Մեր դիտարկումները ցույց են տալիս որ, Գյումրու տնակային ավաններում բնակվող անօթևան ընտանիքների շրջանում շատ են բազմազավակ ընտանիքները:Եվ ցավալին այն է, որ այդ ընտանիքներից շատերի գոյության հիմնական ու միակ միջոցը սոցիալական նպաստն է: «Շիրակ կենտրոնի» աշխատակիցներն, այսօր վառելափայտ տրամադրելու նպատակով այցելեցին Գյումրու ամենածայրամասային տնակային թաղամասերից մեկը, ուր իրենց յոթ անչափահաս երեխաների հետ բնակվում են նաև Խաչիկյանների բազմանդամ ընտանիքը:

Ներկայացվող տեսանյութը վագոն-տնակում բնակվող բազմազավակ ընտանիքի ապրելակերպի մասին է:

Դեկտեմբերի 7-ի առավոտյան Մոսկվայի Հայ առաքելական եկեղեցու նորակառույց վանական համալիրի տարածքում կանգնեցված խաչքարի առջեւ տեղի ունեցավ ծաղիկների եւ ծաղկեփսակների զետեղման արարողություն՝ ի հիշատակ 1988թ.-ի դեկտեմբերի 7-ի Սպիտակի ավերիչ երկրաշարժի զոհերի: Երկրաշարժի 25-րդ տարելիցին նվիրված հիշատակման արարողությանը մասնկացեցին ՌԴ-ում ՀՀ դեսպան Օլեգ Եսայանը, Նոր Նախիջևանի և Ռուսաստանի Հայոց թեմի առաջնորդ գերաշնորհ տեր Եզրաս արքեպիսկոպոս Ներսիսյանը, ՌԴ Դաշնային խորհրդի նախագահի տեղակալ Յուրի Վորոբյովը, ռուսաստանյան պետական, հասարակական եւ մշակույթի ոլորտի հայտնի գործիչներ, հայ համայնքի անվանի ներկայացուցիչներ եւ մոսկվաբնակ հայեր:

ՌԴ-ում ՀՀ դեսպան Օլեգ Եսայանը հանդես եկավ ներկաներին հասցեագրված ելույթով՝ ընդգծելով աշխարհի տարբեր հատվածներից եւ, մասնավորապես, Ռուսաստանից Հայաստան ժամանած պետական այրերի, բազմաթիվ փրկարարների, կամավորների եւ անհատների աջակցության կարեւորությունն՝ աղետի գոտում փրկարարական աշխատանքների իրականացման եւ երկրաշարժի հետեւանքների վերացման գործում: Դեսպան Եսայանի խոսքով, տեղի ունեցած արհավիրքի հանդեպ անտարբեր չմնացին բարեկամ ռուս ժողովրդի բազմաթիվ նվիրյալ զավակներ, ովքեր օգնության ձեռք մեկնեցին հայ ժողովրդին ստեղծված ծանր իրավիճակում:

Արարողությանը մասնակցող ՌԴ Դաշնային խորհրդի նախագահի տեղակալ, Ռուսաստանի գրողների միության գերագույն խորհրդի նախագահ Յուրի Վորոբյովը վստահեցրեց, որ տեղի ունեցածն առաջին իսկ պահից միավորել է բազմաթիվ մարդկանց, իսկ նախկին ԽՍՀՄ երկրներից եւ հարյուրից ավելի պետություններից ժամանած կամավորներն աղետի գոտում անձնվիրաբար մասնակցել են մարդկանց որոնման աշխատանքներին:

Նույն օրը ՌԴ Արտակարգ իրավիճակների նախարարության ճգնաժամային իրավիճակների կառավարման ազգային կենտրոնում ՌԴ ԱԻՆ նախարար Վլադիմիր Պուչկովի կողմից, ով եւս մասնակցել է Սպիտակի երկրաշարժի հետեւանքների վերացման աշխատանքներին,   «За содружество во имя спасения» եւ «За отличие в ликвидации ЧС» խորագրով մեդալներ են հանձնվեցին 1988թ.-ի ավերիչ երկրաշարժի փրկարարական աշխատանքների 25 մասնակցի՝ ՌԴ տարբեր քաղաքներից: «Փոխադարձ բարեկամություն՝ հանուն փրկության» մեդալով է պարգեւտրվել նաեւ ՌԴ-ում ՀՀ դեսպան Օլեգ Եսայանը:

Մեդալների հանձնման արարողությանը ՌԴ Դաշնային խորհրդի նախագահի տեղակալ Յու.Վորոբյովը ներկաներին փոխանցեց ՌԴ Դաշնային խորհրդի նախագահ Վ.Մատվիենկոյի աջակցության խոսքերը: Այնուհետեւ  հաջորդել են ԱԻՆ նախարար Վ.Պուչկովի, ՌԴ-ում ՀՀ դեսպանի եւ մեդալներով պարգեւտրված նվիրյալների ելույթները: Վ.Պուչկովն իր խոսքում հիշատակել է տեղի ունեցած արհավիրքի ողջ ողբերգությունն ու հազարավոր մարդկանց փրկության գործում առաջ եկած բարդությունները: «Երկրաշարժը լուրջ դաս էր մեզ եւ մեր գործընկերների համար: Հայաստանում տեղի ունեցած աղետի հետեւանքների վերացման փորձից ելնելով՝ 1990թ. ստեղծվեց ռուսական Փրկարարական կորպուսը, որի հիման վրա հետագայում ստեղծվեց ՌԴ Արտակարգ իրավիճակների նախարարությունը», – ասել է Վլադիմիր Պուչկովը: Նա նաեւ հայտնել է, որ երկու երկրների կառավարությունների մակարդակով համաձայնություն է ձեռք բերվել արտակարգ իրավիճակների արձագանքման ռուս-հայկական հումանիտար կենտրոնի ստեղծման վերաբերյալ:

Պաշտոնական մասին հաջորդեցին ՌԴ-ում ՀՀ դեսպան Եսայանի առանձնազրույցը ՌԴ ԱԻՆ նախարար Վ.Պուչկովի հետ, որի ընթացքում քննարկվեցին երկուստեք հետաքրքրության հարցեր:

Ազգային կենտրոնում կազմակերպվեց նաեւ շրջայց, որի շրջանակներում համապատասխան սարքավորումների միջոցով կապ հաստատվեց նաեւ ՀՀ ԱԻՆ համապատասխան գերատեսչության հետ:

Նշենք նաեւ, որ այս օրերին ինչպես Մոսկվայում, այնպես էլ ՌԴ տարբեր քաղաքներում հայ համայնքների եւ տեղի իշխանությունների կողմից անցկացվում են  1988թ.-ի դեկտեմբերի 7-ին տեղի ունեցած երկրաշարժի զոհերի հիշատակին նվիրված տարաբնույթ միջոցառումներ:

ՀՀ տրանսպորտի և կապի նախարարությունը տեղեկացնում է, որ դեկտեմբերի 9-ին` ժամը 11:30-ի դրությամբ, հանրապետության ողջ տարածքում առանց տեղումների եղանակ է:

Ավտոճանապարհների զգալի մասում առկա է մերկասառույց, կատարված աշխատանքներից հետո Սելիմի լեռնանցքը բաց է: Անվտանգ երթևեկությունն ապահովելու նպատակով՝ ճանապարհներին իրականացվում են մշակման և մաքրման աշխատանքներ:

Ինչպես Անկախին տեղեկացրեցին  ՀՀ տրանսպորտի և կապի նախարարության
լրատվական ծառայությունից, հանրապետության միջպետական և հանրապետական նշանակության ավտոճանապարհները բաց են:

Հանրային խորհուրդը քաղաքացիներին է ներկայացնում “ՀՀ Հանրային խորհրդի մասին” ՀՀ օրենքի նախագիծը՝ կարևորելով հանրության կողմից արված առաջարկություններն ու դիտողությունները, որոնք անպայման հաշվի կառնվեն օրենքի նախագծի վերջնական մշակման ժամանակ:

ՀԽ պաշտոնական կայքում տեղադրված հայտարարության մեջ նշվում է, որ քաղաքացիներն իրենց առաջարկություններն ու դիտողությունները կարող են ուղարկել Հանրային խորհուրդ հետևյալ էլեկտրոնային հասցեով՝ [email protected] կամ ներկայացնել Հանրային խորհրդի գրասենյակ հետևյալ հասցեով՝ ք. Երևան, Վ. Սարգսյան 26/1, Էրեբունի պլազա, 6-րդ հարկ:  Հեռ. (010) 52-34-05, (010) 52-34-07:

Հանրային խորհրդի ներկայիս կանոնադրությանը քաղաքացիները կարող են ծանոթանալ այստեղ՝ համեմատելու համար առաջարկվող օրենքի նախագծի հետ:

Նոյեմբերի 8-ին ամփոփվեցին «Salvador Fest 2013» մտքի փառատոնի արդյունքները։ «Salvador Fest»-ն արդեն երկրորդ տարին անցկացվում է Հայաստանի երիտասարդական հիմնադրամի և Մարքեթինգի հայկական ակումբի նախաձեռնությամբ։ Այն համախմբում է մարքեթինգի ոլորտում նորարարական և ստեղծարար գաղափարներ ունեցող երիտասարդներին, նրանց սեփական մտքերն արտահայտելու և իրականություն դարձնելու հնարավորություն է տալիս։ Մտքի փառատոնի ժյուրիի կազմում էին մեդիա փորձագետ Սամվել Մարտիրոսյանը և «Ամերիաբանկ» ՓԲԸ զարգացման գծով տնօրեն Տիգրան Ջրբաշյանը։ Վերջինս ծրագրի մասնակիցների համար անցկացրեց նաև վարպետության դասընթաց՝ «Ծրագրի կառավարում» թեմայով՝ ներկայացնելով ծրագիրը կյանքի կոչելու առանձին փուլերը և նպատակին հասնելու արդյունավետ ճանապարհները։

Այս տարի մտքի փառատոնի մասնակիցներն իրենց նախագծերն առաջարկեցին մարքեթինգի այլընտրանքային ուսուցման ոլորտում: Դրանցից 10-ն անցան եզրափակիչ փուլ։ Ժյուրիի անդամների ձայները բաշխվեցին հավասար, և «Salvador Fest 2013» մտքի փառատոնում հաղթող ճանաչվեցին Ելենա Դավթյանն ու Նարեկ Ղազարյանը՝ ստանալով դրամական պարգևներ։

Հայաստանի երիտասարդական հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի համակարգող Կարեն Ավագյանը ողջունեց միջոցառման ընտրված ձևաչափը։ Նա կարևորեց երիտասարդների մասնագիտական համախմբումը. «Նման հավաքների, քննարկումների ու մասնագիտական վեճերի ընթացքում են գեներացվում լավագույն մտքերը։ Միտքն ամենաթանկ բաներից մեկն է աշխարհում։ Հետաքրքիր գաղափարները պահանջված են ամենուր, և ուրախալի է, որ մենք ստեղծարար գաղափարներով զինված երիտասարդների պակաս չունենք»։

Մարքեթինգի հայկական ակումբի ղեկավար Տարոն Պարսամյանն էլ շեշտեց, որ նման փառատոները երիտասարդ մարքեթոլոգներին հնարավորություն են տալիս տեսանելի լինել պատենցիալ գործատուների առջև, ինչպես նաև իրականացնել սեփական ծրագրերը։ Բացի բուն մրցույթից, մասնակից երիտասարդները լրացրին IQ-marketing թեստը, որի հաղթողները նույնպես ստացան նվերներ։

«Salvador Fest 2013»-ի հաղթողներից Ելենա Դավթյանը սովորում է Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի մագիստրատուրայում։ Իր ծրագրում Ելենան առաջարկել էր գործատուի մոտ ուսանողական մասնագիտացած փոքր խմբերի գործնական աշխատանք, ինչի շնորհիվ ուսանողները կկուտակեն հմտություններ, իրենց ուժերը կներդնեն տվյալ կազմակերպության զարգացման գործում, ինչպես նաև աչքի կընկնեն գործատուի առջև։

Հայաստանի երիտասարդական հիմնադրամի

հասարակայնության հետ կապերի ծառայություն

Ասում են՝ սեր ունեցողը համբերատար է լինում, քաղցրաբարո, երբեք չի նախանձում, չի գոռոզանում, անպատշաճ վարմունք չի ունենում, չար բան չի խորհում, անիրավության վրա չի ուրախանում, այլ կողմակից է լինում ճշմարտությանը, զիջելով միշտ հավատում է, հույս է տածում, համբերում…

Մեր հերոսուհի Մարգարիտա Աղաջանյանը (անուն-ազգանունը փոխված է իր իսկ խնդրանքով,- հեղ.) այսօր արդեն իրեն լիիրավ երջանիկ է համարում: Ասում է՝ կյանքում հաճախ կարող ես սխալվել, անսխալական մարդ չկա, բայց ամեն մեկը չէ, որ կարող է ընդունել իր սխալն ու իր կատարած սխալներով սովորել:

Մարգարիտային տարիներ առաջվա շքեղ կյանքը խորթ էր թվում: Զգում էր, որ այդ կյանքն իր համար չէր, հետո հասկացավ նախկին ամուսնու ժամանակակից կողմնորոշումներն ու պաշտոնապես բաժանվեց նրանից: Հետաքրքրական է, որ բաժանումից հետո սրտի նոր ընկերն իր գործով փաստաբանն էր:

ՇՔԵՂ ԿՅԱՆՔԻ ՉԵՄ ՁԳՏԵԼ

Մարգարիտա Աղաջանյանը սովորական հայուհի չէ: Նրա խոսքը, շարժուձևը մի քիչ տարբերվող է: Սիրում է անկեղծ մարդկանց, կյանքի ամենակարևոր ձեռքբերումը համարում է դիմացինին չխաբելու սովորությունը:

– Ես ամուսնացել եմ սիրով: Ես և Կարենը (ամուսնու անունը նույնպես փոխված է- հեղ.) ծանոթացել ենք ուսանողական տարիներին: Սիրում էինք իրար, շատ էինք սիրում, ու երբ ավարտեցինք համալսարանը, մեր ծնողները որոշեցին ամուսնացնել մեզ,- ասում է Մարգարիտան,- բայց իմ կյանքը շատ արագ փոխվեց:

Մարգարիտայի ամուսինը՝ Կարենը, համալսարանն ավարտելուց հետո լավ գործի է անցել, կողքից էլ` բիզնեսներ ունեցել:

– Նա ընտանիքին շատ նվիրված մարդ էր, բայց վերջին մեկ տարում 180 աստիճանով փոխվեց, դե, ես էլ մտածեցի՝ երևի սիրուհի ունի: Սկսեցի հետաքրքրվել:

– Բացահայտեցիք, որ ձեր արդեն նախկին ամուսինը համասեռամո՞լ է,- հետևեց մեր տրամաբանական հարցը:

– Չէ՛, շատ երկար ժամանակ ինձնից պահանջվեց հասկանալու, որ իմ ամուսինը ձգտում է արևմտյան սեքսուալությանը, իսկ դա համասեռամոլության հետ կապ չունի: Վերջին մեկ տարում նրա գործերն էլ ավելի լավացան, բայց դրա հետ մեկտեղ իրեն շատ տարօրինակ էր պահում: Շատ ժամանակ էր անցկացնում դրսում ու ամենևին գործով չէր զբաղվում, ընտանեկան նորանոր ծանոթություններ էր ձեռք բերում: Մի անգամ Կարենն ասաց. «Ես կարծում եմ, որ դու սիրեկան ունես ու ինձ «լոխի» տեղ ես դրել»: Ասացի՝  կվիրավորվեմ, եթե մի անգամ էլ նույնը ասի, իրենից բացի իմ կյանքում ոչ ոք չկա: Զարմացավ: Հետո միայն հասկացա նրա զարմանքի պատճառը:

ԹԱՐՄԱՑՈՒՄ՝ ՍԵՌԱԿԱՆ ԿՅԱՆՔՈՒՄ

Մարգարիտան ասում է, որ  մի օր ամուսինն է անկեղծանում ու պատմում այն, ինչին այդքան երկար ժամանակ սպասում էր.

– Մի օր լավ խմած էր ու ասաց. «Դու դե՞մ ես սվինգին, ես սվինգեր եմ դարձել»: Ասացի. «Կար ջան, ոչինչ չհասկացա, կարո՞ղ ես հայերեն խոսել»: Ասաց. «Պատմում եմ ամենասկզբից ու խնդրում եմ չընդհատես: Գիտես, մի հետաքրքիր հարաբերությունների ձև եմ գտել կյանքում, պետք ա նոր հայացքով նայենք կյանքին: Օրինակ՝ սվինգերները հետաքրքիր, լավ մարդիկ են: Նրանք շատ բարոյական ընտանիքներ են, ուղղակի մի բանն ա շատ հետաքրքիր, որ զույգերով կարող են փոխվել, ու էդ շատ ա հետաքրքրացնում կյանքը: Ասենք` մի օր դու քնում ես իմ ընկերոջ հետ, իսկ ես՝ ընկերոջս կնոջ հետ»: Իմ պատասխանը բացասական էր, բայց Կարենն ասաց` մի շտապիր, մտածիր: Մի քանի շաբաթ հետո մեր տուն եկան մեզ հարազատ դարձած ընկերները:

Մարգարիտայի համար ամուսնու ասածն օրինաչափ չէր,  ինքը կարգին հայ աղջիկ է, կարգին ընտանիքում է մեծացել, ու առանձնապես նման կողմնորոշումների կողմնակից չէ, եթե պետք է սիրով զբաղվել, ապա միմիայն ամուսնու հետ:

Նախկին ամուսինը՝ Կարենը, նրան մի քանի անգամ էլ առաջարկել է հանդիպել իր ընկերների հետ ու չի թաքցրել, որ ինքը շարունակում է հանդիպել իր ընկերների կանանց հետ:

– Կարենին ասացի` չէ՛, բացառվում է, ես չեմ կարող հանդիպել քո ընկերների հետ, չեմ կարող սիրով զբաղվել նրանց հետ, որովհետև իմ ամուսինը դու ես, ու էդ իմ համար նորարարություն չի, էդ իմ համար անբարոյականություն ա: Հիշում եմ՝ Կարենը շատ լուռ լսեց ինձ, ու շրջվելով ասաց. «Գիտես, կյանքդ մի օրում հնարավոր ա փոխվի, որովհետև սենց ապրելն անհնար ա դառնում: Ուզո՞ւմ ես հին կյանքիդ վերադառնաս, ֆինանսական դժվարություններ ունենաս, միասին հաշտ, խաղաղ ապրում ենք, ես քեզ ոչ մի բան չեմ պարտադրում ու շատ անկեղծ ասում եմ էն, ինչ անում եմ»,- պատմում է մեր զրուցակիցը:

Ամիսներն անցնում էին, բայց Մարգարիտան չէր կարողանում համակերպվել հարուստ ամուսնու արևմտյան սիրո ձևաչին՝ դա համարելով անբարոյականություն, դավաճանություն:

– Մենք միասին՝ ձեռք ձեռքի տված ենք հասել հաջողության ու նրա հարստությունը միմիայն իրենը չէր: Ճիշտ է մենք աղքատ չենք եղել, միշտ էլ լավ ենք ապրել, բայց գործարարության մեջ ես էլ իմ լուման եմ ներդրել: Մի քանի ֆիրմաներ էլ ես ունեի ու ես էի անմիջապես ղեկավարում,- ասում է Մարգարիտան:- Արդեն պարզից էլ պարզ էր, որ մենք առողջ ընտանիք ունենալ չենք կարող, ու մեծ փողը մեզ իրոք դժբախտացրեց: Ես նրան ասացի, որ ցանկանում եմ դատարանով բաժանվել: Երկու օր տուն չեկավ, երրորդ օրը եկավ, իրեն պահեց սովորականի պես ու ասաց. «Մենք կարող ենք բաժանվել, բայց իմացի՝ ինձնից լավ մարդու էլ չես հանդիպի»: Ես փաստաբան վարձեցի այդ գործընթացները  ճիշտ կազմակերպելու համար:

«Անկախի» այն հարցին՝ բա մյուսներն ինչպե՞ս էին համաձայնվում, ընտանիքներով փոխանակվել, ասում է.

– Գիտես, այդտեղ զուտ ցանկության հարցն էր: Ես էլ կարող էի լսել ամուսնուս ու գնալ էդ քայլին: Վիսկի խմել նա է ինձ սովորեցրել: Ասում էր՝ պետք ա սովորես, քանի որ առիթները շատ են լինելու: Դա ստիպված էի սովորել: Հետո էդ աղջիկներին ձեռք չէր տա չհամաձայնելը, ինչո՞ւ չհամաձայնեին, ի՞նչ, ինձ նման բաժանվեին, հա՞: Նախ՝ նրանք կյանքում չեն աշխատել, փողն իրենց համար զուտ ծախսելու միջոց էր, փողի գինը չիմացող են ու շատ բաներից կզրկվեին: Ամեն մեկը երկու-երեք մեքենա ունի: Ամենահետաքրքիրն էն է, որ ամուսինները մտածում են, թե դա դավաճանություն չի, ուղղակի հետաքրքիր է:

«ՍՎԻՆԳԵՐ» ԱՄՈՒՍՆՈՒՑ ՀԵՏՈ…      

Մարգարիտան չէր կարող մտածել, որ էլ երբեք չի ամուսնանալու, քանի որ դեռ երեխաներ չուներ, ու հնարավորություն կար ամեն ինչ նորից սկսելու:

– Կարենի հետ բաժանվեցինք առանց կռիվների, ամեն ինչ շատ խաղաղ ստացվեց: Գործով փաստաբանն իմացավ, թե ինչու եմ բաժանվում` ասաց. «Դե դա սովորության հարց ա, ես ո՛չ ձեզ եմ մեղադրում, ո՛չ ձեր ամուսնուն»,- պատմում է Մարգարիտան:- Կարենն ինձ թողեց իմ ֆիրմաներից երկուսը, ասաց. «Դա դու ես ստեղծել, ու ես չեմ ուզում դրանք վերցնել: Մի բնակարան էլ կարող եմ նվիրել»: Չուզեցի: Ամեն ինչ ավարտվեց ինչպես պետք էր: Անգամ ամենամտերիմ ընկերուհիները չզանգահարեցին` իմանալու՝ ինչպես եմ, մի անգամ ես զանգեցի, չպատասխանեցին, հասկացա»:

Մարգարիտան ասում է, որ անտարբեր չէր իր գործով փաստաբանի նկատմամբ: Առաջին պաշտոնական քայլն անում է փաստաբանը, Մարգարիտան էլ երկար-բարակ չի մտածում ու համաձայնում է կյանքը կապել իրավաբանի հետ:

– Շատ հետաքրքիր զուգադիպություն է, որ երկու ամուսիններս էլ իրավաբաններ են: Արմենի հետ շատ ավելի հեշտ է, հանգիստ: Նա ճիշտ է, Կարենի պես «ճտպտ» լեզու չունի, բայց շատ է սիրում իր աշխատանքն ու նվիրված ամուսին է,- ասում է Մարգարիտան,- նա ինձ արդեն որդի է պարգևել ու անունն էլ Կարեն է, բայց ոչ թե իմ նախկին ամուսնու պատվին, այլ ներկա ամուսնուս հոր: Իսկ Կարենը կարծես իր խոսքի տերն է, նա դատարանում ասաց, որ ինձնից հետո էլ չի կարող ամուսնանալ, որովհետև ինձից շատ ոչ ոքի չի կարող սիրել: Վերջերս մեր ընդհանուր ընկերներից մեկն ինձ իմիջիայլոց ասաց, որ նա ամուսնանալու մտադրություն չունի:

Միքայել ԱՀԱՐՈՆՅԱՆ

Անկախ

Դեկտեմբերի 8-ին, ժամը 13.36-ին ահազանգ է ստացվել, որ Մարտունի-Եղեգնաձոր ավտոճանապարհին մոտ 11 ավտոմեքենա ձնաբքի հետևանքով արգելափակվել է ձյան մեջ:

Դեկտեմբերի 8-ին, ժամը 20.56-ին տեղեկություն է ստացվել, որ Արարատի մարզի Բերդիկ գյուղում տեղի է ունեցել ՃՏՊ, առկա է գազի արտահոսք. անհրաժեշտ է փրկարարների օգնությունը:

Հարց.

– Պարոն Քոչարյան, ինչպե՞ս կմեկնաբանեք Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Ահմեդ Դավութօղլուի` վերջերս կատարած հայտարարությունները տարածաշրջանային խնդիրների վերաբերյալ
Պատասխան.
– Սևծովյան տնտեսական համագործակցության կազմակերպության նիստին մասնակցելու նպատակով Երևան այցելելուց առաջ Թուրքիայի արտգործնախարարը տարածաշրջանում հնարավոր դրական զարգացումներին միայն վնաս հասցնող, սադրիչ հայտարարությունների փոխարեն ճիշտ կանի օգտագործի պատեհ առիթը և Երևանում այցելի Հայոց ցեղասպանության հուշահամալիր` լռությամբ հարգանքի տուրք մատուցելու ցեղասպանության զոհերի հիշատակին:
Թուրքիան կարող է նպաստել Հայաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորմանը` առանց որևէ նախապայմանի վավերացնելով և կյանքի կոչելով 2009թ. Ցյուրիխում ստորագրված հայ-թուրքական արձանագրությունները:
Եթե Թուրքիան ձգտում է էլ ավելի արագացնել տարածաշրջանի երկրների միջև քաղաքակիրթ հարաբերությունների հաստատման գործընթացը, ապա նա պետք է ճանաչի Օսմանյան կայսրության կողմից իրականացված հայոց ցեղասպանությունը և բացի իր կողմից փակված հայ-թուրքական սահմանը:

Տավուշի մարզի Բերդի տարածաշրջանի մի խումբ երիտասարդներ բաց նամակ են հղել ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանին` խնդրելով նրա միջամտությունն ու վերահսկողությունը Իծաքար-Գանձաքար-Իջևան ճանապարհի հնարավորինս շուտ բարեկարգման, Բերդ-Ճամբարակ ճանապարհի մաքրման աշխատանքների հավուր պատշաճի և հետևողական կերպով իրականացնելում գործում:

Նամակի ներքո ստորագրածներից Սիրանույշ Մելիքյանը Panorama.am-ին ասաց, որ նամակի ներքո ստորագրել է 200 երիտասարդ: Նրանցից 70-80-ը ուսանողներ են, առայժմ Երևանում են, բայց տոներին ցանկանում են տուն գնալ, իսկ ճանապարհն անվտանգ չէ:

Բաց նամակում ասված է.

«ՀՀ Մեծարգո Պարոն Նախագահ, Ձեզ ենք ուղղում Տավուշի մարզի` նախկին Շամշադինի շրջանի երիտասարդ սերնդի խոսքը, պատգամը, խնդրանքը, պահանջը: Յուրաքանչյուր ժողովրդի ապագան նրա երիտասարդության ձեռքում է. մենք պատվով և հպարտությամբ ենք կրում պատասխանատվություն, տեր ենք կանգնում մեր ապագային և ուզում ենք այն կերտել մեր ծննդավայրում` ակնկալելով պետության բարձր աջակցությունը:

Վստահ ենք` քաջատեղյակ եք, որ մեր հայրենիքի սահմանապահ ժողովուրդն, իր հողին ու արմատներին կառչած, ապրում ու արարում է` մշտական անձնվիրությամբ դիմակայելով թշնամուն: Խորհրդանշական է, որ տարածաշրջանի սահմանը թշնամու հետ այնքան է, որքան հեռավորությունը մայրաքաղաքից։

Այստեղ ճանապարհը ուղղակի կապուղի չէ, ինչպես շատ վայրերում, այլ կյանքի և անվտանգության երաշխիք։ Սույն թվականի հոկտեմբերի 22-ին` Վազաշեն-Պառավաքար ճանապարհահատվածում, թշնամին խաթարեց անդորրն ու մեզ կանգնեցրեց սպասված փաստի առաջ։ Արդեն ավելի քան 1.5 ամիս է ճանապարհը փակ, է և խնդրի լուծման որևէ տեղաշարժ չկա։ Այլընրանք հանդիսացող Բերդ-Ճամբարակ ճանապարհը անգամ հետևողական մաքրման պայմաններում ձմռանն անանցանելի է:

Ամբողջական հոդվածը կարող եք կարդալ այստեղ

Գյումրիի «Սուրբ Ամենափրկիչ» եկեղեցին կառուցվել է1860-ականներին, շինարարական աշխատանքներն ավարտվել են 1873-ին։ Ճարտարապետը եղել է Թադևոս Անտիկյանը։ Եկեղեցին ունի 36 մ բարձրություն: Այն տեսել է մի քանի երկրաշարժ, բայց խոցվել միայն 88-ին:
Շինարարները, երկրաշարժերով հարուստ վայրում տարերքի ուժը չեզոքացնելու համար, շենքը կառուցել են քաղաքի կենտրոնով հոսող գետակի ճահճոտ ափին, որը ցնցումների դեպքում պիտի խաղար և խաղացել է բարձի դեր՝ նվազագույնի հասցնելով ցնցումների ավերիչ ուժը։

1930-ականերին ամբողջությամբ ավերվել և քանդվել է եկեղեցու գմբեթը: 1937 թ.-ին  զանգակատունը պայթեցվել է: Այսօր եկեղեցին վերականգնվում է:

Իսկ ինչու փլվեց «Ամենափրկիչը», չէ որ այն բավական ամուր էր և դիմակայել էր մի քանի երկրաշարժի: Միթե ընդամենը հարյուրամյակ անց եկեղեցին մաշվեց:

“Սովորական շենքերի համար կան շահագործման ժամկետներ, օրինակ, քարե շենքերը` 60-70 տարի, եկեղեցիները կառուցվել են դարերի համար և այստեղ մաշվածության մասին խոսելը պարզապես իմաստ չունի: Ոչ մի անգամ եկեղեցին պատահական տեղում չեն կառուցել: Ես չեմ հանդիպել մի եկեղեցի, որը հիմքի ճաք տա, դա բացառված է: Հայաստանում 4-5-րդ դարերից սկսած եկեղեցիներ են կառուցվել, և երկրաշարժերի ակտիվը շատ-շատ մեծ է: Ամեն անգամ տեսել են, որ այսինչ պատճառով վնասվել է, այդ պատճառը վերացրել են և հասել են իդեալական մակարդակի”, – ասում է սեյսմիկ պաշտպանության հյուսիսային ծառայության սեյսմիկ ռիսկի և վտանգի ընդհանուր գնահատման համալիր բաժնի վարիչ Սերգեյ Նազարթեյանը:

Այդ դեպքում, ինչու նման ճակատագրի արժանացավ Գյումրու «Ամենափրկիչը» եկեղեցին, կառույց, որհ կառուցվել է Անիի մայր տաճարի օրինակով և համարվում էր Կովկասի ամենաբարձր եկեղեցին:

“Մեր քաղաքում սեյսմիկ վտանգի մակարդակը 9 բալ է, կախված գրունտներից կարող է բալը աճել կամ նվազել: Օրինակ, օդանավակայանի տարածքը ժայռային գրունտների վրա է, դրա համար էլ օդանավակայանի շենքը չփլուզվեց: Այսինքն, էֆեկտը եղել է 8 բալ:  «Ամենափրկչի» տակ մենք հորատել-նայել ենք, գրունտային ջրերը 4.5 մետրի վրա են և շատ վատ, ճահճային գրունտներ են: Այստեղ մեկ բալով ավելացել է. եթե քաղաքում եղել է ընդհանուրը 9 բալ, այս դեպքում` 10 բալ: “Յոթվերքի” բախտը բերել է, որ այդ գրունտներից դուրս է: Այսինքն, գրունտների դերակատարությունը շատ մեծ է: «Ամենափրկչի» պարագայում պարզապես տեղը լավ չի ընտրվել: Փող տվողներն ուզեցել են, որ քաղաքի կենտրոնում լինի”, – պարզաբանում է Նազարեթյանը:

«Սուրբ Ամենափրկիչը», ինչպես և քաղաքում առկա մյուս կիսավեր շենքերը, բաց վերքի պես դեռ ցավ են բերում գյումրեցուն: Նախկին քաղաքապետ Վարդան Ղուկասյանն ասում էր` էս քաղաքն ամբողջությամբ կկառուցվի, երբ վերականգնվի «Ամենափրկիչը»:

Երևանի «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի սաներն իրենց աշխատանքային շաբաթ օրը հյուրընկալել են վարչապետ Տիգրան Սարգսյանին: Հանրապետության վարչապետն այսօր այցելել է ուսումնական հաստատություն` ստեղծողի մոբիլ դպրոցին ու հեղինակային կրթական ծրագրերի մշակման, կազմակերպման և տարածման համակարգին ծանոթանալու նպատակով: ՀՀ վարչապետին ուղեկցում էին ՀՀ կառավարության աշխատակազմի ղեկավար-նախարար Վաչե Գաբրիելյանը, ՀՀ քաղաքաշինության նախարար Սամվել Թադևոսյանը, ՀՀ բնապահպանության նախարար Արամ Հարությունյանը, ՀՀ մշակույթի նախարար Հասմիկ Պողոսյանը, ՀՀ կրթության և գիտության նախարարի տեղակալ Մանուկ Մկրտչյանը, պաշտոնատար այլ անձինք:
«Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի տնօրեն Աշոտ Բլեյանը կառավարության ղեկավարին մանրամասն ներկայացրել է ուսուցման կազմակերպման գործընթացը՝ սկսած նախակրթարաններից ավարտած ավագ դպրոցներով: Կրթահամալիրն ունի չորս կրտսեր դպրոց, միջին դպրոց, վարժարանային, արհեստագործական, գեղարվեստի ավագ դպրոցներ, մասնագիտական ուսուցման քոլեջ և մեդիակենտրոն:
Վարչապետ Սարգսյանը շրջայցն սկսել է կրթահամալիրի մեդիակենտրոնից, որն իրենից ներկայացնում է ոչ ֆորմալ ուսուցման և կառավարման կենտրոն: Այն ներառում է երկու ակումբ, ունի մեդիասրահներ, այստեղ կազմակերպվում են ընթերցավարների ամենշաբաթյա սեմինարներ: Տիգրան Սարգսյանին են ներկայացվել կրթահամալիրի կայքը՝ mskh.am-ը, ենթակայքերը, ամսագրերը։
Այնուհետև վարչապետը եղել է գեղարվեստի կրտսեր և ավագ դպրոցներում, թատրոնի և պարի ակումբում, ծանոթացել ավագ դպրոցի արվեստանոցներում իրականացված «Պիկասո» և ընթերցարան-լաբորատորիայում կազմակերպված նախագծային աշխատանքների արդյունքներին: Գեղարվեստի կրտսեր դպրոցն ունի մանկապարտեզային շաբաթօրյա խումբ, իրականացվում են կրթահամալիրի կրտսեր դպրոցների դասվարների և նախակրթարանների դաստիարակների ամենշաբաթյա սեմինարներ:
Լրագրողների հետ ճեպազրույցում Տիգրան Սարգսյանը կարևորել է կրթական հաստատությունների միջև փորձի փոխանակումը. «Մենք կկազմակերպենք մտքերի փոխանակում և բանավեճ՝ կրթական համակարգում լավագույն մեթոդաբանությունը ներդնելու համար, կքննարկենք դրանց հարաբերական առավելությունները, թույլ և ուժեղ կողմերը: Սա խթան է մեզ համար, որպեսզի նոր թափ հաղորդենք կրթական բարեփոխումներին և ընդունենք այն կրթահամալիրները, որոնք հաջողության են հասել, և որոնց նկատմամբ կա նաև ծնողների վստահություն»:

 Ընդգծելով երեխայի ինքնադրսևորմանն ուղղված մեթոդաբանության կարևորությունը՝ վարչապետը նշել է. «Մենք պետք է բազմազանություն ապահովենք կրթական համակարգում և հնարավորություն տանք մեր տաղանդաշատ ուսուցիչներին, որ նրանք նույնպես ինքնադրսևորվեն և կարողանան այդ կապը հաստատել երեխայի հետ: Մենք ուսումնասիրում ենք այս կրթահամալիրի փորձը, որպեսզի, ստեղծելով հենց այսպիսի միջավայր, կարողանանք բացահայտել երեխայի տաղանդը և շնորհները: Կարևոր է, որպեսզի ուսուցիչները պատրաստ լինեն աշխատել այսպիսի միջավայրում: Բնականաբար, ես կցանկանամ, որպեսզի իմ երեխաներն էլ այսպիսի միջավայրում կրթություն ստանան, որովհետև այն ապահովում է բազմազանություն, ուրույն մտածողություն, ստեղծագործական մոտեցում»:
Կրթահամալիրի մայր դպրոցում վարչապետ Սարգսյանն այցելել է պատանեկան ակումբներ, որտեղ կազմակերպվում են մարմնամարզության և հանրակրթական պարի դասընթացներ, ինչպես նաև կրթահամալիրի դպրոցների խոհարարների սեմինարներ: Հաջորդիվ Տիգրան Սարգսյանը ներկա է գտնվել ուսումնական հաստատության սաների կազմակերպած համերգին և ողջույնի խոսքում բարձր գնահատել կրթօջախում ձևավորված մթնոլորտի դերը՝ որպես երեխաների դաստիարակության կարևոր գործոն:
Կրթահամալիրի ուսումնական ծրագրերի վերաբերյալ կազմակերպված կլոր սեղանի ընթացքում սաները վարչապետին են ներկայացրել ՀՀ նախարարությունների, ուսումնական հաստատությունների, մասնավոր ընկերությունների, Արցախի կրթության և գիտության նախարարության, ինչպես նաև Վրաստանի դպրոցների հետ ծավալված համագործակցության և համատեղ ծրագրերի արդյունքները:
Ամփոփելով կառավարության ղեկավարը պատվիրակության անունից շնորհակալություն է հայտնել աշակերտներին ջերմ ընդունելության համար. «Մեր այցի նպատակն էր՝ ծանոթանալ կրթահամալիրին և կառավարությունում մասնագիտական քննարկում ծավալել, թե կրթական համակարգի բարեփոխումներն ինչպես ենք առաջ տանելու: Այսօր Հայաստանում կան տարբեր մոտեցումներ, թե ինչպիսին պետք է լինի միջնակարգ կրթական համակարգը, և որ մոդելն է առավել ընդունելի մեզ համար»: Վարչապետի խոսքով՝ ժամանակակից աշխարհում լուրջ փոփոխություններ են տեղի ունենում կրթական համակարգում, և զարգացման ուղիով ընթանում են այն պետությունները, որոնք կարողանում են գտնել կրթական համակարգի լավագույն մոդելը և ապահովել իրենց պետության ու ժողովրդի առաջընթացը: Նա շնորհակալություն է հայտնել ծրագրերին ծանոթանալու հնարավորության համար և ընդգծել, որ ՀՀ տարբեր կրթահամալիրների փորձի համեմատական վերլուծությունը և համադրումը հնարավորություն կտա բովանդակային քննարկումներ կազմակերպել և ճիշտ որոշումներ կայացնել:

Հեռուստահաղորդավար Պետրոս Ղազարյանն իր ֆեյսբուքյան էջին գրել է.

“Չեմ հասկանում այն մարդկանց, որ հայկական պլանշետից տխրում են` ինչ է թե այս իշխանության օրոք է ստեղծվել։

Իշխանավորներն էլ, պլանշետի ֆոնին Բիլ Գեյցի տեսք են ընդունում, կարծես պլանշետը ստեղծվել է ՀՀԿ ֆրակցիայի նիստում՝ Շմայսի առաջարկով։

Իրականում, ապրեն մեր IT մասնագետները։ Ապրեն նաև իշխանությունն ու ընդդիմությունը, որ դեռ ամեն ինչ չեն հարամել։

Այսօր, երկրաշարժից քառորդ դար անց, դեռ չի սպիացել գյումրեցու վերքը: Ու չնայած բազում  հուսախաբությունների, նրանք դեռ սպասում եմ, որ ինչ-որ մեկը ՚վերեւներից՚  իրենց համար դեռ լույս է վառելու: Ու չգիտես ինչու, մարդկանց մեջ միշտ մի տեսակ սպասում կա, որ այսօր, դեկտեմբերի 7-ին, Գյումրի կգան նախագահը, վարչապետը, կառավարության անդամներ, պատգամավորներ, հասարակական ու քաղաքական գործիչներ, կաթողիկոսը: Բայց արդեն քանի տարի այդպես չէ, գյումրեցին ոչ մի պաշտոնյայի չի տեսնում այստեղ, բառացությամբ տեղի պաշտոնյաների: Այս անգամ էլ մայրաքաղաքից ոչ մի պաշտոնական այց Գյումրի: Փոխարենը, գյումրեցիները վիշտը կիսելու, նրանց անմեղ զոհերի հիշատակը խնկարկեցին ֆրանսիացի պատգամավորները:
՚Առաջին անգամ եմ Հայաստանում և մեծ հուզմունք եմ ապրում, պատկերացնում եմ այդ տառապանքները: 25 տարի առաջ ես սպասում էի իմ առաջնեկին և այդ ցավերն էի ապրում, ու պատկերացնում եմ հայ մայրերի տառապանքները: Շատ կարճ ժամանակ է, ինչ Գյումրիում եմ, բայց այն, ինչ տեսել եմ, կարծում եմ, գեղեցիկ քաղաք է, հին քաղաք է: Կարիք ունի իսկապես ավելի գեղեցկանալու և վերակառուցվելու: Այսօր շատ կարևոր է, որ մենք այստեղ հանդիպեցինք Հայաստանի խորհրդարանի մեր գործընկերուհուն, որը ծագումով գյումրեցի է և այդ ժամանակ 11 տարեկան է եղել՚, – նշեց Ֆրանսիայի խորհրդարանի պատգամավոր Վալերի Բուայեն:

Տարիներ անց կրկին Գյումրիում էր նաեւ ԵԽԽՎ փոխնախագահ Ռենե Ռուքեն. ՚Առաջին անգամ Գյումրի այցելել եմ 89-ի հունվարին՝ ֆրանսիացի պատգամավորների պատվիրակության հետ և մեծ ողբերգություն ապրեցինք: Դրանից հետո մի շարք անգամներ այցելել եմ, ես մասնակցել եմ նաև 20-ամյակի արարողություններին: Ժամանակի ընթացքում  տեսել ենք, որ բավականին վերակառուցողական աշխատանքներ են կատարվել՚:

Շիրակի մարզպետ Ֆելիքս Ցոլակյանն էլ օրվա խորհրդի հետ կապված նշեց՝ գյումրեցուն ոտքի կանգնեցնողը պետք է լինի նոր սերունդը: ՚Աստված տա, որ և Գյումրիին, և մեր ամբողջ հայ ժողովրդին, այսպիսի աղետներ այլևս չպատահեն: 25 տարվա ընթացքում բավական աշխատանք կատարվել է Գյումրիում, բայց կան շատ գործեր, որ պետք է անպայման արվեն: Այսօր հերթը երիտասարդությանն է: Ծնվել է մի սերունդ, որն արդեն 25 տարեկան է: Մեզ այսօր պետք է նրանց աջակցությունը, այն երիտասարդության, որն այդ նոր սերունդն է, որ վաղը դառնալու է քաղաքի տեր ու տիրականը: Սա իրենց գործն է… Անդուլ աշխատանք է պետք, որ կարողանանք այս վիճակից դուրս գանք: Իհարկե, շատ դժվար է, կա ցավ, կա վիշտ, դժվար է մոռանալ այն, ինչ տեսել ենք: Բայց գալիս է մի սերունդ, որը պետք է կարողանա արարել, ստեղծել և դուրս հանել մեր ժողովրդին այս վիճակից՚:

2013 թ. նոյեմբերին ՀՀ-ում ՀԱՊԿ ինստիտուտի տնօրեն Նվեր Թորոսյանը ՀԱՊԿ Հավաքական անվտանգության խորհրդի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի կողմից Հավաքական անվտանգության պայմանագիր կազմակերպության անդամ երկրների ռազմաքաղաքական ինտեգրմանն ուղղված աշխատանքում ակտիվ մասնակցության համար արժանացել է պատվոգրի։

Նվեր Թորոսյանի հետ միասին պարգևատրվել են ՀԱՊԿ անդամ երկրների տարբեր կառույցների ղեկավարներ և ներկայացուցիչներ։ Հայաստանից նման պատվի արժանացել է միայն ՀՀ-ում ՀԱՊԿ ինստիտուտի տնօրենը։ Պարգևատրման որոշումն ընդունվել է Հավաքական անվտանգության խորհրդի կողմից։ Որոշումը ստորագրել են ՀԱՊԿ անդամ երկրների ղեկավարները։

Նշենք, որ այս օրերին լրանում է Հայաստանում ՀԱՊԿ ինստիտուտի 5-րդ տարեդարձը։ ԱՊՀ տարածաշրջանում այն միակ նման կառույցն է։ Ինստիտուտը Եվրասիական տարածաշրջանում և ժամանակակից աշխարհում իրականացնում է ուսումնասիրություններ ՀԱՊԿ-ի դերի և տեղի վերաբերյալ, անցկացնում է տարածաշրջանում և աշխարհում առկա ռիսկերի ամենամսյա գնահատում և վերլուծություն, ՀԱՊԿ խնդիրների վերաբերյալ կազմակերպում է գիտական սեմինարներ, համաժողովներ, այլ միջոցառումներ։