Վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանի որոշմամբ պաշտոնեական պարտականությունները ոչ պատշաճ կատարելու համար Հայաստանի Հանրապետության աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի տեղակալ Ֆիլարետ Բերիկյանի նկատմամբ կիրառվել է կարգապահական տույժ` խիստ նկատողություն։

Անկախ

 Հարց․ Ադրբեջանի փոխարտգործնախարարը քննադատել է ԵԱՀԿ ՄԽ ամերիկացի համանախագահ Ուորլիքին՝ նշելով, որ հնարավոր է ադրբեջանական կողմը պահանջի ամերիկացի համանախագահի հեռացումը։ Ինչպես դա կմեկնաբանեք։

Պատասխան. Ադրբեջանը շարունակական քննադատությունների է ենթարկում ՄԽ համանախագահներին` ապարդյուն փորձելով վերջիններիս աջակցությունը կորզել իր ապակառուցողական դիրքորոշմանը։

Վերջին քննադատությունը ամերիկացի համախագահի դեմ Բաքվի հերթական փորձն է շանտաժի ենթարկել համանախագահներին և ղարաբաղյան հիմնախնդրի կարգավորումը խոչընդոտելու իր  պատասխանատվությունը նրանց վրա բարդել։

Անկախ

ՀՀ ԱԻՆ հիդրոօդերևութաբանության և մոնիտորինգի պետական ծառայութունից Անկախին տեղեկացնում են, որ հանրապետության տարածքում մայիսի 3-4-ին գիշերվա առաջին կեսին և օրվա երկրորդ կեսին առավելապես հյուսիսային շրջաններում, սպասվում է կարճատև անձրև և ամպրոպ, առանձին վայրերում հնարավոր է կարկուտ:

Մայիսի 5-7-ին սպասվում է առանց տեղումների եղանակ:

Քամին հարավային` 2-7 մ/վրկ, ամպրոպի ժամանակ սպասվում է քամու ուժգնացում 15-20 մ/վրկ: Օդի ջերմաստիճանը 5-ին կբարձրանա 1-2 աստիճանով, այնուհետև էապես չի փոխվի:
Երևանում մայիսի 3-4-ին օրվա երկրորդ կեսին սպասվում է ամպրոպ, կա կարճատև անձրևի փոքր հավանականություն:

5-7-ին սպասվում է առանց տեղումների եղանակ:

Երևանի քաղաքապետարանի տեղեկատվության և հասարակայնության հետ կապերի վարչությունից Անկախին հայտնեցին, որ Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանը տիկնոջ և երեխաների հետ միասին մասնակցել է Երևանի կենդանաբանական այգու տարեշրջանի բացմանը: Երևանցիների սիրված հանգստի գոտին հերթական տարեշրջանը դիմավորում է նոր կենդանատեսակներով ու բարեկարգված տեսքով: Տոնական օրվա շրջանակում այգու տարբեր հատվածներում փոքրիկ այցելուների համար կազմակերպվել էին բազմաբնույթ միջոցառումներ: Երեխաներին դիմավորում էին հեքիաթների սիրված հերոսներն ու ծաղրածուները: Փոքրիկ կենդանասերների տոնական բարձր տրամադրությունն ու ուրախ մթնոլորտն ապահովված էր ամենուր: Քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանը այգու տնօրենի ուղեկցությամբ շրջել է այգում, ծանոթացել կենդանիների համար ստեղծված պայմաններին: Այգու տնօրենը մանրակերտի վրա քաղաքապետին է ներկայացրել կենդանաբանական այգու հեռանկարային զարգացման ծրագիրը, ինչպես նաև զեկուցել է, որ նախորդ տարվա ընթացքում նախանշված աշխատանքները հիմնականում կատարված են և բոլոր այն պահանջները, որոնք առաջադրվել են քաղաքապետարանի կողմից, հետզհետե կյանքի են կոչվում: Զրուցելով լրագրողների հետ, քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանը նախ շնորհավորել է բոլորին Աշխատավորների օրվա և կենդանաբանական այգու տարեշրջանի բացման կապակցությամբ և ընդգծել, որ այգու զարգացման ծրագրերը լինելու են շարունակական. «Կարծում եմ կենդանաբանական այգու արդեն մուտքից բոլորիդ համար նկատելի է, որ բավականին աշխատանքներ են տարվել: Եվ իրոք, արդեն իրականացված աշխատանքների ծավալը բավականին տպավորիչ է: Այգու վերակառուցման ծրագիրը մենք բաժանել ենք փուլերի: Այս տարի Երևանի բյուջեում նախատեսել ենք 300 մլն դրամ, որն ուղղվելու է նոր ազատավանդակների կառուցմանը, եղածների վերակառուցմանն ու նորոգմանը, այգու տարածքի կանաչապատմանը, անտառային գոտու ավելացմանը, ոռոգման համակարգի ընդլայնմանն ու մի շարք այլ բարեկարգման աշխատանքներին: Բացի այդ, հրավիրել ենք կենդանաբանական այգիների միջազգային մասնագետների և նախագծողների, ովքեր կառաջարկեն այն չափորոշիչների կիրառումը, որոնք ընդունված են միջազգային համբավ ունեցող կենդանաբանական այգիներում: Ծրագրի երկրորդ և երրորդ փուլերով, 2015-2016թթ-ին մենք ավելի շատ միջոցներ կտրամադրենք կենդանաբանական այգուն:  Մեր ցանկությունն ու նպատակն այն է, որ կենդանիների համար ստեղծենք բնականին առավել մոտ պայմաններ, ինչը, համոզված եմ, նաև այցելուների համար ավելի հետաքրքիր կդարձնի այգի այցելությունը: Իհարկե, ծրագրում ենք նաև նոր կենդանատեսակներով համալրել այգին»,- ընդգծել է քաղաքապետը:

Տարոն Մարգարյանը զրուցել է նաև այցելուների հետ, լսել նրանց կարծիքները: Օգտվելով առիթից բնակիչներն իրենց գոհունակությունն ու շնորհակալությունն են հայտնել քաղաքապետին` այգում և, առհասարակ, ամբողջ մայրաքաղաքում նկատվող զգալի փոփոխությունների համար:

Անկախ

Նախագահ Սերժ Սարգսյանը հրամանագիր է ստորագրել, որով Երվանդ Զախարյանին նշանակել է Էներգետիկայի և բնական պաշարների նախարար:

Հրամանագրում ասված է. «Ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 4-րդ կետով` որոշում եմ.

1. Երվանդ ԶԱԽԱՐՅԱՆԻՆ նշանակել Հայաստանի Հանրապետության էներգետիկայի և բնական պաշարների նախարար:

2. Սույն հրամանագիրն ուժի մեջ է մտնում ստորագրման պահից»:

Ավելի վաղ  նախագահի մեկ այլ հրամանագրով Երվանդ Զախարյանն ազատվել էր Կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի նախագահի պաշտոնից:

Հայոց ցեղասպանության 99 ամյակի առթիվ Պոլսում էի՝  մասնակցելու մեր հայրենակիցների, առաջադեմ թուրքերի, քրդերի և Թուրքիայի տարբեր քաղաքացիների հետ Հայոց ցեղասպանության, հայրենազրկման 99 ամյակին նվիրված միջոցառումներին. Թալեաթ Փաշայի անունը կրող երկաթուղու կայարանում ոգեկոչման ելույթ եմ ունեցել, հանդիպել պոլսահայ երիտասարդության հետ և հարցազրույցներ տվել, իսկ կենտրոնական միջոցառումը , որը հիմնականում թուրքերն ու  քրդեր էին կազմակերպել, Թաքսիմ հրապարակում էր, երբ մի քանի հազար մարդ և այդ թվում՝ մեր հայ համայնքի ներկայացուցիչները ոգեկոչեցին մեր զոհերի հիշատակը»,- այսօր լրագրողների հետ հանդիպմանը նշեց  «Ժառանգություն» կուսակցության նախագահ Րաֆֆի Հովհաննիսյանը՝ ավելացնելով. «բոլոր ելույթները սկսել եմ հետևյալ մտքով. Հայոց Մեծ Եղեռնը միայն ցեղի սպանություն չէ, սա նաև հայրենիքի  սպանություն է»:

Ըստ Րաֆֆի Հովհաննիսյանի՝ «Թուրքիայի վարչապետի հայտարարությունը ժխտողականության արդիականացված, վերափաթեթավորված տեսակն է, որը շատ լավ է հնչում արևմտյան ականջներին: Սա վնասների նվազեցումն էր Հայոց ցեղասպանության հարյուրամյակի նախաշեմին, որ իբրև Թուրքիայում կան փոփոխություններ և եթե իսկապես այդ փոփոխությունը անկեղծ  է, ապա դրա ականատեսը  պետքէ լինենք այս տարվա ընթացքում»:

«Թուրքիայի ժխտողականությունը ուժի մեջ է, քանի դեռ  “ցավակցությունը” եզրույթն օգտագործվում է»,-նշեց Րաֆֆի Հովհաննիսյանը:

Ըստ նրա՝ “միջոցներից մեկը միայն, որ կարող է նախաձեռնել Թուրքիայի կառավարությունը միչև Հայոց Ցեղասպանության ամբողջական ճանաչումը, հատուցումը և իրավուքնների վերակագնումը, այն է, որ առանց քաղաքացիության շնորհման տեղի ունենա հայ մարդու` ազգային օջախ վերադարձի ծրագրի իրականացում: Այսինքն` հայրենիքը կորցրած հայերը պետք է առանց քաղաքացիությունը փոխելու, հատուկ կարգավիճակով իրավունք ունենան վերադառնալու պատմական հայրենիք:

“Անկախ”-ի այն հարցին թե Ցեղասպանության հարցում  պետական մակարդակով իրականացվող քայլերի և Սփյուռքի նախաձեռնությունների միջև կա՞ համաձայնություն, և Ցեղասպանության 100ամյա տարելիցին ընդառաջ ունեն՞ք բացթողումներ, Րաֆֆի Հովհաննիսյան պատասխանեց, որ ցավոք, բացթողումները, սխալները  շատ են, չկա միասնական ռազմավարություն, որի վկայությունն էր նաև արձանագրությունների ստորագրման փորձերը ներկայիս իշխանությունների կողմից, Մաքսային Միությանն անդամակցելու շուրջ իրադարձությունները և այլն, սակայն նշեց նաև, որ ուրախ է, որ հազարավոր թուրքեր այսօր արդեն գիտակցում են իրականությունը, ազատ արտահայտում իրենց կարծիքն ու քննարկումներ ծավալում դրա շուրջ:

Անկախ

Չինարիի դպրոցի ավարտական դասարանի 12 աշակերտները, որոնք ընդամենը մեկ ամիս անց հրաժեշտ կտան դպրոցին, շաբաթվա հանգստյան օրերն անցկացրել են Երևանում:

Համայնքի ղեկավար Սամվել Սաղոյանի ուղեկցությամբ սահմանամերձ ու սահմանապահ գյուղի երեխաներն  այցելել են նախ Գաֆեսճյան թանգարան, ապա Մատենադարան, Էջմիածին,  ԵՊՀ, Ծիծեռնակաբերդ, Գառնի, Գեղարդ: Երևանյան տեսարժան վայրերով չինարեցի երեխաների շրջագայությունը կազմակերպվել  է մայրաքաղաքում բնակվող չինարեցի գործարար Վանիկ Ղարախանյանի աջակցությամբ:  <<Գյուղի զարգացման նյութական ծրագրերից բացի, ես նկատի ունեմ ասֆալտապատումը, գազիֆիկացումը, անհրաժեշտ է ուշադրության կենտրոնում պահել նաև երեխաներին: Պետք է մեր երեխաները մշակութային կյանքից ետ չմնան, հայ մնան, ամուր կառչեն իրենց հողին>>,-նշել է  Չինարիի գյուղապետ Սամվել Սաղոյանը:

Չինարիի մանկապարտեզում այսօր կա 27 երեխա, իսկ դպրոցում` 115 աշակերտ:

<<Ամենաշատն ինձ դուր եկավ Մշո ճառընտիրը, մետաղապատ գրքերը: Իմ երազանքն էր տեսնել այն, ինչը պատմության գրքերում եմ սովորել>>,-Մատենադարանում շրջայցից հետո ասել է Չինարիի դպրոցի 12-րդ դասարանի աշակերտուհի Մարիամ Վանյանը:

Իսկ նրա դասընկեր Դավիթ Միրզոյանը նշել է, որ ապագա մասնագիտության ընտրության հարցում դեռևս չի կողմնորոշվել: <<Կգնամ-բանակ կգամ, նոր կմտածեմ: Միայն թե կուզեմ երևանցիներին փոխանցեմ, որ այստեղ` մեր քաղաքամայր Երևանում, հպարտ եղեք, Չինարին կա, տեղում է, մեր սահմանն ամուր ու անառիկ էէ: Հենց կրակում են, մենք գյուղի երիտասարդներով դուրս ենք գալիս գյուղամեջ` տեսնենք` հնարավոր է ` գյուղացիներից մեկը օգնության կարիք ունի>>:

Դավիթը նաև նշել  է, որ վերջին անգամ կրակոցներ են հնչել մոտ մեկ շաբաթ առաջ: <<Դե միշտ էլ ադրբեջանական կողմը խախտում է հրադադարը, բայց մերոնք հենց մի հատ պատասխանում են, լռում են: Վախկոտ է հակառակորդը>>,-ասել է Դավիթը:

Ի դեպ, չինարեցի աղջիկներն ու պատանիները չեն մոռանա Գաֆեսճյան թանգարանում իրենց համադասարանցի Դավիթ Միրզոյանի հետ տեղի ունեցածը, որը զվարճացրել է նրանց: Մուտքի մոտ Դավիթը, տեսնելով հավաքարար կնոջը, անակնկալի է եկել, շփոթվել ու բարևել: Սակայն կնոջ մոմե կերպարը <<տղայի տված բարևին չի պատասխանել>>:

Անկախ

Ղեկավարվելով «Զինապարտության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 11-րդ և «Այլընտրանքային ծառայության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 6-րդ հոդվածներով` որոշում եմ.

1. 2014 թվականի մայիս-հուլիս ամիսներին անցկացնել Հայաստանի Հանրապետության արական սեռի այն քաղաքացիների պարտադիր զինվորական և այլընտրանքային ծառայությունների ամառային զորակոչը, որոնց 18 տարին լրացել է մինչև 2014 թվականի հունիսի 30-ը ներառյալ, և որոնք չեն օգտվել զորակոչի տարկետման իրավունքից կամ կորցրել են այն, ինչպես նաև մինչև 2014 թվականի հունիսի 30-ը ներառյալ 18 տարին լրացող՝ Հայաստանի Հանրապետության կրթության և գիտության նախարարության կողմից հաստատված ցուցակներում ընդգրկված այն քաղաքացիների, որոնք մասնակցել են բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ընդունելության քննություններին և մինչև 2014 թվականի հուլիսի 15-ը չեն ներկայացրել զորակոչից տարկետման իրավունքը հավաստող փաստաթուղթ:

2. 2014 թվականի մայիս-հուլիս ամիսներին զորացրել սահմանված ժամկետում պարտադիր զինվորական ծառայություն անցած զինծառայողներին:

3. Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանը` երկշաբաթյա ժամկետում ընդունել սույն հրամանագրի կիրարկումն ապահովող համապատասխան որոշում:

4. Սույն հրամանագիրն ուժի մեջ է մտնում պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող օրվանից:

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ
ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ

 Ս.ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Անկախ

Լեհաստանի Ցեխանովո քաղաքի մարզապալատում մեկնարկած ծանրամարտի պատանիների  և աղջիկների Եվրոպայի առաջնությունում 50 կգ քաշայինների պայքարում Մարզպետ Մինասյանը երկամարտի 197 (90+107) կգ արդյունքով դարձավ չեմպիոն:

Նա ոսկե պարգևների արժանացավ նաև պոկում և հրում վարժություններում:

Մարզպետը 6 մոտեցում կատարեց ծանրաձողին: Դրանցից 5-ն արդյունավետ էր: Նա պոկում վարժությունում բարձրացրեց  85 կգ և 90 կգ, իսկ չկարողացավ հաղթահարել 94 կգ ծանրությունը: Հայ մարզիկը հրում վարժությունում բարձրացրեց 100 կգ, 103 կգ, 107  կգ:

Հավելենք, որ Համլետ Մնացականյանն անհաջող հանդես եկավ: Նա չկարողացավ պոկում վարժությունում սանձել 75 կգ-ոց ծանրաձողը, իսկ հրում վարձությունում բարձրացրեց 100 կգ:

Ինչու է կառավարությունը հանդես գալիս Սևանա լճից 70 միլիոն խմ մետր հավելյալ ջուր բաց թողնելու առաջարկով: Ըստ ՀԱԿ խմբակցության պատգամավոր Նիկոլ Փաշինյանի, որովհետև Արարատյան դաշտավայրի ջրային մակերեսը կրճատվել է ավելի քան 67 տոկոսով: Իսկ թե ինչու է նման բան տեղի ունեցել, պատգամավորը բացատրեց. «Որովհետև ձկնաբուծական ընկերությունները կառավարության թողտվությամբ անվերահսկելի կերպով խորքային հորեր են բացել, այդ հորերից ջրերը լցրել իրենց անբարները և այդ ամբարներում ձուկ են աճացրել, ձուկը վաճառել, շահույթ ստացել, իսկ ջուրը թափել դրենաժային համակարգերը, որն էլ հոսելով գնացել է: Այսինքն, տեղի է ունեցել  մի քաղաքականություն, որ մեր ջուրը արտեզյան ջրամբարներից հանվել է և լցվել Կասպից ծովը»: Փաշինյանը, հակադարձելով Վարդան Այվազյանի խոսքը, թե գյուղացին ջուր չունի, ասաց. «Դուք եք գյուղացու ջուրը վերցրել, լցրել էստեղ-էնտեղ, ձուկ արտադրել, շահույթ ստացել: Ո՞վ է մեղավոր, դուք եք մեղավոր»: Պատգամավորը համեմատում է, որ Սևանա լճից 5 տարում 350 միլիոն խմ հավելյալ ջուր բաց թողնելու օրենքի նախագիծ ներկայացնելը նույնն է, որ բանկի սեփականատիրոջը գան ասեն՝ բանկիցդ 350 միլիոն դոլար է կորել, ասի՝ ոչինչ, դոշակի տակ պահած փողերից տարեք-դրեք տեղը: Մինչդեռ, ըստ Փաշինյանի, նորմալ սեփականատերը պետք է նախ իրավական գնահատական տա այդ ամենին, դիմի իրավապահ մարմիններին և հետաքննություն կանցկացնի պարզելու համար, թե որտեղ է կորել այդ գումարը: «Հակառակ դեպքում, էն, ինչ որ դրվում է տեղը, մի քանի տարի հետո նույն ձևով կանհետանա»,-ասաց նա: Նիկոլ Փաշինյանի խոսքով՝ պետք է ջրային պաշարների նվազման հարցին իրավական գնահատական տրվի, մեղավորները պատասխանատվության ենթարկվեն, հակառակ դեպքում՝ մի քանի տարի հետո կարող է Սևանն էլ չորանալ: «Մամուլում շրջանառվում է ձկնաբուծության ոլորտում շատ լուրջ ազդեցություն ունեցող անձանց անուններ՝ ՀՀԿ խմբակցության անդամ Սամվել Ալեքսանյան, նորանշանակ վարչապետ Հովիկ Աբրահամյան, Աժ պատգամավոր Գագիկ Ծառուկյան, ես չգիտեի, բայց անցած քառօրյայում Հովիկ Աբրահամյանն ինձ ասաց, որ Վարդան Այվազյանն էլ է այդ լուրջ գործով զբաղվում: Հիմա հետաքրքիր է ՝ Վարդան Այվազյանն էդ ինչի է գյուղացիների դարդը լացում: Գյուղացիների դարդն է լացու՞մ, թե՞ իր արդյունաբերության»: Պատգամավորի խոսքով՝ այս պատմությունը հերթական անգամ ցույց է տալիս ժամանակակից հայկական տնտեսական հրաշքի սնամեջ լինելը: Բանն այն է, որ Հայաստանից որևէ այլ գյուղատնտեսական արտադրանք արտահանման նման ծավալ չի ունեցել, ինչ որ ձկնամթերքը: Ընդ որում՝ արտահանման մեծ մասը բաժին է հասնում Ռուսաստանին, որ տեղակայված է 2 օվկիանոսների, տասնյակ ծովերի ափերին և իր տարածքում մի քանի տասնյակ նավարկելի գետեր ունի: Հարց է ծագում. ո՞րն է հայկական ձկի՝ Ռուսաստանի շուկայում մրցունակության գաղտնիքը»: Ըստ Փաշինյանի, ամեն ինչ շատ պարզ է՝ արտահանողները արտահանել են, միլիոնավոր դոլարների շահույթ ստացել, իսկ դրա դիմաց Հայաստանի Հանրապետությունն ու հայ ժողովուրդը վճարել է իր ազգային հարստությամբ՝ ի դեմս Արարատյան դաշտի արտեզյան ավազանի:

Անկախ

«Թուրքիայի վարչապետ Թայիփ Էրդողանի ապրիլի 23-ի հաղորդագրությունը բոլորի համար անսպասելի էր, և այդ մոտեցմամբ Թուրքիան փորձում է որդեգրել Ցեղասպանությունը ժխտելու նոր գործիքակազմ»,- այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարեց քաղաքագետ Հրանտ Մելիք-Շահնազարյանը:

Նա ընդգծեց, որ անհրաժեշտ է ավելի լավ ուսումնասիրել թուրք պաշտոնյայի հաղորդագրության բոլոր դրույթները. «Այն ունի հստակ ուղեգծեր, որոնք Թուրքիան փորձելու է գործի մեջ դնել մոտակա մեկ տարվա ընթացքում»:

Ըստ քաղաքագետի` Թուրքիան այս նոր քաղաքականությամբ փորձում է Ցեղասպանությունը կապել առաջին աշխարհամարտի հետ:  «Դա թակարդ է, երբևէ չպետք է թույլ տանք, որ Ցեղասպանությունը կապակցվի Առաջին համաշխարհային պատերազմի հետ, քանի որ այն սկսվել  է առաջին համաշխարհայինից առաջ և շարունակվել դրանից հետո: Այդ քաղաքականությունը նպատակաուղղված է եղել  և սկսվել է հայերին բնաջնջելու, իրենց պատմական հայրենիքից զրկելու համար»,- նշեց  Հրանտ Մելիք-Շահնազարյանը: Բացի այդ, Թուրքիան փորձում է առաջին քայլը անել և Ցեղասպանության հետ կապված քննարկումները, որոնք մինչև ողբերգության հարյուրամյակը բավականին շատ են լինելու,  ուղղել իրենց ձեռնտու ուղղությամբ:

Թուրքագետն ուշադրություն հրավիրեց այն հանգամանքին, որ հաղորդագրությունը թարգմանված է եղել ութ լեզուներով, այդ թվում` արևելահայերեն և արևմտահայերեն: «Դա ցույց է տալիս, որ հաղորդագրության հասցեատերերը հայերը չեն, այլ միջազգային հանրությունը: Եթե հասցեատերը լինեին հայերը, առնվազն հայերեն տեքստը գրական կլիներ, ոչ թե Google translate-ով կամ նման ինչ-որ արհեստական միջոցով թարգմանված. վերջին հաշվով խոսքը  վարչապետի հաղորդագրության մասին է, այն էլ՝ «աննախադեպ»»,- ասաց Մելիք-Շահնազարյանը:

Քաղաքագետը կարծում  է, որ Թուրքիայի իշխանություններն առաջիկա տարվա ընթացքում նման հայտարարություններով հանդես կգան՝ միջազգային հանրությանը ցույց տալով խնդրի քննարկման պատրաստակամությունը,  փորձելով փաստացի լղոզել հարցի էությունը. «Բոլորիս համար հասկանալի է, որ Թուրքիան բավականաչափ ժամանակ ուներ իր արխիվները մաքրելու և հնարավորինս մաքուր ներկայանալու աշխարհին: Իսկ ինչ վերաբերվում է պատմաբանների հանձնաժողովի ստեղծման նրա առաջարկին՝ պետք է ասել, որ հայկական կողմը կարող է համաձայնել դրան, բայց որոշակի պայմաններով. եթե կլինի ճանաչում, և, եթե հանձնաժողովը ուսումնասիրի բացառապես ցեղասպանության կատարման պատճառները, մեխանիզմները, բայց ոչ երբեք կասկածի տակ դնի ցեղասպանության եղելությունը»:

Բուլղարիայի մայրաքաղաք Սոֆիայում կայացած բռնցքամարտի աշխարհի երիտասարդական առաջնության վերջին օրն ի պատիվ 51 կգ քաշային Անուշ Գրիգորյանի իտալուհի Իրմա Տեստայի նկատմամբ տարած հաղթանակի, մարզասրահում հնչեց Հայաստանի օրհներգը, բարձրացվեց եռագույնը:

Մինչև 16 տարեկան մարզուհիների աշխարհի փոխչեմպիոնուհին հռչակվեց աշխարհի երիտասարդների ուժեղագույն: Ընդ որում, Գրիգորյանը տպավորիչ անցկացրեց վճռական հանդիպումը և եզրափակիչ մրցամարտից հետո, բոլոր մրցավարներն էլ նախապատվությունը նրան էին տվել`3:0:

Հիշեցնենք, որ  բրոնզե մեդալակիր է դարձել 81 կգ քաշային Նարեկ Մանասյանը։ Վերջինս, նաև Անուշն իրավունք են ստացել մասնակցել Չինաստանում կայանալիք պատանեկան օլիմպիական երկրորդ խաղերին:

 20-րդ դարի թուրքական գրականության «անդրադարձը» ցեղասպանության թեմային

 Հայտնի է, որ գրականության կարևոր խնդիրներից  մեկն է` գեղարվեստի նյութ դարձնել տվյալ պահին հասարակությանը հուզող, արդիական հարցադրումները: Համաժամանակ, հարկ է նշել, որ երկրում և հասարակության շրջանում տիրող մթնոլորտը նույնպես դերակատարություն է ունենում գրական թեմաների ընտրության խնդրում:

Հայոց ցեղասպանության հարցում Թուրքիայում տարածված ժխտողական վերաբերմունքը, փաստերի խեղաթյուրման, լռության մատնելու միտումները ամբողջությամբ արտացոլվել է ժամանակի թուրքական գրականությունում: Ավելին` հայկական թեմատիկան 20-րդ դարի թուրքական գրականությունում առավելապես «ներկայացված» է բացասական հերոսների, դավաճանների, թշնամիների կերպարների միջոցով:

Փորձենք ներկայացնել 20-րդ դարի թուրքական գրականության «անդրադարձները» Հայոց ցեղասպանության թեմային: Շատ հաճախ թուրքական արձակի լավագույն ստեղծագործություններ համարվող վեպերում մեջբերվել են ցեղասպանությանը վերաբերող ընդամենը մեկ կամ երկու նախադասություն, որով էլ սահմանափակվել է այդ «անդրադարձը»:

1915թվականին նախորդած տարիներին Օսմանյան կայսրությունում ծայր առած ազգայնամոլական հիստերիան իր արտահայտությունը գտավ նաև ժամանակի թուրքական գրականությունում:

 Պանթյուրքիստ գրողներ Զիյա Գյոքալփը (1876-1924), Մեհմեթ Էմինը (1869-1944), Հալիդե Էդիփ Ադվարը (1884-1964), Աքա Գյունդյուզը (1886-1958) իրենց ստեղծագործություններում ատելություն էին սերմանում հայերի, ընդհանրապես քրիստոնյա ազգերի ներկայացուցիչների հանդեպ:

Անցյալ դարի 30-ական թվականներից թուրքական գրականությունում ձևավորվող ձախ, սոցիալիստական ուղղվածությունը հատկապես բուռն ծաղկում ապրեց  1940-ական թվականներին: Քննադատական և սոցիալիստական ռեալիզմի ուղղության շրջանակներում ստեղծագործող, անգամ մարդկանց տարատեսակ իրավունքների պաշտպանության դիրքերից հանդես եկող, սոցիալական, սեռական անհավասարությունը քննադատող մի շարք ստեղծագործություններում հայկական խնդիրներին անդրադարձեր հազվադեպ են հանդիպում, այն էլ` հպանցիկ, ավելի հաճախ` անուղղակի: Թուրքական իրականության համար սա, միգուցե, արդարացում ուներ. պայմանները թույլ չէին տալիս կամ կար նաև անտեղյակության խնդիր: Ի դեպ, անտեղյակության խնդրին է անդրադառնում թուրք հայտնի ձախ դիրքորոշման գրող  Վեդաթ Թուրքալին:  Նա Հրանտ Դինքի հետ զրույցում, պատասխանելով վերջինիս հարցին, թե ինչու՞ թուրքական գրական ձախ շարժումը որևէ կերպ չի արձագանքել Հայկական հարցին, ասել էր.«Մեր սերունդը չգիտեր, թե ինչեր են եղել»,-  և հավելել. «Ես անձամբ Հայկական դեպքի մասին մի շարք մանրամասներ ավելի ուշ եմ իմացել»:

Անցյալ դարի թուրքական արձակի նշանավոր դեմքերից մեկը` Ֆաքիր Բայքուրթն (1929-1999) իր սերնդակից գրողներին պատասխանատվության հարցի մասին ուշագրավ դատողություններ է կատարել . «Մեր սերունդն այնպիսի մի սերունդ է, որ պատասխանատու է և՛ անցյալի, և՛ ապագայի համար… Գրողին հազարավոր մարդիկ են կարդում: Եթե քեզ հարյուր հազար մարդ է կարդում, դու ուրիշ կերպ չես կարող լինել, ուզես էլ` չես կարող: Այդ պատճառով էլ պատասխանատու ես ոչ միայն ներկայի, այլև ապագայի համար: Սա էլ բավարար չէ, անցյալի համար էլ  պատասխանատու ես: Արտերկրում ապրողները լավ գիտեն, որ նույնիսկ Օսմանյան կայսրության ղեկավարության կատարած սխալների պատասխանը մեզանից են պահանջում, Ընկե’ր, նրանք օսմանցի էին, մենք օսմանցի չենք,-չես կարող ասել: Պետք է տաս պատասխանը»,- պարզաբանել է նա:

Հայոց ցեղասպանության խնդրին անուղղակի անդրադարձների ենք հանդիպում նաև թուրքական արձակի մեկ այլ խոշոր ներկայացուցչի` Յաշար Քեմալի տարբեր ստեղծագործություններում: Օրինակ` «Աքչասազի աղաները» եռագրության կերպարներից մեկին` Մուալլիմ Ռոթեմին, գրողը հետևյալ կերպ է ներկայացնում. «Նա էր, որ գիշերվա մթին արծվի նման հարձակվում էր  այն հայերի վրա, ովքեր փորձում էին փախչել ու փրկվել: Բոլորին կտոր-կտոր անելով, կամուրջից նետելուց հետո` նրանց ոսկիները, զարդեղենը խուրջիններն էր լցնում և տանում հանձնում էր Ադանայի փաշային»: «Անձրևի թռչուն» վեպում, խոսելով հայերի լքյալ հողերի մասին, Յաշար Քեմալը նկարագրում է գավառապետի պաշտոն ստացած Իսմայիլի  և նրա մոր զրույցը պաշտոնավորման գավառ մեկնելուց առաջ: Մայրը Իսմայիլ աղային այսպես էր խրատում. «Մեկ էլ`  խնդրանքս  քեզ, որդի՛ս, եթե գնաս այդ գյուղաքաղաք, հայերից մնացած տները, դաշտերը չվերցնես: Այն բնում, որի տերը փախել է, այլ թռչուն չի կարող ապաստան գտնել: Բույն քանդողը բույն չի ունենա: Բռնության դաշտում բռնություն է աճում»:

20-րդ դարի թուրքական գրականությունը մեծապես կրել է Հայոց ցեղասպանության ժխտման, ուրացման քաղաքականության ազդեցությունը: Թուրք գրողները, մեծ մասամբ, անտեսել են Հայոց ցեղասպանության խնդիրը, իսկ նրանցից համեմատաբար առաջադեմերն այդ թեմային անդրադարձել են տողատակերում կամ ենթատեքստերում: Այնուամենայնիվ, այս մակերեսային անդրադարձներն անգամ փաստում են, որ թուրքական հասարակության տարբեր շերտերում Հայոց ցեղասպանության մասին պահպանվել են հիշողություններ, որոնք կարող են որոշակի դեր խաղալ ցեղասպանության հարցին անդրադառնալու շուրջը Թուրքիայում ստեղծված տաբուն ճեղքելու համար:

 Անկախ

   Թուրքիայի վարչապետի պաշտոնական կայքում հրապարակվել է Թայիփ Էրդողանի ուղերձը՝ նվիրված ապրիլի 24-ին: «Անհերքելի է, որ Օսմանյան կայսրության վերջին տարիներն,  առանց կրոնական և էթնիկական տարբերության,  թուրքերի, քրդերի, արաբների, հայերի և օսմանյան մյուս քաղաքացիների համար վշտերով լի, դժվար մի ժամանակաշրջան էին: Որպես Օսմանյան կայսրության քաղաքացիներ՝ այդ շրջանում հայերի ապրած ցավն ու հիշողությունները հասկանալն ու կիսելը մարդկային մի պարտականություն է: Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ տեղի ունեցած դեպքերը մեր համընդհանուր ցավն են: Ցանկանում եմ, որ հանգստության մեջ հանգչեն 20-րդ դարասկզբին առկա պայմաններին զոհ գնացած հայերը, իմ ցավակցություններն եմ հայտնում նրանց թոռներին»,-ասված է ուղերձում:

Վարչապետ Էրդողանը կրկնել է 1915 թվականի դեպքերը գիտական մակարդակով ուսումնասիրելու համար պատմաբանների հանձնաժողով կազմավորելու Թուրքիայի կոչը: Նրա խոսքերով՝ հայ, թուրք և միջազգային պատմաբանների համատեղ աշխատանքները «լույս կսփռեն 1915 թվականի դեպքերի վրա և կարևոր դեր կխաղան պատմությունը ճիշտ հասկանալու գործում»: Էրդողանը նաև նշել է, որ թուրքական արխիվները բաց են բոլոր հետազոտողների համար և այնտեղ գտնվող հարյուրավոր փաստաթղթերը բոլոր պատմաբանների տրամադրության տակ են:

Նշենք, որ Էրդողանի ուղերձը թարգմանվել է աշխարհի 9 լեզուներով, այդ թվում նաև արևմտահայերեն:

Հ.Գ.
Էրդողանի հայտարարությունը, ենթադրաբար, Թուրքիայի «փափուկ» ժխտողական քաղաքականության շրջանակներում է արվել: Կամ գուցե ժխտողական քաղաքականության նոր ուղղության վկայությունն է: Թեմային առաջիկայում ավելի մանրամասն կանդրադառնանք:

Անկախ

«Հայաստանի ազգային արխիվը փաստաթղթերի պահպանողն է և քաղաքականությամբ զբաղվող չէ. մեր խնդիրն է  այլազգի հանրությանը ցույց տալ` ինչ է եղել և ինչպես է եղել Օսմանյան կայսրությունում 1915 թվականին»,- այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարել է ՀԱԱ –ի տնօրեն Ամատունի Վիրաբյանը:  Նա հայտնել է, որ արխիվում կան ավելի քան 12 փաստաթուղթ,որոնք գնալով ավելանում են Սփյուռքի և այլ երկրների հետ տարած աշխատանքների շնորհիվ:

Նա նշեց, որ Ազգային արխիվը իր առջև դրել է մի քանի նպատակներ, որոնց իրագործումը համարում է կառույցի պարտքը: «Նախ` մեր ունեցած փաստերը հրապարակվում  են  առանց որևէ փոփոխության, քանի որ միայն այդ դեպքում դրանք լիարժեք վտահելի կլինեն: Մենք այդ աշխատանքը սկսել ենք վաղուց ` տասը տարի առաջ: 2013 թվականին հրատարակվել է հայերեն եռահատորյակ, կազմվել է նաև դրա անգլերեն տարբերակը, սակայն մեկ հատորով: Այլ լեզուներով այդ փաստաթղթերի հրատարակման աշխատանքները սկսվել է արդեն»:

Մյուսը խնդիրը զոհված հայ բնակչության մասին շտեմարաններ կազմելն է, սակայն դա շատ դժվար է, քանի որ կան բնակավայրեր, որտեղից ոչ մի մարդ չի փրկվել:

Վիրաբյանը շատ կարևոր է համարում ցույց տալը, որ ոչ միայն մարդիկ են զոհվել, այլև ոչնչացվել են մշակութային արժեք ներկայացնող կոթողներ, եկեղեցիներ, ձեռագրեր և այլն: «Միևնույն ժամանակ  փաստաթղթերի միջոցով մենք պետք է ներկայացնենք հայերի կրած նյութական վնասը: 1919 տեղի է ունեցել մոտավոր  հաշվարկ և ըստ դրա ` նյութական վնասը կազմել երկու միլիարդ ֆրանսիական ֆրանկ, որը տարիների ընթացքում մի քանի անգամ կրկնապատկվել է» ,-ասաց Ամատունի Վիրաբյանը:

Նա չորրորդ և ամենակարևոր նպատակներից մեկն է համարում, այդ փաստաթղթերն  ու լուսանկարները հասարակությանը ներկայացնելը: Ծրագրվում է ,բացի իրական շոշափելի ցուցահանդեսից, ստեղծել նաև Վիրտուալ ցուցահանդես:

Ազգային Արխիվի տնօրենը նշեց, որ այդ գրքերի հրատարակության համար գումար չի հատկացվել պետական բյուջեից. Հրատարակման գործը իրականացվել է «Վան» հասարակական կազմակերպության կողմից:

Անկախ