Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր ցավակցական հեռագիր է հղել Ֆրանսիայի Հանրապետության Նախագահ Ֆրանսուա Օլանդին՝ Բուրկինա Ֆասոյից Ալժիր ուղևորվող «Էյր Ալջերիա» ավիաընկերության ինքնաթիռի ողբերգական ավիավթարի կապակցությամբ, որին զոհ են գնացել բազմաթիվ մարդիկ, այդ թվում՝ շուրջ հինգ տասնյակ ֆրանսիացիներ։

«Այս ծանր պահին կիսելով Ձեր, զոհվածների հարազատների և բարեկամ ֆրանսիացի ժողովրդի վիշտն ու ցավը՝ անկեղծ վշտակցություն և զորակցություն ենք հայտնում, մաղթում համբերություն ու ոգու արիություն»,-ասված է ՀՀ Նախագահի ցավակցական հեռագրում։

Անկախ

Հուլիսի 17-ին Ուկրաինայում կործանվեց Ամստերդամից դեպի Կուալա Լումպուր` MH17 չվերթով թռչող «Մալազիական ավիաուղիներին» պատկանող «Բոինգ 777» մարդատար ինքնաթիռը: 298 մարդ զոհվեց: Ինքնաթիռն ընկավ ՌԴ օդային տարածքից 50 կմ հեռավորության վրա` Ուկրաինայի տարածքում` Դոնեցկի մարզի Գրաբովո գյուղի մերձակայքում:

Այն հատվածում, որտեղ ընկել էր ինքնաթիռը, Ուկրաինայի իշխանությունները պայքարում են անջատողականների դեմ: Նախնական վարկածով` օդանավի վրա հրթիռ է արձակվել: Օդանավի ընկնելուց անմիջապես հետո կոնֆլիկտի կողմերից յուրաքանչյուրը շտապեց հայտարարել, որ ինքնաթիռը խփվել է մյուսի կողմից արձակված հրթիռով: Ու թեև դեռ վերջնականապես պարզ չէ, թե ով է արձակել այդ հրթիռը, կարծես բոլորը համակարծիք են, որ ինքնաթիռը խոցվել է հրթիռով:

Դեպքից հետո Ուկրաինան սկսեց մեղադրել «ռուսամետ սեպարատիստներին», Դոնեցկի ինքնահռչակ հանրապետության ղեկավարները` ուկրաինական բանակին, Ռուսաստանը` նույնպես ուկրաինական բանակին, բայց Արևմուտքի օժանդակությունը մատնանշելով, իսկ Արևմուտքը` Ռուսաստանին: Թե ով է մեղավոր և ով` անմեղ, այս պահին ուղղակի անհնար է հստակ ասել, բայց հարկ է նշել, որ հուլիսի 17-ին տեղի ունեցած ավիաաղետից հետո Արևմուտքի և Ռուսաստանի միջև տարաձայնությունները սրվում են ժամ առ ժամ:

Դեպքի հաջորդ օրը` հուլիս 18-ին, Ավստրալիայի վարչապետ Թոնի Էբբոտտը հայտարարեց, որ Ռուսաստանը խստագույնս կպատժվի, եթե պարզվի, որ օդանավը կործանվել է Ռուսաստանի կողմից Դոնեցկի անջատողականներին տրամադրված զենքով:

Միացյալ Նահանգների պետքարտուղար Ջոն Քերրին CNN-ի եթերում հայտարարեց, որ ԱՄՆ-ի ունեցած տվյալներով` «Երկիր-օդ» հրթիռը, որով խփվել է «Մալազիական ավիաուղիների» «Բոինգը», Ուկրաինայի արևելքի անջատողականներին տրամադրել է Ռուսաստանը: ԱՄՆ-ն վստահ է, որ օդանավի կործանման տարածքում ուկրաինական իշխանությունները «Բուկ» զենիթային համակարգեր չունեին:

Ուկրաինայի նախագահ Պորոշենկոն հուլիսի 20-ին հայտարարեց, որ Ուկրաինայի իշխանություններն արբանյակային լուսանկարներ ունեն, որոնք պատկերում են «Մալազիական ավիաուղիների» «Բոինգը» ոչնչացրած հրթիռի արձակման ճշգրիտ տեղը: Ուկրաինայի ղեկավարը զրույցում նորից մեղադրել է ռուս անջատողականներին` ասելով, որ նրանք խոչընդոտում են աղետի հանգամանքները պարզելու նպատակով ժամանած միջազգային փորձագետների աշխատանքը:
Դոնեցկի ինքնահռչակ հանրապետության «վարչապետ» Ալեքսանդր Բորոդայն էլ ասել է, որ իրենք հայտնաբերել են «Բոինգի» «սև արկղերը» և դրանք փոխադրել են Դոնեցկ: Արևմուտքի և Ուկրաինայի մեկնաբանների համոզմամբ` ռուս անջատողականներն ամեն կերպ փորձում են թաքցնել որևէ իր կամ սարքավորում, որը կարող է լույս սփռել ողբերգության հանգամանքների վրա:

Ավիաաղետից հետո Գերմանիայի, Մեծ Բրիտանիայի և Ֆրանսիայի ղեկավարները քննարկեցին Ռուսաստանի նկատմամբ նոր` էլ ավելի խիստ պատժամիջոցներ սահմանելու հնարավորությունը: Եվրոպացիներից առավել անողոք է տրամադրված Մեծ Բրիտանիան: Այդ երկրի վարչապետ Դևիդ Քեմերոնը The Sunday Times-ում հրապարակեց հոդված, որում հայտարարում է, որ Եվրամիությունը պետք է վերանայի հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ և այդ երկրի իշխանություններին պատասխանատվության կանչի այն դեպքում, եթե ապացուցվի, որ «Բոինգը» ռուս անջատողականներն են խփել:

Մեծ Բրիտանիայի պաշտպանության նախարար Մայքլ Ֆելոնն էլ իր հերթին Daily Mail-ին ասել է, որ Ռուսաստանը պարտավոր է դադարեցնել միջամտությունը Ուկրաինայի գործերին: «Եթե Ռուսաստանն է մեղավոր այդ աղետի համար, ապա մենք հստակ կհասկացնենք, որ պատերազմը հովանավորելու նման մեթոդներն անընդունելի են: Այն, ինչ տեղի է ունենում Ուկրաինայի արևելքում, ահաբեկչության հովանավորում է», – ասել էր Ֆելոնը:

Երկրորդ կողմի կարծիքը չեն էլ ուզում լսել, ուր մնաց` քննարկել

Մինչդեռ ինքնաթիռի խոցման ուրիշ վարկած է ներկայացնում Ռուսաստանը: ՌԴ բանակի Գլխավոր շտաբի գլխավոր օպերատիվ վարչության պետ Անդրեյ Կորտոպոլովը ճեպազրույցի ընթացքում տարբեր գրաֆիկների ու թվային տվյալների միջոցով ապացուցել է, որ ողբերգությունից առաջ «Բոինգը» շեղվել է նախատեսված ուղուց, սակայն չի հասցրել կատարել վերադարձի մանևրն ու կործանվել է: Կորտոպոլովը նաև տեղեկացրեց, որ Ուկրաինայի ՀՕՊ ուժերը «Բոինգի» կործանման օրը Դոնեցկի շրջանում կենտրոնացրել էին 4 «Բուկ» տեսակի 4 հակահրթիռային կայան: Դրանից բացի, ռուսական ԳՇ-ն հայտնաբերել է նաև ուկրաինական զինուժի 2 ռադիոտեղորոշիչ կայան:

«Մալազիական «Բոինգի» թռիչքի պահին ռուսական տեղորոշիչ կայաններն արձանագրել են ուկրաինական օդուժի օբյեկտների` հավանաբար «ՍՈւ 25» կործանիչների օդ բարձրացում: «Բոինգի» և «ՍՈւ 25-ի» միջև տարածությունը եղել է 3-4 կմ: Իր տեխնիկական բնութագրի համաձայն` «ՍՈւ 25»-ը կարող է կարճ ժամանակում հասնել 10 հազար մետր բարձրության և իր զինանոցում ունի երկինք-երկինք տեսակի Ռ-60 հրթիռներ, որոնք կարող են թիրախին հարվածել մինչև 10 կմ հեռավորության վրա: Իսկ մինչև 5 կմ հեռավորության վրա թիրախը խոցելի է դառնում 100 տոկոսով»,- ասաց Անդրեյ Կորտոպոլովը:

Բայց այս տեսակետը ոչ միայն քննարկող չկա, այլև` լսող:

Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինն էլ իր հերթին հորդորեց Ուկրաինայի ղեկավարությանն ու զինվորականներին ապահովել հետաքննության համար անհրաժեշտ պայմաններն ու որևէ կերպ չխոչընդոտել փորձագետների աշխատանքը: Նա կրկին հիշեցրել է, որ Մոսկվան քանիցս կողմերին կոչ է արել վայր դնել զենքն ու նստել բանակցությունների սեղանի շուրջ:

Բայց այս ամենից հետո էլ Եվրամիությունը քննարկում է Ռուսաստանի դեմ նոր պատժամիջոցներ սահմանելու հարցը, Միացյալ Նահանգները սպառնում է միջազգային մեկուսացմամբ, Կրեմլն էլ ի պատասխան հայտարարում է մարտունակությունը բարձրացնելու մասին:

ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբաման հուլիսի 22-ին Վաշինգտոնում հայտարարեց, որ իրականում Ռուսաստանն ու ռուսների աջակցությունը վայելող անջատողականներն են խոչընդոտում անկախ հետաքննությունը: «Ռուսաստանը մեծ ազդեցություն ունի անջատողականների վրա, որևէ մեկը դա չի ժխտում, Ռուսաստանն է նրանց զինել, առաջ մղել ու վարժեցրել, անջատողականների առաջնորդները ՌԴ քաղաքացիներ են, այնպես որ Ռուսաստանը և նախագահ Պուտինն են, մասնավորապես, պատասխանատու, որպեսզի ստիպեն նրանց համագործակցել հետաքննության հետ: Դա նվազագույնն է, որ նրանք կարող են անել», – ասաց Օբաման:

«Եվրամիությունը պետք է անջատողականներին որպես ահաբեկիչ դիտարկի»,- հավելել է Լիտվայի արտգործնախարար Լինաս Լինկևիչուսը` կոչ անելով գործընկերներին հստակ ուղերձ հղել Ռուսաստանի իշխանություններին: «Մեր համոզմամբ, ժամանակն է իրերը կոչել իրենց անուններով և, այսպես կոչված, Լուգանսկի և Դոնեցկի հանրապետություններին տալ ահաբեկչական կազմակերպության կարգավիճակ: Մեր անգործությամբ, մեր թույլ դիրքորոշմամբ, ոչ հստակ ուղերձով ու չհամակարգված քայլերով երբեմն հնարավորություն ենք տալիս, որ մյուսներն իրենց սկսածը շարունակեն», – ասել է Լինկևիչուսը:

Ինչևիցե, թե՛ Ուկրաինայի, թե՛ Դոնեցկի ղեկավարներն օրերս հայտարարեցին, որ օդանավի աղետի վայրից 40 կմ հեռավորությամբ դադարեցնում են մարտական գործողությունները` հետաքննությանը չխանգարելու համար: Իսկ արդեն հուլիսի 22-ին Դոնեցկի ապստամբները նախօրեին Դոնեցկ ժամանած Մալազիայի 12 պաշտոնական ներկայացուցիչ-փորձագետերին հանձնեցին խոցված «Բոինգ-777»-ի 2 «սև արկղերը»:
Vesti.ru-ի հաղորդմամբ` «սև արկղերը» չեն վնասվել և գտնվում են լավ վիճակում, ինչը հնարավորություն կտա միջազգային անկախ փորձագետներին արագ վերծանելու դրանք և լույս սփռելու «Բոինգի» հետ կապված միջադեպի վրա:
Արդեն հուլիսի 22-ին պարզ դարձավ, որ Մեծ Բրիտանիան համաձայնել է վերծանման ընդունել «Բոինգ 777»-ի սև արկղերը. դրա մասին իր թվիթերյան միկրոբլոգում համապատասխան գրառում կատարեց Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Դևիդ Քեմերոնը:
«Մենք ընդունել ենք Նիդեռլանդների խնդրանքը, որ Ֆարնբորոյի ավիամիջադեպերի հետաքննությամբ զբաղվող փորձագետները վերծանեն MH17-ի «սև արկղերը»` միջազգային վերլուծության համար»,- գրել էր Քեմերոնը:

Իսկ թե ինչով պետք է ավարտվի այդ «հետաքննությունը», արդեն գրեթե հասկանալի է, եթե հաշվի առնենք մինչ այժմ հնչած մեկնաբանություններն ու հայտարարությունները: Այնպես որ, մալազիական «Բոինգը» Ռուսաստանին ժանիքները ցույց տալու և սեփական հասարակության վերաբերմունքը Ռուսաստանի դեմ վարվող քաղաքականության կողմը շրջելու իսկական առիթ էր Արևմուտքի համար:

Բայց մի հանգամանք էլ կա, որն, ի դեպ, առաջ են քաշում նաև Ռուսաստանի նախագահը և այլ ռուս պաշտոնյաներ: Նրանք չեն պնդում, որ ինքնաթիռը խոցվել է ուկրաինացիների կողմից, բայց միաբերան մեղադրում են ուկրաինական կողմին այն բանի համար, որ չի արգելել քաղաքացիական ինքնաթիռների թռիչքները մարտական գործողությունների տարածքում: Այսինքն` եթե Ուկրաինան հիմնավորված է համարում, որ սեպարատիստները «Բուկ» համակարգեր ունեին, ապա պարտավոր էր արգելել քաղաքացիական ինքնաթիռների թռիչքները Դոնեցկի և Լուգանսկի մարզերի վրայով, որը, սակայն, չարվեց մինչ ավիաաղետը: Ուստի, եթե Ուկրաինան մեղք չունի «Բոինգի» խոցման մեջ, ապա գոնե մեղավոր է քաղաքացիական ինքնաթիռները վտանգավոր տարածքից հեռու չպահելու համար:

Մեկ այլ տարօրինակ հարց էլ դեռ բաց է մնում: Հուլիսի 22-ին համացանցում հայտնվեց մի հոլովակ, որն ամբողջացնում էր մալազիական «Բոինգի» կործանման վայրի` արբանյակից արված լուսանկարները: Բացի այդ, ինչպես արդեն նշեցինք, Ուկրաինայի նախագահն էլ հայտարարել է, որ արբանյակային տվյալներ կան, ու հստակ պարզ է, թե որտեղից է արձակվել ինքնաթիռը խոցած հրթիռը: Ուրեմն առնվազն տարօրինակ է` ինչու մինչ օրս չեն հրապարակվում արբանյակների տվյալները…

Սև արկղերի դուրսբերման աշխատանքները շարունակվում են:  Մալազիական իշխանությունները ցանկանում են հնարավորինս շուտ տեղափոխել դրանք:

ԴԺՀ-ի աշխարհազորայինները  գիշերը մալազիական կողմին են փոխանցել արկղերը, կազմվել է արձանագրություն, որը ստորագրել են ԴԺՀ ու Մալազիայի ներկայացուցիչները: հաղորդվում է, որ փաստաթղթի համաձայն, մալազիացիները ինքնագիրները պետք է հանձնեն Քաղաքացիական ավիացիայի միջազգային կազմակերպության փորձագետներին:

Մալազիական  ճակատագրական թռիչքի ուղևորների մարմինները շուտով Նիդեռլանդներ կտեղափոխվեն, քանի որ այդ երկրից են առավելագույն թվով քաղաքացիներ զոհվել:

Հինգշաբթի օրը Մալազիայի ավիաուղիներին պատկանող, Ամստերդամից Կուալա Լումպուր ուղևորվող ինքնաթիռը վթարի է ենթարկվել արևելյան Ուկրաինայում:

Մալազիայի ավիաուղիները հաստատել են, որ իրենք կորցրել են կապը MH17-ի հետ, որի վերջին հայտնի գտնվելու վայրը Ուկրաինայի օդային տարածքն է եղել:

Interfax-ի տեղեկություններով՝ ինքնաթիռը Boeing 777 է եղել:

Ըստ տեղեկությունների՝ ինքնաթիռը վայր է ընկել Ռուսաստանի և Ուկրաինայի սահմանի մոտակայքում:

Ուկրաինայի բարձրաստիճան պաշտոնյա Անտոն Գերաշչենկոն հայտնել է, որ ինքնաթիռում 280 ուղևոր և 15 անձնակազմի անդամներ են եղել:

Ուկրաինայի ներքին գործերի նախարարի խորհրդական Գերաշչենկոն նշել է, որ ինքնաթիռին հրթիռ է հարվածել, որից հետո այն վթարվել է Ուկրաինայի տարածքում:

 Անկախ

 Արաբական Միացյալ Էմիրություններում ռազմաօդային ուժերին պատկանող ուսումնական ինքնաթիռ է կործանվել, որի հետևանքով երկու հոգի է զոհվել: «Դեպքը տեղի է ունեցել հերթական ուսումնական պարապունքի ժամանակ, զոհվել է օդաչուն և նրա օգնականը»,-հայտնում են զինված ուժերի հրամանատարությունից: «Հաբերլերի» հաղորդմամբ՝ աղետի վայրում քննչական աշխատանքներ են տարվում, որոնք կհայտնաբերեն վթարի պատճառները:

Նշենք, որ նման դեպք ԱՄԷ-ում տեղի էր ունեցել անցած տարվա հունիսի 16-ին:

Ալժիրում եռօրյա սուգ է հայտարարվել ավիավթարի զոհերի հիշատակին: Նախօրեին երկրի հարավ-արևելքում ռազմա-տրանսպորտային ինքնաթիռի վթարի հետևանքով 77 մարդ է զոհվել: Միակ փրկված ուղևորը հիմա գտնվում է հոսպիտալում, շատ ծանր վիճակում: Օդանավը զինծառայողների ու նրանց ընտանիքի անդամների էր տեղափոխում: Վայրէջքից րոպեներ առաջ նրանց հետ կապն ընդհատվել է: Նախնական վարկածի համաձայն, վթարի պատճառը եղանակային վատ պայմաններ են : Ինքնաթիռի անկման շրջանում ձնամրրիկ է եղել:

Նախագահ Աբդելազիզ Բուտեֆլիկը երկրում եռօրյա սուգ է հայտարարել: С-130  “Հերկուլեսը”, որն ուղղություն էր վերցրել Թամանռասսեթ քաղաքից Կոնստանտինու, վթարի է ենթարկվել տեղի ժամանակով կեսօրին մոտ, լեռնային Ջեբել-Ֆորտաս լեռնազանգվածի մոտ:

Ինչպես հայտնել են քաղաքացիական պաշտպանության ծառայությունից, զոհերից 50-ը քաղաքացիական անձինք են, այդ թվում` 4 կին: Հայտնի է, որ  զոհվել է նաև Ալժիրի ազգային կրթության նախկին նախարարի զարմիկն ու բարձրաստիճան զինծառայողներից մեկի կինն ու դուստրը: Երկրի իշխանություններն արդեն ձևավորել են հանձնաժողով, որը կզբաղվի վթարի ուսումնասիրությամբ:

Անկախ

Ամերիկյան Թենեսի նահանգում փոքր Gulfstream-690C օդանավի վթարից չորս մարդ զոհվել է: Օդանավը պատկանում էր տեղական մի գյուղատնտեսական ընկերության, այն պետք է Կանզասի Գրեյդ -Բենդ քաղաքի օդակայանից թռչեր Նեշվիլի օդանավակայան, հաղորդում է  ИТАР-ТАСС-ը:

Մոտակա տների բնակիչները տարհանվել են , նրանցից ոչ ոք չի տուժել: Հրշեջների ծառայությունից հայտնել են, որ օդաչուն կարողացել է խուսափել շենքերին հարվածելուց: Այժմ ճշտվում են կատարվածի պատճառները:

Անկախ

British Airways ընկերությունից հայտնել են, որ Հարավային Աֆրիկայում ընկերությանը պատկանող ինքնաթիռը վնասվել է գետնավարման ընթացքում:

Ընկերության ներկայացուցիչ Ֆիլիպ Օլպորտը հայտարարել է, որ բոլոր 182 ուղևորները ապահով իջեցվել են ինքանթիռից:

Հայտարարության մեջ չի նշվում, թե ինչպես է Բոինգ 747-ը վնասվել Յոհաննեսբուրգում, սակայն համացանցում տարածված լուսանկարներում երևում է, որ ինքնաթիռի աջ թևը մխրճվել է աղյուսե շենքի մեջ:

British Airways-ը տեղեկացրել է, որ իրենք հետաքննություն են սկսել և այս դեպքի կապակցությամբ օժանդակում են Հարավային Աֆրիկայի քաղաքացիական ավիացիայի իշխանություններին:

Հավայներում ավիավթարից զոհվել է նահանգի առողջապահության վարչության պետ Լորետա Ֆադդին, որը ԱՄՆ նախագահ Օբամայի ծննդյան վկայականի պատճենն էր տվել:

Los Angeles Times-ի դեկտեմբերի 11-ի համարում  ասվում է, որ Cessna թեթևշարժիչանի ինքնաթիռը վթարի է ենթարկվել: Ինքնաթիռում 9 մարդ է եղել.նրանցից ջրի մեջ  հայտնված  8 հոգին փրկարարական բաճկոններով են եղել ու կենդանի են մնացել, իսկ մեկին փրկել չի հաջողվել: Զոհվածը Լորետա Ֆադդին է:

Տեղեկացվում է, որ 2011-ին Սպիտակ տունը հրապարակեց Օբամայի պաշտոնական ծննդյան ամբողջական վկայականը: Այնտեղ արձանագրված է, որ նա լույս աշխարհ է եկել ամերիկյան Հավայներ նահանգում, 1961-ի օգոստոսի 4-ին: Այդ փաստն ավտոմատ հաստատում է Օբամայի ամերիկյան քաղաքացիությունը` ծնվելու վայրի իրավունքով:

Վկայականի պատճենը վավերացրել է Լորետա Ֆադդին, 2011-ի մարտին.”Իշխանությամբ, որ ես ունեմ, հաշվի առնելով  նախագահի ձեր կարգավիճակը, ես բացառություն եմ անում` հակառակ նահանգի վարչությունում ընդունված պրակտիկայի, թույլ եմ տալիս փաստաթղթի վավերացված պատճեն անել”,-ասվում էր Օբամային հասցեագրված նամակում:

Նոյեմբերի 17-ին, ժամը19.25-ին Մոսկվայից Կազան ուղևորվող ինքնաթիռը վայրէջքի ժամանակ վթարի է ենթարկվել:

Կազանի օդանավակայանում տեղի ունեցած աղետալի ավիավթարի հետևանքով զոհվել են ինքնաթիռի անձնակազմի 6 անդամներ և 44 ուղևորներ:

ՌԴ ԱԻՆ-ից հայտնել են, որ վթարի ենթարկված ինքնաթիռում ՀՀ քաղաքացիներ և ազգությամբ հայեր չկան:

Բելգիայի հարավում կործանվել է պարաշյուտիստներով թեթև մարտկոցով օդանավ: Ավիավթարի հետևանքով զոհվել են օդաչուն և ինը պարաշյուտիստ: Թռիչքից անմիջապես հետո օդանավից պոկվել է թևի մի կտոր և մեքենան ընկել է դաշտի վրա: Չորս պարաշյուտիստ թռել են վթարված օդանավից, բայց ոչ բավարար բարձրության պատճառով պարաշյուտները չեն բացվել: Ոստիկանությունը հաղորդել է, որ օդանավում  գտնվածները բոլորը զոհվել են, հաղորդում է  ИТАР-ТАСС-ը:

Թայլանդի արտաքին գործերի նախարարությունից հայտնել են, որ հարևան Լաոս թռչող ինքնաթիռը վթարի է ենթարկվել, որի հետևանքով մահացել են բոլոր 44 ուղևորները:

Արտաքին գործերի նախարարության ներկայացուցիչ Սեկ Վանամետին նշում է, որ չորեքշաբթի տեղի ունեցած վթարի մասին հայտնել են Լաոսի մայրաքաղաք Վենտյանից:

Սեկի տեղեկություններով՝ ինքնաթիռում գտնվել են 39 ուղևոր՝ ներառյալ հինգ թայլանդցի, ինչպես նաև հինգ անձնակազմի անդամներ:

Լաոսի կառավարության պաշտոնյաները հետագա մանրամասներ չեն հաղորդել վթարի վերաբերյալ: