարք երկրների այլ քաղաքացիներ չեն կարողանում ճշտել իրենք իրավունք ունեն մտնել ՌԴ տարածք կամ  ինչ հիմքով է նրանց նկատմամբ կիրառվում միգրացիոն ծառայության ընդունված որոշումը. «Մոտ օրերս ընդունվելու է հուշագիր Մոլդավայի, Ղրղզստանի, Ուզբեկստանի և Հայաստանի միջև համագործակցության մասին, որպեսզի մենք համատեղ ուժերով կարողանանք պայքարել և շտկել ստեղծված իրավիճակը: Մենք այս ֆորմատով ենք աշխատում, քանի որ օրենքը վերաբերում է այլ երկրների քաղաքացիներին ևս»,- ասաց Համբարձումյանը: Նա նշեց, որ իրենք չեն ցանկանում խնդիրը քաղաքականացնել, ոչ էլ դրան հակառուսական ենթատեքստ տալ. «Մենք իրավապաշտպաններ ենք և ցանկանում ենք, որ օրենքը բոլորի համար գործի հավասար կերպով: Մենք բողոքում են Ռուսաստանի գործադիր մարմնի աշխատակիցների գործողությունների դեմ: Մեր կարծիքը հետևյալն է. Ռուսաստանի գործադիր մարմնի անպարտաճանաչ աշխատանքի պատճառով այսօր լարվածություն է ստեղծվել  ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ  մյուս երկրներում, ում առնչվում է այդ օրենքը»:

Իրավապաշտպանները շատ հաստատակամ են տրամադրված և պատրաստվում են հասնել անգամ մինչև Եվրոդատարան. «Այս հուշագիրը պարզապիս ինչ-որ բանի տակ ստորագրելու համար չէր: Սա բողոք է Ռուսաստանի դեմ: ՌԴ այդ օրենքի փոփոխությունները հիմնականում Մարդու իրավունքի Եվրոպայի կոնվենցիայի կետերի պահանջներն են խախտում: Եթե գործադիր մարմինը չվերանայի այդ վերաբերմունքը, ապա կան միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպություններ և վերջապես Եվրոպական դատարան: Բողոքը անտարբեր թողնելու դեպքում կդիմենք Եվրոդատարան, ինչը կարող է շատ վատ հետևանքներ ունենալ այդ երկրի գործադիր մարմնի համար,- հայտարարեց Աշոտ Համբարձումյանը:

Անկախ

«Տարեցտարի ընտանեկան բռնության ենթարկվելու մասին դիմումները շատանում են, բայց դա չի նշանակում, որ ընտանեկան բռնության դեպքերը շատացել են. իրականում իրազեկումն է մեծանում, և հասկանալով՛ ինչ է դա, մարդիկ փորձում են այդ իրավիճակից դուրս գալ իրավական միջոցներով», – այսօր լրագրողների հետ անդրադառնալով ընտանեկան բռնությունների թեմային ասաց հոգեբան Սիրանույշ Անդրեասյանը:

Բռնություևը մի  ապտակը չէ. դա բռնարարք է այդ պահի դրությամբ: Իսկ բռնություն ասելով՛ մենք հասկանում ենք պարբերաբար կրկնվող գործողութունների շարք. իշխանության ձեռքբերումը մյուսի նկատմամբ: Ընտանեկան բռնության զոհ հիմնականում դառնում են կանայք, սակայն առանձին դեպքերում կինն էլ կարող է դառնալա բռնարար. նա թեև հազվադեպ է ուժ կիրառում, սակայն հոգեբանական մանիպուլացիայի կարող է դիմել, ֆինանսական և տնտեսական բռնություն կիրառել: Ծնողը երեխային կարող  է բռնության ենթարկել կամ հակառակը:

«Ընտանեկան բռնությունը մեծ վնաս է հասնում երեխաներին և նրան հոգեկան աշխարհին. մեծանում է հավանականությունը, որ նա հանցագործության կդիմի: Նմանատիպ ընտանիքներում մեծացած երեխան հետագայում վախենում է ամուսնանալ և ընտանիք կազմել, ունենում է այլ տարաբնույթ վախեր, ճիշտ սոցիալիզացիա տեղի չի ունենմում:  Երեխան տեսել է, որ խոսքի, բացատրվելու փոխարեն մարդ  ուժ է գործադրել և հասել արդյունքի. նա բնականաբար իր հարաբերությունները շրջապատի հետ նման կերպով է կառուցում»,-նշեց հոգեբանը: Ըստ նրա` եթե այս ընտանիքների հետ ճիշտ հոգեբանական աշխատանք տարվի ոչ միայն ընտանեկան բռնության զոհի, այլև բռնություն կիրառածի, ապա ամուսնալուծությունների թիվը կտրուկ կնվազի:

«Նոր սերնդին պետք է ավելի կիրթ և իրազեկված մեծացնել. Ոչ թե խոսել բռնություններից, այլ նրանց իրավունքներից»,-ասաց նա:

Իրավաբան Ասյա Օվանյանը կարծում է, որ Հայաստանում նման խնդիրների շարունակականությունը կապված օրեննսգրքի թերի լինելու հետ. «Ընտանեկան բռնությունը որպես առանձին հանցագործություն Հայաստանում քրեականացված չէ: ՀՀ քրեական օրենսգրքում կան մի շարք հոդվածներ՛ ծեծ, ֆիզիկական բռնության, սեռական բռնության հետ կապված, որոնք առնչվում են ընտանեկան բռնությանը, սակայն հենց անմիջապես դրան վերաբերող օրենք չկա», ասաց նա ընդգծելով, որ, քանի որ: հիմնականում կանայք են բռնության ենթարկվում և  հաշվի առնելով, որ բռնարարը իրենց երեխայի հայրն է,  նրանք չեն դիմում ոստիկանություն և հանցագործը մնում է անպատիժ: Եթե անգամ դիմում են, ապագայում այդ դիմումները հետ են վերցնում, քանի որ ամուսինը անընդհատ հոգեբանական և ֆիզիկական ճնշումներ է գործադրում»,-նշեց նա: Հայաստանում  կինը հիմնականում դիմում է քաղաքացիական ոլորտին. ամուսնալուծության հայց է ներկայացնում, անչափահասի ալիմենտ է պահանջում է այլն: Երբեմն ոստիկանները իրենք համոզում են զոհերին դիմում չներկայացնել, ասելով , թե դա ընտանեկան խնդիրն է պետք է ընտանիքի ներսում լուծել:

Կանանց իրավունքների կենտրոնը կառավարությանը օրինագիծ էր ներկայացրել, սակայն կառավարությունը չի ընդունել այն:

Անկախ

Մայիսի 17-ին, ժամը 20.30-ի սահմաններում, Սևան-Գետափ ճանապարհի 24-րդ կմ-ին «Նիսան-X» մակնիշի ավտոմեքենա է շրջվել, ինչի հետևանքով 3 ուղևորները մարմնական վնասվածքներով տեղափոխվել են հիվանդանոց:
Կատարվում է քննություն:

***
Մայիսի 17-ին, ժամը 12.00-ի սահմաններում, Ալավերդի-Վանաձոր ճանապարհի 7-րդ կմ-ին «ՎԱԶ-2121» մակնիշի ավտոմեքենա է շրջվել, ինչի հետևանքով վարորդը և 3 ուղևորները մարմնական վնասվածքներով տեղափոխվել են հիվանդանոց:
Կատարվում է քննություն:

Անկախ

ՀՀ տրանսպորտի և կապի նախարարության

լրատվական ծառայությունից Անկախին հայտնեցին, որ Տավուշի մարզի Ճամբարակ-Դրախտիկ հանրապետական նշանակության ավտոճանապարհի 5-րդ կմ-ում մայիսի 18-ին՝ ժամը 15:00-16:10-ի սահմաններում, տեղի էր ունեցել սարի մասնակի փլուզում: 150-200 մետր բարձրությամբ  հսկա ժայռաբեկորները, որոնց  ծավալը 250-280 խմ է, երկկողմանի փակել էին ճանապարհը:

ՀՀ տրանսպորտի և կապի նախարար Գագիկ Բեգլարյանի հանձնարարությամբ անմիջապես ձեռնարկվեցին համապատասխան միջոցառումներ՝ ճանապարհը ժայռաբեկորներից մաքրելու և երկկողմանի երթևեկելի դարձնելու համար:

Ելնելով արտակարգ իրավիճակից, ինչպես նաև կատարվելիք աշխատանքների բարդությունից, բացի այս ճանապարհը սպասարկող «Հաղարծին» ճանապարհաշինական ընկերության աշխատակիցներից, ճանապարհը մաքրելու  աշխատանքներում ներգրավվել էին նաև «Իջևանի» ճանշինի աշխատակիցները:

Մինչ այդ՝ ժայռաբեկորները մանրացնելու նպատակով պայթեցման աշխատանքներ կատարեցին Արտակարգ իրավիճակների նախարարության աշխատակիցները:

Ճանապարհի մաքրման աշխատանքների ընթացքը տեղում կազմակերպում էր ՀՀ տրանսպորտի և կապի նախարարության «Հայաստանի ավտոմոբիլային ճանապարհների տնօրինություն» ՊՈԱԿ-ի գլխավոր տնօրեն Աշոտ Արշակյանը:

Վթարից անմիջապես հետո սկսված և ամբողջ գիշեր շարունակված օպերատիվ և կազմակերպված աշխատանքների շնորհիվ հնարավոր եղավ սեղմ ժամկետում ճանապարհը մաքրել ժայռաբեկորներից և արդեն լուսադեմին այն երկկողմանի երթևեկելի էր:

Մանրամասները՝ տեսանյութում

Անկախ

Ս.թ. մայիսի 10-17-ը՝ ք. Ծաղկաձորում, կայացավ «Երիտասարդ կենսաբանների ասոցիացիա» ՀԿ կողմից կազմակերպած` «Համախմբում ենք երիտասարդներին հանուն կենսաբազմազանության» երիտասարդական միջազգային փոխանակային ծրագիրը: Ծրագրի շրջանակում՝ Իտալիայից, Իսպանիայից, Լեհաստանից, Խորվաթիայից, Վրաստանից, Ուկրաինայից և Հայաստանից ժամանած ավելի քան 40 երիտասարդներ, միասին քննարկեցին կենսաբազմազանության պահպանության արդի խնդիրները և մարտահրավերները, ներկայացրեցին իրենց կազմակերպությունների և երկրների հաջողված փորձը և ձեռքբերումները:

Ծրագրի ընթացքում ներկայացվել է Կովկասի և այլ կենսաբազմազանության թեժ կետերի բուսական և կենդանական աշխարհը և դրանց կարևորությունը, քննարկվել է երիտասարդության ներգրավումը բնապահպանական միջոցառումներին և համագործակցության հնարավորությունները: Իրականացվել են արշավներ դեպի բնության հատուկ պահպանվող տարածքներ՝ «Սևան» և «Դիլիջան» ազգային պարկեր: Կազմակերպվել է նաև «Կենսաբազմազանությունն իմ աչքերով» խորագրով ցուցահանդես-մրցույթ, որի հաղթող է ճանաչվել Լեհաստանը ներկայացնող թիմը: Միջոցառման ընթացքում կազմակերպվել են մշակութային երեկոներ, որոնց ընթացքում յուրաքանչյուր մասնակից երկիր ներկայացրել է իր մշակույթն ու պատմությունը՝ համեմված ազգային խոհանոցով: Ծրագիրը իրականացվել է «Կենսաբանական բազմազանության միջազգային օր» 2014-ին ընառաջ, ինչպես նաև նշվել է «Չվող թռչունի համաշխարհային օրը»: Կազմակերպվել է զեկուցում Հայաստանի թռչունների մասին, որից հետո բոլոր մասնակիցները մասնակցել են թռչնադիտարկմանը:

Ծրագիրը իրականացվել  է Եվրոպական միության «Երիտասարդությունը շարժման մեջ» ծրագրի ֆինանսական աջակցությամբ:

«Երիտասարդ կենսաբանների ասոցիացիա» ՀԿ

Դիլիջանում տեղակայված զորամասում մայիսի 18-ին «Զարգացման ծրագրերի հայկական կենտրոն» ՀԿ-ն «Առողջ զինվոր` առանց ծխախոտի» ծրագրի շրջանակներում անցկացնում էր հերթական սեմինարը՝ անդրադառնալով ծխելու առողջական վնասներին, հոգեբանական ու հոգևոր ասպեկտներին։

«Զարգացման ծրագրերի հայկական կենտրոն» ՀԿ նախագահ Սարգիս Կարապետյանը նշում է, որ ծրագրի շրջանակներում իրականացվել են սոցիոլոգիական հարցումներ շուրջ 500 զինծառայողի շրջանում։ Համամասնորեն ընտրվել են դիրքապահ և թիկունքային զորամասեր՝ նպատակ ունենալով ի թիվս այլ հարցերի նաև պարզել, թե ծառայության բնույթն արդյոք ազդում է ծխելու քանակության վրա։        «Հետազոտության տվյալները ցույց են տալիս, որ զինծառայության ընթացքում սկսել է ծխել ծխախոտ օգտագործողների 13 տոկոսը։ Նախքան ծառայությունը ծխել է կամ ծխելու առաջին փորձ ունեցել է հարցվածների 68 տոկոսը։ Հետաքրքիր է, որ անձը որքան ավելի վաղ տարիքում է սկսել օգտագործել ծխախոտ, այնքան առավել մեծ է նրա կողմից օրական օգտագործվող ծխախոտի քանակությունը ներկայում»,- ասում է ՀԿ ղեկավարը՝ ավելացնելով, որ ծխելու սովորությունը տարածված է դպրոցական տարիքի պատանիների շրջանում, և ծառայության եկող երիտասարդներն արդեն իսկ ունեն ծխելու փորձ։ Հետազոտությունը նաև ցույց է տվել, որ ծառայության բնույթն էական ազդեցություն չունի ծխելու քանակության վրա։

ՀՀ պաշտպանության նախարարի խորհրդական, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Բենիկ Հարությունյանը բարձր է գնահատում զինվորների շրջանում տարվող հակածխախոտային ծրագրերը։ Նա նաև տեղեկացնում է, որ ՀՀ պաշտպանության նախարարի հրամանով ստեղծված է հակածխախոտային պայքարի կազմակերպման հանձնաժողով, որի նպատակն է ստեղծել համաբանակային ծրագիր, որով կկարողանան նպաստել բանակը վերածելու չծխող բանակի։

Դիլիջանի զորամասի հոգևոր սպասավոր Հովհաննես սարկավագ Մարտիրոսյանը տեղեկացրեց, որ զինվորների հետ զրույցներում պարբերաբար բարձրացվում է ծխելու թեման, անդրադառնում են դրա հոգևոր, առողջական վնասակար կողմերին։

Ժամկետային զինծառայող Գրիգոր Թովմասյանը Երևանից է, 1,5 տարի ծառայում է ՀՀ զինված ուժերում։ Չի ծխում։ Ինչպես ինքն է ասում, ոչ թե խորհուրդ է տալիս ընկերներին չծխել, այլ փորձում է սեփական օրինակով նրանց մեջ առողջ ապրելակերպ սերմանել։ Չի ծխում նաև սպա, վաշտի հրամանատար Վարդան Մարությանը։ Ասում է, որ փորձում է իր զինվորներին կոնֆետով սիրաշահել՝ ծխախոտը փոխարինելով քաղցրավենիքով։

Հրամանատարի անձնակազմի հետ տարվող աշխատանքների գծով տեղակալ Հովհաննես Հակոբյանն էլ սեմինարի ավարտին խոստացավ հրաժարվել ծխելուց՝ նույնը խորհուրդ տալով նաև զինվորներին ու սպաներին։

Այս ընթացքում «Զարգացման ծրագրերի հայկական կենտրոն» ՀԿ-ն զորամասերում անցկացնում է սեմինարներ, որոնց ընթացքում զինվորներին ծխելու վնասակար կողմերն են ներկայացնում բժիշկը, հոգեբանն ու հոգևորականը։ Նրանք զորամասերին տրամադրում են ցուցանակներ, որոնք կտեղադրվեն զորամասերի շենք-շինություններում։ Զինվորներին բաժանվում են նաև տեղեկատվական բուկլետներ:

Մայիսի 31-ին` Ծխախոտի դեմ պայքարի միջազգային օրը, ՀՀ ՊՆ վարչական համալիրում պաշտպանության նախարարության ղեկավարության և շահագրգիռ կառույցների մասնակցությամբ տեղի կունենա ծրագրի արդյունքների ամփոփիչ նիստը: Հաշվետու զեկույցներով հանդես կգան ծրագրում ներգրավված մասնագետները:

Նշենք, որ «Առողջ զինվոր` առանց ծխախոտի» ծրագիրը «Զարգացման ծրագրերի հայկական կենտրոն» ՀԿ-ն իրականացնում է Հայաստանի երիտասարդական հիմնադրամի` որպես ՀՀ նախագահի գործընկեր կազմակերպության կողմից հայտարարված դրամաշնորհային մրցույթի շրջանակներում։

Հայաստանի երիտասարդական հիմնադրամի

հասարակայնության հետ կապերի ծառայություն

ՀՀ ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչության և Կենտրոնականի բաժնի ծառայողների համատեղ ձեռնարկած օպերատիվ-հետախուզական և քննչական միջոցառումների արդյունքում պարզվել է, որ հանցագործությունը կատարել է 1985 թ. ծնված Գոռ Ա.-ն, որը բացատրական աշխատանքների շնորհիվ` մայիսի 18-ին ներկայացել է ոստիկանության Երևան քաղաքի վարչություն, որտեղից էլ հանձնվել է Կենտրոնական քննչական բաժին:
Գոռ Ա.-ն ներկայացրել է հրազեն հանդիսացող «Մակարով» ատրճանակի տիպի, 1 չլիցքավորված փամփշտատուփով, առանց գործարանային համարի ատրճանակ:
Գոռ Ա.-ն ձերբակալված է:
Ոստիկանությունից Անկախին տեղեկացնում են, որ կատարվում է նախաքննություն:

Ավելի վաղ տեղեկացրել էինք, որ մայիսի 17-ին Վերնիսաժի մոտ կրակոցներ են հնչել, ինչի հետևանքով 5 մարդ հրազենային վնասվածքներով հիվանդանոց էր տեղափոխվել:

Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանի նախաձեռնությամբ մայրաքաղաքի բոլոր վարչական շրջաններից շուրջ 1000 ծնողներ հնարավորություն էին ստացել այցելելու սահմանամերձ զորամասերում ծառայող իրենց որդիներին: Արդեն ավանդույթ դարձած այս նախաձեռնության շրջանակում զորամասեր այցելած ծողների թիվն, ի դեպ, գերազանցել է նախորդ երկու այցելությունների ընդհանուր թիվը: Ինչպես նախորդ այցելությունների ժամանակ, այնպես էլ այս անգամ սահմանամերձ տարածքների զորամասեր մեկնող ծնողներին քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանն անձամբ է ճանապարհել: Հատկանշական է, որ արդեն տեղում, նախքան իրենց զինվոր որդիներին հանդիպելը, ծնողները հնարավորություն են ունեցել այցելել եկեղեցի, մոմեր վառել ու իրենց աղոթքը հղել առ Աստված՝ հանուն երկրի խաղաղության, իրենց որդիների առողջության ու անփորձանք ծառայության:

Բոլոր զորամասերում ծնողների  համար հատուկ ընդունելություն էր կազմակերպվել՝ ավանդական աղ ու հացով, զինվորական նվագախմբով ու տողանով: Զորամասերից մեկում ծնողները նաև ծաղիկներ են խոնարհել Սպարապետ Վազգեն Սարգսյանի ու զոհված ազատամարտիկների հուշարձաններին: Ծառայության մեջ աչքի ընկած զինվորները հանդիսավոր պայմաններում պարգևատրվել են Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանի շնորհակալագրերով, իսկ որոշ սպաներ՝ Երևանի քաղաքապետարանի զինանշանով ժամացույցներով: Բոլոր զորամասերին Երևանի քաղաքապետարանի կողմից տրամադրվել է նաև անհրաժեշտ տեխնիկա:

Զինծառայողների ծնողները զորամասերում հնարավորություն են ստացել շրջել, ծանոթանալ իրենց զավակների ծառայության պայմաններին, եղել են նաև ճաշարաններում, ծանոթացել ճաշացանկին:

Կարևորելով սոցիալական նշանակություն ունեցող այս նախաձեռնությունը՝ ինչպես զինծառայողների ծնողները, այնպես էլ իրենք՝ զինծառայողները, երախտագիտություն են հայտնել քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանին`պարբերաբար ցուցաբերվող  ուշադրության և վերաբերմունքի համար: Զինվորական հրամանատարությունն էլ իր հերթին, խիստ կարևորելով քաղաքապետի նման նախաձեռնությունը, ընդգծել է, որ այս այցելությունները ոչ միայն սոցիալական, այլև բարոյահոգեբանական շատ կարևոր նշանակություն ունեն նաև բանակ-հասարակություն կապի ամրապնդման, զինված ուժերի մարտունակության բարձրացման առումով:

Երևանի քաղաքապետարանի տեղեկատվության

և հասարակայնության հետ կապերի վարչություն

ՀՀ տրանսպորտի և կապի նախարարության լրատվական ծառայությունից Անկախին հայտնեցին , որ  մայիսի 18-ին՝ ժամը 15.30-16.10-ի սահմաններում,  Տավուշի մարզի Ճամբարակ-Դրախտիկ հանրապետական նշանակության ավտոճանապարհի 5-րդ կմ-ում տեղի է ունեցել 150-200 մետր բարձրությամբ սարի ամբողջական փլուզում:

Մեծ ժայռաբեկորները, որոնց ծավալը 250-280 խմ է, երկկողմանի փակել են ճանապարհը: Այս պահին ևս ճանապարհին շարունակվում են քարեր և ժայռաբեկորներ թափվել:

Դեպքի վայրում աշխատանքներ են կատարում Դիլիջանի «Հաղարծին» ՓԲԸ-ի ճանապարհաշինարարները:

Տեղի ունեցած փլուզման հետևանքով տուժածներ չկան:

ՀՀ տրանսպորտի և կապի նախարարությունը վարորդներին խորհուրդ է տալիս չօգտվել նշված ճանապարհահատվածից:

Անկախ

XX դարավերջի մայիսյանհաղթանակների դափնեպսակը,հիրավի, Շուշիի ազատագրումնէր, որն էլ դարձավ Լաչինի(Քաշաթաղ) բանալին:Ճանապարհ, որով Արցախաշխարհը մեկընդմիշտ կապվեցոչ միայն մայր հայրենիքի, այլևաշխարհի հետ:

  Շուշիի օպերացիայից առաջ միջազգային փորձագետների շրջանում իշխում էր  այն դիրքորոշումը, որ եթե Հայաստանից օգնություն չլինի, այսինքն` Հայաստանից, Լաչինը, Բերդաձորը, Զառիսլուն գրավելով, չհասնեն Շուշի, ապա նման դիրքային պայմանների առկայության դեպքում հայերին չի հաջողվի Շուշին ազատագրել Ստեփանակերտի ուղղությունից: Թերևս դա հնարավոր էին համարում միայն օդուժի կամ էլ մեծ տեխնիկայի առկայության պարագայում:

Բայց ինչպես կյանքը ցույց տվեց, Շուշին ազատագրվեց հակառակ փորձագետների կանխատեսումների: Անգամ անհասկանալի պատճառներով Հայաստանից  սպասվող օգնությունը տեղ չհասավ:

Մեր ուժերը կարծում էին, որ Շուշիի հաղթանակի դեպքում հակառակորդն այլ ուղղություններից, մասնավորապես` Կիրովի, Բերդաձորի կողմից Գորիս-Ղափանի ուղղությամբ ոտնձգություններ կանի, բայց որ թշնամին ձեռքերը ծալած չի նստի և կորցրածը կրկին հետ բերելու փորձ կանի, չէին ենթադրում: Այո, երբեմն հաղթանակի բերկրանքից մոռանում ես իրականությունը, սպասվող վտանգը: Դա էլ, թերևս,  բնական ու մարդկային է:

Հարցը Վարդան Ստեփանյանն է բարձրացնում ու չի սխալվում: Ինքն էլ տալիս է խնդրի լուծման բանալին. ականապատել Զառիսլու-Շուշի ճանապարհը, որտեղ Շուշիից փախած թուրքի ուժի մեծ կուտակում կար: Այնքան էլ դյուրին գործ չէր դա, քանի որ տարածքը նշանառության տակ էր: Այլ ելք  չկար: Պետք է իրագործվեր մի գործողություն, որը մեծ վարպետություն էր պահանջում: Վարդանին մենակ չթողեցին մարտական ընկերները` Եղոն, Արարատը, Արամը, Արթուրը (Դուդուլ), էլի երկու անվախ տղաներ, որոնք ի չիք դարձրին թուրքի վերջին հույսը: Արդեն մայիսի 10-ին Արկադի Կարապետյանը հայտարարում է, որ թշնամին հարձակման է անցել, ու նրանց տանկը պայթել է ականի վրա, փակել ճանապարհը: Տղաների այս անձնազոհ քայլը շատ օգնեց խուսափելու վերահաս վտանգից: Կանխվեց Շուշիին սպառնացող  նոր գրոհը:

Վտանգը կանխվեց, բայց Զառիսլուն, Բերդաձորը, Լիսագորն ու Լաչինն ազատագրելն այնքան էլ հեշտությամբ չտրվեց: Թեև թշնամին զգում էր իր պարտությունը, բայց չէր նահանջում, վերջին ճիգով պաշտպանվում էր, դիմադրում: Կարողացավ պայթեցնել Բերդաձոր-Լաչին կամուրջը` կասեցնելու համար մեր ազատամարտիկների առաջխաղացումը:

Չարացած թուրքերը չգիտեին, որ հարազատ տարածքն ազատագրողն առանց կամրջի էլ կանցնի գետը, թեև շատ կարճ ժամանակում տղաները վերականգնեցին այն:

Հայ ազատամարտիկները, կարճ ժամանակում մաքրելով հարևան գյուղերը, մայիսի 18-ին արդեն մտան Լաչին (Քաշաթաղ): Այդուհետ այդ միջանցքը արյունատար երակ դարձավ աշխարհից ու Հայրենիքից կտրված արցախահայության համար: Բայց որպեսզի այդ միջանցքը հարատևեր և ողջ Քաշաթաղի շրջանի հաղթանակն էլ վերջնական լիներ, հարկ եղավ դժվարին ու տևական պայքար մղել: Զոհերն էլ քիչ չեղան: Կարելի է ասել` միայն 1993 թ. ապրիլին, երբ արդեն ՀՀ պաշտպանության նախարարը Վազգեն Մանուկյանն էր,( 1992 թ.սեպտեմբերից մինչև  1993թ. օգոստոս) Քարվաճառի, Կուբաթլիի, Զանգելանի ազատագրմամբ այդ հողին վերջնական խաղաղություն իջավ: Աստված շատ չհամարի, հասանք մինչև Արաքսի ափը…

Շուշի-Լաչին միջանցքը բացելուց հետո շատերին թվում էր, թե կռիվն այդ կողմերում ավարտվել է: Բայց դա միայն թվում էր: Մարտիկներն օր առաջ ուզում էին տիրանալ ոչ միայն միջանցքի, այլև Գորիս-Ղափանի անվտանգությունն ապահովող բարձունքներին ու բնակավայրերին: Իսկ դրանք մեկը չէին և մեկ օրվա խնդիր չէին: Դրանք «Կոբրա» դիրքերն էին, Գյուլիբերդը և շրջակա բնակավայրերը` Կուբաթլին ու Զանգելանը (հիմա Կովսական ու Միջնավան) և շատ այլ վայրեր, որտեղ ադրբեջանցի թուրքը, երեսին ուղտի կաշի քաշած, քարաքոսի պես կպել էր մեր հող ու ջրին ու չէր պոկվում: Թշնամին գիտակցում էր տեղանքը կորցնելու նշանակությունը, այդ իսկ պատճառով, իր ուժին չապավինելով, վարձկաններ էր բերել` առանց գիտակցելու, որ մեր հողն օտարի համար երբեք հայրենիք չի դառնա, մոռանալով, որ վարձկանի համար ոչ այնքան թուրքի շահն էր գերակա, որքան իր փողը, որի պատճառով էլ իրեն պիտի խնայեր, որպեսզի իր վաստակած գումարը ծախսելու հնարավորություն ունենար:

Պակաս կարևոր չէր նաև հյուսիսային թևը` Ղուչազ-Ուխտասար ուղղությունը, որտեղից թշնամին մշտապես հեռահար հարվածներով հարվածում էր Լաչին-Գորիս ճանապարհին և բուն Լաչինին: Այս ուղղության մարտերն էլ տևական ու դաժան եղան:

Իրադարձություններով հարուստ 1992 թ. ավարտին մեկ ամիս էր մնացել, ժամանակահատված, երբ Երևան-Լաչին մայրուղու ձախակողմյան հատվածով ձգվող Խոժոռաբերդի միջանցքի 15 կմ-ն արդեն ազատագրվել էր: Առջևում դեկտեմբերի 3-ն էր և Ուխտասարի, Ղոչազ գյուղի ու համանուն  բարձունքների գրավման օպերացիան: Այդ տարածքների հարևանությամբ է գտնվում IV դարի մի հուշարձան` Ծիծեռնավանքը:

Այդ մարտին շատ ջոկատներ էին մասնակցում, բայց պատասխանատու ուղղությունը «Սյունիք» աշխարհազորային վաշտինն էր, հրամանատար` Արամազդ Զաքարյան: Նրանց հետ էր նաև ՄՀՕՋ-ի ջոկատը: Այս վաշտն իր առաջադրանքը փայլուն կատարեց: Լուսադեմին գրավեց Ուխտասարի բարձունքը և պահեց մինչև կեսօր, սակայն Ղոչազից եկող օգնությունը, թեպետ պայմանավորվածություն կար, տղաներն այդպես էլ չստացան: Դրանից էլ օգտվելով` թշնամին սկսեց ճնշում գործադրել: Սա երկար ու հերոսական պատմություն է. այդ օրվա հաղթանակած մարտից տուն չվերադարձավ 21 մարտիկ, իսկ հրամանատար Արամազդ Զաքարյանը ծանր վիրավորվեց: Նրանք մինչև վերջին պահը հավատացած էին, որ օգնությունը, այնուամենայնիվ, կհասնի, և իրենց գրաված բարձունքը կրկին չեն թողնի: Իսկ ինչպես պարզվեց հետագայում, օգնության շտապող Էջմիածնի ՀՀԴ-ի 3-րդ ջոկատն անգամ դուրս չէր եկել իր որջից` պատճառաբանելով, թե կապը չի գործել (չշփոթել ՀՅԴ-ի հետ. շատերն են հիշում, որ այդ տարիներին այսպես կոչված «կոոպերատիվ» Դաշնակցություն կուսակցություն էր ստեղծվել): Ճիշտ կլինի ասել` ոչ թե կապը, այլ նրանց խիղճը չէր գործել: Ամիսուկես հետո միայն ազատագրվեցին այդ բարձունքները, և ճանապարհ  բացվեց դեպի Քարվաճառ:

Ի՞նչ իմանայի, որ տարիներ անց բնության ու մարդկային ձեռքի այս աստվածատուր հրաշքը, որ կոչվում է Ծիծեռնավանք, ըմբոշխնելու առիթ պիտի  ունենամ, ավելին` պիտի մասնակցեմ նրա վերաբացմանը, վերաօծմանը: Վանքը ավերակներից հառնեց Քաշաթաղի վարչակազմի ղեկավար Ալեքսան Հակոբյանի համառ ջանքերի, ինչպես նաև բոստոնցի բարերարներ Քերոլայն և Ջորջ Նաջարյանների շնորհիվ, որով և վերջակետ դրվեց թշնամու նկրտումներին:  Այդ տարածքի հայկականության IV դարի վկայագիրն այլևս իրականություն է:

Շարունակությունը կարդացեք այստեղ:

Անկախ