Վիճակագրությունը վկայում է , որ զույգերից մեկի խռռոցը հաճախ ամուսինների վիճաբանության պատճառ է դառնում: Միայն գիշերվա ժամերին նման վիճաբանություններ առաջանում են զույգերից 41%-ի մոտ: Պարզվել է նաև, որ չնայած կեսգիշերային վիճաբանություններին, զոհերի  գրեթե կեսը  խոստովանել է, որ այդ խնդրից ազատվել երբեք չի փորձել:  Զույգերի 28%-ը, որտեղ  ամուսիններից մեկը միշտ խռռացնում է, ստիպված են տարբեր ննջարաններում քնել, իսկ դա ևս դրական ազդեցություն չի ունենում ընտանեկան հարաբերությունների վրա :

Մինչդեռ, մասնագետներն ասում են, որ ընտանիքը քանդող խռռոցը   մեծ մասամբ բուժվում է ու սարսափելի հիշողություն և ոչ թե կյանքի նորմ դառնում:

Բաղադրությունը

200 գ հավի փափկամիս

150 գ կորեական գազար (երկար ծղոտի նման կտրատած)

150 գ կոշտ պանիր

1 գլ փոքր սոխ

3 ձու

աղ ու պղպեղ

մայոնեզ:

Պատրաստման եղանակը

Միսը խաշել ու կտրատել նեղ շերտերով: Ձուն խաշել ու մանր քերիչով քերել, պանիրը` նույնպես: Սոխը մանր կտրատել: Գազարը կարելի է գնել կամ էլ ինքնուրույն ծղոտանման  կտրատել կամ էլ քերել, աղով ու պղպեղով համեմել, մայոնեզապատել, ցանկության դեպքում վրան թարմ կանաչի ցանել:

Բարի ախորժակ

Չինաստանի գիտատեխնիկական համալսարանում ստեղծել են օպտիկական ունելիների հատուկ տարբերակ, որը նախատեսված են արյունատար անոթները թրոմբից մաքրելու համար:

Այդ գործիքները հնարավորություն են տալիս ֆոտոնների օգնությամբ աշխատելու մանրադիտակային նյութերի հետ: Լուսային “ունելիի” միջոցով գիտնականները սովորել են արյունատար անոթներում ու մազանոթներում   մակարդուկները շարժել: Սարքավորման հիմքում միկրոլազեր է, որն աշխատում է ինֆրակարմիր ճառագայթման տիրույթում: Այն միացված է օպտիկական մանրադիտակին, որն ունելին նպատակակետ հասցնելուն է ծառայում:

Օպտիկական ունելու աշխատանքը կառավարվում է  համակարգչային հատուկ ալգոռիթմի միջոցով: Լուսային ունելու կիրառումն ապագայում կօգնի առանց վիրաբուժական  միջամտության մաքրել թրոմբով  խցանված անոթները:

Ապրիլի 23-ը իմունականխարգելման միջազգային օրն է: Այսօր այս թեմայով «Հայելի» մամուլի ակումբում լրագրողների հետ զրուցեց ՀՀ ԱՆ իմունականխարգելման ազգային ծրագրի ղեկավար Գայանե Սահակյանը: Մասնագետի պնդմամբ` մեր երկրում այս պահին իմունային հիվանդությունների հետ կապված լուրջ խնդիրներ չկան:
Գայանե Սահակյանը խոսեց առանձին հիվանդությունների մասին` հատկապես դիֆտերիայի, կարմրուկի, կարմրախտի, հիպոտիտ Բ-ի: Մասնագետի պնդմամբ հատկապես պատվաստումներկի շնորհիվ շուրջ տասը տարի է հնարավոր է դարձել դիֆտերիայից անբողջական խուսափումը, թեկուզ այս հիվանդության տարածման վտանգը կա մշտապես:
«1, 2, 6 տարեկան երեխաները պետք է պարտադիր ստանան դիֆտերիայի և փայտացման դեմ պատվաստում», – ասաց մասնագետը և հավելեց. «Այս տարիքային խմբերում մեծ մասնակցություն ունենք: Երեխաների 95 տոկոսը ստանում են իրենց պատվաստումները: Մնացած 5 տոկոսի մեջ մտնում են թե երկրից բացակայողները, թե բժշկական հակացուցումները»:
Խոսելով կարմրուկ, կարմրախտ շփումային մեծ տարածում ունեցող հիվանդությունների մասին` Գայանե Սահակյանը հիշեց 2006-ի աղմկահարույց զանգվածային պատվաստումները: «Լրատվամիջոցները այդ ժամանակ բողոքեցին: Բայց պետք է ասեմ, որ դա արդարացված որոշում էր, քանի որ հիվանդությունների վերջին մեծ բռնկումը 2004-ին էր եղել: Հաջորդ բռնկումը սպասվում էր 2010-2012-ին: Այդ կանխատեսումն էր պատճառը, որ զանգվածային պատվաստումներ կատարվեցին 2006-ին: Սրա շնորհիվ է, որ համաճարակային վիճակը այսօր լարված չէ: Մեր հարևան Թուրքիայում և Վրաստանում համաճարակային իրավիճակ է: Այնտեղ արդեն մահացության դեպքեր կան, իսկ մեզ հաձողվում է խուսափել դրանից»,-նշեց մասնագետը:
Պատվաստումները տնտեսապես ևս նախընտրելի են, քան հիվադությունների բուժումը: Պատվաստումների շնորհիվ է նաև, որ Հիպոտիտ Բ-ի դեպք վերջին 6 տարում առհասարակ չի գրանցվել և, առհասարակ, վերջին տարիներին իմունային հիվանդությունները 100 անգամով նվազել են:

Ժանյակավոր երկար գուլպաները գոտիով `զուգորդված  բարձրակրունկ կոշիկներով անմիջականորեն են ազդում: Շատերը կարող են համարել գռեհիկ: սակայն դա չի նշանակում, թե այդպես պետք է գնալ գրադարան:

Իմիջիայլոց ոտքերը ավելի սեքսուալ են երևում ոչ թե մինիով, այլ մաքսիով `մինչև ազդրերը բացվածքի առկայությամբ: Տղամարդկանց առանձնապես գրգռում են շրջազգեստները, որոնք ցավոք պրակտիկորեն  բացակայում են ժամանակակից կանանց զգեստապահարնից:

Տղամարդկանց աչքի համար հակացուցված են ագրեսիվ գազանային օրնամենտները,փարաջայատիպ և գնդիկավոր նկարազարդումն, որոնք նույնքան արագ ձանձրացնում են, ինչպես արագ գրավում հայացքը: Գրգռիչ  են էֆեկտ ունեն բուսական մոտիվները և օղակաձև նկարները: Ինչ վերաբերում է գույներին , ապա տղամարդկանց ուշադրությունը, ինչպես նաև երեխաների գրավում են պայծառ գույները, որոնք կանանց առանձնացնում են ամբոխից:

Հիմնականում հայտնաբերվել է, որ կանայք գերագնահատում են հագուստի սեքսուալ ազդեցությունը ուժեղ սեռի վրա: Տղամարդկանց մեծ մասի համար կնոջ հագուստ ավելի քիչ նշանակություն ունի քան նրա ժպիտը, շարժումները, քայլվածքը և սեփական ակրկնելիության նկատմամբ իր վստահությունը, գրում է SexyWeek.ru:

Տղամարդկանց մոտ  80% -ը գրգռվում է իր սիրելի կնոջը ներքնազգեստով տեսնելիս: Բացի դրանից նրանք լավ են հասկանում  ինտիմ զգեստապահարնի առարկաներից և հաճախ մասնակցում են դրանց ընտրությանը և գնումներին:

Մեծ նշանակություն ունի սպիտակեղենի գույնը: Ամենագրգռիչը կարմիրն է`սեքսուալ ագրեսիայի գույնը, որը սակայն կարող է վախեցնել պահպանողական և անինքնավստահ տղամարդկանց: Կարմիրի հետ լուրջ մրցակցության մեջ է սև գույնը:

Որպես օրենք գրգռիչ հատկություն չունի վարդագույն, կապույտ, մանուշակագույն, մոխրագույն և շագանակագույն սպիտակեղենը:Սպիտակը նեյտրալ է, բայց որոշ տղամարդկանց մոտ կարող է ասոցացվել անմեղության հետ և առաջացնել ուշեղ էրոտիկ զգացողություն:

Ընդհանուր առմամբ սեքսուալ հագուստը ձեր սեքսուալության երաշխավորը չէ, այլ միայն մի մասնիկը: Վերջի վերջո կան այլ ուղիներ ցանկասիրության արտահայտման: Եվ պարտադիր չէ դա կատարել ամենաակնհայտ ձևով:

Վարչապետ Տիգրան Սարգսյանն ընդունել է բժշկական գիտությունների դոկտոր Ակիրա Իշիյամաին և Armenian International Medical Found-ի ղեկավար Սալբի Ագարակյանին: Վերջիններիս աջակցությամբ 2004 թվականից Երևանի «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնի քիթ-կոկորդ-ականջաբանության բաժանմունքում ստեղծված Կոխլեար իմպլանտացիայի կենտրոնում իրականացվում է լսողական սարքերի իմպլանտացիայի ծրագիրը:

Մասնագետները վարչապետին են ներկայացրել ծրագրի արդյունքները և շնորհակալություն հայտնել ծրագրի նկատմամբ հետևողական ուշադրություն ցուցաբերելու համար: Նշվել է, որ այս ընթացքում «Էրեբունի» բժշկական կենտրոնում կատարվել է Կոխլեար իմպլանտացիայի վեց տասնայակից ավելի վիրահատություն և ոչ մի բացասական արդյունք չի գրանցվել:
Տիգրան Սարգսյանն իր աջակցությունն է հայտնել ծրագրի հետագա ընթացքին և կարևորել նման բարդ վիրահատությունների իրականացման գործում հայ մասնագետների վերապատրաստումը:

***
Կոխլեար իմպլանտացիայի վիրահատությունը ողջ աշխարհում բժշկական թանկարժեք միջամտություն է համարվում իմպլանտի բարձր գնի պատճառով:
Մինչև 2008 թվականը մեր երկրում համապատասխան իմպլանտը ձեռք էր բերվում միայն բարեգործական միջոցների շնորհիվ, 2008 թ.-ից Կոխլեար իմպլանտացիայի վիրահատություններ են կատարվել նաև պետական պատվերի շրջանակներում:
Կարևորելով այս ծրագիրը` 2008 թ.-ից ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանն այն սահմանել է որպես տարածաշրջանային բացառիկ ծրագիր, նկատի ունենալով, որ վիրահատությունները 100 տոկոսանոց արդյունք են ունենում:
Ծրագիրը նյութական օժանդակություն է ստանում ՀՀ կառավարության, Կալիֆոռնիայի հայ համայնքի և տարբեր բարեգործների կողմից:
Վիճակագրության համաձայն` աշխարհում յուրաքանչյուր 1000-րդ երեխան առանց լսողության է ծնվում և երկուսը կամ երեքը խլություն են ձեռք բերում կյանքի առաջին երկու տարիների ընթացքում:

Բաղադրությունը` խմորի համար

2-3 ճաշի գդալ մեղր

0,5 բաժակ շաքարավազ

2 ձու

0,5 թ/գդալ սոդա

ալյուր

ընկույզ:

Կրեմ

1-ին տարբերակ

500 գ թթվասեր

5 ճ/գդալ շաքարավազ:

2-րդ տարբերակ

2 բանան

2-3 ճ/գդալ խտ.կաթ:

Պատրաստման եղանակը

Գոլորշու վրա թասի մեջ լցրած հալեցնել  մեղրն ու շաքարը, ապա ավելացնել ձուն` մեկ -մեկ, անընդհատ խառնելով: Ապա սոդան ցանել վրան  ու խմոր հունցել (պետք է խտությունը պլաստիլինի նման լինի, ձեռքին չկպչող): Թխել 200⁰С-ում, 4-5 րոպե, մինչ վարդագունելը: Տապակը ձեթոտելու կարիք չկա, պարզապես տակը մի քիչ ալյուր կարելի  է ցանել:

Գրտնակելիս միանգամից խմորին հարկավոր է պահանջված ձևը տալ, որ թխելուց հետո կտրելու անհրաժեշտություն չառաջանա: Նկարագրված ձևով թխել  5 շերտ, իսկ մնացած խմորից` մի քանի գունդ պատրաստել ու մեջն ընկույզ դնել: Գնդերը տապակի մեջ դասավորել իրարից հեռու, որ չկպչեն: Կարելի է թխման ընթացքում շրջել, որ չայրվեն: Մինչ շերտերն ու գնդերը հովանում են, պետք է պատրաստել կրեմը. դրա համար թթվասերը հարվում է շաքարավազի, իսկ բանանը` խտ.կաթի հետ (բլենդերում):

Հիմա տորթը հավաքելու ժամանակն է:

Սկզբում դրվում է մի շերտը, քսվում է կրեմը` բանանով կամ թթվասերով, հերթով` թթվասեր-բանան-թթվասեր բանան: Դրանից հետո գնդերը զգուշությամբ  պետք է կրեմապատել  ու բրգաձև  շարել տորթի վրա:Մնացած կրեմն էլ ավելացնել այնպես, որ  տորթն ամբողջությամբ ծածկվի: Ձևավորելու համար վրայից բանանային կրեմ պետք է լցնել , որ  մարմարյա հետքերի տպավորություն ստեղծվի: Ցանկալի է տորթը գիշերը թողնել, որ կրեմն ամբողջությամբ ներծծվի ու խմորը փափկի, իսկ հաջորդ օրը կարելի է վայելել:

Վերջին օրերին զանգվածային լրատվամիջոցներով հայրենական արտադրության պանիրների ծավալների կրճատման անդրադարձների վերաբերյալ ՀՀ գյուղատնտեսության նախարությունը հայտնում է.

Լավորակ պանիրը, ի տարբերություն այլ կաթնամթերքի, պատրաստվում է բացառապես անարատ կաթից, իսկ կաթի արտադրությունը մեր հանրապետությունում կրում է խիստ սեզոնային բնույթ: Այսպես, եթե դեկտեմբերից մարտ ամիսը ընկած ժամանակահատվածում ամսական արտադրվում է շուրջ 20 հազար տոննա կաթ, ապա մայիս-հուլիս ամիսներին կաթի արտադրության ամսական ծավալներն աճում են գրեթե 3,5 անգամ և հասնում ավելի քան 70 հազար տոննայի: Դրանով պայմանավորված, սեզոնային բնույթ են կրում նաև վերամշակող ձեռնարկությունների կողմից գնվող կաթի մթերման գները: Որպես կանոն, կաթի մթերման գներն առավելագույնի են հասնում դեկտեմբեր-մարտ ամիսներին (1 կգ-ը 170-200 դրամ), երբ կաթի արտադրության ծավալները կտրուկ նվազում են: Իսկ ապրիլ-մայիս ամիսներին, երբ կաթի արտադրության ծավալները զգալիորեն ավելանում են, կաթի մթերման գները նվազում են` հասնելով 130-150 դրամի (1 կգ-ի հաշվով): Նման իրավիճակում վերամշակող ձեռնարկությունները թանկ գնով ձեռք բերված կաթի նվազագույն ծավալները գերադասում են տրամադրել այլ կաթնամթերքի (կաթ, մածուն, թթվասեր և այլն), իսկ ցածր գնով և մեծ ծավալներով մթերված կաթից պատրաստում են պանիր: Ի դեպ, պանրի արտադրությունում մասնագիտացված ձեռնարկությունները (<> և այլն) ձմռան ամիսներին ընդհանրապես չեն գործում և գործունեություն են ծավալում ապրիլ-մայիս ամիսներից սկսած: Սրանով է պայմանավորված ներքին շուկայում հայրենական արտադրության պանրի ծավալների ժամանակավոր նվազումը:

Ինչ վերաբերում է անասնագլխաքանակին, ապա այն ոչ թե պակասել, այլ կտրուկ ավելացել է: Ընթացիկ տարվա հունվարի 1-ի դրությամբ միայն կովերի գլխաքանակը նախորդ տարվա համեմատությամբ ավելացել է 20 հազարով, ինչը նշանակում է, որ այս տարի, նախորդ տարվա համեմատությամբ կաթի արտադրությունը կավելանա շուրջ 40 հազար տոննայով:

Ներկայումս վերամշակող ձեռնարկությունները օրեցօր ավելացնում են պանրի արտադրության ծավալները և պանրի հասունացումից հետո այն կտրամադրվի սպառողին: Ակնկալվում է, որ կաթի արտադրության ծավալների ավելացմանը զուգահեռ, պանրի արտադրությունը նախորդ տարվա համեմատությամբ կավելանա 1,5-2%-ով, ինչն իր հերթին կբերի պանրի գների նվազում` 7-10%-ի սահմաններում:

Վերջին օրերին զանգվածային լրատվամիջոցներով հայրենական արտադրության պանիրների ծավալների կրճատման անդրադարձների վերաբերյալ ՀՀ գյուղատնտեսության նախարությունը հայտնում է.

Լավորակ պանիրը, ի տարբերություն այլ կաթնամթերքի, պատրաստվում է բացառապես անարատ կաթից, իսկ կաթի արտադրությունը մեր հանրապետությունում կրում է խիստ սեզոնային բնույթ: Այսպես, եթե դեկտեմբերից մարտ ամիսը ընկած ժամանակահատվածում ամսական արտադրվում է շուրջ 20 հազար տոննա կաթ, ապա մայիս-հուլիս ամիսներին կաթի արտադրության ամսական ծավալներն աճում են գրեթե 3,5 անգամ և հասնում ավելի քան 70 հազար տոննայի: Դրանով պայմանավորված, սեզոնային բնույթ են կրում նաև վերամշակող ձեռնարկությունների կողմից գնվող կաթի մթերման գները: Որպես կանոն, կաթի մթերման գներն առավելագույնի են հասնում դեկտեմբեր-մարտ ամիսներին (1 կգ-ը 170-200 դրամ), երբ կաթի արտադրության ծավալները կտրուկ նվազում են: Իսկ ապրիլ-մայիս ամիսներին, երբ կաթի արտադրության ծավալները զգալիորեն ավելանում են, կաթի մթերման գները նվազում են` հասնելով 130-150 դրամի (1 կգ-ի հաշվով): Նման իրավիճակում վերամշակող ձեռնարկությունները թանկ գնով ձեռք բերված կաթի նվազագույն ծավալները գերադասում են տրամադրել այլ կաթնամթերքի (կաթ, մածուն, թթվասեր և այլն), իսկ ցածր գնով և մեծ ծավալներով մթերված կաթից պատրաստում են պանիր: Ի դեպ, պանրի արտադրությունում մասնագիտացված ձեռնարկությունները (<> և այլն) ձմռան ամիսներին ընդհանրապես չեն գործում և գործունեություն են ծավալում ապրիլ-մայիս ամիսներից սկսած: Սրանով է պայմանավորված ներքին շուկայում հայրենական արտադրության պանրի ծավալների ժամանակավոր նվազումը:

Ինչ վերաբերում է անասնագլխաքանակին, ապա այն ոչ թե պակասել, այլ կտրուկ ավելացել է: Ընթացիկ տարվա հունվարի 1-ի դրությամբ միայն կովերի գլխաքանակը նախորդ տարվա համեմատությամբ ավելացել է 20 հազարով, ինչը նշանակում է, որ այս տարի, նախորդ տարվա համեմատությամբ կաթի արտադրությունը կավելանա շուրջ 40 հազար տոննայով:

Ներկայումս վերամշակող ձեռնարկությունները օրեցօր ավելացնում են պանրի արտադրության ծավալները և պանրի հասունացումից հետո այն կտրամադրվի սպառողին: Ակնկալվում է, որ կաթի արտադրության ծավալների ավելացմանը զուգահեռ, պանրի արտադրությունը նախորդ տարվա համեմատությամբ կավելանա 1,5-2%-ով, ինչն իր հերթին կբերի պանրի գների նվազում` 7-10%-ի սահմաններում:

Բազուկը հրաշալի դեղամիջոց է հիպերտոնիայի դեմ. նման բացահայտում են կատարել բրիտանացի գիտնականները: Բազուկի մեկ բաժակ հյութը իջեցնում է ճնշումը 10 կետով: Այն լայնացնում է արյունատար անոթները, լավացնում արյան շրջանառությունը: Ազդեցությունը զգալի է ընդունելուց արդեն երեք ժամ անց:

Մեր աշխարհը հայրիշխանական է, այսինքն` գերիշխանության ու ենթակայության աշխարհ: Իշխողը միշտ էլ, անհիշելի ժամանակներից, տղամարդն է եղել, ենթարկվողը` կինը: Եվ մարդկության ամբողջ պատմությունը, փաստորեն, կնոջ ազատությունների սահմանափակման և իրավունքների խախտման պատմություն է: Դարեր շարունակ կինն անլիարժեք էակ է համարվել: Սոկրատեսի նման հանճարեղ փիլիսոփան ժամանակին ասում էր, որ կենդանի էակի համար երջանկություն է համարում երեք հանգամանք. որ մարդ է, ոչ թե անասուն, որ հույն է և տղամարդ է, ոչ թե կին: Ի՞նչ կարող ես անել, այդպիսին էր այն ժամանակ քաղաքակրթությունը:  Այնպես որ, նորագույն քաղաքակրթության ներկայացուցիչն էլ այսօր կարող է թեթևացած  շունչ քաշել ու ասել, թե ինչ երջանկություն է, որ Ք.ա. V դարում չենք ծնվել: Թեպետ XX դարի շեմին էլ ապրում էին Օտտո Վեյնինգերի նման փիլիսոփաներ, որոնք ամենայն չարիքն ու բացասականն այս աշխարհում կանանց էին վերագրում, ամենայն բարիքն ու դրականը` տղամարդկանց:

Ահա եղել են ժամանակներ, երբ կնոջ ազատությունների սահմանափակումները հասել են ստրկացման: Եղել են ժամանակներ, երբ հալածանքների են վերածվել, ընդհուպ  մինչև խարույկների վրա այրելը:

Սկսած XVIII դարից, երբ կանայք հասկացան, որ հեղափոխություններին մասնակցելով և արյուն թափելով` հերթական անգամ ծառայեցին տղամարդկանց, որ նոր հասարակարգն իրավունքներ բերեց դարձյալ տղամարդկանց, ոչ իրենց,  n8anc պայքարն իրենց կազմակերպված ու գաղափարական բնույթ ստացավ: Եվրոպայում սկսեց «մոլեգնել» ֆեմինիզմը, որ թեպետ անցած դարի կեսերին փակուղի է մտել, դեռ մինչև հիմա էլ սարսափեցնում է թույլ նյարդեր ունեցող տղամարդկանց: Շատ ջանքեր ու արյուն թափեցին ֆեմինիստուհիները, մանավանդ` սուֆրաժիստուհիները, մինչև որ վերջապես անցած դարում  տեր դարձան իրենց իրավունքներին: Բայց այն ժամանակ կանանց շարժման ամենաաննկուն առաջամարտիկներն անգամ չէին կարող պատկերացնել, որ մի օր կանայք ոչ միայն ընտրելու և ընտրվելու իրավունք են ունենալու, այլև դառնալու են երկրի նախագահ ու վարչապետ, զբաղեցնելու են ուրիշ առանցքային պաշտոններ, կարճ ասած` տղամարդկանց հավասար  կայացնելու են իրենց երկրի ու ժողովրդի ճակատագիրը վճռող որոշումներ:

Այսպես թե այնպես, միջազգային հանրությունն ամեն տարի Մարտի 8-ի կապակցությամբ դառնությամբ նշում է, որ մարդկությունը դեռևս չի հասել  սեռերի հավասարության նպատակին, հատկապես` կանանց քաղաքական մասնակցության առումով: Ներկայումս նրանց է պատկանում աշխարհի բոլոր պատգամավորական տեղերի 19%-ից քիչ ավելին:  Աշխարհի 43 խորհրդարաններում են միայն  հասել կանանց 30% ներկայացվածության, 62 երկրների պատգամավորների թվում կանայք մինչև 10% են կազմում, իսկ 10 երկրների խորհրդարաններում առհասարակ կին չկա: Ամենից շատ կանայք Շվեդիայի, Նիդեռլանդների և Բելգիայի խորհրդարաններում են:

Բայց մի ուշագրավ հանգամանք էլ կա. պետությունների ղեկավարների կանայք, կարգավիճակ  ու դիրք են ստանում իրենց ամուսինների շնորհիվ, ինքնաբերաբար: Երբ ամուսինը նախագահ է դառնում, հանրությանն անմիջապես հայտնի է դառնում «առաջին տիկնոջ» տիտղոսը ստացած նրա կնոջ անունը: Երկրների կին ղեկավարների ամուսինները նման տիտղոս ու կարգավիճակ չունեն: Թերևս այս իրողության հիմքում ընկած է այն արմատացած տեսակետը, թե առերես է միայն, որ կանայք իշխանություն չունեն, իրականում նրանք միշտ էլ «գորշ կարդինալի» դեր են կատարել և տարբեր հնարքներով ազդելով իրենց ամուսինների կամ մերձավոր տղամարդկանց վրա` աշխարհի կառավարման բոլոր թելերն իրենց ձեռքում են պահել:

Ինչևէ: Այսօր  աշխարհում երկու տասնյակից ավելի պետության  կամ կառավարության ղեկավար կին կա: Ովքե՞ր են նրանք, ինչպե՞ս է հաջողվել նրանց ճեղքել  մրցակից տղամարդկանց դիմադրությունը և բարձրանալ մինչև երկրի առաջին դեմքի աթոռը, և ովքեր էին, որոնք պատմության մեջ մնացին որպես առաջին կին ղեկավարներ:

Նորագույն ժամանակներում առաջին կին վարչապետն աշխարհում Սիրիմավո Բանդարանաիկեն է, որ Շրի Լանկայի կառավարության ղեկավարն է եղել 1960-1965, 1970-1977, 1994-2000 թթ: Նա Սոլոմոն Բանդարանաիկեի կինն էր, որը հիմնադրել էր Շրի Լանկայի (այն ժամանակ` Ցեյլոնի) ազատության կուսակցությունը և հաղթել 1956 թ. ընտրություններում:  1959 թ. ամուսնու սպանությունից հետո կուսակցության գլուխ անցավ Սիրմավոն և 1960 թ. ընտրություններում հաղթանակ տանելով` դարձավ երկրի վարչապետ, պաշտպանության և արտաքին գործերի նախարար: Նրա կառավարությունը քաղաքական համակարգի ժողովրդավարացման և առաջադեմ տնտեսական բարեփոխումների քաղաքականություն վարեց և ձեռնամուխ եղավ արտասահմանյան նավթային ընկերությունների ազգայնացմանը:

Չնայած միջազգային  հարաճուն հեղինակությանը, նրա դիրքերն աստիճանաբար թուլանում էին երկրի ներսում, քանի որ ոչ բոլոր բարեփոխումներն էին հաջողությամբ պսակվում:

1977 թ. Բանդարանաիկեի կուսակցությունը պարտություն կրեց հերթական ընտրություններում: 1980 թ. գերագույն դատարանը մեղավոր ճանաչեց նրան չարաշահումների համար: 1986 թ. նա վերականգնեց իր իրավունքները և ընտրվեց խորհրդարանի պատգամավոր: 1988 թ.  պարտություն կրեց նախագահական ընտրություններում, իսկ 1989 թ. դարձավ ընդդիմության առաջնորդը: 1994 թ. Բանդարանաիկեի դուստրը` Չանդրիկա Կումարատունգան, հաղթելով նախագահական ընտրություններում, մորը վարչապետ նշանակեց: 2000 թ. օգոստոսին Բանդարանաիկեն, լինելով աշխարհի ամենատարեց գործող քաղաքական գործիչը` 84 տարեկան, հրաժարական տվեց և անցավ հանգստի: Երկու ամիս անց  կնքեց մահկանացուն սրտի նոպայից:

Առաջին կին նախագահն աշխարհում, որ նաև Արգենտինայի պատմության մեջ առաջին կին նախագահն է (1974-1976 թթ.), Մարիա Էստելա Մարտինես դե Պերոնն է, որ հայտնի է Իսաբել անվամբ: Նա Արգենտինայի նախկին նախագահ Խուան Պերոնի կինն էր, որին  հանդիպել է Պանամայում, որտեղ աշխատում էր որպես գիշերային ակումբի պարուհի: Երբ Պերոնը վերադառնում է քաղաքականություն, Իսաբելը հաճախ նրա հանձնարարությամբ մեկնում էր Հարավային Ամերիկայի տարբեր երկրներ և Իսպանիա:

Ի տարբերություն Պերոնի նախկին կնոջ` Եվա Պերոնի, որին հիշեցնում էր արտաքինով, Իսաբելը բավական թուլակամ էր և քաղաքականության մեջ ակտիվ դեր չէր խաղում: Երբ Պերոնը որոշեց 1973 թ. երրորդ անգամ առաջադրել իր թեկնածությունը Արգենտինայի նախագահական ընտրություններում, իր կնոջն առաջադրեց որպես փոխնախագահի թեկնածու: Ընտրություններում հաղթելուց շատ չանցած` Պերոնը վախճանվեց, և 1974 թ. Իսաբել Պերոնը մեխանիկորեն դարձավ երկրի ղեկավար և  կառավարեց երկու տարի: Իշխանությունից հեռացվեց հեղաշրջման հետևանքով, որը կազմակերպել էր գեներալ Խորխե Ռաֆայել Վիդելան: Նա տնային կալանքի մեջ է եղել և 1981 թ. արտաքսվել Իսպանիա: 2007 թ. հունվարին Արգենտինայում Իսաբել Պերոնին ձերբակալելու օրդեր ստորագրվեց: Նրան մեղադրում էին հարյուրավոր արգենտինացիների սպանության ու անհետ կորչելու հանցակցության մեջ: Ուստի պահանջում էին նրա էքստրադիցիան: 2008 թ. Իսպանիայի ազգային դատարանը մերժեց Բուենոս Այրեսի` Իսաբել Պերոնին հանձնելու պահանջը` հղում անելով հայցի վաղեմության ժամկետին:

Իսկ առաջին կին նախագահը, որ երկրի նախագահ է դարձել ընտրությունների արդյունքում, Իսլանդիայի չորրորդ նախագահ Վիգդիս Ֆիննբոգադոտիրն է  (1980-1996 թթ.): Ավելին` նա այդ պաշտոնին մնաց չորս ժամկետ: Եվ եթե 1980 թ. նա մրցակցին հաղթեց ընդամենը 1,5% առավելությամբ (լինելով, ընդ որում, բաժանված կին, միայնակ մայր երեք տղամարդ թեկնածուների դիմաց), ապա 1984 և 1992 թթ. նրան վերընտրեցին ավտոմատ կերպով, ուրիշ թեկնածուներ չկային: Իսկ 1988 թ., երբ մի քաղաքական գործիչ փորձեց մրցակցել նրա հետ, Վիգդիսի օգտին քվեարկեց ընտրողների 93%-ը: Եվ միայն 1996 թ.  նա որոշեց թողնել քաղաքական Օլիմպոսն ու թոշակի գնալ:

Առաջին կինը նորագույն պատմության մեջ, որ կառավարության ղեկավար է դարձել գերազանցապես մահմեդական բնակչությամբ երկրում, Պակիստանի նախկին վարչապետ Բենազիր Բհուտտոն է (1988-1990, 1993-1996):

Նրա քաղաքական գործունեությունը հենց սկզբից դրամատիկ ընթացք է ունեցել: Մի ամիս էլ չկար, որ նա նշանակվել էր հոր` երկրի վարչապետ Զուլֆիկար Ալի Բհուտտոյի օգնականը, երբ ռազմական հեղաշրջման հետևանքով հայրը գահընկեց արվեց, և հայր և դուստր բանտ նետվեցին: 1979 թ. նրա հայրը մահապատժի ենթարկվեց: «Ես չեմ ընտրել այս կյանքը, այդ նա է ինձ ընտրել»,- հետագայում գրել է նա իր «Արևելքի դուստրը» հուշագրությունում: Նա խոստովանել է, որ հոր մահապատիժն է ստիպել իրեն քաղաքական գործիչ դառնալ: Այնուհետև` տնային կալանքներ և տարագրություն Մեծ Բրիտանիա: Երկրի ղեկավարի` գեներալ Զիա-ուլ-Հակայի զոհվելուց հետո (ավիավթարից) Բենազիրը հայրենիք վերադառնալու հնարավորություն ստացավ:

1988 թ. ավելի քան 10 տարի անց առաջին ազատ խորհրդարանական ընտրություններում Պակիստանի ժողովրդական կուսակցությունը հաղթանակ տարավ, և Բենազիր Բհուտտոն զբաղեցրեց վարչապետի պաշտոնը:

Բհուտտոյի կաբինետը հաջողությունների հասավ սոցիալական և քաղաքական բարեփոխումների առումով, նա կարողացավ  կարգավորել հարաբերությունները վաղեմի թշնամու`Հնդկաստանի հետ, բայց նրա կառավարությունը բնորոշվեց նաև կոռուպցիայի կտրուկ վերելքով: Ընդ որում կոռուպցիոն սկանդալներում հաճախ էր հոլովվում նրա ամուսնու անունը:

Իսկ ահա 1993 թ. հերթական ընտրությունների ժամանակ Բհուտտոն հաղթանակ տարավ հենց կոռուպցիայի և աղքատության դեմ պայքարի կարգախոսներով: Բհուտտոյի երկրորդ վարչապետության տարիներին երկիրը վերելք ապրեց:1996 թ. նա  գրանցվեց Գիննեսի ռեկորդների գրքում  որպես տարվա ճանաչված միջազգային քաղաքական գործիչ, նրան շնորհվեց Օքսֆորդի համալսարանի պատվավոր դոկտորի կոչում, Ֆրանսիայի Պատվավոր լեգեոնի շքանշան և այլ պարգևներ: Միաժամանակ էլ ավելի ծաղկեց կոռուպցիան:  1996 թ. նրա կառավարությունը ցրվեց, իսկ Ուսամա բեն Լադենը Սև վարդի (ինչպես նավանում էին նրան լրագրողները) գլխի համար 10 մլն դոլար  խոստացավ: Բհուտտոյին և նրա ընտանիքին ֆինանսական մեքենայությունների և պատվիրված սպանությունների մեղադրանքներ ներկայացվեցին, և նա ստիպված էր լքել երկիրը:

2007 թ. հոկտեմբերին  Բհուտտոն վերադարձավ հայրենիք: Նրան դիմավորող ամբոխի մեջ երկու պայթյուն եղավ, զոհվեց 130 մարդ, վիրավորվեց մոտ 500-ը: Խորհրդարանական ընտրությունները նախատեսված էին 2008 թ. հունվարին, և Բենազիրը վստահ էր, որ հաղթելու է: Սակայն 2007 թ. դեկտեմբերի 27-ին կազմակերպված երկրորդ  ահաբեկչական գործողությունն արդեն խլեց Բհուտտոյի կյանքը:

Շարունակելի

Գուցե շատերը մտածեն, որ այն միայն ծարավը հագեցնելու ու կերակուր պատրաստելու համար է:

Մարդու օրգանիզմը բազմադարյան  էվոլյուցիայի պատմության ընթացքում հարմարվել է ծարավը բնական ջրով հագեցնելուն: Այն հեշտությամբ թափանցում է բոլոր բջիջներն ու ակտիվ մասնակցում օրգանիզմի կենսագործունեությանը: Իսկ ի՞նչ ենք սիրում խմել. թեյ սուրճ, լիմոնադ, հյութ (ջերմամշակումից հետո), գարեջուր, ալկոհոլ` տարբեր տարբերակներով, ու համոզված ենք, որ դրանք լրիվ բավարար են ծարավը հագեցնելու, օրգանիզմի  տոնուսը բարձրացնելու համար:

Մի՞թե: Իրականում  ջուրն անփոխարինելի է: Ասենք, օգտագործել ենք  100 գ օղի. դրա մեջ 40%  ալկոհոլ է, 60%-ը` ջուր: Այդ 100 գրամը ծարավ չի հագեցնում, որովհետև սպիրտը ջրազրկող հատկություն ունի, այն բջիջներից դուրս է բերում ջուրը:

Երկրորդ օրինակը. մարդը  նավաբեկության հետևանքով ծովում է հայտնվել, ու քաղցրահամ ջուր չկա: Նա փորձում է ծովի ջրով հագեցնել ծարավը: Ծովի ջրում լուծված աղը փակում է բջիջ ներթափանցող ջրի մուտքը: Մարդու օրգանիզմն էլ ավելի է ջրազրկվում: Ի վերջո, մարդը մահանում է, եթե օգնություն ժամանակին չցուցաբերվի: Իսկ այն ըմպելիքները, որոնք շաքար են պարունակում, նույնպես հանգեցնում են օրգանիզմի ջրազրկման: Ջուրն օրգանիզմում  մասնակցում է   բջիջներում ու հյուսվածքներում կատարվող կենսաքիմիական փոխազդեցություններին: Ջուրը  նյութերի մեծամասնության համար լավ լուծիչ է, ու այն ակտիվորեն մասնակցում է  շատ ֆիզիոլոգիական պրոցեսների էներգաապահովմանը:

Աղ, շաքար և ալկոհոլ պարունակող ըմպելիքների անընդհատ օգտագործման հետևանքով տեղի է ունենում բջիջների ջրազրկում:

Բարեբախտաբար, մեր օրգանիզմում  ջրազրկման դեմ գործում  է կարճաժամկետ վթարային պաշտպանություն: Եթե այն առաջանում է ինչ-ինչ պրոցեսների հետևանքով, ապա օրգանիզմը հիստամին է մշակում: Այն օգնում է  ջրի պակասի դեպքում: Ինչպե՞ս է այն աշխատում: Հիստամինն արգելափակում է ջրի կորուստը թոքերի միջոցով, բրոնխները լցնելով լորձով, որպեսզի դրանք չչորանան: Հիստամինը խթանում է  ստամոքսահյութի արտադրությունը, որպեսզի սնունդը արագ մարսվի ջրի սղության պայմաններում: Այդ ունակության շնորհիվ տեղի է ունենում ջրի բաշխում երկրորդական օրգաններից: Երկրորդական են համարվում հոդերը, մաշկը, հաստ աղիքը: Նման վերաբաշխումը լրիվ բավականացնում է, որ ժամանակավոր ջրազրկմանն օրգանիզմը դիմանա:

Իսկ օրգանիզմի ջրազրկման մասին հուշում է, ասենք`  բերանի  չորությունը: Դրան հաջորդում է  օրգանիզմի տարբեր մասերում առաջացող  ցավը կամ էլ քրոնիկ հիվանդությունների սրացումը, որոնք միշտ չէ, որ առնչություն ունեն ջրազրկման հետ: Ոմանք ծարավի զգացումը քաղց են կարծում: Մարդիկ ջրի պակասը լրացնում են ուտելիքի միջոցով: Նման դեպքերում է, որ մեկ բաժակ ջուրը վանում է քաղցի զգացումը:

Եթե ունեք քրոնիկ հիվանդություն, ապա  ոչինչ չի խանգարի, որ փորձեք  ջրով ձեր վիճակը մեղմել: Դրա համար կարելի է հրաժարվել բոլոր ըմպելիքներից ու խմել միայն ջուր  ուտելուց կես ժամ առաջ և ուտելուց 2 ժամ հետո: Ամենօրյա ջրի չափաբաժինը պետք է կազմի 6-8 բաժակ: Եվ հետևեք զուգարան գնալու հաճախությանը, մեզի գույնին: Եթե  մեզը բաց  գույն ունի, ապա անհանգստանալու պատճառ չկա, իսկ եթե  գույնը մուգ նարնջագույն է կամ շագանակագույն, ապա դիմեք մասնագետին: Մաքուր ջրով բուժելու բազմամյա փորձը դրական արդյունքներ է տալիս, սակայն այն շաբաթներ է տևում: Այնուամենայնիվ, եթե զգաք  վիճակի բարելավում, ապա դա նշանակում է, որ ձեր հիվանդության պատճառը ջրի դեֆիցտն է: Եթե կան ըմպելիքներ, որոնցից այնուամենայնիվ չեք կարողանում հրաժարվել, ապա ձեզ ոչ ոք չի արգելում դրանք խմել:

Հիշեք, որ ջրազրկող ըմպելիքներն օգտագործելուց հետո հարկավոր է այդ դեֆիցիտը լրացնել մաքուր ջրով: Ուրեմն հարկավոր է հիշել, որ կան ըմպելիքներ, որոնք ջրազրկում են օրգանիզմը: Որևիցե հիվանդության ախտանշանների հայտնվելուն զուգընթաց,պետք է վերանայել օրվա սննդակարգն ու  օրական մի քանի բաժակ պարզ ջուր ավելացնել սննդաբաժնին, ինչը կօգնի վերացնելու անհանգստության պատճառը: