Այս րոպեներին ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հանդես   է գալիս  ուղիղ եթերով և  պատասխանում է  հասարակությանը հուզող հարցերին: ՌԴ քաղաքացիների  հետ ամենամյա շփման ավանդական այս ձևաչափով նա հանդես է գալիս արդեն 12-րդ անգամ:

Անկախ

Ուղիղ մատակարարմամբ կզբաղվի բրիտանական  էներգետիկ Centrica ընկերությունը: Գազամատակարարումը կսկսվի արդեն այս տարվա հոկտեմբերից:

Huffington Post հրատարակությունը գրում է, որ հիմա երկիրը Ռուսաստանից գազն անմիջապես չի ստանում, այլ այդ վառելանյութը Բրիտանական կղզիներ է հասնում Գերմանիայի ու մյուս եվրոպական երկների  միջոցով:

Էնրգետիկ խոշորագույն Centrica ընկերությունը հաստատել է, որ իր պլաններն ուժի մեջ են մնում, չնայած Մոսկվայի դեմ պատժամիջոցների սահմանմանն ու եվրոպացի քաղաքական գործիչների կողմից Ռուսաստանից էներգակախվածությունը նվազեցնելու փորձերին:

Անկախ

Ռուսաստանի դրոշն է բարձրացվել  Ղրիմի  զինվորական 193ստորաբաժանումներում, հայտնել է Ռուսաստանի  զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ Վալերի Գերասիմովը: Նա հավելել է, որ այն  զինծառայողները, որոնք ցանկություն են հայտնել ծառայությունը շարունակելու Ուկրաինայի զինված ուժերում,, ընտանիքների հետ Ղրիմից երկաթուղով կմեկնի:

Անկախ

Վիկտոր Յանուկովիչը հանդես է եկել հայտարարությամբ, որում ասվում է, որ առաջվա պես իրեն Ուկրաինայի ղեկավար է համարում ու Ռուսաստանին  խնդրում է ապահովել իր անվտանգությունը երկիրը զավթած “ծայրահեղականների” գործողություններից:

Յանուկովիչը նշել է, որ նրան ու իր զինակիցներին սպառնացել են հաշվեհարդարով: Նա կոչ է արել Ուկրաինայում իրավիճակը  վերադարձնել օրինական հուն ու հավելել, որ իրեն պետության օրինական ղեկավար է համարում:”Վստահ եմ, որ այս պայմաններում ընդունվող բոլոր որոշումների անարդյունավետությունը շատ շուտով կապացուցվի ու, դրանք  ի կատար չեն ածվի”,-հայտարարել է Յանուկովիչը:

Անկախ

Նախագահ Սերժ Սարգսյանը փետրվարի 6-9-ը աշխատանքային այցով կմեկնի Ռուսաստանի Դաշնություն՝ փետրվարի 7-ին Սոչիում ձմեռային օլիմպիական 22-րդ խաղերի հանդիսավոր բացմանը ներկա գտնվելու նպատակով:

Անկախ

Ռուս նկարիչը, բողոքելով Կրեմլի աշխատակիցների իրականացրած քաղաքական իրավունքների ճնշումների դեմ, մերկացել և իր առնանդամը կպցրել է Կարմիր հրապարակի սալաքարերին:

Նկարիչ Պյոտր Պավլենսկին Մոսկվայում՝ Լենենի դամբարանի մոտակայքում, մերկ նստել էր գետնին, որից հետո ոստիկանության աշխատակիցները նրան ծածկել էին սավանով:

Ռիա Նովոստի լրատվական գործակալությունից հայտնում են, որ Պավլենսկիին հիվանդանոցում բուժօգնություն ցույց տալուց հետո տեղափոխել են ոստիկանական բաժանմունք:

Սանկտ Պետերբուրգում բնակվող նկարիչը Grani.ru կայքում հրապարակած իր հայտարարության մեջ նշել էր, որ ինքը փորձում է ուշադրություն գրավել ռուս հասարակության՝ աստիճանաբար «ոստիկանական պետության» վերածվելու փաստի վրա:

Ռուսաստանը ամենամյա Ոստիկանության տոնը նշել էր կիրակի օրը:

Սա առաջին դեպքը չէ, որ 29-ամյա տղամարդը բողոքարկման ծայրահեղ միջոցների է դիմում:

Նա նախկինում կարել էր իր շրթունքները՝ բողոքելով Pussy Riot խմբի երկու կին անդամների ձերբակալության դեմ, որոնք 2011թ-ին Մոսկվայի գլխավոր տաճարում Կրեմլի դեմ ներկայացում էին կազմակերպել:

Նրան նաև ձերբակալել են մայիսին Սանկտ Պետերբուրգի կառավարության շենքի առջև իր մերկ մարմինը փշալարով փաթաթելու համար:

Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի 2006 թ. հրամանով ուժի մեջ մտած «Արտերկրում բնակվող հայրենակիցների՝ Ռուսաստանի Դաշնությունում կամավոր վերաբնակեցման ծրագիրն» ուղղված է արտերկրում բնակվող հայրենակիցների պոտենցիալի համախմբմանը` ելնելով Ռուսաստանի շրջանների զարգացման կարիքներից, Ռուսաստանի ազգաբնակչության թվաքանակի կայունությանը, մասնավորապես` Ռուսաստանի համար ռազմավարական կարևորություն ունեցող շրջաններում: Այն փաստորեն միտված է լուծելու Ռուսաստանի ժողովրդագրական խնդիրները: Նշվում է, որ ռուսական մշակույթով դաստիարակված, ռուսաց լեզվին տիրապետող և Ռուսաստանի հետ կապը խզել չցանկացող հայրենակիցներն առավել հեշտությամբ կարող են հարմարվել և դրական սոցիալական կապեր հաստատել ընդունող հասարակության մեջ:

Սևով սպիտակի վրա պարզ գրված այս  շարադրանքից ընթերցողը մի բան է հասկանում, որ ծրագիրը նախատեսված է արտերկրում բնակվող ազգությամբ ռուս քաղաքացիների համար: Բայց միաժամանակ ծրագրի որևէ կետով այլազգիների մասնակցությունն արգելված չէ, ուստի Ռուսաստանն իր սիբիրյան դատարկությունը լցնելու համար պատրաստ է ընդունել ոչ միայն ռուս հայրենակիցներին, այլև նրանց, ովքեր գոնե «здравствуй» ասել գիտեն կամ հոգով-սրտով իրենց Ռուսաստանի հայրենակից են զգում: Իսկ այդպիսիք Հայաստանում քիչ չեն: Հատկապես հիմա, երբ սոցիալ-հոգեբանական լարվածությունը երկրում հասել է գագաթնակետին, և մարդիկ փախուստի մոլուցքի մեջ են, շատերն են ինքնամոռաց նետվում եղբայրական Ռուսաստանի գիրկը, որն էլ իր գիրկն է առնում «որբացած» հայ ժողովրդին և երանելի ապագայի խոստումներ տալիս:

Ռուսաստանի միգրացիոն դաշնային ծառայության հայաստանյան գրասենյակի սև մեծ դարպասը, որի մոտ ցանկացած ժամի կարող եք խմբված քաղաքացիների հանդիպել, շատերի համար դրախտի դռներ են:

Միջին տարիքի մի տղամարդ, որը կնոջ ու երկու անչափահաս երեխաների հետ եկել էր տեղեկություններ ստանալու ծրագրի մասին, հնարավորություն չունեցավ այդ դռներից ներս մտնելու, քանի որ այն փակ էր: Հետո դարպասի վրա փակցված տեղեկատվական թերթիկներից իմացավ, որ այդ օրը գրասենյակի աշխատակազմը մինչև ժամը 13:00-ն էր աշխատում: Ի դեպ, հայերեն տեղեկատվական միակ թերթիկի վրա գրված մի քանի կարճ նախադասության մեջ 5-6 կոպիտ քերականական սխալներ կային, ինչը վկայում էր այն մասին, որ տեքստը գրողը վատ է տիրապետում հայերենին:  Նույնը չէր կարելի ասել ռուսաց լեզվով տեքստերի մասին:

Ինչևէ, մինչ տղամարդն ընտանիքով սրտնեղած կհեռանար` անհամբեր սպասելով հաջորդ օրվան, որպեսզի նորից գա, հարցրեցի, թե ինչպես է  ծրագրի մասին իմացել և ինչու է ուզում դիմել: Ասաց, որ նույն ծրագրով Կալինինգրադում վերաբնակեցված իր ծանոթներից է իմացել և որոշել է ինքն էլ դիմել: «Գոհ են, ապահովված են աշխատանքով, մեզ էլ խորհուրդ տվեցին գնալ»:

Հարցրի`տեղյա՞կ են, որ Հայաստանի քաղաքացիությունից պիտի հրաժարվեն, որպեսզի Ռուսաստանի քաղաքացիություն ստանան: Առանց վարանելու պատասխանեց. «Խնդիր չկա: Ինչի՞ս է պետք Հայաստանի քաղաքացիությունը, եթե չենք կարում ապրենք: Աշխատանք ունեմ, բայց բանի պետք չի` բանվորություն շինարարության մեջ: Երբ հիշում են` էն ժամանակ են վարձատրում…»:

Չէ, հաստատ որոշել է ընտանյոք հանդերձ հեռանալ: Եթե անգամ դժվար լինի, հետ չեն գա, քանի որ մտածում են` ինչ էլ լինի, Հայաստանից լավ է լինելու: «Վաղը–մյուս օրը ծերանալ կա, բան կա: Էստեղի թոշակով ո՞նց ենք ապրելու…»:

Տղամարդուն իր մտադրությունից հետ չի պահի անգամ սիբիրյան սառնամանիքների հեռանկարն ու երեխաների` ռուսական, ոչ հայանպաստ միջավայրում մեծանալը. «Կապ չունի` Սիբիր է, ցուրտ է, երեխեքն էլ, որտեղ իրենց լավ է, թող էնտեղ էլ մեծանան: Հայաստանում ապագա չկա»:

Նյութն ուսումնասիրելու ընթացքում հանդիպեցի նաև մի երիտասարդի, որը «Ռուսաստանի հայրենակիցներ» ծրագրի շրջանակներում մի քանի ամիս ապրել ու աշխատել է Մուրմանսկում և օրեր առաջ է վերադարձել: Շոկային տրամադրությունները դեռ թարմ են: Առաջին շոկն ապրել է հենց օդանավակայանում. «Ընկերոջս հետ իջել ենք ու սպասում ենք, որ մեզ պիտի դիմավորեն: Մարդ չկա, մենք էլ ոչ ոքի չենք ճանաչում, տեղ չունենք գնալու»:

Ամենազավեշտալին այն է, որ մինչև գնալները Հայաստանից հեռախոսով մի ռուս բրոքերի հետ պայմանավորվել են, որը խոստացել է մինչև իրենց տեղ հասնելը վարձով բնակարան գտնել, հետո տեղավորել, գրանցվելու և այլ հարցերը լուծել: Բայց երբ օդանավակայանում զանգել է բրոքերին, պատասխանել է` ուշ զանգեք, զբաղված եմ: «Մենք դրսում սառնամանիքին, անորոշ կանգնած սպասում ենք, ասում է` ուշ զանգեք: Նորից զանգեցինք, հարցրեցինք` ինչքա՞ն պիտի սպասենք: Ասաց՝ գնացեք մեր օֆիս, վճարեք հինգ հազար ռուբլի, որ ձեր համար տուն ման գանք: Զարմացանք` դեռ նոր պիտի ման գա՞ք, բա մինչև էդ պիտի դրսում քնե՞նք»:

Սակայն «հայրենակիցների» դրսում քնելը ռուսներին այնքան էլ չի մտահոգել, նրանք իրենց ասածն են ասել, ու վերջ: Բարեբախտաբար, երիտասարդներն այդ քաղաքում մի ծանոթ հայ ընտանիք են ճանաչել և զանգել են նրանց, որպեսզի գան, տանեն իրենց տուն: Իսկ մինչ ծանոթների տուն գնալը ներկայացել են Ռուսաստանի դաշնային միգրացիոն ծառայություն: Այդպես է կարգը: Այնտեղ էլ երիտասարդներին ասել են, որ գնան, յոթ օրվա մեջ գրանցվեն որևէ հասցեում, բայց էնպես չլինի, որ այդ հասցեում շատ մարդ գրանցված լինի:  Նախազգուշացրել են, որ եթե չգրանցվեն` իրենց կտուգանեն ու դեպորտ կանեն: «Շվարած կանգնել ենք, ո՞վ մեզ կգրանցի իր տան վրա: Հետո պարզվեց, որ դա էնտեղ լուրջ բիզնես ա, բնակարան են գնում, էմիգրանտներին փողով ժամանակավոր գրանցում»:

Երեք ամսվա գրանցման համար երիտասարդներից յուրաքանչյուրը 100 դոլար է վճարել, հետո վեց ամսվա համար արդեն` 200 դոլար. «Այսինքն, եթե մարդ ընտանիքով գնա, պատկերացնո՞ւմ եք, թե մենակ գրանցման համար ինչքան գումար ա ծախսում»:

Ինչ վերաբերում է վարձով բնակարան գտնելուն, ապա էմիգրանտների համար դա ամենադժվարին խնդիրներից է. «Տեսնում են` սև ենք, վերջ, վարձով բնակարան չկա»:

Մեկ ամիս ստիպված են լինում ապրել ծանոթների տանը, մինչև վարձով բնակարան են գտնում, այն էլ` չափազանց բարձր գնով և վատ պայմաններով:

Մեր հերոսներին հաջողվում է նաև աշխատանք գտնել, իսկ երեք-չորս ամսից` ռուսական անձնագիր ստանալ: Սակայն այդ ամենը յուրաքանչյուրի վրա մի քանի հազար դոլար է նստում` չհաշված սոցիալ-հոգեբանական տանջանքները:

Բայց եթե նրանք դիմում գրեին և պարտավորվեին երկու տարի ապրել ու աշխատել այնտեղ, ապա պետությունը կփոխհատուցեր բազմաթիվ ծախսեր, դեռ մի բան էլ իր կողմից գումար կտար. «Հենց մի կոպեկ իրենցից վերցնես, ուրեմն գերի ես: Իսկ ես մտադիր չէի էնտեղ գերի մնալ, դրա համար էլ հրաժարվեցի էդ արտոնություններից ու էդ ծրագրից»,- ասում է զրուցակիցս` խոստովանելով, որ այդ ամենն արել է միմիայն ռուսական անձնագիր ստանալու համար,- ինձ ուղղակի պետք էր էդ անձնագիրը, որ ուզածս ժամանակ գնամ, օրինական աշխատեմ, հետ գամ»:

Նա հավատացնում է, որ ինչքան էլ պայմանները գրավիչ լինեն, երբեք չի համաձայնի ընտանիքով տեղափոխվել, քանի որ ռուսական մշակութային շոկից էլ դեռ չի ազատվել. «Նայում ես` սիրուն, ջահել աղջիկ` հղի, մի ձեռքին պիվի բանկեն, մյուսին՝ սիգարետը: Ծխում ա ու թքում: Ես ո՞նց էդ միջավայրում երեխեք ունենամ ու մեծացնեմ: Ինչ տեսնեն, էդ կսովորեն: Դրա համար էնտեղ ապրելը բացառում եմ»:

Նշենք նաև, որ ՌԴ միգրացիոն ծառայության հայաստանյան ներկայացուցչությունը գործում է 1997 թ. օգոստոսի 29-ին ստորագրված «Հայաստանի Հանրապետության կառավարության և Ռուսաստանի Դաշնության միջև կամավոր վերաբնակեցման գործընթացի կարգավորման մասին» համաձայնագրի հիման վրա: Սակայն այդ համաձայնագիրը, կարելի է ասել, ուժը կորցրած է, քանի որ համաձայնագրում նշված դրույթները կյանքի չեն կոչվել: Նպատակը եղել է Հայաստանի և Ռուսաստանի կողմից համաձայնեցված միգրացիոն քաղաքականություն վարելը: Հայաստանը պետք է նպաստավոր պայմաններով վերաբնակեցներ Ռուսաստանում բնակվող իր հայրենակիցներին, Ռուսաստանը` Հայաստանում բնակվող իր հայրենակիցներին: Սակայն ծրագիրը չի իրականացել, քանի որ Ռուսաստանի հայերն այդպես էլ  ցանկություն չեն հայտնել վերադառնալ հայրենիք այդ ծրագրի շրջանակներում: Ռուսների դեպքում` որոշ ընտանիքներ տեղափոխվել են:

Այնպես որ այս նոր ծրագիրը որևէ կապ չունի վերոնշյալ համաձայնագրի հետ: Ինչ վերաբերում է միգրացիոն ծառայության հայաստանյան ներկայացուցչության գործունեությանը, ապա այն բավականին ծանրաբեռնված է և հիմնականում շնորհիվ «Հայրենակիցներ» ծրագրի: Մեզ հետ զրույցում ծրագրին դիմող քաղաքացիներից մեկն ասաց, որ անցյալ տարվա տվյալներով` շուրջ 80 հազար հոգի ծառայության կողմից, ժողովրդի լեզվով ասած,  «կանաչ անձնագիր» է ստացել: Սակայն ոլորտի պատասխանատու պաշտոնյաներից մեկը, չցանկանալով, որ անունը նշենք, այդ թիվն անիրական համարեց: Նրա խոսքով` ծրագրի  շրջանակներում տարեկան 3-4 հազար հոգի է մեկնում: Սակայն հարկ է նշել, որ «կանաչ անձնագիր» ստացած քաղաքացիները պարտադիր չէ` նույն պահին էլ մեկնեն, քանի որ այն ուժի մեջ է երկու տարի: Եթե հաշվի առնենք նաև այն, որ Պուտինն անցյալ տարի նոր հրամանագիր է ստորագրել ծրագիրն անժամկետ դարձնելու վերաբերյալ, ապա պարզ է, որ հեռացողների թիվը մի քանի հազարով չի սահմանափակվի:

Պաշտոնյան նաև նշեց, որ զարմացած է ծրագրի շուրջ բարձրացված աղմուկից, քանի որ այդ ծրագրով ավելի քիչ հայեր են Հայաստանից մեկնում, քան ասենք` Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների գրին քարտի կամ Կանադայի միգրացիոն ծրագրերի, և եթե առաջինի դեպքում վերադառնալու հնարավորությունը մեծ է, ապա մյուս դեպքերում գրեթե բացառվում է:

Հակադրվելով այս տեսակետին`  ասեմ, որ ԱՄՆ կամ Կանադա մեկնելու դեպքում էմիգրանտներն էապես փոխում են իրենց կյանքի որակը, մինչդեռ Ռուսաստանի դեպքում պարզապես ինքնակամ աքսորվում են Սիբիր:

Համամիտ եմ, սակայն, նույն պաշտոնյայի այն խոստովանությանը, որ նախ պետք է երկրում իրավիճակը փոխել, որպեսզի մարդիկ չցանկանան հեռանալ: Իսկ եթե ցանկանան, ապա կգնան անկախ ամեն ինչից ու ամեն գնով:

Մի քանի հազար ռուս ազգայնականներ երկուշաբթի օրը ցույց են կազմակերպել Մոսկվայում՝ ներգաղթյալներին մեղադրելով հանցագործությունների աճի և իրենց աշխատատեղերը զբաղեցնելու մեջ:

Բազմաթիվ ցուցարարներ Ռուսաստանի կայսերական դրոշներ էին ծածանում: Խմբերից մեկը «Երիտասարդները դեմ են հանդուրժողականությանը» արտահայտությամբ ցուցանակ էր պարզել:

Ազգայնականների շրջանում մեծ թշնամանք կա և´ Կենտրոնական Ասիայի նախկին սովետական հանրապետություններից, և´ ոչ սլավոնական` հիմնականում մահմեդական Ռուսական Կովկասի շրջաններից ժամանած ներգաղթյալների նկատմամբ:

Որոշ ցուցարարներ գովաբանում էին բողոքի ակցիան և կարծիք հայտնում, որ այն հովանավորվում է պետության կողմից:

Ռուսաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի հետազոտող 36-ամյա Եվգենիյ Մորգունովը հայտնում է, որ մարդկանց մեսիջ է ուղարկվել, որ նման ջարդերի մեջ մասնակցություն ունենալու դեպքում առաջընթաց կլինի:

Նա նաև նշել է, որ ինքը չի ողջունում «Ռուսաստանը ռուսների համար» ազգայնականների լոզունգում պարունակվող արմատապես բացառող տրամադրությունը, սակայն իր կարծիքով, եթե ռուսները լավ զգան, Ռուսաստանում գտնվող մյուս ազգերը ևս լավ կզգան:

Մոսկվայի ցույցերի վերաբերյալ որևէ հրապարակում դեռևս չի եղել, սակայն Իտերֆաքս լրատվական գործակալության տվյալներով՝ ոստիկանությունը Կրասնոյարսկ քաղաքում կազմակերպված նմանատիպ ցույցի 12 մասնակից է ձերբակալել: Ազգայնական ցույցեր կազմակերպվել են նաև Իրկուտսկ և Կազան քաղաքներում:

Սեպտեմբերին ՄԱԿ-ի հրապարակած տվյալներով՝ Ռուսաստանում կա 11 միլիոն ներգաղթյալ: ՌԻԱ Նովոստի լրատվական գործակալությունը, մեջբերելով Դաշնային միգրացիոն ծառայության հայտարարությունը, նշել է, որ ներգաղթյալներից միայն 718,000-ը երկրում բնակվելու թույլտվություն ունի:

«Անկախ»-ը նամակ է ստացել պատմաբան Վահե Սարգսյանից, որտեղ վերջինս ներկայացնում  է, թե ինչպիսին կորղ էր լինել ՌԴ նախագահ Պուտինի պատասխանը Զորի Բալայանի նամակին, եթե վերջինս որոշեր պատասխանել դրան:

Ենթադրյալ պատասխանը ներկայացնում ենք ամբողջությամբ.

«Հարգելի Զորի Հայկի,

Ձեր նամակը թերթելով` ես յուրաքանչյուր էջում տեսնում եմ այն վախի, այն սարսափի զգացումները, որ արտահայտել եք դուք` կապված թուրք-ադրբեջանական վտանգի հետ: Ձեր պատմությունն է երևի ստիպել նամակում արտահայտել այդ բոլորը: Ձեր հայրենազրկման ու ցեղասպանության պատմությունը: Գիտեք, Զորի Հայկի, ինձ այս ամենով հանդերձ` ապշեցնում է այն հանգամանքը, որ այդ նույն Ձեր պատմությունը չի ստիպել Ձեզ` գոնե մասամբ փոխվելու: Էլի նույնն եք, ինչ կայիք, օրինակ, Իսրայել Օրու, Հովսեփ Էմինի կամ այլոց ժամանակներում: Մի՞թե Ձեր համար դաս չեղան այդ ժամանակները, մի՞թե Ձեր պատմությունը չապացուցեց, որ հայերիդ պետականությունը վերականգնվեց ոչ թե Օրու, Էմինի նամակների ու խնդրագրերի, այլ 1918 թ. հերոսամարտում ընկած հայ զինվորների արյան հենքի վրա: Կամ, 1991 թ. Արցախն անկախացավ ոչ թե նույն Ձեր կամ Սիլվա Կապուտիկյանի` Մ. Գորբաչովին ուղղված նամակների, այլ` շուրջ 7.000 ընկած հայ ազատամարտիկների շնորհիվ: Հասկացեք, Զորի Հայկի, նամակը կամ բողոքը զենքերի մեջ ամենաթույլն է, և մի մոռացեք, որ Դուք այլևս ունեք պետություն, իսկ մենք` ռուսներս, կայսերական շահեր: Չկասկածեք, որ մեր զինվորները մի օր անգամ չեն մնա Արաքսի ափին, եթե դա չբխի մեր կայսերական շահերից, և հակառակը` մնալու ենք այնտեղ, եթե անգամ Ձեր հայոց հողում բնակվեն 3 մլն սահակաշվիլիներ կամ բայդեններ: Որքան հասկացա` Դուք ռուսական պատմության դասերը լավ գիտեք, հիշու՞մ եք, թե 1722 թ. Պետրոս Մեծն ինչու կես ճամփից հետ վերադարձավ և չեկավ հայերիդ օգնելու, որովհետև կար դարձյալ կայսերական շահը, որից այն կողմ ոչինչ չկա մեր համար: Նույնկերպ մի օր հետ կգնանք Ախուրյանից ու Արաքսից, եթե մեր շահերն այլ տեղ որոնելու լինենք: Նույնկերպ հեռացանք Վանից, Էրզրումից, իսկ Կարս անառիկ ամրոցը պատմության մեջ վերցրել ու հանձնել ենք շուրջ 5-6 անգամ: Ասելս այն է` որ մենք մի օր կանք, մի օր` ոչ: Հայաստանում հավերժականը հայ ազգն է, որի շահերն այսօր համընկնում են ռուսների, վաղը կարող են համընկնել Չինաստանի, Մոնղոլիայի կամ Կամբոջայի շահերի հետ:

Զորի Հայկի, չեմ ուզում անդրադառնալ նամակի այն, ինձ համար ծիծաղաշարժ դրվագներին, որոնցում առաջարկում եք կարդալ մեր պատմությունը և տեսնել մեր հավերժական շահերն Անդրկովկասում: Դուք հիշատակում եք Գյուլիստանի պայմանագիրը: Գիտեք, Զորի Հայկի, իմ մոտ տպավորությունն այն է, որ Դուք չեք գիտակցում Արցախի առավելությունը, օրինակ, ռուսներիս կողմից ճանաչված Աբխազիայի կամ Հարավային Օսիայի նկատմամբ: Եթե տարբերությունը չեք գիտակցել` ասեմ. Արցախը ներկայումս պաշտպանում է Արցախի Պաշտպանության Բանակը, ի տարբերություն Աբխազիայի և Հարավային Օսիայի, ուր տեղակայված են ռուսական զորքերը: Ես հիշեցնեմ, որ և’ պետականության կայացման, և’ միջազգային բանակցությունների թոհուբոհում Արցախի առավելությունն այս համատեքստում անքննելի է:

Դուք, Զորի Հակի, կանխագուշակում և զգուշացնում ենք ինձ, որ մի օր թուրք-ադրբեջանցիները կհզորանան, կկլանեն նաև մեր երկրի շատ մասեր, որից սարսափած` ես պիտի պաշտպանեմ ՀՀ-ն ու Արցախը: Հիանալի անգլիական մեթոդ` ուրիշի ձեռքով հանել կրակից շագանակներ: Մի պահ ենթադրենք` ես չգիտեի այդ ամենը և այժմ անցնում եմ գործի, սակայն այստեղ ինձ ապշեցնում եք դարձյալ դուք` հայերդ: Զորի Հայկի, Ձեզ չի հետաքրքրել, թե Դուք ինչու՞ եք հավատում միայն թրքա-ադրբեջանական կողմի հզորացմանը և լուսադեմից մինչ իրիկուն հաշվարկում, թե նրանք հզորանալով ինչեր կանեն: Զորի Հայկի, ինձ շատ հետաքրքիր է, ինչու՞ չեք հավատում Դուք Ձեր ազգի, Ձեր երկրի հզորացմանը: Մի՞թե 90-ականներին ամբողջ Ադրբեջանը ծնկի բերած և արդեն 20 տարի Արցախի անկախությունը կերտող արցախահայությունն ի վիճակի չէ ապագայում ևս տեր կանգնել նրան: Տպավորությունս այն է, որ հայերդ ավելի հրաշալի եք ապրել Ցարական Ռուսաստանի կազմում եղած ժամանակ, քան անկախության տարիներին և այժմ կարոտախտով եք հիշում ցարական երջանիկ տարիները:

Զորի Հայկի, ես լավ գիտեմ իմ գործը, իսկ Ռուսաստանին առաջնորդում են իր շահերը: Այ դուք` հայերդ, լավ չգիտեք ձեր գործը և փոխանակ հզորացնեք ձեր երկիրը, ազատագրված Արցախը, զբաղված եք օտար տերեր ման գալով: Ես ապշեցի. ուղիղ 10 տարի առաջ, երբ կազմալուծված 10 հազարանոց իրաքահայ համայնքից Ձեր հայրենակիցները եկան ոչ թե Արցախի ազատագրված ու բերրի տարածքներ, այլ՝ վերահաստատվեցին այլ երկրներում: Զարմանքս կրկնվեց 10 տարի անց, երբ 70 հազարանոց կազմալուծված սիրիահայ համայքից նույնպես մատների վրա հաշվվող հայեր եկան Արցախ: Զորի Հայկի, ես համաձայն եմ, որ Արցախը բոլոր առումներով պատկանում է հայերիդ, սակայն մի խոսք կա՝ հողը նրանն է, ով ապրում է այնտեղ, դուք՝ հայերդ, ավելի գերադասում եք ապրել Եվրոպայում, անգամ Ռուսաստանի տայգաներում, քան ձեր հրաշակերտ Արցախում: Այդ է նաև պատճառը, որ անգամ իմ “Հայրենակիցներ” ծրագրի իրագործումից հետո, որը շարունակում է Ձեր երկրից տանել տասնյակ հազարավոր մարդկանց, կրկին հայ գրողների շուրթերից չեն իջնում “Կեցցե Պուտինը” քծնախառն բառերը: Հիշեցնեմ նաև, որ Ձեր կողմից այդքան քննադատված նույն Ստալինը քառասունականներին իրականացրեց ներգաղթի լայնածավալ ծրագիր, որով Սովետական Հայստան եկան հազարավոր սփյուռքահայեր, մարդիկ, որոնց սերունդներն այսօր զանգվածորեն լքում են այդ նույն “երազի երկիր” Հայաստանը: Այսքանից հետո Դուք խոսում եք Նախիջևանի կամ Արևմտահայաստանի մասի՞ն, ծիծաղելի է:

Վերադառնալով մտքիս` նշեմ, որ ձեր ազգի մոտալուտ աղետը ոչ թե Թուրքիայի կամ Ադրբեջանի հզորացումն է, այլ` ձեր երկրի հզորացման ցածր տեմպերը, Ձեր ժողովրդի` սեփական երկրի ապագայի հանդեպ հավատի բացակայությունն ու դրա բերումով երկրից հեռանալու փաստը: Ելնելով այս, ինչպես նաև` այն հանգամանքից, որ դուք ինձ մի քանի տասնյակ խորհուրդներ էիք տվել, ես ինձ իրավունք եմ վերապահում` խորհուրդ տալ ձեզ. մի նամակ էլ գրեք Ձեր ղեկավարությանը` հիշեցնելով վերջիններիս, որ իրենց ոչ մեկ չի խանգարում, և ոչ մի եվրոպա կամ ասոցացման համաձայնագիր պետք չէ, որպեսզի վերջիններս ստեղծեն իրավահավասար ու արդար երկիր, որտեղ ապրանքների եզակի ներկրողները չեն սահմանի իրենց ուզած գները, վերացնեն կոռուպցիան, մենաշնորհները, ստեղծեն արդար ու անկախ դատական համակարգ: Ահա այս պայմաններում, երբ կունենաք բարեկեցիկ երկիր, կունենաք արտագաղթի մասին մոռացած ժողովուրդ, կունենաք հզոր և պաշտպանված Արցախ, ձեզ` հայերիդ, էլ ոչ մի «Գյուլիստան» կամ «Թուրքմենչայ» պետք չէ:

Գիտեք, Զորի Հայկի, ես գնահատում եմ Ձեր մտավախությունները, գիտակցում նաև այն վտանգը, որը կախված է Ռուսաստանի գլխին, եթե թուրք-ադրբեջանցիները կլանեն Արցախը, ոչնչացնեն Հայաստանը և ձգվեն դեպի Ալթայ: Այդուհանդերձ` ես առայժմ չեմ ցանկանում զորքեր տեղակայել Արցախում: Սակայն եթե հայերդ շարունակեք դատարկել ՀՀ-ն ու Արցախը, և մի օր զգացվի Արցախի պաշտպանության պակաս, ես կմտածեմ այդ մասին: Այդ ժամանակ ֆիզիկապես կլինի Արցախը, սակայն Արցախում ռուսական դրոշի առկայությունը շատ բան կփոխի Ձեր երկրում, Ձեր հոգիներում: Մտածե’ք այս մասին:

Զորի Հայկի, զբաղվեք ոչ թե մեռած ու Ձեր ազգի արժանապատվությունը ոտնահարող պայմանագրերի վերակենդանացմամբ, այլ` կենսատու հարցերով: Ձեր երկրի հզորացման հետ համատեղ, զբաղվեք, օրինակ, Վիլսոնի իրավարար վճռի կենսագործմամբ, Ջավախքի հիմնահարցի արծարծմամբ, որը ձեր ապահով ելքն է դեպի արտաքին աշխարհ և Վրաստանի միջոցով մեզ` ռուսներիս հետ կապի երաշխավորը:

Ի դեպ` նույն Ջավախքում ևս առկա է ձեր կողմից բարձրաձայնվող թուրք-ադրբեջանական վտանգը: Դուք դա նշել եք նաև Ձեր` “Հայոս-Քարթլոս. ավելին, քան լեգենդ է” գրքում: Ես կասեի ավելին. ձեր` հայերիդ, ՀՀ-ի ու Արցախի ապագայի իրական վտանգը Ջավախքի թրքացումն է: Ես որքան հասկացա Ձեր գրքից` Ջավախքում եղել եք 2007 թ.: Խորհուրդ կտամ` գնաք այժմ և տեսնեք, թե ինչեր են անում այնտեղ թուրքերն ու ադրբեջանցիները, որոնց մասին պարբերաբար զեկուցվում է ինձ: Հավատացած եմ` հավետ կմոռանայիք Գյուլիստանի պայմանագիրը և միանգամից իմ առաջ կհայտնվեր թարմ նամակ-խնդրանք, որպեսզի ես շուտափույթ կյանքի կոչեմ Ադրիանապոլսի պայմանագիրը, որով 1829 թ. ողջ Ջավախքը Թուրքիայից անցավ Ռուսաստանին: Կասկած չունեմ, որ այնտեղ կլինեին այսպիսի տողեր. «Հարգարժան Վ.Վլադիմիրովիչ. 1829 թ. Ադրիանապոլսում կնքվեց հավերժական ժամանակների համար մի պայմանագիր, որով Ջավախքում թուրքական դրոշը փոխարինվեց ռուսականով, այժմ այնտեղ, Թափարվան գետի ափին, կրկին ծածանվում է կիսալուսինը: Արդ, աղաչում եմ ձեզ, իրականացրեք կայսրերի կողմից Ձեզ լիազորված պարտավորությունները, կրկին փոխարինեք այն ռուսականով, առավել ևս, որ Ջավախքը Խորհրդային Վրաստանին է միացվել 1921 թ. Կովբյուրոյի որոշմամբ, Ստալինի անմիջական նախաձեռնությամբ: Դուք, որպես Խորհրդային Միության իրավահաջորդ, պարտավոր եք միջամտել Ջավախքի հարցերին, քանի որ յուրաքանչյուր դժբախտ դեպք, որ կատարվում է այսօր Ջավախքի շուրջ, Ձեր իրավանախորդի գործողությունների արդյունք է»: Ուզում եմ զարմացնել Ձեզ, Զորի Հայկի, այդ պարագայում ես չէի քննադատի Ձեզ, քանի որ ջավախահայությունը չունի պետականություն և կարիք ունի օգնության, ինչպես ամեն մի ոչ տիտղոսային ազգ, իսկ այն պետության քաղաքականությունը, որի հավատարիմ քաղաքացին է նա, վարել է պրոթուրքական քաղաքականություն: Ավելին, երբ ես զորքերը դուրս բերեցի Ախալքալաքից, նրանց նախագահը խոստացավ` լիովին ապահովել ջավախահայության անվտանգությունը և զարգացումը, իսկ Վրաստանի բանակի ողջ կարտոֆիլը գնել Ջավախքից: Խաբեց: Ես մեղավոր եմ այդ ժողովրդի առաջ: Այ, եթե ապագայում հնարավոր լինի այցելել Ջավախք, ես կօգտագործեմ այն: Ես երազում եմ լինել Փարվանայի ափին, տեսնել նրա ափին գտնվող Փոկա գյուղը, որը, ինչպես ինձ պատմել են, շատ է նման իմ հայրենի Ս. Պետերբուրգին. գյուղի մեջտեղով, ինչպես Նևան, հոսում է Թափարվանը: Իմ սեղանին են Ղունկիանոս Երգիչ Կարնեցու, Ջիվանու, Դ. Դեմիրճյանի, Վ. Տերյանի գործերը` իմ շատ սիրելի Վ. Բրյուսովի թարգմանությամբ, հրատարակված 1916 թ.: Հետևաբար` ես շատ կուզենայի լինել այդ մեծերի ապրած վայրերում` Վարևանում, Կարծախում, Ախալքալաքում և Գանձայում: Երազում եմ տեսնել նաև հրաշագեղ Թմկաբերդը, որը ռուսներիս հարսը` Թամար թագուհին, որպես հայկական բերդ 1191 թ. ժառանգեց Զաքարյանների կրտսեր ճյուղի` Վահրամյանների տոհմի ներկայացուցիչ Սարգսին:

Զորի Հայկի, հայերիդ այժմ ոչ թե «Գյուլիստան» է պետք, այլ` կամք` հզորացնելու սեփական երկիրը: Իսկ իմ մտահոգության առարկան այժմ ոչ թե «Գյուլիստանն» է կամ Արցախը, այլ` «Ադրիանապոլիսն» ու Ջավախքը»:

Կանխավ ներողություն հայցող` Վ.Վ.Պուտին

ՌԴ Նախագահ

24 հոկտեմբերի, 2013 թ.

Մոսկվա, Կրեմլ

Վ.Վ.Պուտինի հնարավոր նամակը Զ.Հ.Բալայանին հայերենի վերածեց` Վահե Սարգսյանը

Պաշտոնյաների տեղեկություններով՝ երկուշաբթի Ռուսաստանի Վոլգոգրադ քաղաքում ավտոբուսում ռումբ է պայթել, որի հետևանքով մահացել է 5  մարդ, 17-ը  վնասվածքներ են ստացել:

Ազգային հակաահաբեկչական կոմիտեի հայտարարության մեջ ասվում է, որ պայթյունը տեղի է ունեցել անհայտ պայթուցիկ սարքի պայթելու հետևանքով:

Դեռևս պարզ չէ, թե ով կամ ինչու է իրականացրել այդ պայթյունը: Դաշնային անվտանգության ծառայության մաս կազմող հակաահաբեկչական գործակալությունից հայտնում են, որ իրենք հետաքննություն են իրականացնում դեպքի վայրում:

Արտակարգ իրավիճակների նախարարության խոսնակի տեղեկություններով՝ պայթյունի ժամանակ ավտոբուսում 40 մարդ է եղել:

ITAR-Tass լրատվական գործակալությունից հայտնում են, որ վիրավորների մեծ մասը հիվանդանոց է տեղափոխվել ծանր վիճակում:

Մի խումբ դեռահասներ Սանկտ Պետերբուրգի կենտրոնում գտնվող առևտրի կենտրոնի ուղղությամբ քարեր և ծխային ռումբեր են նետել, տեղեկացնում է ադրբեջանական “Հաքին” կայքը։

Հարձակման ենթարկված առևտրի կենտրոնի տաղավարների մեծամասնությունը պատկանում է ադրբեջանցիներին։

“Նախնական տեղեկություններով՝ 16 անչափահասներ քարեր և ծխային ռումբեր են նետել առևտրի կենտրոնի ցուցափեղկերի վրա, որից հետո ձերբակալվել են և տեղափոխվել ոստիկանական բաժանմունք”,-ասել է ՌԴ Ներքին գործերի նախարարության աղբյուրը։

Հայ-ռուսական տնտեսական համագործակցության միջակառավարական նիստի արդյունքներով երկու երկրների միջև ստորագրվել է երկարաժամկետ` մինչև 2020 թվականը տնտեսական համագործակցության ծրագիրը: Նիստից հետո հրավիրված ասուլիսում հանձնաժողովի համանախագահները` Հայաստանի վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը և ՌԴ տրանսպորտի նախարար Մաքսիմ Սոկոլովը կարևորել են ծրագրի իրականացումը և նշել, որ այժմ երկու պետությունների կառավարություններն աշխատելու են դրանում ներառված նախագծերն իրականություն դարձնելու ուղղությամբ:

ՀՀ վարչապետը հիշեցրել է, որ երկկողմ առևտրաշրջանառությունը տարեցտարի ավելանում է և այժմ անցել է մեկ միլիարդ դոլարի սահմանագիծը: «Երկկողմ համագործակցությունը լավ հիմքերի վրա է, այն ունի խորացման ու ընդլայնման մեծ ներուժ: Այդ առումով կարևորում ենք երկարաժամկետ համագործակցության ծրագրի ստորագրումը և դրա իրականացումը»,- ասել է Տիգրան Սարգսյանը:
Անդրադառնալով Մաքսային միությանը Հայաստանի անդամակցելու մասին հարցին` վարչապետը նշել է, որ այդ ուղղությամբ իր դիրքորոշումը չի փոխվել, այն համահունչ է Ռուսաստանի իշխանությունների տեսակետին: «ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի դիրքորոշումը, որը հնչեցվեց նախորդ տարվա օգոստոսին երկու երկրների նախագահների հանդիպման ժամանակ, հետևյալն էր. հաշվի առնելով այն, որ Հայաստանը չունի ընդհանուր սահման Մաքսային միության հետ, մենք պետք է աշխատենք, թե ինչպես Հայաստանը պետք է ինտեգրվի Մաքսային միությանը: Հանձնարարական տրվեց նախագահների կողմից, որպեսզի մենք մշակենք ինտեգրացիոն գործընթացի գործիքակազմը` հաշվի առնելով Հայաստանի առանձնահատկությունները, մասնավորապես, ընդհանուր սահմանների բացակայությունը: Մեր երկու նախագահների հանձնարարությամբ նախորդ տարեվերջին ստեղծվեց աշխատանքային խումբ: Մենք ինտենսիվորեն աշխատեցինք նաև Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի հետ` համագործակցության շուրջ: Արդյունքում, ՀՀ վարչապետի և Եվրասիական տնտեսական հանձնաժողովի նախագահ պարոն Խրիստենկոյի միջև ստորագրվեց համագործակցության համաձայնագիր: Այս ամենի արդյունքում ՄՄ-ում արդեն ստեղծվել են այնպիսի գործիքներ, որոնք թույլ են տալիս կտրուկ նվազեցնել այն տրանսակցիոն ծախսերը, որոնք առկա են ընդհանուր սահմաններ չունենալու պատճառով: Այն գործիքները, որոնք այսօր օգտագործվում են, նպաստում են Հայաստանի ինտեգրմանը Մաքսային միությանը»,– նշել է Տիգրան Սարգսյանն` ավելացնելով, որ դրա արդյունքում էլ կայացվել է երկու երկրների նախագահների որոշումը: Այժմ Հայաստանի և Ռուսաստանի կառավարությունները պետք է աշխատեն այդ որոշման իրականացման ուղղությամբ:
Ասուլիսում տեղեկացվել է նաև, որ ինտենսիվ աշխատանքներ են տարվում Երևանում Մոսկվայի պետական համալսարանի մասնաճյուղ բացելու ուղղությամբ:

Պետդուման մտադիր է վերականգնել “ձմեռային ժամանակը”:

Ստորին պալատի Առողջության պահպանման գծով կոմիտեի ղեկավար Սերգեյ Կալաշնիկովը կարծում է, որ Մեդվեդևի  նախագահության ժամանակ ընդունված ռեֆորմն արժե փոխել առողջության նկատառումներով:

Բացի այդ, պատգամավորի կարծիքով, առաջիկա Օլիմպիադայի ժամանակ դա կխանգարի հեռարձակումներին:

Սակայն ՌԴ կառավարությունը դեմ է ձմեռային ժամանակին վերադառնալուն, ասելով, որ դա կարելի է իրականացնել միայն հարցը մանրակրիտ ուսումնասիրելու արդյունքում: Ներկայում Ռուսաստանում կողմ ու դեմ ձայների հարաբերակցությունը  գրեթե հավասար է:

 Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հայտարարել է, որ չի բացառվում, որ Մոսկվան իր համաձայնությունը կտա Սիրիայի դեմ ռազմական գործողություններ իրականացնելու համար, այն պարագայում, եթե ապացուցվի, որ Դամասկոսը քիմիական զենք է կիրառել: Այնուհանդերձ Պուտինը նշել է, որ անհրաժեշտ պայման է համարում ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի թույլտվությունը:

«Ես չեմ բացառում, որ Ռուսաստանը կտա իր համաձայնությունը: Բայց ուզում է ձեր ուշադրությունը հրավիրել միանգամայն սկզբունքային մի հանգամանքի վրա: Գործող միջազգային իրավունքի համաձայն՝ միայն ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհորդը կարող է թույլտվություն տալ սուվերեն երկրի նկատմամաբ զենք կիրառելու համար: Ցանկացած այլ առիթներ, միջոցներ, որոնք կարդարացնեն զենքի կիրառումը անկախ պետության նկատմամբ, անթույլատրել են և դա հնարավոր չէ այլ կերպ որակել, քան ուղղակի ագրեսիա»,-հայտարարել է Պուտինը:

Ինչպես հաղորդում է թուրքական «Haberler», ՌԴ նախագահը ընդգծել է, որ առայժմ քիմիական զենքի կիրառման վերաբերյալ հստակ ապացույցներ չկան և հայտնի չէ, թե իրականում ինչ է կատարվել Սիրիայում, այդ պատճառով էլ պետք է ամեն ինչ մանրամասնորեն ուսումնասիրել: