Թուրքիայի վարչապետ Թայիփ Էրդողանը ԱՄՆ-ի Ներկայացուցիչների պալատի խոսնակ Ջոն Բոների հետ հանդիպման ժամանակ նշել է, որ ապրիլի 10-ին ԱՄՆ Սենատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի Հայոց ցեղասպանության ճանաչման վերաբերյալ ընդունած բանաձևը չպետք է ազդի թուրք-ամերիկյան հարաբերությունների վրա: Այս մասին հաղորդում է «Անադոլու» գործակալությունը: Բոները իր հերթին նշել է, որ 1915 թվականին վերաբերող հարցերը պետք է ուսումնասիրեն պատմաբանները: Կողմերը քննարկել են նաև տարածաշրջանային և միջազգային հարցեր, այդ թվում Սիրիայում և Ուկրաինայում տեղի ունեցող իրադարձությունները:

Անկախ

Նեպալցիները գունավոր ներկերով ներկած դեմքերով տոնում են Նոր տարին՝ 2071թ-ը:

Նեպալի Բհակտապուր քաղաքում կազմակերպվող, ինը օր շարունակվող Բիսկետ Ջատրա փառատոնը ուղղեկցվում է տարբեր ծիսակատարություններով և պարերով:

Տոնակատարության ընթացքում տղամարդիկ եռահարկ փայտե աստիճանի վրա իրենց կուռք Բհայրաբին տանում են նեղ փողոցներով՝ նախքան տղամարդու և կնոջ միասնությունը խորհրդանշող հսկայական ծառի բնի վրա ուղղաձիգ տեղադրելը:

Բիկրամի օրացույցով 2071թ-ը նշելու նպատակով կազմակերպված կրոնական փառատոնի ընթացքում տեղաբնիկները նաև հավեր են զոհաբերում Լինգամ աստծո արձանի մոտ:

Այս տարվա տոնակատարությունները կտևեն ապրիլի 10-ից մինչև ապրիլի 19-ը:

 Անկախ

Ադրբեջանական զինուժը լայնամասշտաբ զորավարժություններ է սկսել Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետությունում: Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարության տարածած հաղորդագրության համաձայն՝ դրանք իրականացվում են Պաշտպանության  նախարար, գեներալ-գնդապետ Զաքիր Հասանովի գլխավարությամբ, հաղորդում է “ԱՊԱ” գործակալությունը:

Զորավարժության ընթացքում օգտագործվելու են ավիացիայի համակարգերը, հակաօդային պաշտպանությունը, հրթիռային և հրետանային զորքերը, այդ թվում՝ նոր և ժամանակակից չափանիշներին համապատասխանող զրահատեխնիկա։

Զորավարժությունների ընթացքում ստուգվելու է Նախիջևանում տեղակայված զորամասերի մարտական պատրաստվածության մակարդակը, տեղի է ունենալու մարտական տեխնիկայի կիրառման ուսուցում, ինչպես նաև ժամանակակից զենքերի կիրառում, հանձնարարականների ավելի օպերատիվ և արդյունավետ իրականացում, փոխգործակցության կազմակերպում ու ապահովում, միևնույն ժամանակ հատուկ ուշադրություն է հատկացվելու մարտական գործողությունների տարբեր փուլերում տրված հանձնարարականների կատարմանը։

“ԱՄՆ-ի և Եվրախորհրդի վարած քաղաքականության  մեջ տարբերություններ չեմ տեսնում.  Եվրախորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովը ապրիլի 8-ին Քեսաբում խաղաղ բնակչության նկատմամբ ահաբեկչական գործողությունները դատապարտելու վերաբերյալ, իսկ ԱՄՆ-ի Սենատը` Հայոց Ցեղասպանության դատապարտման մասին բանաձև է ընդունում. այս խնդիրները հուզում են 2 կողմին էլ և պատճառները պետք է կապել հայ-թուրքական սահմանի բացման անհրաժեշտության հետ:  Արևմուտքի համար Հարավային Կովկասը տարանցիկ  երկիր է, բանալի` էներգետիկ դիվերսիֆիկացիայի, էներգետիկ անկախության ապահովման համար: Այս է պատճառը, որ հիմնախնդրի վրա սևեռվում է Արևմուտքի ուշադրությունը”,- այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը նշեց թուրքագետ Կարեն Սիրունյանը:

Թուրքագետը նշեց, որ այժմ Թուրքիան բռնել է ներքին և արտաքին անկախ քաղաքականություն վարելու, հզորանալու ուղին, իսկ նման քաղաքականության դեմ պետք է որ քայլեր ձեռնարկվեին Արևմուտքի կողից և, փաստորեն, Թուրքիայի անկախ քաղաքականությունը չի սատարվում Արևմուտքի կողմից:

«Թուրքիայի կողմից հետապնդած նեոօսմանիզմի քաղաքականությանն  ուղղված է նախ Սիրիայի դեմ,  և Թուրքիան հարմար պահը գտավ. Ղրիմի իրադարձությունները շեղեցին պետությունների ուշադրությունը և նա, անթաքույց նպատակ ունենալով իրեն ենթարկելու Սիրիան, “արձակեց իր ձեռքերը”` իրականացնելով իր “արշավանքը”,- ասում է Սիրունյանը:-Կատարվածը  ցույց տվեց, որ Թուրքիան շարունակաբար դիմում է  ցեղասպան երկրի այդ մեթոդին, այն դեպքում, երբ դիվանագիտությունը անելիք չունի»:

Ըստ թուրքագետի` հաջորդ պատճառը, որ Արևմուտքը շահագրգռված է Քեսաբի դեպքերի ու Հայոց ցեղասպանության մասին բանաձև ընդունել, կապված է հայ-ռուսական մերձեցման ու Հայաստանի` Մաքսային Միությանն  անդամակցելու հետ:

Կարեն Սիրունյանը ամփոփելով նշեց, որ բանաձևի ընդունումը անպայման դրական հետևանքներ կունենա, այն աշխատատար է և  ժամանակատար, իսկ այս հարցում պետք է օբյեկտիվություն ցուցաբերել և,  ամենակարևորն է,  առաջնորդվել միայն այլ պետությունների հետ շահերի համադրման տեսանկյունից. եթե այլ  երկրներ օգտագործում են Ցեղասպանության հարցը, ապա  մենք պետք է կիրառենք քարոզչական մեքենան, հաշվի առնենք մեր սխալները,  պետք են հստակ քայլեր, մշակված ռազմավարություն և փոխադարձ շահերի համադրմամբ` խելամիտ քաղաքականության վարում:

 Անկախ

Ֆրանսիայում սենատորները միաձայն ընդունել են գինուն « երկրի մշակութային, գաստրոնոմիական ու լանդշաֆտային ժառանգության»կարգավիճակ տալու մասին ուղղումը` գյուղատնտեսության մասին օրենքի քննարկման ժամանակ:

«Գինին ու գինեգործությունը Ֆրանսիայի կենդանի ժառանգությունն է ու այն մշակութային, գրական, նույնչափով` և գաստրոնոմիական, լանդշաֆտային, ճարտարապետական, տնտեսական ու սոցիալական ժառանգություն է, որն ապահովում է  հարյուրհազարավոր աշխատատեղ»,-հայտնել է ուղղման հեղինակ, սոցիալիստների կուսակցության նախագահ Ռոնալդ Կուրտոն:

«Գինին մեր երկրի պատմության անքակտելի մասն է, դա ժառանգություն է, որը փոխանցվել է սերնդեսերունդ ու շատ բաներում նպաստել ողջ աշխարհում մեր երկրի դրական հեղինակությանը»,-ասել է Ժողովրդական շարժման աջակցության միություն կուսակցությունից սենատոր Ժերար Բայնը:

Ֆրանսիան Իտալիային հավասար ռաջատար դիրքեր է գրավում գինու արտադրության ծավալով, ետևում թողնելով Իսպանիային, Ավստրալիայի ու Միացյալ նահանգներին:

Անկախ

Դիմակավորված զինյալները գրավել են Դոնեցկի քաղաքային խորհրդի շենքը:

Քաղխոհրդի աշխատակիցների խոսքով, զինյալները շենքի առաջին հարկում են ու աստիճանավանդակի վրա: Նրանք պահանջում են, որ բոլորը մնան իրենց տեղերում: Տվյալ պահին նրանց հետ բանակցում են, որ պարզեն պահանջներն ու իրավիճակը հարթեն:

«Դիմակավորված մարդիկ քաղխորհրդի շենքում են: Նրանք իրենց «Պատվար» են անվանում»,-իր Twitter-ում գրել է «ОстроВ» լրատվական գործակալության գլխավոր խմբագիր Սերգեյ Գարմաշը:

Անկախ

Բրիտանիայում 12-ամյա աղջիկը դուստր է ունեցել իր 13-ամյա ընկերոջից՝ դառնալով երկրի ամենաերիտասարդ ծնողը:

Աղջիկը ծննդաբերել է անցած ոչ աշխատանքային օրերին, իսկ ինքը դեռևս սովորում է տարրական դպրոցում:

Զույգի ընդհանուր տարիքը ամենացածրն է Բրիտանիայում գրանցված ցանկացած ծնողների ռեկորդային տարիքից: 12 տարեկան և երեք ամսեկան աղջիկը հինգ ամսով երիտասարդ է Բրիտանիայի նախկին ամենաերիտասարդ մայր հանդիսացող Թերեզա Միդլթոնից:

The Sun-ն այսօր հայտնել է, որ նորածնի քաշը եղել է 3 կգ, իսկ աղջկա մայրիկը 27 տարեկանում թոռ է ունեցել՝ դառնալով Բրիտանիայի ամենաերիտասարդ տատիկը:

Լոնդոնաբնակ ծնողները մեկ տարի է, ինչ հարաբերություններ են ունեցել և սիրում են իրար, իսկ զույգի ծնողները քաջալերում են նրանց:

Երիտասարդ մայրիկի համադասարանցիները զարմացել են՝ իմանալով նրա ծննդաբերության մասին, քանի որ նրանք այդ ամբողջ ընթացքում չեն կռահել, որ նա հղի է:

Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության բնակիչ Նազիմ Մամեդովը ձերբակալվել է զինվորականների կողմից՝ սպիտակ դրոշով Հայաստան փախչելու փորձի ընթացքում, հաղորդում է “Հագին” կայքը՝ հղում կատարելով “Ազատություն” ռադիոկայանի ադրբեջանական ծառայությանը։

Իրավապաշտպան Հաքիմելդոսթու Մեհթիևի խոսքով՝ ապրիլի 12-ին Նազիմ Մամեդովը փորձել է Հայաստան փախչել, և նման ռիսկային քայլի պատճառը եղել է այն, որ ոստիկանության սերժանտի վերաբերյալ նրա բողոքը հրաժարվել են քննել։

“Մոտ մեկ տարի առաջ Շարուրի շրջանի ոստիկանության սերժանտը սպառնացել է Նազիմի կնոջն ու նրանից գումար հափշտակել։ Հետո կնոջը սկսել է շանտաժի ենթարկել՝ ստիպելով հանդիպել իր հետ։ Հանդիպումներից մեկի ընթացքում նրանց տեսել է Նազիմի որդին և ծեծկռտուք սկսել ոստիկանության սերժանտի հետ։ Կինը պատմել է Նազիմին ամեն ինչի մասին, և նա բողոք է ներկայացրել ոստիկանության աշխատակցի դեմ”,- ասել է Մեհթիևը։

Իրավապաշտպանի խոսքով՝ տեղի ունեցածի մասին կարճ ժամանակում իմացել է Նազիմի ողջ գյուղը: “Բանբասանքների պատճառով ամուսնալուծվել են որդին ու դուստրը: Շուտով բաժանվել է նաև ինքը։ Նա ասում էր, որ կգնա հայերի մոտ, եթե չպատժեն ոստիկանության սերժանտին”,- տեղեկացրել է իրավապաշտպանը։

Մեհթիևը նշել է, որ երբ ոստիկանությունը հրաժարվել է քննել նրա հերթական բողոքը, Նազիմ Մամեդովը սպիտակ է հագել, վերցրել է սպիտակ դրոշն ու փորձել է անցնել հայկական կողմ:

Սահմանին նրան ձերբակալել են զինվորականները։ Այժմ նա գտնվում է Ազգային անվտանգության նախարարության տեղի բաժանմունքում, և նրա ճակատագրի մասին ոչինչ հայտնի չէ։

Հնդկական Նիժմապուր գյուղի բնակիչներն իրենց 6-ամյա համագյուղացուն` Ամարա Սինգհին սուրբ են համարում, քանի որ տղան 25 սմ-անոց պոչ ունի: Ի դեպ, տղան միակ պոչավոր հնդիկը չէ, որ ԶԼՄ-ների տեսադաշտում է հայտնվել:

Հարազատ գյուղում երեխային աստվածության պես են վերաբերվում: Տեղաբնակները կարծում են, որ նա կապկանման Հանումանա աստուծո մարմնացումն է: Տղայի ծնողները հավատացնում են, որ որդին պստլիկ պոչիկով է ծնվել, որը 6 տարում զգալի մեծացել է: Նրանք ասում են, որ կարող էին այդ ելուստը կտրել, սակայն չեն արել, քանի որ կարծում են, որ պոչն իրենց որդուն առանձնահատուկ է  դարձնում: Հայրը շատ հպարտ է իր «աստվածակերպ» տղայով ու ասում է, որ նա շատ բարի է ու գերազանց է սովորում:

Իսկ փոքրիկ Ամարն իր ազատ ժամանակը սիրում է կովերի հետ խաղալ. կովը Հնդկաստանում սրբություն է ու Ամարի համագյուղացիներն էլ երեխայի` կովերի հետ  ընկերությունը պատահական չեն համարում:

Նյու Յորքի ոստիկանական  վարչությունը փակել է մահմեդականներին լրտեսելու գաղտնի ծրագիրը, որի նպատակն էր հայտնաբերել ահաբեկչության սպառնալիքը,  տեղեկացնում է ԲիԲիսին:

Բացի այդ, ծրագրի շնորհիվ  ոստիկանության աշխատակիցները տեղյակ էին լինում, թե մահմեդական թաղամասերի բնակիչները որտեղ են ամեն օր հանդիպում: Նշվում է, որ այդ գործողություններն իրավապահ կազմակերպությունների  քննադատությանն էին արժանացել ու մի շարք դատական հայցերի պատճառ դարձել:

Ծրագիրը փակելու պատճառը պայմանավորված է  տեղեկություն հավաքելու մեթոդների գերագնահատմամբ:

Անկախ

Ադրբեջանական բանակում հերթական պատահարն է տեղի ունեցել։ Պաշտպանության նախարարության՝ Նախիջևանում տեղակայված զորամասերից մեկում զինծառայող Քյամրան Ջալիլովը կրակել է ինքն իրեն, հաղորդում է “ԱՊԱ” լրատվական գործակալությունը:

Վիրավորված Քյամրան Ջալիլովը տեղափոխվել է հիվանդանոց։ Համաձայն գործակալության՝ նա վիրավորվել է զենքի հետ անզգույշ վարվելու հետևանքով։

Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարությունը հաստատել է տեղեկատվությունը։ Հարուցվել է քրական գործ, ընթանում է հետաքննություն։

Ադրբեջանի համար շատ կարևոր է, թե ինչ դիրքորոշում ունի Իրանն ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման հարցում: Անկասկած, մեզ հետաքրքրում է, թե Իրանի դիրքորոշումն ինչպիսին է, կա արդյոք փոփոխություն:

Իրանը պատրաստ է տարբեր ոլորտներում համագործակցել Ադրբեջանի հետ, համատեղ ուժերով պահպանել տարածաշրջանային անվտանգությունը: Թեհրանը լրջորեն  տրամադրված է, որպեսզի համագործակցի Բաքվի հետ: Դրա վառ վկայությունն է այն, որ Ադրբեջանի նախագահն օրերս Իրան կատարած այցի ժամանակ ընդունվել էր անձամբ Իրանի հոգևոր առաջնորդ Ալի Խամենեի կողմից: Մինչդեռ, նա  ընդունելություն է կազմակերպում  Թեհրան այցելած ոչ բոլոր երկրների նախագահների պատվին: Այս հանդիումը  մի նոր գլուխ է իրանաադրբեջանական հարաբերություններում:

Համաձայն Ադրբեջանի նախագահի պաշտոնական կայքի, Իրանի հոգևոր առաջնորդը հանդիպման ընթացքում հայտարարել է, թե Իրանը կաջակցի ղարաբաղյան խնդրի կարգավորմանը` Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը պահպանելու սկզբունքով: Հակառակ դրան, Իրանի հոգևոր առաջնորդի պաշտոնական կայքում խոսք անգամ չի նշվել ղարաբաղյան թեմայով: Ալի Խամենեի մամուլի հաղորդագրությունում շեշտը դրված է  Բաքվի համար շատ ցավոտ համարվող խնդրի վրա:  Խամենեն նշել է, որ որոշ ուժեր, այդ թվում սիոնիստական վարչակարգը, դժգոհ են իրանաադրբեջանական ամուր կապերից և մշտապես փորձում են խոչընդոտել դրանց ամրապնդմանը, սակայն լուրջ մոտեցումն  ու քաղաքական կամքը հաղթահարում են այդ արգելքները:

Այս մասին խոսվել է նաև երկու տարի առաջ, երբ Ադրբեջանը, անտեսելով Իրանի հարևանության փաստը, Իսրայելի հետ ստորագրեց իր պատմության ընթացքում ամենամեծ ռազմատեխնիկական գործարքը, որի արժեքը կազմում էր 1,6 մլրդ. դոլար: Իլհամ Ալիևի «քաղաքական կամքի» ուղղվածությունը մինչև օրս արմատական փոփոխություններ չի կրել: Ադրբեջանի նախագահը շարունակում է ռազմական համագործակցությունը Իրանի թշնամիների հետ:

Իրանի նախագահ Հասան Ռոուհանին Իլհամ Ալիևի հետ հանդիպումից հետո, խոսելով տարածաշրջանային հակամարտությունների մասին, մասնավորապես ասել էր, որ Իրանը կկենտրոնացնի իր ուժերը տարածաշրջանային խնդիրները լուծելու համար, այդ թվում նաև` ղարաբաղյան հակամարտությունը`միջազգային նորմերի շրջանակներում: Ըստ նրա` տարածաշրջանում աշխարհագրական սահմանների փոփոխություններն  անընդունելի են, և գոյություն ունեցող տարաձայնությունները պետք է լուծվեն խաղաղ և քաղաքական ճանապարհով: Իրանի նախագահը հայտնել էր նաև, որ խնդիրը հնարավոր չէ լուծել ռազմական ճանապարհով, իսկ ՆԱՏՕ-ն այս խնդրում միակողմանի օգնել Բաքվին չի կարող:  Բաքուն չունի նույնիսկ ամենափոքր հնարավորությունը Թեհրանի դիրքորոշումը փոխելու համար, առավելևս իրանցիներին իր կողմը ներգրավելու, որպեսզի Իրանն աջակցի ԱՄՆ-ի վարած քաղաքականությանը` Կովկասում Ռուսաստանի ազդեցությունը թուլացնելու գործում:

Վերջին երկու տասնամյակներում Իրանի և Ադրբեջանի հարաբերություններում  բազմաթիվ վերելքներ ու անկումներ են եղել: Չնայած մի շարք պատմական, մշակութային և կրոնական ընդհանրությունների, այս հարաբերությունները  բարեկամական կոչել ոչ մի կերպ հնարավոր չէ: Բաքուն և Թեհրանը հաճախ են հակամարտել, միմյանց դեմ բողոքներ ներկայացրել, դիմել քաղաքական բողոքի ցույցերի: Փոխադարձ անվստահության պայմաններում  մշտապես զգացվել է բացահայտ աշխարհաքաղաքական համատեքստ:  Ի տարբերություն Իրանի` Ադրբեջան մշտապես  ցանկանում է  մերձեցնել հարաբերությունները Արևմուտքի հետ:

Արմինե Բեգլարյան

Անկախ

Հարավային Կորեայի հարավ-արևմտյան ափերի մոտ աղետի է ենթարկել 450 ուղևորներով  մի նավ: SOS ազդանշան էր ստացել  հանրապետության ափային պաշտպանությունը: Հարավկորեական ԶԼՄ-ները գրում են, որ նավում ուղևորների մեծ մասը երեխաներ են, դպրոցականներ, որոնք   Չեջուդո կղզի էքսկուրսիա էին մեկնում: Տղեկությունը ներկայում ճշտվում է:

Տեղեկություն է ստացվել, որ 338 ուղևոր փրկվել է, մեկ զոհ կա:

Անկախ

Իտալիայի  Սոնդրիո քաղաքի 1867-ին կառուցված ալրաղացում թանգարան է բացվել:

Բոտտոների ալրաղացն աշխատել է մինչև 1960-ականներն ու շուրօրյա ալյուր արտադրել հացի ու մակարոնեղենի համար` Մեր գետից ստացվող հիդրավլիկ էներգիայի հաշվին:

Փակելուց հետո, երեքհարկանի շենքը երկար ժամանակ դատարկ էր: Դրանից հետո կամավորներն այն նորոգեցին, որպեսզի պահպանեն որպես պատմական հուշարձան ու հիմա բոլոր ցանկացողները կարող են այցելել թանգարան ու հետազոտել ձեռնարկության հին մեխանիզմները:

 Անկախ

Աֆրիկյան Տոգո հանրապետությունում ավտովթարի հետևանքով 47 մարդ է զոհվել, 15-ը  տարբեր վնասվածքներ են ստացել:

Ավտոբուսը մայրաքաղաք Լոմեից հյուսիս էր ուևորվել ու տրանսպորտային միջոցի վարորդը լրիվ թափով բախվել է բեռնատարի: Վթարը տեղի է ունեցել գիշերը: Զոհերի մեջ Բուրկինա-Ֆասոյի 15 քաղաքացի ու մեկ նիգերացի է եղել:

Ավտոճանապարհների անմխիթար վիճակի պատճառով Տոգոյում վթարներ հաճախ են լինում: Այս տարվա փետրվարին խոշոր վթարից զոհվեց 48 մարդ, տուժեցին 40-ը: Իսկ տարվա սկզբից արդեն 162 մարդ է զոհվել:

Անկախ

Պուլիտցերյան մրցանակի դափնեկիր ամերիկացի լրագրող Սեյմուր Հերշը London Review of Books երկշաբաթաթերթում հրապարակված «Կարմիր գիծը և առնետային արահետը» սենսացիոն հոդվածում բացահայտել է, որ Թուրքիայի կառավարությունը 2013 թվականի օգոստոսի 21-ին, զարին քիմիական գազի կիրառմամբ գաղտնի հարձակում էր կազմակերպել Սիրիայում, սպանելով հարյուրավոր խաղաղ բնակիչների: Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը հույս ուներ, որ սիրիական վարչակարգը կմեղադրվեր այս հարձակման համար, ինչին կհետևեր Միացյալ Նահանգների պատասխան հարվածը Սիրիային, քանի որ նախագահ Օբաման զգուշացրել էր Սիրիայի ղեկավարներին, որ ապստամբ զինյալների դեմ քիմիական զենք կիրառելով նրանք կհատեն «կարմիր գիծը»:

Էրդողանի դավադրությունը գրեթե աշխատեց: Քիմիական հարձակումից հետո, Օբաման նախապատրաստվեց ամերիկյան զանգվածային հարված հասցնելու տասնյակ սիրիական թիրախների, նույնիսկ այն բանից հետո, երբ բրիտանական հետախուզությունը տեղեկացրել էր ԱՄՆ գլխավոր շտաբին, որ հարձակման վայրից վերցված զարին գազի նմուշները չէին համապատասխանում Սիրիայի տրամադրության տակ եղած քիմիական զենքերին: Ամերիկյան հետախուզության նախկին աշխատակիցը Հերշին ասել էր. «հայտնի էր, որ Էրդողանը սատարում է ապստամբ ընդդիմության շրջանում ջիհադական «ալ-Նուսրա ճակատ» խմբակցությանը, ինչպես նաև այլ իսլամիստական ապստամբ խմբավորումների»: Հերշը պարզել էր, որ ԱՄՆ ռազմական հետախուզությունը 2013 թվականի հունիսի 20-ին մի «հույժ գաղտնի» փաստաթուղթ էր պատրաստել, հաստատելով, որ «Թուրքիայում և Սաուդյան Արաբիայում գտնվող քիմիկոսները փորձել էին զարին գազի բաղադրիչների մեծ խմբաքանակ ստանալ տասնյակ կիլոգրամներով, հնարավոր է, Սիրիայում զանգվածային արտադրության փորձի համար»:

Արդարև, նախորդ տարվա մայիսին «ալ-Նուսրա ճակատի» մի քանի անդամներ ձերբակալվեցին Թուրքիայում, որոնց մոտ հայտնաբերվել էր երկու կիլոգրամ զարին: Թուրքական դատարանը մեղադրեց խմբին Սիրիայի վրա քիմիական հարձակում սկսելու համար հարակից այլ նյութեր ձեռք բերելու մեջ: Շուտով ձերբակալվածներից հինգին ազատ արձակեցին, իսկ մնացածին բաց թողեցին մինչև դատը: Սակայն նրանք անհայտացան…

2013 թվականի գարնանը, ավելի վաղ տեղի ունեցած քիմիական հարձակումները հետաքննելու նպատակով ՄԱԿ-ի հատուկ առաքելության` Սիրիա մեկնելուց հետո, ՄԱԿ-ի գործունեությանը լավատեղյակ մի անձնավորություն հայտնել էր Հերշին, որ «ապացույցներ կան սիրիական ընդդիմության` Հալեպի մոտ գտնվող Խան ալ-Ասալ գյուղում մարտի 19-ին արձանագրված առաջին գազային հարձակման հետ ունեցած առնչության վերաբերյալ…. Ակնհայտ էր, որ ապստամբները գազ էին կիրառել»:

2013 թվականի սեպտեմբերին Սիրիայի վրա ամերիկյան, բրիտանական և ֆրանսիական համատեղ հարձակումից անմիջապես առաջ նախագահ Օբաման անսպասելիորեն որոշեց հետաձգել հարվածը, պատճառաբանելով, որ նրան անհրաժեշտ է ստանալ Կոնգրեսի հավանությունը: Հարձակման հետաձգման իրական պատճառը Նախագահի բացահայտումն էր, որ նրան Սիրիայի դեմ «անհիմն» հարձակման էր դրդել Թուրքիան, սակայն նա չուզեց հրապարակավ ընդունել իր սխալը՝ որը կարող էր ամբողջ Մերձավոր Արևելքի համար աղետալի հետևանքներ ունենալ: Ճակատագրի հեգնանքով, Ռուսաստանի արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովն էր, որ փրկեց նախագահ Օբամային դժվար կացությունից՝ երաշխավորելով Սիրիայի համաձայնությունը հանձնելու իր քիմիական զենքի պաշարները, դրանով իսկ քողարկման միջոց ապահովելով Նախագահի համար՝ հրաժարվելու իր հարձակման սպառնալիքից:

Հետաքննող լրագրող Հերշը նաև պարզել էր, որ քիմիական զենքերը հասել էին սիրիացի ապստամբներին ԿՀՎ-ի «առնետային արահետ» կոդային անվամբ գործողության միջոցով (թուրք-ամերիկյան գաղտնի համաձայնություն, 2012 թ.), որպեսզի Լիբիայից զենք ու զինամթերք տեղափոխեն Սիրիա Թուրքիայի տարածքով: Լիբիայում Բենգազիի ամերիկյան հյուպատոսարանի վրա ահաբեկչական հարձակումից հետո, այս գաղտնի գործողության կենտրոնը` ԱՄՆ-ը, դուրս եկավ նշված գաղտնի համաձայնությունից, սակայն Թուրքիան շարունակեց լիբիական զենք մատակարարել սիրիական ապստամբներին:

Քանի որ ապստամբները 2012 թվականի ավարտին պարտվում էին Ասադի վարչակարգի դեմ մղվող պայքարում, ամերիկացի մի հետախույզ հայտնել է Հերշին, որ «Էրդողանը զայրացած էր», ինչը նրան ստիպեց դավադիր մի ծրագիր մշակել, որով ապստամբները զարին գազ կիրառելով սիրիական կառավարությանը կեղծ մեղադրանք կներկայացնեին, այսպիսով դրդելով Միացյալ Նահանգներին հարձակվել Սիրիայի վրա:

Ավելի ուշ, Թուրքիայի վարչապետը մեկնեց Վաշինգտոն, որպեսզի անձամբ ներկայացնի Սիրիայի վրա ամերիկյան հարձակման իր ծրագիրը` փրկելու համար ապստամբներին հասատ պարտությունից: 2013 թվականի մայիսի 16-ին Էրդողանը, արտգործնախարար Ահմեդ Դավութօղլուի և հետախուզության ղեկավար Հաքան Ֆիդանի հետ միասին, աշխատանքային ճաշ է ունեցել Սպիտակ տանը նախագահ Օբամայի, պետքարտուղար Ջոն Քերիի և ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդական Թոմ Դոնիլոնի հետ: Սիրիայի դեմ ռազմական գործողություններ սկսելու Օբամայի դժկամությունից վրդովված, Էրդողանը «սրիկայաբար մատ է թափ տվել նախագահի վրա Սպիտակ տանը», Դոնիլոնը զեկուցել է այս շշմեցուցիչ դրվագի մասին արտաքին քաղաքականության մի փորձագետի, որն էլ այդ մասին հայտնել է Հերշին: «ԿՀՎ աջակցությամբ Սիրիա զենք առաքելուն վերջ դնելու ամերիկյան որոշումը Էրդողանին անպաշտպան թողեց քաղաքական և ռազմական առումով», բացատրեց Հերշը: «Առանց ապստամբներին ցուցաբերվող ամերիկյան ռազմական աջակցության, ասաց մի նախկին հետախույզ, «Էրդողանի` Սիրիայում կախյալ պետություն ունենալու երազանքը հօդս է ցնդում և նա կարծում է՝ մեր մեղքով: Եթե Սիրիան հաղթի պատերազմը, նա գիտի, որ ապստամբները, ամենայն հավանականությամբ, դառնալու են իր դեմ. էլ ո՞ւր կարող են նրանք գնալ: Ուստի, նա ունենալու է հազարավոր արմատականներ իր երկրի ներսում»:

2013 թվականի օգոստոսին Դամասկոսի Գուտա արվարձանում  քիմիական  հարձակումից հետո մի նախկին հետախույզ ասել էր Հերշին. «Այժմ մենք գիտենք, որ դա գաղտնի գործողություն էր՝ ծրագրված Էրդողանի մարդկանց կողմից, որպեսզի Օբամային դրդեն հատել կարմիր գիծը…. Գործարքն տպավորիչ և ուշագրավ պետք է լիներ…. Զարինը մատակարարվել էր Թուրքիայի միջոցով»:  Ըստ Հերշի զեկույցի` թուրք պաշտոնյաների մեղսակցության մյուս ազդանշանը Միացյալ Նահանգների կողմից գաղտնալսված հեռախոսազանգերն էին, որոնցով բացահայտվում էր նրանց ուրախությունը հաջող քիմիական հարձակում կազմակերպելու համար…

Հերշն իր բացահայտումը եզրափակում է ԱՄՆ հետախուզության նախկին աշխատակցի առավել մտահոգիչ դիտողությամբ. «Ես հարցրեցի իմ գործընկերներին, թե կա՞ արդյոք որևէ միջոց կանգնեցնելու Էրդողանի շարունակական աջակցությունը ապստամբներին, հատկապես հիմա, երբ գործերն այնքան անհաջող են ընթանում, նա պատասխանեց. «Մենք անտանելի վիճակում ենք: Կարող ենք ամեն ինչ հայտնել, եթե Էրդողանի փոխարեն մեկ ուրիշը լիներ, սակայն Թուրքիան առանձնահատուկ դեպք է: Նա ՆԱՏՕ-ի մեր դաշնակիցն է: Թուրքերը չեն վստահում Արևմուտքին: Նրանք չեն կարող մեր կողքին մնալ, եթե մենք թուրքական շահերի դեմ ակտիվ դիրքորոշում ունենանք: Եթե հայտարարենք, թե ինչ դեր է խաղացել  Էրդողանը գազի հետ կապված պատմության մեջ` այն կործանարար կլինի: Թուրքերը կասեն. «Մենք ատում ենք ձեզ այն բանի համար, որ մեզ թելադրում եք, թե ինչ կարող ենք անել և ինչ` ոչ»:

Վերջին հարյուր տարիների իրարահաջորդ ամերիկյան կառավարություններն այդպես էլ չեն կարողացել հասկանալ մի կարևոր աշխարհառազմավարական ճշմարտություն, որ Թուրքիան ավելի շատ ունի Միացյալ Նահանգների կարիքը, քան ԱՄՆ-ը երբևէ կունենա նրա կարիքը: Անկասկած, ինչ-որ սարսափելի սխալ է կատարվում, երբ «պոչն է թափահարում շանը»…

Հարութ Սասունյան
«Կալիֆորնիա Կուրիեր» թերթի հրատարակիչ և խմբագիր

Թարգմանությունը՝ Ռուզաննա Ավագյանի

[Նախորդ շաբաթվա հոդվածի («Ինչո՞ւ թուրքերին հաջողվեց բնաջնջել հայերին, բայց հրեաներին` ոչ») երկրորդ մասը կհրապարակվի ավելի ուշ]

Ադրբեջանի ներքին գործերի նախարարության հետաքննչական մեկուսարանում գտնվող “Բիզիմ յոլ” (Մեր ուղին) թերթի լրագրող Փարվիզ Հաշիմլին ապրիլի 15-ից հացադուլ է սկսել: Վերջինս այս մասին ասել է իր փաստաբան Էլչին Սադըգովին, հաղորդում է ադրբեջանական “Կոնտակտ” լրատվական կայքը:

Լրագրողը իր փաստաբանին տեղեկացրել է, որ ապրիլի 14-ին դատարանում իր ելութի համար, որի ժամանակ բողոքել է իրեն պահելու պայմաններից և իրեն ծեծելուց, իր նկատմամբ կրկին ճնշում է գործադրվել: Մասնավորապես՝ Հաշիմլիին սպառնացել են պահել պատժախցում:

Հաշիմլին մեկ շաբաթ առաջ պահանջել է թուլ տալ իրեն հանդիպել հարազատների հետ կամ հեռախոսազրույց ունենալ, սակայն որևէ պատասխան չի ստացել:

Ապրիլի 15-ի առավոտյան նա կրկին պահանջել է իրեն ընձեռել այդ հնարավորությունը: “Այդ իսկ պատճառով Փավրիզը, տեղեկացնելով հետաքննչական մեկուսարանի ղեկավարությանը, հենց այսօր սկսեց հացադուլը` պահանջելով թույլ տալ հանդիպել իր հարազատների հետ”, ասել է Սադըգովը:

Փաստաբանի խոսքով՝ լրագրողի ինքնազգացողությունը վատ է եղել: Բացի այդ՝ նրա ատամը ցավում է և ունի պլոմբավորման կարիք, մինչդեռ մեկուսարանի ղեկավարությունը նշում է, որ մեկուսարանում ատամները չեն պլոմբում, այլ հեռացնում են:

“Բիզիմ յոլ” թերթի աշխատակից, “Մոդերատոր” ադրբեջանական կայքի ղեկավար Փարվիզ Հաշիմլին ձերբակալվել է 2013թ.-ի սեպտեմբերի 17-ին` “մաքսանենգության և անօրինական զենքի պահման մեղադրանքով”: Մարտին ձերբակալության ժամկետը երկարաձգվել է երեք ամսով:  Լրագրողը իրեն մեղավոր չի ճանաչում` հայտարարելով, որ քննության ընթացքում իրեն ստիպել են վկայությամբ հանդես գալ մի շարք պաշտոնատար անձանց դեմ, որոնք, իբրև թե, հովանավորում են ադրբեջանական ընդդիմությանը:

 Անկախ

Վրաստանի ազգային արխիվի գլխավոր տնօրեն Թեոնա Իաշվիլին և Թուրքիայի ազգային արխիվի տնօրեն Ուգյուր Ունալը արխիվային բնագավառում համագործակցության հուշագիր են ստորագրել: Միջոցառումը տեղի է ունեցել Թբիլիսիում արխիվային նյութերի ցուցասրահում: Ցուցահանդեսին ներկայացված էին օսմաներեն լեզվով փաստաթղթեր, ինչպես նաև գրավոր նյութեր Թուրքիա- Կովկաս, Վրաստան-Թուրքիա հարաբերությունների մասին: «Հաբերլերի» հաղորդմամբ՝ միջոցառմանը ներկա է գտնվել նաև Վրաստանում Թուրքիայի արտակարգ և լիազոր դեսպան Զեքի Լևենթը: Ստորագրված հուշագիրը նախատեսում է արխիվային նյութերի փոխանակություն, ինչպես նաև արխիվների վերականգման փորձի փոխանակում: Կողմերը նաև պայմանավորվել են անցկացնել մի շարք համատեղ գիտական աշխատանքներ:

 Անկախ