Մամուլի ազգային ակումբում հրավիրված մամուլի ասուլիսում ՀՀ կրթության և գիտության նախարար Արմեն Աշոտյանն անդրադարձել է իր պաշտոնավարման նախորդ տարիներին կրթության ոլորտում տեղ գտած ձեռքբերումներին ու խնդիրներին, ինչպես նաև ներկայացրել է կրթության համակարգի առաջիկա ծրագրերը: Կատարված աշխատանքներից նախարարն առանձնացրել է  հինգ ձեռքբերում. ՀՀ մարզերի 140 գյուղական համայնքներում դպրոցներին կից բացվել են  նոր նախակրթարանաններ, ինչի շնորհիվ գյուղական բնակավայրարերում մեծացել է   նախադպրոցական կրթության հնարավորությունը: “Նախադպրոցական կրթությունը մեր հիմնական խնդիրներից է, քանի որ համայնքների 2/3-ը նախակրթարաններ չունեն: Այս ծրագրի ուղղությամբ աշխատանքները կլինեն շարունակական”,- նշել է Ա. Աշոտյանը և ավելացրել, որ  մինչև 2017 թվականը ԿԳՆ-ն նախատեսում է երեխաների ներգրավվածությունը նախադպրոցոկան կրթության համակարգում հասցնել  90% -ի: Հաջորդ ձեռքբերումը նախարարը համարում է բարձրագույն կրթության ոլորտի բարեփոխումներն ու կրթության որակի նոր չափանիշների սահմանումը, ինչով պայմանավորված մասնավոր բուհերի լիցենզավորման պայմաններն էականորեն խստացվել են: Պետական վերահսկողության արդյունքում վերջին 4 տարվա ընթացքում ոչ պետական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների քանակի կտրուկ նվազում է տեղի ունեցել: Նախարարի տեղեկացմամբ նախկինում գործող 70-ից ավելի ոչ պետական բուհերի փոխարեն այսօր Հայաստանում գործում է 35 ոչ պետական բուհ: Նախարարը շեշտել է, որ ոչ պետական բուհերի փակմամբ պայմանավորված հիշյալ հաստատություններում սովորող ուսանողների կրթական իրավուքները չեն տուժել:” Մենք չունենք գեթ մեկ ուսանող, ով նշված գործընթացի արդյունքում տուժել է: Բոլոր ուսանողների հնարավորություն է տրվել կրթությունը շարունակել համապատասխան մասնագիտությամբ մեկ այլ բուհում”,- նշել է Ա. Աշոտյանը: Նա նաև տեղեկացրել է, որ վաղվանից ստուգումներ են սկսվելու բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում, որի նպատակը այս կամ այն  բուհը փակելը չէ, սակայն օրենքի պահանջներին չհամապատասխանելու  դեպքում, որևէ բուհ դրանից ապահովագրված չի լինի:

Երրորդ ձեռքբերումը՝ ըստ Աշոտյանի  “Շախմատը դպրոցում” նախագծի ներդրումն է, որն արդեն դարձել է Հայաստանի կրթական համակարգի միջազգային բրենդը. “Դպրոցներւմ “Շախմատ” առարկայի դասավանդումը միջազգային մեծ արձագանք է ունեցել, առ այսօր  այդ թեման հետաքրքրում է միջազգային առաջատար լրատվամիջոցներին, մեր փորձն այսօր աշխարհում համարվում  է ուսանելի: Առաջին արդյունքների մասին արդեն զեկուցել ենք ՖԻԴԵ-ի-ի նախագահության նիստում: “Շախմատ” սովորող երեխաների մոտ նկատելի է ստեղծագործական մտքի և տրամաբանական մտածղության զարգացում”,- նշել է նախարարը՝ հավելեով, որ նախատեսվում է կատարել գիտական ավելի  ընդգրկուն ուսումնասիրություն, թե ինչպես է “Շախմատն” անդրադառնում երեխայի հոգեբանության և ձևավորման վրա: Հաջորդ  ձեքբերումը, ըստ Արմեն Աշոտյանի՝ այն է, որ առանց “Զինապարտության մասին օրենքում” փոփոխություններ կատարելու,  հաջողվել է կրճատել բանակից տարկետում ստացող ուսանղների թիվը, նախկին 10 հազարից այն հասցնելով 2500-ի, ինչը հաջողված համագործակցություն է ազգային բանակի հետ: Հինգերորդ կարևոր ձեռքբերումը, նախարարն համարում է Հայաստանի կրթական  համակարգի միջազգային կապերի ամրապնդումն ու զարգացումը. “Հայաստանի Հանրապետությունը ամրագրել է իր տեղը եվրոպական կրթական քարտեզում, միջազգայնացումը աննախադեպ չափերի է հասել, և Երև՝անը դարձել է եվրոպական կրթության մայրաքաղաք՝ 3 տարի ժամկետով ստանձնելով Բոլոնիայի գործընթացի քարտուղարությունը”:

Անդրադառնալով բացթողումներին Արմեն Աշոտյանը որպես խնդիր նշել է կրթության որակի բարելավումը բոլոր մակարդակներում: “Կրթության որոկի խնդիրը երբեք չի կարելի լուծված համարել, քանի որ ժամանակը միշտ նոր հրամայական ու մարտահարվեր է առաջադրում՝ կրթության որակի հետ կապված:Թեև կրթության որակի բերելավմանը միտված մի շարք քայլեր արդեն կատարվել են, ու դրանք կլինեն շարունակական, բայց պետք է խոստովանել,որ արդյունքրեը դեռևս չեն համապատասխանում մեր պահանջներին ու պատկերեցւմներին”,- նշել է նախարարը: Նրա խոսքով Հայաստանում  կրթության որակը տարբեր կրթական հաստատություններում տարբեր է. “Օրինակ՝ մենք ունենք միջազգային մակարդակով մրցունակություն ապահովող դպրոցներ, միաժամանակ ունենք նաև դպրոցներ, որոնք չեն բավարարում մեր ակնկալիքներին”:
Մյուս կարևոր խնդիրը Ա. Աշոտյանն համարում է կրթության մատչելիությունը, որպես կրթական իրավունքի խոչընդոտ առկա է ոչ միայն Հայաստանում, այլև աշխարհի շատ երկրներում:
Մատչելության խնդիրը, ըստ նախարարի, լուծված է հատկապես միջնակարգ կրթության մակարդակում, ինչը չի կարելի ասել  բարձրագույն կրթության ոլորտի մասին, թեև այստեղ ևս կառավարության կողմից որոշակի քայլեր արդեն կատարվել են. “Մի քանի տարի առաջ իրավիճակը իսկապես ահազանգող էր: Սոցիալական գործոնով պայմանավարված բարձրագույն կրթություն ստանալու հնարավորությունը  կառավարության մի քանի որոշումներվ փորձ է արվել  մեղմել:  “Փարոս” ծրագրում ընդգրկված ընտանիքների ուսանողների համար կառավարությունը առաջարկում է 50-100 % փոխհատուցում, ներդրվել է մատչելի ուսանողական վարկերի համակարգ, քայլերն այս ուղղությամբ լինելու են շարունակական: Քաղաքական մոտեցումը և նպատակային թիրախը  հետևյալն է, ոչ մի լավ սովորող ուսանող չպետք է դուրս մնա բուհից”,- շեշտել է նախարարը:
Որպես երրորդ կարևոր խնդիր՝ Ա. Աշոտյանն  առանձնացրել է կրթության արդյունավետության հարցը, մտածելակերպի և հոգեբանության փոփոխմամբ.
” Պետք է նախևառաջ մտածելակերպ փոխվի, որպեսզի ծնողը չպայմանավորվի դպրոցի տնօրենի հետ, որ իր երեխան բացակայի դասերից՝ փոխարենը գնալով կրկնուսույցի մոտ, ուսանողը հրաժարվի կաշառքով քննություն ստանալուց կամ գործատուն աշխատանքի ընդունելիս նախապատվությունը տա լավ մասնագետին և ոչ թե  ծանոթին, բարեկամին, հարևանին”,- ասել է նախարարը: Նախարարը կրթության ոլորտի զարգացման կարևոր նախապայման է համարում նաև մասնավոր հատվածի և կրթական համակարգի համագործակցությունը: Նրա համոզմամբ  կրթության ոլորտում պետք է ներդրումներ արվեն հենց գործատուների կողմից, մինչդեռ աշխատաշուկան դեռևս չի կարողանում կրթական ոլորտին պահանջներ թելադրել և պատվիրատու կողմ դառնալ:
Ասուլիսի ընթացքում նախարարը, պատասխանելով լրագրողների հարցերին, անդրադարձել է նաև բուհերում վարձավճարների բարձրացմանը, Հայաստանում միջազգային դպրոցների բացմանը, ընդունելության շտեմարններին, դպրոցների կառավարման համակարգի փոփոխման հնարավորությանը և բազմաթիվ այլ հարցերի:

Հայաստանի գրողների միությունում տեղի է ունեցել “Ընթերցման” օլիմպիադայի եզրափակիչ փուլն ու պարգևների հանձնման պաշտոնական արարողությունը: Հանդիսավոր միջոցառմանը ներկա է գտնվել և հաղթողներին մրցանակներ հանձնել ՀՀ կրթության և գիտության նախարար Արմեն Աշոտյանը: Ողջունելով “Ընթերցման” օլիմպիադայի մասնակիցներին և կարևորելով նախաձեռնությունը՝ նախարարը շեշտել է, որ ապագան ընթերցող երեխայինն է: “Ապագան կառուցվում է գիտելիքի արժևորմամբ. ոչ ընթերցասեր մարդը հուսալի ապագա չունի: Ամիսներ տևած օլիմպիադան գրանցեց իր հաջողությունը: Սա գրքին մերձենալու հաջողված առիթ էր: Մեր աշակերտներն ապացուցեցին, որ ժամանակակից հայ երեխան գիրքը համակարգչով չի փոխարինում և, բացի հեռակառավարման վահանակից և համակարգչից, սիրով նաև գիրք է բացում ու կարդում: Վերջին շրջանում հաճախակի են դարձել հոռետեսական կանխատեսումները՝ “գրքի մահանալու” մասին, մինչդեռ ես վստահ եմ, որ դա այդպես չէ, քանի որ մեր հասարակության մեջ կան մարդիկ, ովքեր գիրքը մշտապես իրենց ձեռքում են պահում,- նշել է նախարարը և հավելել,- չեմ թերագնահատում տեխնոլոգիական առաջընթացը: Ինքս լինելով տեղեկատվական միջոցների ակտիվ օգտատեր՝ մշտապես ունեմ գիրք կարդալու մեծ ցանկություն, քանի որ վստահ եմ՝ գրքով կարդացածն ուրիշ է”:
“Ընթերցման” օլիմպիադայի առաջին փուլը կայացել է նոյեմբերին, որին մասնակցել են շուրջ 10 հազար աշակերտներ հանրապետության տարբեր դպրոցներից: Օլիմպիադան անցկացվել է 6-րդ դասարանցիների շրջանում: Եզրափակիչ փուլում մրցել են 33 աշակերտներ, որոնցից էլ մասնագիտական մրցատյանի կողմից ընտրվել են հաղթողները: “Ընթերցման” օլիմպիադայի ընթացքում ժյուրին գնահատել է աշակերտների սահուն ընթերցելու, ճիշտ հնչողությամբ և շեշտադրմամբ կարդալու կարողությունը: Ժյուրիի անդամ, գրականագետ Արքմենիկ Նիկողոսյանի տեղեկացմամբ՝ եզրափակիչ փուլում երեխաները նախ ընթերցել են իրենց նախընտրած ստեղծագործությունը, այնուհետև արդեն՝ ժյուրիի կողմից առաջարկված ստեղծագործությունը:
Հաղթող է ճանաչվել Մարիա Նավասարդյանը: Երկրորդ և երրորդ տեղերը գրավել են համապատասխանաբար Սաթենիկ Միրաքյանն ու Ալեն Սարգսյանը: Եզրափակիչ փուլի բոլոր մասնակիցները պարգևատրվել են հավաստագրերով, ինչպես նաև հովանավորների կողմից նախատեսված այլ մրցանակներով: Հաղթողը ստացել է Հռոմ մեկնելու ուղեգիր՝ ծնողներից մեկի ուղեկցությամբ:
Մրցույթը կազմակերպվել է ՀՀ կրթության և գիտության, ՀՀ մշակույթի նախարարությունների և “Անտարես” հրատարակչության կողմից: Նախաձեռնությանը աջակցել են ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանատունը, ինչպես նաև մի շարք մասնավոր կազմակերպություններ: Մրցանակներ են ստացել նաև եզրափակիչ փուլին մասնակցող երեխաների դպրոցները: Կազմապերպիչների խոսքով՝ “Ընթերցման” օլիմպիադայի հիմնական գաղափարը ընթերցող երեխային շրջապատի, միջավայրի, համայնքի հերոս դարձնելն է եղել:

Շինարարական ընկերությունը շինանյութի` համար քանդել է  Կենտրոնական Ամերիկայում գտնվող մայաների բուրգը:

Բելիզի հնագիտության ինստիտուտի ղեկավար Հայմե Վեյը հայտարարել է, որ ավերածություն նկատել  են անցած շաբաթվա վերջին: Նա բացառել է շինության ոչ կանխամտածված քանդման հնարավորությունը, քանի որ համալիրը երկրում հանրահայտ է: Ոչնչացված բուրգի տարիքը գնահատվում էր 2300 տարի:

“Այդ մարդիկ հաստատ գիտեին, որ իրենց առջև պատմական հուշարձան է: Պարզապես, ապշեցնում է այն ավերողների անհավանական անհարգալից վերաբերմունքը”:

Բելիզի ոստիկանությունը հայտնել է, որ այդ փաստով հետաքննություն է իրականացվում,  հավանական է, քրեական գործ կհարուցվի:

Չնայած այն փաստին, որ Նոհմուլ համալիրն այժմ գտնվում է մասնավոր տարածքում, տեղի օրենքների համաձայն, մինչիսպանական ցանկացած շինություն գտնվում է  պետության պաշտպանության ներքո:

ԱԳՆ-ից տեղեկացնում են, որ Հայաստանը հրավիրվում է մասնակցելու “JAPAN PRIZE 2013” մրցույթին:

“JAPAN PRIZE”-ը ստեղծվել է 1965թ. ճապոնական NHK հեռուստաընկերության կողմից՝ որպես ամենամյա միջազգային կրթական ծրագրի մրցույթ: Մրցույթն ընդգրկում է հեռուստահաղորդումներ, ֆիլմեր, էլեկտրոնային կայքեր, խաղեր և ցանկացած այլ տեսանյութ, որն ունի կրթական արժեք:

Մրցույթի մասին մանրամասն կարելի է տեղեկանալ www.nhk.or.jp/jp-prize/ կայքում: Հայտերի ընդունումն արդեն սկսվել է և տևելու է մինչև հունիսի 30-ը: Մրցույթի վերջնական արդյունքներն ամփոփվելու են այս տարվա հոկտեմբերի 17-24-ը Տոկիոյում:

Մարսի վրա ընդմիշտ բնակության ցանկություն է հայտնել առնվազն 35 կանադացի: Նրանք 120 երկրի այն 80 հազար կամավորներից են, ովքեր արդեն գրանցվել են հոլանդական Mars One ընկերության կայքում: Նրանցից առաջին քառյակը Մարս կուղևորվի 2023-ին: Թռիչքը դեպի կարմիր մոլորակ կտևի 7 ամիս: Սկզբում այնտեղ կտեղափոխվեն մոդուլներ, որոնք պետք է հավաքվեն ռոբոտների միջոցով: Ապա, յուրաքանչյուր երկու տարին մեկ` այնտեղ կմեկնեն վերաբնակները: Նախագծի նախնական արժեքը 6 մլրդ դոլար է:
Նախագծի հեղինակները հույս ունեն, որ մինչև 2013-ի օգոստոս  Մարսի վրա հատատվելու համար հայտ կներկայացնի առնվազն 500 հազար մարդ:

Կանադացի կամավորականների տարիքը տատանվում է 18-47-ի սահմաններում: Նրանց մեջ նաև 4 կին կա:
Մոնրեալյան համալսարանի պրոֆեսոր Կոնկորդիա Ռաե Կասսը` Mars One նախագծի խորհրդատուն, որը նույնպես Մարսի գաղութարարների ցուցակում է գրանցվել, տվյալ գաղափարը “ինքնասպանական առաքելություն” չի համարում”: “Ինչ որ մեկը նաև Լուսնի վրա մարդ իջեցնելն էր ինքնասպանություն համարել, սակայն, մարդիկ դա արեցին: Դա կանեն նաև Մարսի վրա”:

Անցած շաբաթվա ընթացքում Արցախի դպրոցներում իրականացվեց Հայկական աստղագիտական ընկերության աստղագիտական դասախոսությունների ծրագիրը, որի ընթացքում աստղագետներն այցելեցին Ստեփանակերտի և Շուշիի ավագ և հատուկ մասնագիտացված դպրոցները: Ծրագիրն իրականացվում էր ամերիկահայ նշանավոր աստղագետ, Կոռնելի համալսարանի պրոֆեսոր Երվանդ Թերզյանի և Արցախի Հանրապետության Կրթության և գիտության նախարարության աջակցությամբ: Ընդամենն անցկացվեց 10 դասախոսություն: Աստղագետները  պատմեցին ժամանակակից աստղագիտության խնդիրների և զարգացումների, հայ աստղագիտության պատմության, ՀՀ ԳԱԱ Բյուրականի աստղադիտարանի (ԲԱ) և հայկական աստղագիտության ներկայիս վիճակի, Վիկտոր Համբարձումյանի և մյուս նշանավոր հայ աստղագետների մասին:
Դասախոսների թվում էին Հայկական աստղագիտական ընկերության համանախագահ և ԲԱ առաջատար գիտաշխատող Արեգ Միքայելյանը, ԲԱ ավագ գիտաշխատող Հովհաննես Պիկիչյանը և ԲԱ կրտսեր գիտաշխատող Գոհար Հարությունյանը:
Աշակերտներին և դպրոցների գրադարաններին տրամադրվեցին աստղագիտական հանրամատչելի նյութեր` գրքեր, բրոշյուրներ, աստղագիտական օրացույցներ և քարտեզներ, «Վիկտոր Համբարձումյան» և «Աստղագիտություն դպրոցների համար» DVD խտասկավառակները:
Այս հանդիպումների նպատակներից մեկն էր նաև դպրոցներում հայտնաբերել օժտված և աստղագիտությամբ հետաքրքրքվող աշակերտներին՝ նրանց հետ հետագա կապ պահպանելու և նրանց հետագա մասնագիտական աճին օժանդակելու համար: Հանդիպումներ տեղի ունեցան նաև Արցախի Կրթության և գիտության նախարարությունում, Արցախի պետական համալսարանում և դպրոցների ֆիզիկայի ուսուցիչների հետ:

Հայկական աստղագիտական ընկերություն

Մայիսի 6-ից ՀՀ բուհերում սկսվել է դիմորդների փաստաթղթերի ընդունման և հայտագրման գործընթացը: Փաստաթղթերի ընդունելությունը կտևի մինչև  հունիսի 1-ը, ժամը 18⁰⁰-ը: Դիմորդը  կարող է հայտագրել Հայաստանի Հանրապետության  մեկ կամ մի քանի պետական և մասնավոր բուհերի՝ մինչև երկու անվճար և ութ վճարովի մասնագիտություններ:Հայաստանի Հանրապետության երկքաղաքացիների և օտարերկրացիների, օտարերկրյա պետությունների ուսումնական հաստատությունները տվյալ ուսումնական տարում ավարտած Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիների, նույն տարվա գարնանային զորակոչից զորացրված դիմորդների, նախնական մասնագիտական (արհեստագործական) և միջին մասնագիտական ուսումնական հաստատությունների տվյալ տարվա շրջանավարտների փաստաթղթերն ընդունվում են հունիսի 25-ից մինչև հուլիսի 2-ը` մինչև ժամը 18 ⁰⁰-ն:

Այս մոտեցմամբ է «Խոսող գրքեր» նախագծի հեղինակ Գայանե Կլեկչյանը ցանկանում օգտակար լինել տեսողական խնդիրներ ունեցողներին

 Գայանե Կլեկչյանն իր գործով հեքիաթների մի մեծ աշխարհ է պարգևում սեփական աչքերով տեսնելու և կարդալու հնարավորությունից զրկվածներին:

Դեռևս 2006-ից նա իր շուրջը հավաքեց դերասանների մի խումբ, և «Խոսող գրքեր» նախագծով նրանք պատրաստեցին 6 Mp3 ձևաչափով ձայնասկավառակ: «Խոսող գրքեր» ձայնասկավառակից մեկում դերասաններ Հովհաննես Բաբախանյանը, Տիգրան Ներսիսյանը, Աննա Էլբակյանը, Ժիրայր Դադասյանը և ուրիշներ կարդում են Հովհաննես Թումանյանի, Անդերսենի, Օսկար Ուայլդի, Գրիմ եղբայրների 21 հեքիաթ:

Այս անգամ էլ Գայանե Կլեկչյանն անակնկալներ ունի: Վերջին օրերին թողարկվեց «Խոսող գրքեր» մատենաշարի 6-րդ ձայնագիրքը ու դարձավ լավագույն նվերը ինչպես տեսողական խնդիրներ ունեցողների, այնպես էլ բոլոր նրանց համար, ովքեր սիրում են լավ գրականություն:

«Անկախն» այս թեմաների շուրջ սիրով զրուցեց «Խոսող գրքեր» նախագծի հեղինակ և պրոդյուսեր Գայանե Կլեկչյանի հետ:

– Արդեն ութ տարի է, ինչ իրականացնում եք «Խոսող գրքեր» նախագիծը. ինչի՞ց սկսվեց:

– Կարծում եմ՝ «Խոսող գրքերը» տրամաբանական շարունակությունն է այն ամենի, ինչ արել եմ: Աշխատել եմ Խարբերդի մտավոր թերի զարգացած երեխաների մանկատանը, այնուհետև «Փյունիկ» հաշմանդամային միությունում, հետո՝ «Զատիկ» մանկատանը: 90-ական թվականներն էին: Դրանից հետո ընդմիջում եղավ ու արդեն հասունացել էր պահը ինչ-որ բան անելու, ու երևի սերը գրականության, երաժշտության, մարդու հանդեպ ստիպեցին իրականացնել հենց «Խոսող գրքեր» նախագիծը: Երևի սա ավելի շատ ստեղծագործական դաշտ է ինձ համար:

– Ո՞րն է «Խոսող գրքերի» հիմնական նպատակը:

– Հայ և արտասահմանյան գրականության մատուցումը տեսողական խնդիրներ ունեցողների համար: «Խոսող գրքերի» բաժանորդը տեսողական խնդիր ունեցող անձնավորությունն է, բայց բոլորը կարող են օգտվել:

– Կարելի՞ է ասել՝ Դուք նախագծի պրոդյուսերն եք: Ինչի՞ց եք սկսել և ո՞ւր եք հասել:   

– Սկսեցինք Հովհաննես Թումանյանից, ներկայացրինք նրա հեքիաթները, հետո Օսկար Ուայլդի «Աստղամանուկը», «Երջանիկ արքայազնը», «Եսամոլ հսկան», Հանս Քրիստիան Անդերսենի «Ջրահարսը», Գրիմ Եղբայրների «Մոխրոտիկը», Եղիշե Չարենցի «Նավզիկեն», Վիլյամ Սարոյանի «Նարինջները», Լեոնիդ Ենգիբարյանի նովելները, Սայաթ-Նովայի բանաստեղծությունները, Անտուան դը Սնետ Էքզյուպերիի «Փոքրիկ իշխանը», Ղազարոս Աղայանի «Զանգի-զրանգի», «Օձամանուկ և Արևահատ», «Քիչ էլ, քիչ էլ» գործերը, Ստեփան Զորյանի «Դատավոր հովիվը», «Սիրտը», Հանս Քրիստիան Անդերսենի «Անագե տոկուն զինվորիկը», «Թիթեռնիկը», Վահան Տերյանի, Պարույր Սևակի, Համո Սահյանի, Եղիշե Չարենցի բանաստեղծություններն ու Ռիչարդ Բախի «Ջոնաթան Լիվինգսթոն ճայը»:

Իսկ արդեն նոր՝ 6-րդ ձայնասկավառակում ընդգրկված են Հրանտ Մաթևոսյանի «Ծառերը», Գաբրիել Գարսիա Մարկեսի «Երկնագույն շան աչքերը», «Ամենագեղեցիկ ջրահեղձը աշխարհում», Օ’ Հենրիի «Վերջին տերևը», Վահան Վարդանյանի ստեղծագործությունները:

– Ինչպե՞ս եք ընտրում, թե որ ստեղծագործությունը պետք է դառնա խոսող գիրք:

– Վերջնական ընտրությունն իմն է: Ու ես ուրախ եմ, որ ազատ եմ աշխատանքի մեջ, մաքսիմալ ազատ: Եթե ընտրել եմ մի գործ, վերջին վայրկյանին կարող էր  միանգամից փոխվել: Բացի այն, որ որոշում կայացնողը ես եմ, իմ կողքին կան մարդիկ, որոնք իրենց խորհուրդներով օգնում են ինձ: Նրանք «Խոսող գրքերի» լավ ու մշտական բարեկամներն են: Նշեմ  Ժիրայր Դադասյանի անունը. նա բոլոր հարցերով իմ կողքին է կանգնած:

– Գայանե, այսքան տարիների ընթացքում հասցրել եք նաև ձեր շուրջը համախմբել լուրջ ստեղծագործական թիմ՝ կազմված վաստակավոր–ժողովրդական արտիստներից:

– Գիտեք, ես դերասաններին ճանաչում եմ բեմից այն կողմ: Նրանք իմ սիրելի դերասաններն են: Ու երբ զանգահարում ու ասում ես, որ դրամաշնորհային կամ կոմերցիոն ծրագիր չես իրականացնում, ծրագիր, որն արվում է տեսողական խնդիրներ ունեցողների համար, նրանք անգամ չեն ասում՝ կմտածենք, սիրով համաձայնում են: Երբ արդեն ընտրվում է գրական գործը, ընտրվում է նաև դերասանի հավանական տարբերակը, ու գիտեք` փորձը ցույց է տալիս, որ ընտրությունը ճիշտ է կատարվում:

– Կա՞ն մրցակիցներ այս ոլորտում:

– Ինձ համար ձայնագիրքը դուրս է մրցակցությունից: Անգամ արտասահմանի փորձն ենք ուսումնասիրել. շատ դեպքերում հրամցնում են ընդամենը գրական ինֆորմացիա: Գրական ինֆորմացիան տեսողական խնդիր ունեցողի համար կարող է կարդալ նաև իր ծնողը: Կարծում եմ` անհրաժեշտ է գրականությունը ճիշտ ներկայացնել: Ասեմ ձեզ, որ այսքան տարիների ընթացքում որևէ խնդրի չենք բախվել: Ո՛չ դերասանների հետ ենք խնդիր ունեցել, ո՛չ ստուդիայի. շատ համբերատար, ջանասիրաբար ինձ դիմակայել են մարդիկ, դիմակայել, քանի որ սարսափելի պահանջկոտ եմ:

– Ութ տարի առաջ սկսեցիք «Խոսող գրքերը»: Բայց ոնց որ մի քիչ ընդմիջումներով եք

աշխատում, ինչո՞վ է սա պայմանավորված:

– Դա ստեղծագործական գործընթաց է: Այ, եթե սա լիներ աշխատանք, կլիներ ռիթմի մեջ ու շարունակական: Բայց երբ դու ստեղծագործական գործընթացների մեջ ես, չես կարող տարին մեկ անգամ, ասենք, գիրք գրել: Եթե վերլուծենք, ապա կարող եմ վստահ ասել, որ ընդմիջումները շատ չեն. տարեկան գոնե մեկ սկավառակ թողարկվում է: Պատահել են նաև դեպքեր, որ միանգամից երեք CD եմ ներկայացրել:

– Չե՞ք կարծում, որ շատ երեխաներ, լսելով Օսկար Ուայլդի կամ Թումանյանի հեքիաթները, էլ գիրք չեն կարդա… Պարզապես կծանոթանան գրական գործին ու վերջ:

– Անկախ ամեն ինչից, ես ինքս նախընտրում եմ ստեղծագործությունների գրքային տարբերակը: Եվ հետո լսելը դեռ շատ քիչ է: Ի՞նչ ես լսում, եթե լավ գրականություն է, ապա այն քեզ մտածելու, խորհելու հնարավորություն է տալիս: CD-ներում տեղ գտած ստեղծագործություններն այնքան պատկերավոր են մատուցվում, որ կարող են նաև սեր առաջացնել գրքի հանդեպ: Կարող եմ բերել հենց մեր տան օրինակը: Մի օր լսում էի Չարենցի «Նավզիկեն», երաժշտական հատվածն էի խմբագրում: Նկատեցի, որ տղաս գնաց, վերցրեց գիրքն ու սկսեց կարդալ: Նա հասկացավ, որ գրքով շատ ավելի լավ է ընկալում: Դա մարդու տեսակի խնդիր է: Մարդ կա, որ գուցե ինքը ամբողջ կյանքում ո՛չ լսի այս ստեղծագործությունները, ո՛չ էլ կարդա:

– Լսել եմ, որ նախագծի երաժշտական ձևավորողը Վահան Նահապետյանն է, կարծեմ նա էլ տեսողական խնդիրներ ունի...

– Այո՛, ես շատ շնորհակալ եմ Վահանին: «Խոսող գրքեր» նախագիծը կարևորում է մատուցվող գրական ստեղծագործությունների երաժշտական ձևավորումը: Փորձել ենք ընտրված գրական երկերին ճաշակով ու գեղեցիկ երաժշտական ձևավորում տալ, ինչպես նաև ապահովել համապատասխան ձայնային էֆեկտներով: Երաժշտական ու ձայնային ձևավորման հեղինակը մեր լավ բարեկամ Վահան Նահապետյանն է. ունենալով տեսողական խնդիրներ՝ իսկապես բավական նուրբ գործ է կատարել:

Մեր ծանոթությունն էլ շատ հետաքրքիր էր: Այն մարդիկ, ովքեր կոնսերվատորիայում են սովորել, երեկոյան հավաքվում էին դպրոցում: Այդ ընթացքում հանդիպեցի Վահանին ու հասկացա, որ մենք պետք է համագործակցելու եզրեր գտնենք ու փաստորեն «Խոսող գրքեր» նախագծում այսքան տարիներ միասին աշխատում ենք:

– Գայանե, «Խոսող գրքերի» նոր ձայնասկավառակն արդեն պատրաստ է: Տեսնում եմ անուններ, որոնք ինձ հայտնի են, բայց ստեղծագործություններ, որոնք ծանոթ չեն...

– Ես հաճելիորեն զարմացած եմ: Նախ՝ Մարկեսին այլ ձևաչափով եմ ներկայացրել: 50-ական թվականների նրա գրածներն եմ գտել, թարգմանել ու ներկայացրել: Նրա «Ամենագեղեցիկ ջրահեղձը աշխարհում» գործը թերևս բեմադրվել է, քիչ թե շատ ծանոթ է, իսկ «Երկնագույն շան աչքերը» թարգմանված է անգլերենից: Երկուսն էլ հրաշալի ստեղծագործություններ են:

 – Դուք գրականության հանդեպ թերևս ունեք հատուկ վերաբերմունք, բանասիրակա՞ն կրթություն ունեք:

– Չէ՛, կրթությունս բարձրագույն է, բայց բանասեր չեմ:

– Հետաքրքիր է՝ «Խոսող գրքերում» ներկայացվող ստեղծագործությունների մեծ մասն արտասահմանցի հեղինակների թարգմանություններ են:

– Մեծ մասը չեն: Կան և՛ հայ հեղինակների գործեր, և՛ արտասահմանցի հեղինակների գործեր: Կարևորը` լավ գրականություն է ընտրված և հայերեն: Ես կարծում եմ` բացարձակ կարևոր չէ` հայերենով Օսկար Ուայլդի՞ն ես ներկայացրել, թե՞ Ռիչարդ Բախին: Բոլոր գործերը ներկայացվում են հայերենով: Նկատի ունեցեք, որ «Խոսող գրքերում» էական տեղ ունեն հայ գրականության գործերը:

Օրինակ՝ հիմա նոր սփյուռք է ձևավորվում, որ 90-ականներին է գնացել: Նրանց երեխաները դժվարությամբ են խոսում հայերեն, «Խոսող գրքերը» լավագույն տարբերակն է այդ երեխաների համար:   

– Լրատվամիջոցներին  ծանոթ Գայանե Կլեկչյանը զուտ «Խոսող գրքեր» նախագծի հեղինակ է: Ինչո՞վ եք զբաղվում:

– Հիմա դադար է: Ժամանակին, այո՛, բիզնեսով զբաղվել եմ: Հարսանյաց սրահ ունեի: Բոլոր գործերիս մեջ միշտ ներգրավել եմ բոլորին:

Հարցազրույցը վարեց

Միքայել ԱՀԱՐՈՆՅԱՆԸ

ՀՀ կրթության և գիտության նախարարի պաշտոնակատար Արմեն Աշոտյանի հրամանով  այսօր հաստատվել է   հանրակրթական ուսումնական հաստատության ղեկավարման իրավունքի/ հավաստագրի/ համար հավակնորդների քննության և հավաստագրման ժամանակացույցը: Հավաստագրման քննությունները կանցկացվեն 2013 թվականի մայիսի 14-ին և 17-ին, ժամը 10⁰⁰-ին  “Խ.Աբովյանի  անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարան” ՊՈԱԿ-ում  /հասցե` ք. Երևան, Տիգրան Մեծի 17/:

Այսօր «Ելակետ» մամուլի ակումբում «Այգ» հոգեբանական ծառայությունների կենտրոնի գլխավոր մասնագետ, Խ. Աբովյանի անվան մանկավարժական համալսարանի տարիքային և մանկական հոգեբանության ամբիոնի դոցենտ, հոգեբանական գիտությունների թեկնածու Ռուբեն Պողոսյանը ներկայացրեց տարրական դասարանների աշակերտների հնարավոր հոգեբանական խնդիրներն ու դրանց պատճառները:

Մասնագետը նախ նշեց, թե հատկապես ինչ խնդիրների առաջ կարող է կանգնել երեխան` կյանքի խաղային էտապից մտնելով դպրոց: «Պատահում են դեպքեր, երբ առաջին դասարանի կեսից երեխան հրաժարվում է այցելել դպրոց, շատերի մոտ ի հայտ են գալիս առարկայական ֆոբիաներ` վախեր դասավանդվող այս կամ այն առարկաներից, մեծ խնդիր է նաև այլ աշակերտների հետ ունեցած փոքր պրոբլեմները ամբողջ դպրոցի վրա պրոյեկտելը: Սա հատուկ է երեխաներին, եթե նրանց ինչ-որ մեկը դպրոցում խփում է , նրանք այդ երևույթը այդուհետ վերագրում են դպրոց հասկացությանն առհասարակ», – նշեց բանախոսը և,  իբրև բերված խնդիրների  հմինական պատճառ, նշեց այն, որ ուսումնադաստիարակչական պրոցեսը բոլորովին նոր տիրույթ է երեխաների համար, որին հարմարվելու համար ժամանակ է պետք:

«Ուսուցումն ինքը բռնություն է` երեխայի ազատության որոշակի սահմանափակում: Այս տեսանկյունից կարևոր է հասկանալ, որ այդ տարիքում երեխան իրոք կարող է ունենալ հոգեբանական պրոբեմներ և մեծահասակները պետք է մտածեն` արդյոք կարողանում են այդ տարիքի երեխաներին ընկալել իբրև անձ, ում պետք է վերաբերվեն հարգանքով: Խոսքը հատկապես տարրական դասարանների մանկավարժների մասին է: Չէի ասի, թե մեր դպրոցներում դասվարները տիրապետում են բոլոր վերը նշված հմտություններին: Ես ավելի կարևոր եմ համարում միտումը` այն, թե որքանով է միտված ուսուցիչը իրոք երեխայի հետ հոգեբանական աշխատանք տանելու», – ասաց Ռուբեն Պողոսյանը:

Լառա Առաքելյան

Ապրիլի 30-ին «Առաջնորդության դպրոց» հիմնադրամի ուսանողներն այցելել էին ՀՀ ԱՆ իրավաբանական անձանց պետական ռեգիստրի գործակալություն՝ աշխատանքներին ծանոթանալու նպատակով: Այս մասին տեղեկացնում են ՀՀ Արդարադատության նախարարությունից:

Գործակալության պետ Արմեն Գևորգյանը երիտասարդներին մանրամասն ծանոթացրեց կառույցի աշխատանքներին, իրականացված բարեփոխումների արդյունքներին:
Գևորգյանի խոսքով՝ նախկինում սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերություն, ինչպես նաև այլ կազմակերպություն կամ անհատ ձեռնարկատեր գրանցելու համար պահանջվում էր երեք օրից մինչև մեկ շաբաթ: «Անհրաժեշտ էր ներկայացնել կանոնադրության տեքստը, որոշումները, դիմումները»,- ասաց գործակալության պետը հավելելով, որ հարկային կոդ ստանալու համար էլ անհրաժեշտ էր դիմել հարկային մարմիններին: Մինչդեռ բարեփոխումների արդյունքում համակարգն անհամեմատ ավելի պարզ գործարկում ունի: «Աշխատում ենք մեկ պատուհանի սկզբունքով, որի արդյունքում կազմակերպության գրանցումը տևում է 15 -20 րոպե, ՍՊԸ-ի գրանցման պետական տուրքը 0 դրամ է, ԱՁ-ինը՝ 3 հազար դրամ»,- նշեց Արմեն Գևորգյանը՝ ընդգծելով, որ ստանդարտ կանոնադրության պարագայում ամբողջ փաստաթղթերի փաթեթը տրամադրվում է անմիջապես, հարկային կոդը ևս տրամադրվում է տեղում:

«Էլեկտրոնային ստորագրություն ունենալու դեպքում հնարավոր է նաև կազմակերպությունը գրանցել on-line, e-register.am կայքի միջոցով»,- ասաց գործակալության պետը:
Համոզվելու համար Գևորգյանն առաջարկեց հենց տեղում ուսանողներից մեկի անունով որևէ կազմակերպություն գրանցելու փորձ կատարել. գրանցումն, իրոք, հաշվված րոպեների ընթացքում կատարվեց:
«Առաջնորդության դպրոց» հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ Սամվել Մովսիսյանը բարձր գնահատեց ՀՀ արդարադատության նախարարության՝ ուսանողների հետ համագործակցելու պատրաստակամությունը

Բրիտանացի ականավոր գիտնական, աստղաֆիզիկոս Սթիվեն Հոքինգն իր կյանքի հերթական նպատակը տիեզերք թռչելն է անվանել: Դրա մասին նա հայտնել է Լոնդոնում, բարեգործական երեկույթի ժամանակ.”Այն փաստը, որ ես արհեստական շնչառության սարքին եմ միացված,  չի փոխել իմ կենսակերպը: Այն պահից, ինչ ես առանց դրա ոչ մի քայլ չեմ կարողանում անել, եղել եմ Բրյուսելում, Մեն կղզում, Ժնևում, Կանադայում, 2 անգամ` Կալիֆոռնիայում: Ես հույս ունեմ, որ կկարողանամ  գործարար Ռիչարդ Բրենսոնի Virgin Galactic  ընկերության սարքով նաև դեպի տիեզերք թռիչք կատարել: Տիեզերք, ես կթռչեմ քեզ մոտ”:

Գիտնականի խոսքերը ծափողջույններով են ընդունվել:

Հոքինգը 6 տարի առաջ ԱՄՆ ՆԱՍԱ-ի օդանավով  թռիչք կատարեց, որը նրան հնարավորություն տվեց կարճաժամկետ անկշռելիության զգացում ունենալ: Հոքինգը տառապում է ամիոտրոֆիկ սկլերոզով, որը նրա մոտ լրիվ անդամալուծություն է առաջ բերել: Հիմա նա 71 տարեկան է ու արտաքին աշխարհի հետ շփվում է միակ աշխատող  այտի մկանի միջոցով, որը հատուկ հաղորդիչների օգնությամբ ազդանշան է հաղորդում խոսքի համակարգչային սինթեզատորին:

Ապրիլի 29-ին Virgin Galactic ընկերության  SpaceShipTwo սուբուղեծրային  օդանավը կատարեց իր առաջին թռիչքը Կալիֆոռնիայի անապատի վրայով` հաղթահարելով ձայնային արգելքը: Տարվա վերջին  օդանավը մշակողները մտադիր են այն բաց տիեզերք ուղարկել:

Ամերիկացի գիտնականները վկայություններ են ներկայացրել, որոնք հաստատում են, որ 1609-1610-ի խստաշունչ ձմռանն Ամերիկայում անգլիացի վերաբնակները կաննիբալությամբ են զբաղվել:

Ի դեպ, դրա մասին գրավոր աղբյուրներում ևս նշված է եղել, սակայն գիտական ապացույցներ մինչ այժմ չկային:  Վաշինգտոնում Բնագիտության ազգային թանգարանի մասնագետներն անցած տարի պեղումների ժամանակ Վիրջինիայի (հիմնադրել են վերաբնակները 1607-ին: Ժամանակի ընթացքում Ջեյմս ամրոցի շուրջ գաղութ առաջացավ, որն անվանվեց Ջեյմսթաուն)  Ջեյմս ամրոցի տեղում 14-ամյա աղջկա աճյունի ուսումնասիրություն են կատարել:

Գանգի ու սրունքոսկրի վրա, որոնց տարիքը 400 է, հայտնաբերվել են հարվածի ու քերթման հետքեր: Գիտնականների խոսքով, դա վկայում է նրա մասին, որ ինչ-որ մեկը փորձել է բացել գանգը ու հանել ուղեղը: Բացի այդ, զոհի լեզուն են հեռացրել ու դիմային հյուսվածքները, որոնք XVII դարում համարվել են նրբահամ ուտելիք:

“Հստակ հետքեր կան, որոնք վկայում են, որ մարմինն անդամահատվել է ու միսն առանձնացվել ոսկրերից”,-հայտնել է անթրոպոլոգ Դագ Օուսլին:

Ապրիլի 30-ին Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանում (պոլիտեխնիկ) երիտասարդ ճարտարագետների նորարարության և ձեռներեցության դպրոցի շրջանակներում երիտասարդ մասնագետների հետ «Անձի վերլուծության և զարգացման հմտություններ» թեմայով սեմինար-վարժանք անցկացրեց Ռուսաստանի Դաշնության Սանկտ Պետերբուրգի պետական համալսարանի պրոֆեսոր, կառավարման հոգեբանության ոլորտի բարձրակարգ մասնագետ Գալինա Բիրյուկովան:

Երիտասարդ ճարտարագետների նորարարության և ձեռներեցության դպրոցը կազմակերպել են Հայաստանի երիտասարդական հիմնադրամը և Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանը։ Այն անցկացվում է ՀՀ նախագահի հովանու ներքո իրականացվող «Աջակցություն երիտասարդ գիտնականներին» ծրագրի շրջանակներում։

ՀՊՃՀ երիտասարդ ճարտարագետների նորարարության և ձեռներեցության դպրոցի կազկոմիտեի նախագահ Հրայր Աբրահամյանը նշում է, որ դպրոցի նպատակն է ուսումնառուներին տրամադրել գիտելիքներ նորարարական ձեռներեցության մասին, նպաստել անհրաժեշտ նորարարական մտածելակերպի ձևավորմանը և զինել նրանց համապատասխան հմտություններով և ունակություններով:

Դպրոցում անցկացվում են զեկույց-դասախոսություններ, թրեյնինգներ, գործնական աշխատանքներ, սեմինարային ներկայացումներ, հրավիրված բանախոսների հետ քննարկումներ և բանավեճեր:

Hubble աստղադիտակը Երկիր է հաղորդել  ISON C/2012 S1-ի առաջին լուսանկարները, որն անվանում են “դարի գիսաստղ”: 2013-ի նոյեմբերի 28-ին այդ գիսաստղն առավելագույնս կմոտենա Արեգակին ու այդ պահին այն ավելի վառ կլինի, քան լիալուսինը:

Գիսաստղը գտնվում է Արեգակից 621 մլն կմ հեռավորության վրա: 2013-ի օգոստոսին դրա ընթացքին  կարելի է հետևել ոչ մեծ սիրողական աստղադիտակներով, իսկ հոկտեմբերին այն տեսանելի կլինի անգամ բինոկլով:

Գիսաստղը հայտնաբերել են ռուսաստանցի փորձագետները` 2012-ի սեպտեմբերին ”Գիտական օպտիկական միջազգային ցանց” նախագծի շրջանակներում:

Ֆինլանդիայի մայրաքաղաք Հելսինկիում ապրիլի 25-27-ը տեղի է ունեցել Եվրոպայի Խորհրդի կրթության նախարարների մշտական հանձնաժողովի 24-րդ նստաշրջանը, որի աշխատանքներին մասնակցել է նաև ՀՀ կրթության և գիտության նախարարի պաշտոնակատար Արմեն Աշոտյանի գլխավորած պատվիրակությունը: Նստաշրջանի ընթացքում քննարկվել են Եվրոպայի կրթական ռազմավարություններին, որակյալ կրթության ապահովմանը, ինչպես նաև կառավարմանը և որակյալ կրթության ժամանակակից մարտահրավերներին վերաբերող հարցեր: Նստաշրջանի բացման արարողության ժամանակ ընդգծվել է Եվրոպայի Խորհրդի կողմից կրթական ոլորտին տրվող նախագծերի կարևորությունը, նաև այն հանգամանքը, որ Եվրոպայի Խորհրդի նախագահության ընթացքում Հայաստանը նույնպես իր առաջնահերթությունների մեջ է դիտարկում կրթական ծրագրերը, և Հայաստանի նախագահության ընթացքում շարունակական են լինելու արդեն մեկնարկած նախագծերը: Արմեն Աշոտյանը, որպես համաժողովի հիմնական բանախոսներից մեկը, իր ելույթում նախ խոսել է կրթության որակի, կրթական ոլորտում կոռուպցիոն ռիսկերի դրսևորման և կրթության կառավարման խնդիրների մասին: Երկրորդ ելույթում Արմեն Աշոտյանն անդրադարձել է համաժողովի եզրափակիչ փաստաթղթում ներառելու համար Հայաստանի կողմից ներկայացրած առաջարկների հիմնավորումներին: “Կրթության իրավունքը մարդու հիմնարար իրավունքներից մեկն է, որը սահմանված է օրենքներով և մարդու իրավունքների միջազգային տարատեսակ կոնվենցիաներով: Այդ իրավունքը վերաբերում է կոնկրետ մարդկանց, քաղաքացիներին և ոչ թե պետություններին, ու այդ իրավունքը երաշխավորված է միջազգային և եվրոպական հանրության կողմից: Եվրոպայի կրթական տարածքում “սև բծերի” առկայությունը պատիվ չի բերում Եվրոպայի խորհրդին: Խնդիրը բնավ քաղաքական դաշտ չեմ տեղափոխում, թեպետ ես ոչ միայն կրթության նախարար եմ, այլ նաև քաղաքական գործիչ: Խնդիրը բարձրաձայնում եմ` մտահոգ լինելով այն հարյուր հազարավոր մարդկանց ճակատագրերով, ովքեր բնակվում են Եվրոպայի տարածքում, սակայն ներկայացված չեն Եվրոպայի անդամ երկրներով”: Արմեն Աշոտյանը վկայակոչել է  նաև այն իրողությունը, որ “կրթություն առանց խտրականությունների” միջազգային բոլոր փաստաթղթերը վերաբերում են բոլոր քաղաքացիներին՝ անկախ նրանց բնակավայրից: Ըստ նախարարի պաշտոնակատարի` կրթության իրավունքը ենթադրում է կրթական որակավորումների փոխճանաչում, որակյալ կրթություն ստանալ, միջազգային կրթական նախաձեռնություններում ինտեգրում, հավասար իրավունքներ և հնարավորություններ:
Եվրոպայի Խորհրդի կրթության նախարարների մշտական հանձնաժողովի 24-րդ նստաշրջանի եզրափակիչ փաստաթղթում միաձայն ընդունվել են հայկական կողմի ներկայացրած առաջարկները` ԵԽ համապատասխան կրթական ենթակառուցվածքների և ինստիտուտների կողմից ուսումնասիրություններ անցկացնել և զբաղվել այն մարդկանց կրթության իրավունքի հետագա ճակատագրով, ովքեր բնակվում են Եվրոպայի տարածաքում, սակայն, դուրս են Եվրոպայի խորհրդի անդամ երկրների սահմաններից: Նախարարի պաշտոնակատար Արմեն Աշոտյանը նշել է, որ համաժողովի վերջնական փաստաթղթում ամրագրվել է կրթության որակը բարելավելու և որակյալ կրթություն ստանալու ԵԽ անդամ երկրների քաղաքական կամքը` նպատակ ունենալով կանխել ցանկացած խտրականություն` գործընթացից դուրս մնացող մարդկանց, քանի որ վերջիններս ունեն կրթության նույն իրավունքները, ինչ որ համաժողովի դահլիճում նստած նախարարները: Հավելենք, որ նմանատիպ պետություն է նաև ԼՂՀ-ն:
Այցի ընթացքում Արմեն Աշոտյանը նաև մի շարք երկկողմանի հանդիպումներ է ունեցել Անդորրայի, Ֆինլանդիայի, Գերմանիայի Սաքսոն-Օհայ նահանգի կրթության նախարարների հետ:

Սեղմած բռունցքն ագրեսիայի նշան է: Սակայն,  Մոնքլեր համալսարանից Ռութ Պրոպերն ու իր  գործընկերները կարծում են, որ սեղմված բռունցքը լավ մտապահման ու հիշողությունից գիտելիքները “դուրս քաշելու” ազդակ է:

Ուսումնասիրությունների համար աշխատակազմը կամավորների 5 խմբի խնդրեց ցուցակից 72 բառ հիշել, իսկ հետո վերարտադրել մտապահվածը: Մի խմբում մարդիկ անմիջապես մտապահումից առաջ 90 վայրկյան սեղմել են աջ ձեռքի բռունցքը (իսկ հետո նույնը կրկնել են բառերի վերհիշման ժամանակ): Երկրորդ խմբում փորձարկվողները սեղմել են ձախ ձեռքի բռունցքը:

Մյուս երկու խմբում փորձարկվողները  փորձից առաջ սեղմել են մեկ, իսկ պատասխանի ժամանակ` մյուս ձեռքի բռունցքը: Հինգերորդ` ստուգողական խումբը չի լարել ձեռքերը:

Պարզվեց, որ խնդիրը հաջողությամբ գլուխ  բերեց այն խումբը, որը սկզբում մեկ, ապա, պատասախանի ժամանակ սեղմել էր մյուս բռունցքը:

“Մենք եկանք այն եզրահանգման, որ իրանի որոշ պարզ շարժումներ  կարող են բարելավել հիշողությունը”,պատմել է Պրոպերը:

        Ապրիլի 25-ին աշխատանքային այցով Պրահայում գտնվող Հայաստանի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարության դիվանագիտական դպրոցի տնօրեն Վահե Գաբրիելյանը եւ Չեխիայի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարության դիվանագիտական ակադեմիայի տնօրեն Վերա Յերաբկովան Չեխիայի արտաքին գերատեսչությունում ստորագրեցին երկու ուսումնական հաստատությունների միջեւ համագործակցության մասին փոխըմբռնման հուշագիր: Փաստաթղթով նախատեսվում է դասախոսների, մասնագետների եւ ուսանողների, ինչպես նաեւ՝ դասավանդման փորձի եւ մեթոդաբանության փոխանակում: Ստորագրման արարողությանը հաջորդած զրույցի ընթացքում նախանշվեցին համագործակցության կոնկրետ ծրագրեր:

Հանդիպմանը մասնակցեց նաեւ Չեխիայում ՀՀ դեսպան Տիգրան Սեյրանյանը:

ՀՀ կրթության և գիտության նախարարի պաշտոնակատար Արմեն Աշոտյանը հրաման է ստորագրել` “Ոչ պետական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների նախորդ տարիների շրջանավարտների պետական նմուշի դիպլոմ ստանալու համար 2013 թվականի բակալավրի կրթական ծրագրի ամփոփիչ ատեստավորման քննությունների անցկացման բուհերի /ըստ մասնագիտությունների/ ցանկը հաստատելու մասին”: Համաձայն հրամանի` ըստ մասնագիտությունների /մասնագիտացումների/ ոչ պետական բուհերի նախորդ տարիների շրջանավարտների ամփոփիչ ատեստավորման քննությունները կազմակերպվելու են մայիսի 16-ից մինչև հունիսի 16-ն ընկած ժամանակահատվածում:

Հնարավոր է, որ Անտարկտիդայի ափերի մոտ հայտնաբերված   “մահալեզվակներ” անունը  ստացած բնության անսովոր երևույթը  Երկրագնդի վրա կյանքի առաջացման պատճառը եղած լինի: Գիտնականների խումբը, որն ուսումնասիրել է այդ  սառցաշերտերի քիմիական բաղադրությունը, նման եզրակացություն է արել,դրանով իսկ կասկածի տակ դնելով կյանքի առաջացման գոյություն ունեցող տեսությունը` համաձայն որի, այն սկիզբ է առել  արևադարձային տաք ծովերից:

Իսկ այդ ստալակտիտները  “մահալեզվակներ” են կոչվել այն պատճառով, որ հասնելով ծովի մակարդակին, ստեղծում են սառցե ոստայն, որը սպանում է ամեն կենդանի բան: Մասնագետները պարզել են, որ սառցալեզվակներն առաջանում են շատ կարճ ժամանակահատվածում` ընդամենը մի քանի օրում: Նրանց կարծիքով, այդ գոյացություններն իրենցից ներկայացնում են այսպես կոչված  քիմիական այգիներ, որոնք կազմված են ծովի սառած ջրից:

Սառցալեզվակներն առաջանում են այն ժամանակ, երբ ջրի սառը հոսանքները դուրս են գալիս սառցե կեղևից ու հայտնվում ավելի տաք ծովային միջավայրում: Այդ հոսքերը ջրից վերցրածը վերածում են սառույցի, արդյունքում  ստացվում է սառցե խողովակ, որը հասնում է մինչև հատակ:

Մասնագետները կարծում են, որ սառցալեզվակները կարող են ձևավորվել նաև մյուս մոլորակների օվկիանոսներում, մասնավորապես` Յուպիտերի արբանյակ  Հանիմեդում ու Կալիոստոյում:

Սառցալեզվակների մասին հայտնի էր դեռևս 1960-ից: 2011-ի նոյեմբերին բրիտանացի գիտնականների խումբը այդ երևույթը նկարահանել է ու փաստագրական ֆիլմ ստեղծել: