Հունիսի 7-ին Վազգեն Սարգսյանի անվան «Հանրապետական» մարզադաշտում տեղի կունենա Հայաստանի և Մալթայի ազգային հավաքականների 2014-ի աշխարհի առաջնության ընտրական մրցաշարի հանդիպումը:

Խաղի տոմսերը վաճառվում են մայիսի 25-ից:

Տոմսերի արժեքն է`

– հարավային և հյուսիսային տրիբունաներ` 3000 դրամ

– արևելյան տրիբունա` 5000 դրամ

– արևմտյան տրիբունա` 8000 դրամ

Ըմբշամարտը Հայաստանում հենակետային մարզաձև է, սպասելիքները մեծ են: Օդեսայում օրերս կայացած ազատ ոճի ըմբշամարտի «Սև ծով» միջազգային ներկայացուցչական մրցաշարում, որին մասնակցում էին տասը երկրների պատվիրակներ, մեր ըմբիշներն անմասն չմնացին խաղարկված պարգևներից: Թե ինչքանով են սպասելիքներն արդարացել, խնդրեցինք պարզաբանել միջազգային կարգի մրցավար Լյովա  Վարդանյանին:

– Մրցաշարը գրանցված է Ըմբշամարտի միջազգային ֆեդերացիայի միջոցառումների օրացուցային ծրագրում: Այդ է պատճառը, որ  բոլոր երկրներից էլ կարողությունները փորձում էին լավագույն ըմբիշները: Պայքարի ոլորտ էին ներգրավվել Գերմանիայի, Ռումինիայի, Ֆրանսիայի, Մոլդովայի, Ուկրաինայի,  Ադրբեջանի, Վրաստանի, Ռուսաստանի, Բուլղարիայի և Հայաստանի ներկայացուցիչները: Հայաստանից մրցագորգ դուրս եկած 6 մարզիկներից 3-ը մրցանակակիր դարձան: 55 կգ քաշային Միհրան Ջաբուրյանը, 96 կգ քաշային Էդգար Ենոքյանը կանգնեցին պատվո պատվանդանի երկրորդ աստիճանին, իսկ 60 կգ քաշային Վոլոդյա Ֆրանգուլանը բավարարվեց 3-րդ տեղով: Մրցումները բարձր մակարդակով էին, տիտղոսակիրները շատ էին: Ենոքյանը վճռական գոտեմարտում պարտվեց 2012-ին Լոնդոնում կայացած օլիմպիական խաղերում արծաթե մեդալակիր դարձած ուկրաինացի ըմբիշին:

 – Իսկ մերոնցից ովքե՞ր չարդարացրին սպասելիքները:

– 74 կգ քաշային կարգում հավաքականի գլխավոր մարզիչ Արայիկ Բաղդադյանը փորձարկեց Հայաստանի առաջնության 2-րդ մրցանակակիր Վարուժան Կաջոյանին: Նա թրծվելու կարիք ունի: Հայաստանի հավաքականի հնաբնակ, 29-ամյա 74 քաշային Սուրեն Մարկոսյանը (74 կգ) մեկ հաղթանակ տարավ, հետո պարտվեց: Նա վնասվածք ուներ, այժմ ապաքինվել է, փորձում է վերագտնել իր լավ մարզավիճակը: Մուսա Մուրթազալիևն այս քաշային կարգում էր հանդես գաիս, սակայն այժմ ուժերն է չափում 84 կգ քաշայինների պայքարում և 2013-ին դարձել է Եվրոպայի փոխչեմպիոն: Մարկոսյանի հիմնական մրցակիցը Հայաստանի այս տարվա չեմպիոն, 2013-ի Եվրոպայի առաջնությունում 5-րդը ճանաչված Գրիգոր Գրիգորյանն է, որն այս ստուգատեսին չէր մասնակցում: Նա կարողությունները կփորձի մայիսի 20-24-ը Դաղստանում կայանալիք Ալի Ալիևի միջազգային մրցաշարում: Սերգեյ Հովսեփյանը (66 կգ) ևս իր օգտին հաղթանակ գրանցեց, հետո էլ պարտվեց: Գերծանրքաշային ըմբիշ չունեինք: Անդրանիկ Գալստյանը մասնակցել էր Եվրոպայի առաջնությանը և իրեն չէր կարողացել դրսևորել: Այդ է պատճառը, որ նրան նոր մրցաշարում հանդես գալու հնարավորություն չէր տրվել: Մեր մարզիկների հիմնական նպատակն է լավ նախապատրաստվել աշխարհի առաջնությանը, որը կայանալու է սեպտեմբերին Հունգարիայի մայրաքաղաք Բուդապեշտում: Նրանց համար փորձություն կլինի նաև օգոստոսի 2-4-ը Վանաձորում կայանալիք Ստեփան Սարգսյանի սահմանած մրցանակների խաղարկության միջազգային մրցաշարը:

 – Թբիլիսում 2013-ին կայացած Եվրոպայի առաջնությունում Հայաստանի ազատ ոճի ըմբիշներից Դավիթ Սաֆարյանը (66 կգ) դարձել է չեմպիոն, Մուրթազալիևն արծաթե մեդալի է տիրացել: Աշխարհի առաջնությունում մեր թիմի հնարավորություններն ինչպիսի՞ն են:

– Պետք է լրջորեն նախապատրաստվել, նաև լավատես լինել: Ի դեպ, մեր պատանի և երիտասարդ ըմբիշներին ևս առաջիկայում լուրջ փորձություններ են սպասում: Հունիսին պատանիները Չեռնոգորիայում, հուլիսի սկզբին էլ երիտասարդները  Մակեդոնիայում կմասնակցեն Եվրոպայի առաջնություններին: Օգոստոսին կայանալու են  պատանիների և երիտասարդների աշխարհի առաջնությունները: Հոկտեմբերին էլ երիտասարդական հավաքականները մասնակցելու են Եվրոպայի գավաթի թիմային խաղարկությանը: Այդպիսի պատվի են արժանանալու Եվրոպայի առաջնությունում տասնյակում տեղ զբաղեցրած թիմերը: Սա նոր մրցաշար է: Այնպես որ, ըմբիշների օրացուցային ծրագիրը հագեցած է:

 – Այժմ շատ է խոսվում այն մասին, որ ըմբշամարտը կարող է դառնալ ոչ օլիմպիական մարզաձև: Հավատո՞ւմ եք, որ այդպիսի բան կկատարվի:

– Ի դեպ, Օդեսայում ցույց կազմակերպվեց` ի պաշտպանություն ըմբշամարտի, որպեսզի այն մնա օլիմպիական խաղերի ծրագրում: Բողոքի պաստառ պարզվեց. մրցաշարի բոլոր մասնակիցները միասին լուսանկարվեցին, և այդ ամենի մասին տեղեկացվեցին միջազգային մարզական  կազմակերպությունները, լրատվամիջոցները: Ինչպես հայտնի է, մայիսի 16-18-ը Մոսկվայում կայանալու է Ըմբշամարտի միջազգային ֆեդերացիայի համաժողովը: Անցկացվելու են կազմակերպության նախագահի ընտրություններ: Փոփոխություններ են կատարվելու ըմբշամարտի երկու մրցաձևերի մրցակարգերում: Դիմում է ներկայացվելու Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի ղեկավարությանը, որպեսզի ըմբշամարտը մնա օլիմպիական խաղերի ծրագրում: Ինչպես հայտնի է, ըմբշամարտը օլիմպիական խաղերի անցկացման սկզբից եղել է  ստուգատեսի ծրագրում: Թեև այն հանվել է 2020-ի օլիմպիական խաղերի ծրագրից, բայց հնարավոր է, որ այդ որոշումը վերանայվի: Ոչ ոք չի հավատում, որ ըմբշամարտը կարող է չլինել օլիմպիական խաղերի ծրագրում:

 – Հետաքրքիր է, թե Ըմբշամարտի միջազգային ֆեդերացիայի նախագահի պաշտոնի հավակնորդներն ովքեր են: Ֆեդերացիայի այժմ արդեն նախկին նախագահ Ռաֆայել Մարտինետին և՞ս նրանց թվում է:

– Մարտինետին, որը ներկայացնում է Շվեյցարիան, նույնպես նախագահ դառնալու ցանկություն է հայտնել, բայց ընտրվելու ավելի մեծ հնարավորություններ ունի Սերբիայի ներկայացուցիչ, ըմբշամարտի միջազգային ֆեդերացիայի նախագահի ժամանակավոր պաշտոնակատար Նենադ Լալովիչը: Կարելի է ասել, որ տարբեր երկրների ֆեդերացիաների ներկայացուցիչների 70-80 տոկոսը նրան են ցանկանում տեսնել կազմակերպության ղեկավարի պաշտոնում: Հիմնական մրցապայքարը այս երկուսի միջև է ընթանալու: Հնարավոր է, որ տեղում նաև նոր թեկնածուներ առաջադրվեն:

 – Այդուհանդերձ, քանիցս ՄՕԿ–ի մի շարք պաշտոնյաներ մերկացվել են կոռումպացված լինելու հանցանքում: Հնարավո՞ր է, որ փողեր կորզելու նպատակով է ստեղծվել այս իրարանցումը:

– Թող այդ մասին մտածեն փողեր տվողները և վերցնողները: Հույսներս այն է, որ համարձակություն, ուժ, ճարպկություն պահանջող ըմբշամարտը, որը ոչ միայն տղամարդկանց կողմից է սիրված, այլև գեղեցիկ սեռի ներկայացուցիչների, կշարունակի մնալ օլիմպիական խաղերի ծրագրում:

 – Քանի որ կանանց անդրադարձաք, ապա հետաքրքիր է, թե ինչու Հայաստանում ըմբշամարտով զբաղվող կանայք չկան:

– Հայաստանում կանանց ըմբշամարտի հիմնադիրը ես եմ: 1998-ից մինչև 2003-ը Հայաստանի ազատ ոճի ըմբշամարտի հավաքականի կազմում 25-30 մարզուհի կար: Բայց երբ մեր երկրի մարզական պետական կառույցում աշխատանքի անցա, փոխարինող չգտնվեց: Փաստն այն է, որ Հայաստանում այժմ ըմբշամարտով զբաղվող մարզուհիներ չկան:

 – Տարօրինակ է, քանի որ մեր սահմանակից Ադրբեջանում և Վրաստանում ըմբշամարտի հավաքականներ կան: Ընդ որում, Ադրբեջանի ներկայացուցիչները պարբերաբար մեդալներ են նվաճում միջազգային խոշորամասշտաբ ստուգատեսներում:

– Բանն այն է, որ Ադրբեջանի հավաքականի կազմում են ուկրաինուհի բարձրակարգ ըմբիշներ: Թիմում միայն մեկ ադրբեջանցի մարզուհի կա: Վրաստանի հավաքականում մի քանի մարզուհի են: 

– Նպատակ չկա՞ դրսից մարզուհիների, նաև նոր մարզիկների հրավիրել Հայաստանի հավաքական:

– Ուկրաինայի, Ռուսաստանի, Բելառուսի ներկայացուցիչներն առաջարկել են, որ իրենց տարբեր քաշային կարգերի 2-3-րդ համարների մարզուհիներին ընդգրկենք Հայաստանի հավաքականում, սակայն դեռ մտածում ենք, չենք կողմնորոշվել, թե այդ քայլն ինչքանով է նպատակահարմար: Եթե դրսից ըմբիշներ հրավիրենք, ապա նրանք կարող են լինել միայն գերծանրքաշայիններ: Առայժմ հարցական է, թե Հայաստանի հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի հավաքականի կազմում Յուրի Պատրիկեևը մրցելույթները կշարունակի՞, թե՞ ոչ: Եվրոպայի առաջնությանը նա չմասնակցեց: Ազատ ոճի ըմբշամարտի հավաքականում էլ առայժմ հսկա փորձառու մարզիկ չունենք: Ֆինանսական հիմնախնդիրներ չկան: Հայաստանի ըմբշամարտի ֆեդերացիայի նախագահ Սամվել Կարապետյանը ըմբիշներին, մարզիչներին աջակցում է բոլոր հարցերում: Արդյունքներն էլ ակնառու են: Նախատեսվում է, որ աշխարհի առաջնությանը մեր երկու մրցաձևերի հավաքականներն էլ մարտական կազմերով հանդես կգան, և մեդալներ կլինեն:

«Անկախն» ապրիլի 25-ի համարում անդրադարձել է, որ Հայաստանի ծանրորդներին փորձաքննության ենթարկելուց հետո 7 դրական արդյունք է ստացվել, այսինքն` բացահայտվել են արգելված դեղամիջոցների օգտագործման դեպքեր: Ինքնին հարց է առաջանում, թե ինչո՞ւ է այդպիսի իրավիճակ ստեղծվել, նախապես մարզիկներին մեր երկրի համապատասխան մասնագետները ստուգե՞լ են, թե՞ ոչ:

Հայաստանի սպորտային բժշկության և հակադոպինգային կենտրոնի հակադոպինգային բաժնի պետ, Հայաստանի ազգային օլիմպիական կոմիտեի հակադոպինգային ծառայության ղեկավար, պրոֆեսոր Արեգ Հովհաննիսյանը տեղակացրեց, որ այս տարի մեր երկրի ծանրորդներին չեն ստուգել: Խնդիրն այն է, որ  այդպիսի աշխատանք կատարելու առաջարկ չեն ստացել և ոչ մի ծանրորդից փորձանմուշ չեն վերցրել:

Ընդունված կարգի համաձայն` մարզական ֆեդերացիաները պաշտոնապես դիմում են, և փոխհամաձայնեցված ստուգումներ են իրականացվում:  Դրա համար հակադոպինգային մասնագետները վարձատրվում են և այլն: «Համագործակցում ենք Հայաստանի բռնցքամարտի, ըմբշամարտի ֆեդերացիաների հետ: Իսկ թե Հայաստանից ովքեր են բռնվել արգելված դեղամիջոցներ օգտագործելու հանցանքում, ոչինչ չգիտեք և չենք էլ ցանկանում այդ թեմային անդրադառնալ»,- ասաց Հովհաննիսյանը:

Ի դեպ, Հայաստանի հակադոպինգային կենտրոնը վերջերս հավաստագիր է ստացել: Փաստորեն, հաստատվել է, որ Հայաստանի ներկայացուցիչները կարող են հակադոպինգային ծառայություններ մատուցել Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի «ՎԱԴԱ» հակադոպինգային կազմակերպության չափորոշիչներին համապատասխան: Առաջին պահանջն այն է, որ հակադոպինգային կենտրոնի աշխատակարգի կանոնները համապատասխանեն միջազգային կանոններին: Դեռ 2009-ից  է այդ պահանջը մերոնց կողմից կատարվում: Երկրորդ` պետք է աշխատել միջազգային հակադոպինգային թեստավորման սկզբունքներով, դոպինգի ստուգումը ճիշտ իրականացնել: Բացի այդ, հակադոպինգային կենտրոնը պետք է  անկախ լինի, նաև` ապահովագրված: Ապահովագրության հարցը կարևոր է: Եթե որևէ մարզիկ հակադոպինգային կենտրոնին դատի տա, ապա այդ ծախսերը պետք է վերցնի ապահովագրական կազմակերպությունը: Այդ պարտականությունը ստանձնել է «Նաիրի» ինշուրանսը: Հավաստագիրը հատկացնելու համար ստուգում է կազմակերպվել, որն իրականացրել են Գերմանիայի հակադոպինգային ծառայության մասնագետները:

Ի դեպ, Հայաստանի հակադոպինգային կենտրոնի մասնագետներն աստիճանաբար ճանաչում են ստանում: Նրանցից երեքը` Անժելա Սահակյանը, Դավիթ Մոսինյանը և Խորեն Մանուկյանը, հավակնում են, որ կսպասարկեն 2014-ին Սոչիում կայանալիք ձմեռային օլիմպիական խաղերը: Դա Ռուսաստանի «Ռուսադա» հակադոպինգային կազմակերպության մասնագետների առաջարկի շնորհիվ է, որոնք Հայաստան են այցելել և ծանոթացել մեր երկրի մասնագետների հնարավորություներին:

Ի դեպ, ռուսական հակադոպինգային կազմակերպությունն իր կայքն ունի, որում անմիջականորեն հարապարակում են դոպինգի հետ կապված, բոլոր բացահայտումները: Հովհաննիսյանը տեղեկացրեց, որ առաջիկայում մեր երկրում էլ նույնատիպ կայք է գործելու: «Հունիսի 1-ին Հայաստան են ժամանելու հակադոպինգային 9 երկրների ներկայացուցիչներ: Բարձրացվելու են հրատապ հարցեր: «Անի» հյուրանոցում 3 օր շարունակ մի շարք հիմնախնդիրներ են քննարկվելու: Հայաստանի ներկայացուցիչները զեկուցումով են հանդես գալու, քանի որ մեր երկիրը տարածաշրջանում առաջինն է, որը հակադոպինգային միջազգային աշխատանքներ կատարելու հավաստագիր է ստացել: Ի դեպ, մայիսի 23-ին էլ Մոսկվայում կայանալու է ԱՊՀ հակադոպինգային կազմակերպության համաժողովը, որում կրկին Հայաստանի ներկայացուցիչները զեկուցելու են իրենց փորձի մասին: Իսկ աշխատանքային  պատվերներ ունենք ըմբշամարտի միջազգային ֆեդերացիայից: Մասնավորապես, առաջիկայում ստուգվելու են հունահռոմեական ոճի ըմբիշներ Արսեն Ջուլֆալակյանը, Արթուր Ալեքսանյանը, նրանց ևս երեք թիմակից ու երկու ազատ ոճի ըմբիշներ»,- ասաց Հովհաննիսյանը:

 Հունգարիայի մայրաքաղաք Բուդապեշտում վերջերս կայացած ձյուդոյի Եվրոպայի առաջնությունում Հայաստանը 6 մարզիկ էր ներկայացնում: Ցավոք, նրանցից ոչ մեկը չարդարացրեց սպասելիքները: Ընդ որում, մեր թիմի կազմում տիտղոսակիրներ կային: Կատարվածի պատասխանը ստանալու համար, դիմեցինք Հայաստանի ձյուդոյի հավաքականի գլխավոր մարզիչ Տիգրան Բաբայանին:

– Իրոք, գոհ մնալու առիթ չկա: Հույսեր էր ներշնչում 60 կգ քաշային Հովհաննես Դավթյանը: Առաջին հերթին նրանից սպասելիքներ ունեինք, հետո է 66 կգ քաշային Արմեն Նազարյանից: Հաշվի էր առնվում, թե նրանք ինչ մարզավիճակում են: 

– Կողմնակալ մրցավարությունը դեր չի՞ խաղացել, չի՞ նպաստել մերոնց ձեռնունայն մնալուն:

– Մրցավարական խնդիրներ եղել են, բայց կատարվածն այդ ամենին վերագրել չեմ ցանկանում: Մասնավորապես, ռուսաստանցի մրցակիցը Նազարյանին չգցեց, սակայն մրցավարը հնարքն այդպես գնահատեց: Մեր մարզիկը որովայնի վրա ընկավ: Դավթյանին էլ բուլղարացի մարզիկի հետ գոտեմարտում, միակողմանի բռնվածքի համար, չափից ավելի շուտ նկատողություն հայտարարեցին: Դա հոգեբանորեն ազդեց, և նա համարձակ քայլի չդիմեց, նույն բռնվածքը չկիրառեց, որպեսզի կրկին չպատժվի: Մրցակիցն էլ մարտականորեն էր տրամադրված, և մեր մարզիկը չկարողացավ դրսևորել իր կարողությունները: Ի դեպ, ավելի տիտղոսակիր ձյուդոյիստներ էլ առաջին գոտեմարտերում պարտվեցին: Այնպես որ սպորտում ամեն ինչ հնարավոր է: Ընդ որում, նրանք զիջեցին այնպիսի մրցակիցների, որոնք միջազգային մրցասպարեզներում նախկինում ոչնչով աչքի չեն ընկել: Մասնավորապես, հույն Իլիադիսը էստոնացի ձյուդոյիստին պարտվեց, ուկրաինացի Զանտարայան էլ` հունգարացի մարզիկին:

 – Առաջնությունում Հայաստանից մրցավար ունեի՞նք:

– Ոչ: Բանն այն է, որ Եվրոպայի ձյուդոյի ֆեդերացիան է հրավիրում այն մրցավարներին, որոնք սպասարկում են առաջնությունը: Ինչ խոսք, մրցավարի բացակայությունը դեր խաղում է: Եթե ներկայացուցիչ ունենանք այդ կարգի մրցումներում, ապա ավելի զգույշ կլինեն, կողմնակալ մրցավարությունն էլ քիչ կլինի:

 – Այնուամենայնիվ, սկսած 2012-ի օլիմպիական խաղերից, մեր մեծահասակ ձյուդոյիստների արդյունքներն այն չեն: Փաստը խոսուն է և վկայում է, որ կատարվածը չի կարելի պատահականությանը վերագրել:

– 2012-ին Դավթյանը Եվրոպայի առաջնությունում 2-րդն էր: Օլիմպիական խաղերում էլ նա 7 լավագույնների թվում էր: Ամենևին էլ այն կարծիքին չեմ, որ վերջինը գերազանց արդյունք է, սակայն եթե համեմատենք նախորդ օլիմպիական խաղերում մեր ձյուդոյիստների ունեցած մրցելույթների հետ, ապա առաջընթաց կա: Ընդ որում, օլիմպիական խաղերում էլ մրցավարական կոպիտ սխալ եղավ, երբ մեր մարզիկը ֆրանսիացի ձյուդոյիստի հետ սփոփիչ գոտեմարտում գցում կատարեց, սակայն այն չգնահատվեց: Հետո էլ մեր երկրի ներկայացուցիչը հավասար պայքարում պարտվեց ստացած նկատողության համար: 2013-ին մեծահասակների մրցումներում երիտասարդ ձյուդոյիստների ենք փորձարկել: Մասնավորապես, Վրաստանի մայրաքաղաղաք Թբիլիսում կայացած Եվրոպայի բաց մրցաշարում (նախկինում այն կոչվում էր աշխարհի գավաթի խաղարկության մրցափուլ) Դավթյանը և Նազարյանը նույնպես մասնակցում էին: Դավթյանն առաջին իսկ գոտեմարտում զիջեց մրցակցին, Նազարյանը պարտվեց մեկ հաղթանակ տանելուց հետո, իսկ մյուսները երիտասարդ ձյուդոյիստներ էին, այնպես որ նրանց նկատմամբ շատ խիստ լինել չենք կարող: Կրկին անդրադառնալով Եվրոպայի առաջնությանը` պետք է խոստովանել, որ այն շատ դժվարին մրցում է և չի կարելի համեմատել միջազգային այլ մեկնարկների հետ:

 – Մեր ձյուդոյիստների սայթաքումների համար ո՞ւմ պետք է մեղադրել:

– Մի քանի հանգամանք կա, սակայն մեղքը մերն է: Պատճառներ գտնել, մարզիկներին մեղադրել չեմ ցանկանում: Մեր ձյուդոյիստները քանիցս ապացուցել են, որ կարող են կամային հատկանիշներ դրսևորել և պատվով դուրս գալ փորձություններից:

 – Մեր թրծված ձյուդոյիստները Նազարյանը և Դավթյանն են, բայց նրանք տարիքով մեծ չե՞ն, սպորտում նոր հաջողությունների ի վիճակի՞ են հասնել:

– Նազարյանը 31, Դավթյանը 30 տարեկան է: Առայժմ երկուսն էլ Հայաստանի հավաքականին պետք են: Նրանց ներկայությունն անհրաժեշտ է, որպեսզի նոր սերնդի մեր ձյուդոյիստները վեր բարձրանան:

 – Երրորդ տարին է, ինչ  փոխվել է Հայաստանի ձյուդոյի ֆեդերացիայի նախագահը: Գո՞հ եք ֆեդերացիայի ներկայիս նախագահ Վարդան Ոսկանյանի աշխատանքից: Հետաքրքիր է, քանի որ նա Ռուսաստանում է հիմնականում լինում, և ֆեդերացիայի աշխատանքները կատարում է կազմակերպության փոխնախագահ Դավիթ Խիթարյանը: Կազմակերպության նախորդ նախագահ Ալեքսան Ավետիսյանի ղեկավարության տարիներին մեր ձյուդոյիստների արդյունքներն ավելի բարձր են եղել` Եվրոպայի չեմպիոն, մրցանակակիրներ, աշխարհի առաջնության մրցանակակիր և այլն: Ինչո՞ւ

– ճիշտ է, 2005-ին Եվրոպայի չեմպիոն ունեցել ենք, 2009-ի աշխարհի առաջնությունում` բրոնզե մեդալակիր: Բայց  ֆեդերացիայի նախագահի փոխվելուց հետո` 2011-ին, Եվրոպայի երիտասարդների երկու չեմպիոն ենք ունեցել` Գոռ և Գարիկ Հարությունյանները: Ունեցել ենք   մինչև 23 տարեկանների Եվրոպայի առաջնության 2-րդ մրցանակակիր, 2012-ին էլ` 2-րդ և 3-րդ մրցանակակիրներ: Այժմ ավելի շատ, քան նախկինում ուսումնամարզական հավաքներ են անցկացնում մեր պատանի ձյուդոյիստները, նաև` մրցումների մասնակցում: Այնպես որ հուսադրող հերթափոխ է աճում:

 – Ճի՞շտ էր, որ Հայաստանի հավաքականի ղեկը ֆեդերացիայի ղեկավարության փոփոխությունից հետո հանձնվել էր ռումինացի Ադրիան Կրոիտորուին: Ցանկալի արդյունքը ստացվե՞ց: Ի վերջո, նա մեր երկրից հեռացավ բացասական ցուցանիշով:

– Չեմ կարող ասել ճի՞շտ էր, թե՞ սխալ էր հավաքականն օտարերկրացի մասնագետի վստահելը: Պարզապես այդ իրավիճակում հարցն այդպիսի լուծում էր ստացել:  Ամեն փոփոխություն հնարավոր է` բացասական արդյունքի հանգեցնի, բայց այն  դրական կողմեր էլ կարող է ունենալ: Այդ ամենին միանշանակ գնահատական տալ չի կարելի: Անխոս, դրական հետքը կա:

 – Ներկայիս ստեղծված իրավիճակից դուրս գալու համար ի՞նչ կարելի է անել:

– Եվրոպայի առաջնությունում մեդալ չունենալը, անկախ ամեն ինչից, տակտիկական պատրաստականության խնդիրների հետ է կապված: Այդուհանդերձ, հոգեբանորեն պատրաստ լինելու դեպքում, մերոնք կկարողանային դրանք հաղթահարել:

 – Կանանց ձյուդոն ասես մահանում է Հայաստանում: Մարզաձևը գեղեցիկ է, բարեկազմ լինելուն չի խանգարում: Ո՞րն է դրա պատճառը:

– Իրոք, գեղեցիկ սեռի ներկայացուցիչներից պարապողները քիչ են: Մարզիչներ կան, որոնք ձյուդոյիստուհիների հետ են պարապում: Մարզուհիների երեք մարզիչ է աշխատում: Նրանց թվում է նաև կինս` Սուսաննա Մկրտչյանը: Բելառուսից Ժաննա Ստանկևիչը և Ռուսաստանից Գայանե Հարությունյանը Հայաստանի հավաքականում էին ընդգրկվել: Առաջինն ամուսնացել է, մայր է դարձել, երկրորդն էլ թողել է սպորտը:

 – 2013-ին Բրազիլիայի Ռիո դե ժանեյրո քաղաքում կայանալու է աշխարհի առաջնությունը: Հայտնի է, որ մեր երկրից 2-3 մարզիկ է մասնակցելու այդ ստուգատեսին: Ֆինանսների պակասի հե՞տ է կապված, թե՞  արժանավոր մարզիկներ չունենք, որ ավելի շատ մասնակիցներ տատամի դուրս բերենք: Հնարավո՞ր է, որ հավաքականի հնաբնականեր Նազարյանը և Դավթյանն արդեն իրենց տեղն ապահովել են թիմում, և նրանք են պաշտպանելու մեր երկրի պատիվը: Հավաքականում թափուր տեղեր կա՞ն:

– Պարզապես, այն մարզիկներին կտանենք, որոնք մեդալ նվաճելու հույսեր կներշնչեն: Մրցավայրը հեռու է, ֆինանսների հարց էլ կա: Մասնավորապես, Եվրոպայի առաջնությունում Մոսկվայում բնակվող 81 կգ քաշային Ռաֆայել Դավթյանը հովանավորի միջոցներով էր մասնակցում: Մայիսի 9-ին հավաքականը կուղևորվի Դաղստան, որպեսզի մասնակցի միջազգային մրցաշարի: Մինչև 23 տարեկանների հավաքականն Օրենբուրգում մայիսի 16-ից կմասնակցի Եվրոպայի գավաթի խաղարկության մրցաշարին: Հունիսի սկզբին Եվրոպայի բաց մրցաշար կանցկացվի Տալլինում: Հուլիսին  էլ մերոնք Կազանում կմասնակցեն համաշխարհային ուսանողական խաղերին: Ապա Մոսկվայում կկայանա «Մեծ սաղավարտի» խաղարկության մրցաշար: Միայն այդ մրցումներից հետո կորոշվի, թե ովքեր են մեկնելու Բրազիլիա: 100 տոկոսով ոչ մի ձյուդոյիստ չի ապահովել իր տեղը հավաքականում: Դավթյանը և Նազարյանը մեծ ցանակություն ունեն հարստացնելու մեդալների իրենց հավաքածուները: Ինքս, նաև  մյուս մասնագետներն այն կարծիքին ենք, որ հատկապես Դավթյանը նոր հաջողությունների հասնելու մեծ հնարավորություններ ունի: Մեր հիմնական նապատակն է, որ  լավ մասնակցենք 2016-ին Ռիոյում կայանալիք օլիմպիական խաղերին: Նազարյանի հետ զրուցել եմ, նա այդքան երկար մտադիր չէ մնալ ակտիվ սպորտում, իսկ Դավթյանը ցանկություն ունի ևս մեկ անգամ կարողությունները փորձելու օլիմպիական խաղերում:

 – Մեր առաջատար մարզիկներին վարձատրելու ֆինանսական խմդիրներ կա՞ն:

– Դավթյանը 2012-ի արդյունքների համար Հայաստանի սպորտի և երիտասարդության հարցերի նախարարությունից վարձատրվում է, Նազարյանը` ոչ: Հայաստանի ձյուդոյի ֆեդերացիան առայժմ միայն լրացուցիչ ֆինանսներ է հատկացնում մարզական միջոցառումների կազմակերպման համար:

Մայիսի 15-ին Հոլանդիայում կկայանա ֆուտբոլի Եվրոպայի լիգայի մրցաշարի եզրափակիչը: 4-րդ անգամ այս ստուգատեսի վճռական խաղը կանցկացվի:

«Ամստերդամ արենա» մարզադաշտում կմրցեն ֆուտբոլի Եվրոպայի Չեմպիոնների լիգայի ներկայիս գավաթակիր անգլիական «Չելսին» և պորտուգալական «Բենֆիկան»:

Փաստորեն, «Չելսիին» մեկ քայլ է բաժանում, որպեսզի այն դառնա 4-րդ ակումբը, որին հաջողվել է հաղթել ՈւԵՖԱ-ի երեք գլխավոր մրցաշարերում` Եվրոպայի Չեմպիոնների լիգա,  ՈւԵՖԱ-ի գավաթ/ՈւԵՖԱ-ի Եվրոպայի լիգա, Գավաթակիրների գավաթ: Լոնդոնյան ակումբը եզրափակչում «Բենֆիկային» հաղթելու դեպքում կարժանանա այն փառքին, որն ունեն իտալական «Յուվենթուսը»,  գերմանական «Բավարիան» և հոլանդական «Այաքսը»:

Նախկինում միայն մեկ անգամ են եվրոպական գավաթային մրցաշարերում խաչվել այս ակումբների ճանապարհները:

Նախորդ մրցաշրջանում թիմերը միմյանց հետ մրցել են Չեմպիոնների լիգայի 1/4 եզրափակչում և երկու խաղում էլ հաղթել են անգլիացի ֆուտբոլիստները:

Նրանք հյուրընկալվելիս առավելության են հասել 1:0 հաշվով: Աչքի է ընկել Սալոմոն Կալուն: Իսկ  լոնդոնյան հանդիպումում հաշիվը տանտերերից բացել է Ֆրենկ Լեմպարդը: Թեև դրանից հետո մրցավարը խաղադաշտից հեռացրել է հյուրերի կազմում հանդես եկող Մակսի Պերեյրային, լիսաբոնցիներից Խավի Գարսիան կարողացել է վերականգնել հաշվի հավասարակշռությունը: Իսկ «Չելսիին» հաղթանակ է բերել պորտուգալացի Ռաուլ Մեյրելեշի իր հայրենակիցների դարպասը խփած գնդակը` 2:1:

Թե ինչպես կավարտվի երկու ակումբների նոր հակամարտությունը, դժվար է ասել: Երկու թիմերն էլ նախկինում քանիցս հանդես են եկել եվրոպական գավաթային մրցաշարերի եզրափակիչներում: Անգլիացիները 2012-ին հաղթել են  Եվրոպայի Չեմպիոնների լիգայի մրցաշարում, 1971-ին և 1998-ին` գավաթակիրների գավաթի խաղարկությունում:

Իսկ «Բենֆիկան» հեռավոր 1961-ին և 1962-ին ուժեղագույն է ճանաչվել Եվրոպայի չեմպիոնների գավաթի խաղարկության մրցաշարերում:

Քիչ ժամանակ է մնացել Վիեննայում կայանալիք մինչև 19 տարեկան հանդբոլիստուհիների Եվրոպայի առաջնության 5-րդ խմբի ընտրական մրցաշարի մեկնարկին: Այն մայիսի 17-19-ը կայանալու է Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայում: Տանտերերի թիմից բացի, այդ ստուգատեսում Հայաստանի հավաքականի մրցակիցներն են  նաև Հոլանդիայի և Բուլղարիայի ներկայացուցիչները:

Բոլորն էլ ուժեղ են, այդ երկրներում հանդբոլը բարձր մակարդակի վրա է: Եվրոպական երկրների թիմերի խաղացողները միջազգային մրցաշարերի մասնակցելու և խաղային փորձ կուտակելու մեծ հնարավորություններ ունեն: Մինչդեռ Հայաստանի ներկայացուցիչների հնարավորությունները սահմանափակ են:

Ստուգատեսին նախապատրաստվող մինչև 19 տարեկան հանդբոլիստուհիների Հայաստանի ընտրանին օրերս  ուղևորվեց Վրաստանի մայրաքաղաք Թբիլիսի: Հայաստանի և Վրաստանի հանդբոլի ֆեդերացիաների միջև սերտ փոխհամագործակցություն կա, և երկու երկրների ներկայացուցիչները հաճախակի են փոխայցելություններ կատարում: Ստուգողական հանդիպումներ են կազմակերպվում, և երկու երկրների ներկայացուցիչները միմյանց հետ խաղալու հնարավորություն են ստանում:

Ահա մեր երկրի մարզուհիների ընտրանին  չորս խաղ անցկացրեց իր հասակակիցների թիմերի հետ և բոլոր հանդիպումներն էլ ավարտեց իր օգտին: Հայաստանի հավաքականն առավելության հասավ «Կվարելիի» (30:20), «Մարտվեի» (28:20), «Իմեդիի» (35:28), Թբիլիսիի հավաքականի (31:21) նկատմամբ:

Ինչ խոսք, մերոնք բարձր տրամադրությամբ կմեկնեն Վիեննա` եվրոպական ստուգատեսին մասնակցելու համար:

Թե ինչ տվեցին ստուգողական խաղերը, հարցրինք Հայաստանի հավաքականի մարզիչներին: Ահա թե ինչ ասացին նրանք.

 Անահիտ Հարությունյան.- Վերջին շրջանում Վրաստանում կանանց հանդբոլն առաջադիմել է, և մեր մրցակիցներն արժանի խաղեր ցուցադրեցին: Հայաստանի հավաքականի համար ստուգողական հանդիպումները շատ կարևոր էին: Փաստորեն, մեր թիմի խաղացողներին գործնականում ստուգելու առիթ էր ստեղծվել: Բացահայտվեց, որ անելիքներ ունենք, և հնարավոր է ավելի լավ նախապատրաստվել առաջիկա փորձությանը: Պարզապես ժամանակը սահմանափակ է: Աղջիկս` Անի Ասատրյանը,  մեր թիմի առաջատարն է, և ուրախալի է, որ նա աստիճանաբար վերականգնում է իր լավ մարզավիճակը:

Աստղիկ Գյուրջինյան.- Ինչպես հայտնի է, մեր թիմի հիմնական դարպասապահ Անուշ Բիլյանը վնասվածք է ստացել, վիրահատվել և չի կարող օգնել թիմին: Նրան արժանի փոխարինող գտնելը դժվար է: Մտավախություն ունեինք, բայց Սոֆիկ Թորոսյանը, որը 5 ամիս է, ինչ մեր թիմի հիմնական դարպասապահի դերում է, զգալիորեն բարելավել է իր խաղամակարդակը: Թբիլիսիում նա հուսալի խաղ ցուցադրեց: Առաջիկայում պետք է փորձենք ուղղել այն սխալները, որոնք հավաքականը թույլ է տալիս: Պետք է աշխատել, որ հարվածները դարպասին ավելի դիպուկ լինեն: Աշխատանք կա թիմի տեխնիկատակտիկական խաղամակարդակը բարելավելու ուղղությամբ: Հոգեբանական առումով այս հաղթանակները վստահություն են ներշնչել թիմի խաղացողներին:

Մարմնամարզության Եվրոպայի երրորդ անընդմեջ առաջնությունից Հայաստանի ներկայացուցիչը վերադառնում է մեդալով: 2011-ին Բեռլինում և 2012-ին Մոնպելյեում կայացած ստուգատեսներում նժույգաթափերում բրոնզե պարգևի էր արժանացել Հարություն Մերդինյանը: Եվ ահա օրերս Մոսկվայում հին աշխարհամասի բրոնզե մեդալակիր է դարձել Արթուր Դավթյանը: Հենացատկերում մեր երկրի ներկայացուցիչը պետք է արծաթե մեդալակիր դառնար, սակայն նա անդրկուլիսյան խարդավանքների զոհ է դարձել: Ռուսաստանի մայրաքաղաքում անցկացված ստուգատեսի, կատարված կողմնակալ մրցավարության մասին պատմեց Հայաստանի մարմնամարզության հավաքականի գլխավոր մարզիչ, միջազգային կարգի մրցավար Հակոբ Սերոբյանը:

– Հայաստանից 5 մարմնամարզիկ էր մասնակցում, սպասում էինք, որ ցանկալի արդյունք կլինի: Նախատեսել էինք, որ մեր երկու բազմամարտիկները նախնական փուլի մրցելույթներից հետո պայքարը կշարունակեն եզրափակչում` 24 լավագույնների խմբում: Այդպես էլ եղավ: Ի վերջո, Արթուր Դավթյանը և Սերոբ Սողոմոնյանը բազմամարտում զբաղեցրին համապատասխանաբար 8-րդ և 19-րդ տեղերը: Ընդ որում, այս մրցաձևում պարգևատրվում են մինչև 8-րդ տեղը գրավողները: Եվրոպայում այսպիսի ցուցանիշ ունենալը պատվաբեր է: Բազմամարտի առանձին մրցաձևերի եզրափակիչներում էլ մասնակիցներ ունեինք: Դավթյանը 3-րդն էր իր նախասիրած մրցաձևում` հենացատկերում: Իսկ Հարություն Մերդինյանը 5-րդը ճանաչվեց նժույգաթափերում: Երկուսն էլ առանց սայթաքումների հանդես եկան: Մեր մարմնամարզիկների մրցելույթից  գոհ ենք:

Իսկ որ Արթուր Դավթյանը կողմնակալ մրցավարությունից տուժել է, դա ոչ թե միայն մենք ենք նկատել, այլև տարբեր երկրների մասնագետներ: Ընդ որում, մեզ էին մոտենում  մարդիկ, որոնց հետ նախկինում չէինք շփվել: Միասնական տեսակետն այն է, որ  Արթուր Դավթյանը պետք է արծաթե մեդալակիր դառնար: Հենացատկերի գլխավոր մրցավար, ռուսաստանցի Դմիտրի Անդրեևի հետ, որին լավ եմ ճանաչում, սպասարկել եմ միջազգային տարբեր ստուգատեսներ: Նա ինձ  ասաց, որ այդ հարցում ներողամիտ լինենք: Երկրորդ մրցանակակիրը ռումինացի Ֆլաուս Կոչին է: Բանն այն է, որ Ռումինիայի մարմնամարզության ֆեդերացիայի նախագահը Մարմնամարզության միջազգային ֆեդերացիայի մրցավարական հանձնաժողովի նախագահն է: Ի դեպ, ինքս մրցավարական աշխատանքներում պարբերաբար ներգրավված եմ լինում և նկատել եմ, որ ռումինացի մարմնամարզիկները միշտ էլ ավելի բարձր գնահատականներ են ստանում, քան արժանի են: Մրցավարների երկյուղն է պատճառը, թե այլ հանգամանք, սակայն այդ գործոնն ակնառու է: Օրինակ` եթե կատարված վարժություններում որևէ բան կասկածելի է, ապա Հայաստանի ներկայացուցիչների գնահատականից միավորներ են հանվում, իսկ ռումինացիներին այդպիսի իրավիճակում ընդառաջում են: Ի դեպ, Կոչին Եվրոպայի չեմպիոն է, աշխարհի առաջնության 3-րդ մրցանակակիր: Նա մեր մարզիկից առաջ անցավ 0,021 միավորով: Դավթյանի ցուցանիշն է` 14,866 միավոր:

 – Շա՞տ էիք սրտնեղել:

– Կարծում էինք, թե Արթուրն արդեն 2-րդ մրցանակակիր է: Նա առաջինն էր ավարտել մրցելույթը: Ռումինացին վերջինն էր հանդես գալիս: Բարձր գնահատական ստանալու համար նա պետք է ցատկը կատարեր օդում ուղիղ դիրքով, բայց սխալվեց` ծալվեց: Ըստ սահմանված կարգի, մարմնամարզիկի կատարած վարժությունների  բարդության միավորներից պետք է առնվազն նվազեցվեր 0,8 միավոր: Բայց նա ստացավ այն գնահատականը, որն անհրաժեշտ էր մեր մարզիկին շրջանցելու համար: Չեմ կարող ասել, թե  կողային մրցավարները միտումնավոր են դա արել: Նրանց խնդիրը սխալները հաշվարկելն է, իսկ վարժությունների բարդությունը որոշում է տվյալ մրցաձևի գլխավոր մրցավարը:

Հրաժեշտի ճաշկերույթի ժամանակ, երբ միասին սեղանի շուրջն էինք նստած, Անդրեևը դա խոստովանեց: Կոչին էլ մեզ մոտեցավ և անձամբ հայտնեց, որ իր մրցելույթից դժգոհ է, և Հայաստանի ներկայացուցիչը պետք է կանգներ պատվո պատվանդանի 2-րդ աստիճանին: Նրան պատասխանեցի, որ ինքը մեղք չունի: Այսպես ահա մեզանից «գողացան» արծաթե մեդալը: Թերևս մեր մեղքը միայն այն էր, որ մրցումներից առաջ բրոնզե պարգևի տիրանալը երազանք էինք համարում: Մինչդեռ մեր մարմնամարզիկները ներկայումս կարող են պայքարել նաև ազնիվ փայլով մեդալների համար: Ի դեպ, պայքարը շատ լուրջ էր, և հաղթեց օլիմպիական խաղերի արծաթե մեդալակիր, ռուսաստանցի Դենիս Աբլյազինը: Ընդ որում, մեր մարզիկը շրջանցեց օլիմպիական խաղերի մրցանակակրի, նաև տիտղոսակիր մի շարք մարզիկների և իր մարզական կենսագրությունում ամենամեծ հաջողությանը հասավ: 20-ամյա Դավթյանը նախկինում` 2010-ին, դարձել էր հենացատկերի Եվրոպայի երիտասարդների չեմպիոն, որից հետո վարկանիշ էր ձեռք բերել և 2012-ին հանդես եկել Լոնդոնում կազմակերպված օլիմպիական խաղերում:

  – Եվրոպայի վերջին երկու առաջնություններում մեդալներ նվաճելուց հետո ինչո՞ւ Մերդինյանն այս անգամ ձեռնունայն մնաց:

– Նա վերջին տարիների իր ամենալավ մրցելույթն ունեցավ: Ինքս առաջադրանք եմ տալիս անել առավելագույնը, իսկ թե հետո ինչ տեղում կհայտնվի, դա այլ խնդիր է: Մերդինյանն իր մարզական կենսագրությունում ամենաբարձր գնահատականն է ստացել (15,366), ավելի բարձր, քան Եվրոպայի նախորդ առաջնություններում: Դա Մերդինյանի համար ռեկորդային ցուցանիշ է: Եվրոպայի նախորդ առաջնություններում 29-ամյա մեր մարզիկը 14,975 և 15,3 միավորներով մրցանակակիր էր դարձել, բայց այս անգամ չստացվեց: Բանն այն է, որ մոսկովյան ստուգատեսում մրցակցությունը շատ ուժեղ էր: Նժույգը եվրոպական մարզագործիք է համարվում: Աշխարհի առաջնությունում 1-8-րդ տեղերը գրավողները հին աշխարհամասի ներկայացուցիչներ են: Ընդ որում, օլիմպիական խաղերի չեմպիոն, հունգարացի Քրիստիան Բերկին ստիպված էր բավարարվել արծաթե մեդալով: Չեմպիոն դարձավ  անգլիացի Դանիել Քեյտինգը: Նրա հայրենակից Մաքս Վիտոկը, որն օլիմպիական խաղերի 3-րդ մրցանակակիր է, Եվրոպայի առաջնությունում էլ 3-րդն էր: 4-րդն օլիմպիական խաղերում 4-րդ տեղը գրաված իտալացի Ալբերտո Բուսնարին էր: Ընդ որում, Մերդինյանը միավորներով շատ մոտ էր մրցանակակիր դառնալու: Վիճակահանությամբ մեր մարզիկը առաջինը սկսեց մրցելույթը, իսկ դա մարմնամարզիկների համար անցանկալի է: Եվ նա վստահ կատարեց վարժությունները, պատվով դուրս եկավ այդ փորձությունից:

 – Հայաստանի հավաքականի մարմնամարզիկների համար մեդալի արժանանալու այլ հնարավորություններ չկայի՞ն:

– Վահագն Դավթյանից և Արթուր Թովմասյանից սպասելիքներ ունեինք օղակներով վարժություններում: Վերջինիս խանգարեց թեթև վրիպումը: Իսկ Վահագնը կատարեց վարժությունը, նա 11-րդն էր, պահեստային էր, սակայն եզրափակչին մասնակցելու հանարավորություն չստացավ:

 – Սեպտեմբերի վերջին Բելգիայի Անթվերպեն քաղաքի մարզապալատում մեկանարկելու է աշխարհի առաջնությունը: Ի՞նչ նկատառումներով այդ ստուգատեսին կնախապատրաստվի Հայաստանի ընտրանին:

– Մեր երկրից 2-3 մարզիկ հանդես կգա այդ ստուգատեսում: Թիմային պայքարին չենք մասնակցի, քանի որ պետք է 6 մարզիկ մրցահարթակ դուրս բերել: Մինչդեռ ֆինանսական հնարավորություններ չունենք լրիվ կազմով հավաքական մրցավայր գործուղելու համար: Այդուհանդերձ, ամեն ինչ արվելու է, որ 2014-ին մասնակցենք  աշխարհի թիմային առաջնությանը, քանի որ 24 լավագույններն իրավունք են ստանալու կարողությունները փորձելու օլիմպիական վարկանիշային ստուգատեսում: Հավանական է, որ աշխարհի առաջնությունում կարողությունները կփորձեն Հարություն Մերդինյանը, Արթուր Դավթյանը և 30-ամյա Վահագն Ստեփանյանը: Վերջինս նժույգի վրա վարժությունների բարդ ծրագիր է պատրաստում: Բոլորն էլ եզրափակիչ մտնելու համար են պայքարելու:

 – Պատանեկան օլիմպիական երկրորդ խաղերի ուղեգիր նվաճելու ուղղությամբ ի՞նչ է արվում:

– 16-ամյա Վիգեն Խաչատրյանը շնորհալի մարմնամարզիկ է, և նրա հետ մեծ հույսեր ենք կապում: 2014-ի Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությունը վարկանիշային է: Վստահ եմ, որ նա ուղեգրի կտիրանա: Դրա համար բազմամարտում անհրաժեշտ է լինել 16 լավագույնների շարքում: Հուլիսին Հոլանդիաում անցկացվելու է Եվրոպայի երիտասարդական օլիմպիական օրեր փառատոնը: Վիգենը կփորձի կարողությունները: Նրանից բացի, մեր երկրից հանդես է գալու ևս երկու մարմնամարզիկ:

Երևանում  ավարտվեց  սեմինարը, որին մասնակցում էին Երևանի, Հայաստանի մարզերի, Արցախի մարզիչները: Այն վարում էր Հանդբոլի միջազգային ֆեդերացիայի ներկայացուցիչ Իգոր Շեստակովը (Նորվեգիա):

Վերջին օրը գործնական պարապմունք կազմակերպվեց ՖԻՄԱ-ի մարզասարահում, որին մարզիչներից բացի մասնակցեցին հանդբոլիստուհիները: Ներկայացվեցին մարզումների կազմակերպման նոր մեթոդներ և մի շարք առանձնահատկություններ:

Վերջում սեմինարի մասնակիցները քննություն հանձնեցին: 23 մասնագետներ ստացան Հանդբոլի միջազգային ֆեդերացիայի հավաստագրեր:

Մեր մարզիչների անձնական քարտեր լրացվեցին: Դրանցում նշված են, թե մասնագետները որտեղ են աշխատել, ինչպիսի թիմեր մարզել, ինչքան ժամանակ մարզչական գործունեությամբ զբաղվել և այլն: Քարտերը հանձնվեցին Իգոր Շեստակովին, որպեսզի նա ներկայացնի Հանդբոլի միջազգային ֆեդերացիա:

Երկար ժամանակ է, ինչ աշխարհի չեմպիոն Նազիկ Ավդալյանը մարզասերների ուշադրությունից հեռու է: Մինչդեռ միշտ էլ հետաքրքրում է, թե ինչո՞վ են զբաղվում, ո՞ւր են գնում  մեր չեմպիոնները: Ինչպես հայտնի է, ավտովթարից հետո ծանրորդուհին դադարեցրել է մարզումները: Ինչ վերաբերում է մեծ սպորտ վերադառնալուն, ապա այդ  մասին հակասական լուրեր են շրջում: Խոսակցություններ կան, որ Նազիկը կրկին մրցահարթակ է դուրս գալու,  ասվում է  նաև այն մասին, որ նա մտադիր է ծանրամարտի մանկապատանեկան կենտրոն հիմնել, մարզչական աշխատանքով զբաղվել և այլն: Հանդիպելով աշխարհի չեմպիոնուհուն` փորձեցինք նրանից ստույգ տեղեկություններ ստանալ:

Նազիկը հայտնեց, որ ներկայումս ոչնչով չի զբաղվում, պարզապես հանգստանում է: «Ամուսնանալուց հետո Գյումրիից տեղափոխվել եմ Վանաձոր, այնտեղ ենք բնակվում: Հիմա էլ պատրաստվում ենք հաստատվել Երևանում: Դրանից հետո նոր կպարզվի, թե ինչ պետք է անեմ: Ինչպես հայտնի է, աշխարհի չեմպիոն դառնալուց հետո ես բնակարան եմ նվեր ստացել մայրաքաղաքում` Ավան թաղամասի շենքերից մեկում: Սովորական տուն է, կբնակվենք Երևանում, և կաշխատեմ: Իսկ սպորտ վերադառնալու մասին երազում եմ, բայց պետք է բժիշկները որոշեն, թե դա ինչքանով է հնարավոր: Ներկայումս հետազոտությունները շարունակվում են, մասնագետները փորձում են պարզել` ողնաշարի վնասվածքից հետո հնարավո՞ր է կրկին ծանրամարտով զբաղվել, թե՞ ոչ: Առայժմ որոշակի ոչ մի բան չեմ կարող ասել: Շատ կցանկանայի, որ կրկին մարզվեի, մրցելույթներ ունենայի»,- ասաց Ավդալյանը:

Արդեն երեք տարի է` մարզուհին ծանրաձողի չի մոտենում: Սառը մարզագործիքը նրան շատ է ձգում, ցանկանում է կրկին կիլոգրամներ հաղթահարել, բայց զսպում է իրեն: Ի դեպ, մեկ ամիս առաջ, երբ մարզասրահ է մտել, նա չի դիմացել գայթակղությանը և 100 կգ-ոց ծանրաձողը բարձրացրել է:

Ինչ վերաբերում է նոր կարգավիճակին, ամուսնական կյանքին, ապա Նազիկը կարծում է, որ այն չի կարող խանգարել ակտիվ սպորտով զբաղվելուն: Ամուսինը` Էրիկ Կարապետյանը, դեռ այն ժամանակ, երբ մտերմություն են արել, դեմ չի եղել, որ Նազիկը ծանրամարտով զբաղվի: Ամուսնությունից հետո էլ նա թողել է, որ կինն ինքնուրույն որոշում կայացնի: Ի դեպ, էրիկը նույնպես ծանրորդ է, այժմ ուսանում է, ցանկանում է իրավաբան դառնալ:

Նազիկն էլ փորձում է ժամանակն անտեղի չվատնել, նույնպես սովորում է, աշխատում է երկրորդ` իրավաբանի մասնագիտություն ձեռք բերել: Ավդալյանն ավարտել է Գյումրիի մանկավարժական ինստիտուտը, կինեզիոլոգիայի մասնագետ է:

Եվ քանի որ սպորտից մի տեսակ հեռացել է, հետևում է, ապրում եղբոր` Հովհաննես Ավդալյանի հաջողություններով: Նա 16 տարեկան է: Նազիկն այն կարծիքին է, որ Հովհաննեսին սպորտում մեծ ապագա է սպասում: Մարզուհին հույս ունի, որ այն, ինչն ինքը սպորտում չի կարողացել անել, եղբորը հաջողվի: Քույրը ցանկանում է, որ Հովհաննեսը դառնա  ոչ միայն Եվրոպայի, աշխարհի  առաջնությունների հաղթող, այլև օլիմպիական խաղերի չեմպիոն:

Մականախաղի Հայաստանի հավաքականը  կպայքարի առաջիկա օլիմպիական խաղերին մասնակցելու համար: Այն հանդես կգա 2014-2015-ի համաշխարհային լիգայի 1-ին և  2-րդ մրցափուլերում: Հայաստանի մականախաղի ֆեդերացիան մասնակցության պաշտոնական հրավերը ստացել է մարզաձևի միջազգային ֆեդերացիայից:

Համաշխարհային լիգայի 1-ին փուլի մրցումները տեղի կունենան 2014-ի հուլիսին, իսկ 2-րդ փուլը կկայանա 2015-ի փետրվարին: 2 փուլերի արդյունքով 6 լավագույն հավաքականներն իրավունք կստանան մասնակցելու 2016-ին Ռիո դե Ժանեյրոյում կայանալիք ամառային օլիմպիական խաղերին:

Վերջին տարիներին հայկական սպորտին պարզերես անողը մեր ծանրորդներն են: Սակայն տևական ժամանակամիջոց է, ինչ այս մարզաձևի անկումն ակնառու է: Պակասել են խոշորամասշտաբ ստուգատեսներում մեր երկրի մասնակիցները, նաև` մեդալները: Օրերս զուգահեռաբար Ուզբեկստանի մայրաքաղաք  Տաշքենդում և Ալբանիայի մայրաքաղաք Տիրանայում կայացան աշխարհի պատանիների և Եվրոպայի մեծահասակների առաջնությունները: Հայաստանի ներկայացուցիչներն այդ ստուգատեսներում համեմատաբար վատ մրցելույթներ ունեցան, քան նախորդ տարիներին: Այդ առիթով զրուցեցինք Հայաստանի ծանրամարտի ֆեդերացիայի գլխավոր քարտուղար Փաշիկ Ալավերդյանի հետ: Նա մեր երկրի պատվիրակությունն էր գլխավորում  Ուզբեկստանում:

– Տաշքենդում Հայաստանից մրցահարթակ են դուրս եկել 7-ական մարզիկ և մարզուհի: Լրիվ կազմով հավաքականով էինք մասնակցում, քանի որ թիմային պայքարում խաղարկվում էին հաջորդ տարի կայանալիք պատանեկան օլիմպիական խաղերի ուղեգրեր: Մեր մարզուհիներն առաջին անգամ էին այդպիսի պատասխանատու փորձությունում հանդես գալիս, թերևս այդ էր պատճառը, որ որոշ կաշկանդվածությունը նրանց խանգարեց, չկարողացան պատանեկան օլիմպիական խաղերի վարկանիշ ձեռք բերել: Դրա համար անհրաժեշտ էր թիմային հաշվարկով տեղ գրավել 15 ուժեղագույնների շարքում: Հայաստանի ընտրանին 17-րդն էր 67 երկրների ներկայացուցիչների մրցավեճում: Այդուհանդերձ, ամեն ինչ կորած չէ: Մեր մարզուհիներն ուղեգրեր կարող են նվաճել 2014-ի գարնանը կայանալիք Եվրոպայի պատանիների և աղջիկների առաջնությունում: Դրա  համար անհրաժեշտ է 1-3-րդ տեղերը զբաղեցնել օլիմպիական պատանեկան խաղերի ուղեգրեր չունեցող երկրների հավաքականների պայքարում: Այդ առաջադրանքը միանգամայն իրականանալի է. հնարավոր է 1-2 ուղեգրի արժանանալ: Ընդհանուր առմամբ, մեր մարզուհիների մրցելույթից գոհ եմ, քանի որ պատվիրած ծանրությունները չբարձրացնողներ, 0-ներ ստացողներ չեն  եղել, բոլորն էլ նորմալ աշխատել են:

Մեր պատանի ծանրորդներն ավելի հաջողակ էին. +94 կգ քաշային Սիմոն Մարտիրոսյանը դարձավ աշխարհի չեմպիոն` 365 (165+200) կգ: Նա երկրորդն էր հրում  և առաջինը` պոկում վարժությունում: Ի դեպ, Մարտիրոսյանը ճանաչվեց աշխարհի լավագույն պատանի ծանրորդ: Դրանով ամեն ինչ ասված է: Սիմոնը 16 տարեկան է, հեռանկարային մարզիկ է, իմ նախկին սանը, ԽՍՀՄ երիտասարդների չեմպիոն, 75 կգ քաշային Անդրանիկ Մարտիրոսյանի ազգականն է: Հույս ունենք, որ Սիմոնը կարճ ժամանակամիջոցում կտրուկ կբարելավի իր ցուցանիշները: 2012-ին Եվրոպայի պատանիների առաջնությունում նա 3-րդն էր, իսկ այժմ արդեն շռնդալից հաջողության է հասել: Մեր մարզիկներից 69 կգ քաշային Ժորժ Եղիկյանը մոտ էր մեդալակիր դառնալուն, սակայն բավարարվեց 5-րդ տեղով` 280 (125+155) կգ: Ինչևէ, մեր ընտրանին ընդհանուր թիմային հաշվարկով զբաղեցրեց 8-րդ տեղը: Իսկ դա նշանակում է, որ Հայաստանի 2 ծանրորդ կմասնակցի պատանեկան օլիմպիական խաղերին: Դա առավելագույն թիվն է:

 – Մեր չեմպիոնից բացի, Հայաստանից ուրիշ ո՞վ հանդես կգա այդ ստուգատեսում:

– Կարծում եմ` 85 կգ քաշային Հովհաննես Ավդալյանը, որը, հանդես գալով B խմբում, ի վերջո երկամարտում գրավեց 8-րդ տեղը` 283 (129+154) կգ: Նա Նազիկ Ավդալյանի եղբայրն է: Այդ մարզիկի տարիքը համապատասխանում է, որ իր կարողությունները փորձի պատանեկան օլիմպիական խաղերում: Մեր թիմի` ավելի բարձր արդյունք ցույց տված մյուս անդամները տարիքով մի փոքր նրանից մեծ են և մասնակցելու իրավունք չունեն: Մեր պատանիների մրցելույթները 90 տոկոսով գոհացնում են:

 – Ի՞նչ կասեք Տիրանայում կայացած Եվրոպայի առաջնությունում Հայաստանի ներկայացուցիչների մրցելույթի մասին: Նախ, ընդամենը 3 մարզիկ էր գործուղվել մրցավայր: Հետո էլ մերոնք միայն մեկ փոքր մեդալի տիրացան: Ինչ խոսք, դա բավարար համարվել չի կարող:

– 77 կգ  քաշային Անդրանիկ Կարապետյանը միայն անձնական  քաշի, ավելորդ գրամների պատճառով է երկամարտում զրկվել մեդալից և բավարարվել 4-րդ տեղով` 346 (160+186) կգ: Իսկ պոկում վարժությունում մեր մարզիկը երկրորդ մրցանակակիր է դարձել: Նա 2012-ի համեմատությամբ իր ցուցանիշը բարելավել է 11 կգ-ով: Մեր երկու ծանրքաշայիններից սպասելիքներն ավելի մեծ էին: Բայց պոկում վարժությունում երկուսն էլ բարձրացրին 185 կգ: Հրում վարժությունում Հայկ Հակոբյանը չկարողացավ հաղթահարել պատվիրված ծանրությունը` 210 կգ և 0 ստացավ, իսկ Գոռ Մինասյանը 215 կգ արդյունքով երկամարտում ցույց տվեց 400 կգ և զբաղեցրեց 7-րդ տեղը: Խնդիր կար: Հայկը զինծառայության մեջ է և չկարողացավ այնպես նախապատրաստվել, որ լավագույն արդյունքը ցույց տա: Նրան չէին թույլատրում, որ  ժամանակին միանա հավաքականի մարզվողներին: Ինչ վերաբերում է Մինասյանին, ապա ինքս էլ զարմացած եմ, նա պետք է առնվազն 230 կգ բարձրացներ: Մայիսի 2-ին Հայաստանի հավաքականն ուղևորվելու է Պերու, որպեսզի մասակցի աշխարհի երիտասարդների առաջնությանը: Հույս ունեք, որ Մինասյանն առանց մեդալի չի վերադառնա: Հայաստանից հանդես են գալու 2 ծանրորդ և 1 ծանրորդուհի: Մինասյանից բացի, մեր երկրի պատիվը կպաշտպանեն նաև Անդրանիկ Կարապետյանը և 58 կգ քաշային Իզաբելլա Յայլիյանը:

 – Քանի որ խոսք բացվեց ծանրորդուհիների մասին, ապա նախապես հայտնվել էր, որ Եվրոպայի առաջնությանը պետք է մասնակցի նաև Մելինե Դալուզյանը: Ինչո՞ւ Տիրանայում մարզուհիների պայքարում Հայաստանը ոչ մի ներկայացուցիչ չուներ:

– Մելինեն վնասվածք է ստացել: Նրան ծնկահոդի վիրահատություն է սպասում:

 – Հիմնախնդիրներ շա՞տ կան: Ինչո՞ւ մեր տիտղոսակիր մարզիկներին երկար ժամանակ է` չենք տեսնում խոշորամասշտաբ ստուգատեսներում:

– Խանգարում են վնասվածքները, մարզիկները բուժվում են: Մասնավորապես, գերծանրքաշային Ռուբեն Ալեքսանյանը Գերմանիա է մեկնել, որպեսզի բուժի ուսահոդի վնասվածքը: Հնարավորն արվում է, որ այդ կարգի խնդիրները կարգավորվեն:

 – Իսկ մարզիկները պարբերաբար վարձատրվո՞ւմ են:

– 70 մարզիկ և մարզիչ թոշակ են ստանում: 

– Կարելի՞ է ասել, որ բախտը մեր ծանրորդներից երես է թեքել:

– Միանշանակ: Ինքս սնոտիապաշտ չեմ, բայց 2013-ն ինձ դուր չի գալիս: Փոքր հասակից էլ 13 թիվն իմ սրտով չի եղել: Այնպես որ ցանկալի է, որ ավելի վատ բաներ մեր ծանրորդների հետ առաջիկայում չպատահեն: 

– Գուցե Հայաստանի ծանրամարտի ֆեդերացիայի նախագահի փոփոխությո՞ւնն է այդ ամենի պատճառը:

– Արմեն Շախազիզյանը հնարավորն անում է, որ մեր ծարորդները ֆինանսական որևէ խնդիր չունենան: 

– Պերուի Լիմա քաղաքում կայանալիք աշխարհի երիտասարդական առաջնությունում մեր ծանրորդներից ի՞նչ սպասելիքներ կլինեն:

– Մերոնք դատարկաձեռն չեն վերադառնա: Սակայն այս տարի ծանրորդների մեդալները քիչ կլինեն: Սերնդափոխություն է կատարվում:

Հ.Գ. Խոսակցություններ կան, որ  Հայաստանի 4 ծանրորդ և 3 ծանրորդուհի  բռնվել են արգելված դեղամիջոցներ օգտագործելու հանցանքում: 3 ծանրորդ և 1 ծանրորդուհի կարգը խախտել են 2012-ին Իսրայելի Էյլաթ քաղաքում կայացած Եվրոպայի երիտասարդական առաջնության ժամանակ: 1 մարզիկ և 2 մարզուհի բռնվել են 2013-ին փետրվարին անցկացված ստուգումից հետո: Առաջին փորձաքննության ժամանակ դրական արդյունք է ստացվել Կարապետ Բարսեղյանի, Նաիրա Հարությունյանի, Միքայել Միքայելյանի, Զորիկ Պողոսյանի,  երկրորդ փորձաքննության ժամանակ` Աշոտ Բեկնազյանի, Մարգարիտա Ղազարյանի, Նաիրա Հարությունյանի փորձանմուշներից: Ընդ որում, վերջինս հանցանքում բռնվել է երկու անգամ: Մարզիկ–մարզուհիներին որակազրկում է սպառնում: Եթե այս ամենը հաստատվի, ապա վստահորեն կարելի է ասել, որ 2013-ը մեր երկրի երկաթախաղի վարպետների համար ձախորդ տարի է: Հայաստանի ծանրամարտի ֆեդերացիան էլ առնվազն 150 հազար դոլար պետք է վճարի, որպեզի մերոնց  թույլատրեն միջազգային մրցումների մասնակցել:

Մայիսի 17-19-ը Ավստրիայի մայրաքաղաք Վիեննայում անցկացվելու է մինչև 19 տարեկան հանդբոլիստուհիների Եվրոպայի առաջնության ընտրական մրցաշարը, որին մասնակցելու են Հայաստանի ներկայացուցիչները: Մերոնք ընդգրկված են 5-րդ խմբում և մայիսի 17-ին, 18-ին, 19-ին մրցելու են Ավստրիայի, Հոլանդիայի, Բուլղարիայի ներկայացուցիչների հետ: Առաջին անգամ են այդ տարիքի մեր մարզուհիները կարողությունները փորձելու հին աշխարհամասի առաջնությունում: Վիճակահանությամբ ուժեղ մրցակիցներ են բաժին հասել:

Մեր ընտրանին, որը մարզում են Անահիտ Հարությունյանը և Աստղիկ Գյուրջինյանը, մարզումները սկսել է 2012-ի նոյեմբերից: Ներկայումս թիմը պարապում է Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտի մարզասրահում և «Հայաստան» մարզական միության աթլետիկայի մարզասրահում: Շաբաթական 5 պարապմունք է անցկացվում: Երեք  օր տրամադրվում է տեխնիկատակտիկական պատրաստականությունը բարելավող  մարզումներին, 2 օր էլ ընդհանուր ֆիզիկական պարաստականությունը բարելավող մարզումներ են կազմակերպվում: Առաջիկայում նախատեսվում են նաև ստուգողական հանդիպումներ: Այդ նպատակով մեր երկրի մարզուհիներն ուղևորվելու են Վրաստան և մրցելու են այդ երկրի իրենց հասակակիցների հետ:

«Թիմի կազմում հիմնականում 19 տարեկան խաղացողներ են: Նրանց մեծ մասը նախկինում մեր երկրի տարբեր տարիքային խմբերի հավաքականների կազմերում միջազգային ստուգատեսների է մասնակցել: Հայաստանից 15 մարզուհի է նախապատրաստվում: 3 մարզուհի կմիանա Ֆրանսիայից: Հավաքականն ունի դարպասապահի խնդիր: Թիմի հիմնական դարպասապահ Անուշ Բիլյանը վնասվածք է ստացել և վիրահատվել: Նոր դարպասապահը խաղային փորձի պակաս ունի: Ֆրանսիայից մեզ է միանալու մեր հայրենակից դարպասապահ, սակայն գործում այդ մարզուհուն երկար ժամանակ չենք տեսել: Նա խաղացել է Հայաստանի  մինչև 17 տարեկան մարզուհիների հավաքականում: Մեր թիմն ամբողջական կազմով մրցավայրում կհավաքվի: Հույս ունեմ, որ Հայաստանի հավաքականը պատվով դուրս կգա փորձությունից»,- ասաց Գյուրջինյանը:

Մարզիչը տեղեկացրեց, որ թիմի միջին հասակը 1մ 70 սմ է, իսկ դա լավ ցուցանիշ է: Հավաքականը պարապելու խնդիր չունի, մարզագույքով ապահովված է: Մինչև եվրոպական ստուգատեսն անցկացվելու է նաև այս տարիքի հանդբոլիստուհիների առաջնությունը, որից հետո էլ կորոշվի հավաքականի վերջնական կազմը:

Ռուսաստանի Դաշնությունում` Թաթարստանի մայրաքաղաք Կազանում հուլիսի 6-17-ը կանցկացվի Համաշխարհային 27-րդ ունիվերսիադան: Անկախացումից հետո Հայաստանի ներկայացուցիչները 11-րդ անգամ առանձին հավաքականով կմասնակցեն համալիր ստուգատեսին, որը մասշտաբով օլիմպիական խաղերից հետո երկրորդն է աշխարհում:

Երկու տարի առաջ Չինաստանի Շենժեն քաղաքում կազմակերպված խաղերում մերոնք տիրացել են մեկական ոսկե և բրոնզե պարգևների: Այս անգամ մեր երկրի ներկայացուցիչների մեդալներ նվաճելու  հնարավորություններն ավելի  մեծ են համարվում: Այդ մասին ահա թե ինչ ասաց Հայաստանի ուսանողական մարզական ֆեդերացիայի փոխնախագահ, «Հայաստան» մարզական միության նախագահ Ռազմիկ Ստեփանյանը:

– Այս Ունիվերսիադան նախորդներից տարբերվում է նրանով, որ մի շարք նոր մարզաձևերի ներկայացուցիչներ են նշելու իրենց նորամուտը: Բանն այն է, որ կազմակերպիչներին իրավունք է վերապահվում խաղերի ծրագրում,  ըստ հայեցողության, մարզաձևեր մտցնել, այդ թվում նաև` նոր: Ռուսաստանի ներկայացուցիչներն առաջարկել են, որ խաղերի ծրագրում  ընդգրկվեն ազատ և հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտը, ծանրամարտը, շախմատը, սամբոն, բռնցքամարտը, նաև գոտիներով ըմբշամարտը: Խոսակցություն կա, որ կավելանա նաև  կուրեշը: Առաջինը մրցավայրում` Թաթարստանում,  տարածում ունեցող մարզաձև է, իսկ երկրորդն ազգային ըմբշամարտի մրցաձև է: Վերջինի մրցաշարն անցկացվելու է Ըմբշամարտի միջազգային ֆեդերացիայի հովանու ներքո:

Թվարկված մարզաձևերի մեծ մասը Հայաստանում մասսայականություն է վայելում, ունենք բարձրակարգ մարզիկներ: Այնպես որ մերոնց մեդալների տիրանալու հնարավորություններն ավելանալու են: Խոսքը վերաբերում է ազատ և հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտին, ծանրամարտին, սամբոյին: Չի բացառվում, որ հաջողությունն ուղեկից լինի նաև մեր բռնցքամարտիկներին: Բանն այն է, որ վերջին շրջանում մերոնք վստահ են հանդես  գալիս երիտասարդների Եվրոպայի և աշխարհի առաջնություններում: Բացի նշված մարզաձևերից, Հայաստանի ներկայացուցիչները կարողությունները կփորձեն նաև լողի, աթլետիկայի մրցումներում: Այս երկու մարզաձևերի ներկայացուցիչները ստուգատեսում հանդես կգան հովանավորների աջակցությամբ: Բանն այն է, որ ֆինանսները սուղ են և պետական բյուջեից հատկացված միջոցներով հնարավոր չէ շատ մարզիկների գործուղել Կազան: Խաղերին կմասնակցեն երկուական լողորդ և աթլետ: Գոտիներով ըմբշամարտի և կուրեշի ներկայացուցիչներին, ամենայն հավանականությամբ, կաջակցեն այդ մարզաձևերի միջազգային ֆեդերացիաների ներկայացուցիչները և կստանձնեն մասնակիցների բոլոր ծախսերը:

 – Ծանո՞թ եք ազգային ըմբշամարտի այդ երկու մրցաձևերին:

– Հեռուստատեսությամբ դիտել եմ կուրեշի մրցամարտեր: Դա սամբոյի  և ձյուդոյի հետ ընդհանրություններ ունեցող մրցաձև է: Այնպես որ մերոնք կարող են մասնակցել: Ինչ վերաբերում է գոտիներով ըմբշամարտին, ապա մարզիկները միայն կարող են մրցակցի գոտուց բռնած հնարք կատարել: Դա էլ  մեծ բարդություն չի ներկայացնում: Այդուհանդերձ, որոշակի պատրաստականություն, մրցափորձ է անհրաժեշտ: Այդ է պատճառը, որ այս մրցաձևերում մերոնցից բարձր արդյունքներ չենք ակնկալում:

 – Խաղերի ծրագից ինչո՞ւ է հանվել թհեքվանդոն: Այս մարզաձևում, որպես կանոն, Հայաստանի ներկայացուցիչները նախկին խաղերում միշտ էլ հաջող են հանդես եկել և մեդալների արժանացել:

– Չինաստանում կազմակերպված խաղերի ծրագրում թհեքվանդոն կար: Հաջորդ խաղերը կայանալու են Կորեայում: Կարելի է չկասկածել, որ կազմակերպիչները կրկին այն կընդգրկեն խաղերի ծրագրում: Ուսանողական մարզական ֆեդերացիան պարտադիր Ունիվերսիադայի ծրագրում ընդգրկում է խաղային մարզաձևեր: Իսկ ընդհանուր հաշվով  ուսանող մարզիկները կմրցեն  29 մարզաձևում:

 – Մեր շախմատիստների մասին ոչինչ չասացիք:

– Շախմատի կանանց և տղամարդկանց մրցաշարեր են անցկացվելու: Լինելու է անհատական և թիմային պայքար: Դրան մասնակցելու համար պետք է հայտավորենք երկու մարզուհու և մեկ մարզիկի կամ երկու մարզիկի և մեկ մարզուհու: Երեք մասնակից ունենալու դեպքում պետք է պարտադիր մեկ մրցավարի հայտավորենք: Վերջինիս համար շուրջ 650 հազար դրամ է անհրաժեշտ ծախսել: Եվ քանի որ բարձրակարգ շախմատիստուհի չունենք, թիմային պայքարում լուրջ հավակնություններ չենք կարող ունենալ: Այդ է պատճառը, որ մեր երկիրն անհատական մրցաշարում կներկայացնեն գրոսմայստերներ Զավեն Անդրեասյանը և Ռոբերտ Հովհաննիսյանը: Հույս ունենք, որ մեր շախմատիստներին բախտը կժպտա:

 – Նախկինում Հայաստանի ներկայացուցիչները պարբերաբար հանդես են եկել խաղերի սեղանի թենիսի մրցաշարում: Ինչո՞ւ Կազանում մեր երկրից սեղանի թենիսիստներ չեն լինելու:

– Սեղանի թենիսը նույնպես խաղերի ծրագրում պարտադիր մարզաձև է: Բայց ներկայումս Հայաստանի ուսանող սեղանի թենիսիստների մակարդակը բարձր չէ: Ֆինանսներն էլ այնքան շատ չեն, որ, մարզաձևի զարգացման համար սեղանի թենիսիստերի էլ ընդգրկենք պատվիրակության կազմում:

 – Մի՞թե ֆինանսական առումով վիճակն այդքան անհուսալի է:

– Պատճառն ավիատոմսերի գնի կտրուկ բարձրացումն է: Բացի այդ, բավականին մեծացել են գիշերավարձի և սննդի գները: Փաստորեն ծախսերն ավելացել են: Մասնավորապես, եթե նախորդ խաղերի ժամանակ մեկ մասնակցի ծախսը 40 դոլար էր, ապա այժմ պահանջվում է 45 եվրո: Ավելին, աճել է  մասնակցության  վճարը: Այդ առաջարկները կատարել են կազմակերպիչները, և Ուսանողական մարզական միջազգային ֆեդերացիայի ղեկավարությունն ընդառաջել է, հավանություն է տվել: Հաշվի է առնվել այն հանգամանքը, որ կազմակերպիչները մեծ ծախսեր են կատարում, և գների տարբերությունն էլ դրանով է պայմանավորված:

 – Իսկ Հայաստանի պատվիրակության ծախսերն ո՞վ է հոգալու:

– Հայաստանի կրթության և գիտության նախարարությունը 23 մլն դրամ է հատկացնելու: Դա չի բավարարում, որ որոշ մարզաձևերում լրիվ կազմերով թիմեր մրցասպարեզ հանենք: Հայաստանի ըմբշամարտի և բռնցքամարտի ֆեդերացիաները լրացուցիչ տեղեր են պահանջել և մարզիկների են ցանկանում հայտավորել: Նախատեսել էինք հունահռոմեական և ազատ ոճի ըմբիշների 3-ական մարզիկների մասնակցություն` մեկական մարզչով: Սակայն այդ մրցաձևերում լրիվ թիմեր ենք ունենալու, ընդհանուր հաշվով` 14 մարզիկ: Կարծում ենք, որ աշխարհի առաջնությանը նախապատրաստվելու, կարևոր փորձությունից առաջ ուժերը ստուգելու համար դա ամենալավ ստուգատեսն է: Հայաստանի բռնցքամարտի ֆեդերացիան էլ, բացի մեկ մարզչից և երկու մարզիկից, պատրաստվում է լրացուցիչ հայտավորել ևս երկու բռնցքամարտիկի: Նրանք էլ խաղերին կմասնակցեն իրենց միջոցների հաշվին: Նաև 6 ծանրորդ, 4 սամբիստ և 1 սամբիստուհի, 3 ձյուդոյիստ կուղևորվեն մրցավայր: Հայաստանի պատվիրակության կազմում ընդհանուր հաշվով լինելու 50-55 մարդ:

 – Ինչպե՞ս է ընթանում նախապատրաստությունը:

– Հայաստանի բոլոր մարզական ֆեդերացիաների հետ սերտ կապ ենք պահպանում: Ամենօրյա փոխհամագործակցված աշխատանք է կատարվում: Թիմերի թեկնածուների անունները հայտնի են: Համապատասխան նախապատրաստական ծրագրով մարզիկները պարապում են, ուսումնամարզական հավաքների են մասնակցում: Պետության հատկացված միջոցներով պետք է ձեռք բերվի շքերթային մարզահագուստ: Մարզիկներն ապահովված են մասնագիտական մարզազգեստով: Իսկ ահա ճանապարհածախսի, գիշերելու, սնվելու հարցերը պետք է լուծվեն: Նախատեսել ենք, որ Հայաստանի պատվիրակությունը երկու խմբով  կուղևորվի Կազան: Առաջին խումբը մրցավայր կհասնի հուլիսի 4-ին: Մարզաձևեր կան, որոնց դեպքում մեր երկրի ներկայացուցիչները պայքարի մեջ են մտնելու հուլիսի 6-7-ը:

 – Հայտնի է, որ ի պաշտոնե Հայաստանի ուսանողական մարզական ֆեդերացիայի նախագահը ՀՀ ԿԳ նախարարն է: Այդ գերատեսչության ղեկավարի, Հայաստանի այլ պաշտոնյաների այցը Կազան ակնկալվո՞ւմ է:

– Հրավիրվելու են մասնակից երկրների կառավարությունների ղեկավարները: Մասնավորապես, Չինաստանում կազմակերպված նախորդ խաղերի բացմանը հրավիրված էր Հայաստանի վարչապետը, սակայն մասնակցեց փոխվարչապետ  Արմեն Գևորգյանը: Հավաքականը ոգևորվում է, երբ պետության ղեկավարներ են մասնակցում: Նախնական տվյալներով` խաղերին պետք է ներկա գտնվի ՀՀ ԿԳ նախարարը:

 – Որևէ խնդիր կարո՞ղ է առաջանալ:

– Խաղերին կարող են մասնակցել բուհերի 17-28 տարեկան ուսանողները, կամ   նրանք, ովքեր մեկ տարի է, ինչ ավարտել են ուսումը: Դժվարությունն այն է, որ բանակում ծառայողներ ունենք: Բայց նախորդ խաղերի ժամանակ 3 այդպիսի մարզիկների ՀՀ ՊՆ  նախարարությունն ընդառաջեց, և նրանք մասնակցեցին:  Այս անգամ էլ 3-4 այդպիսի մարզիկներ ունենք:

 – Հայաստանի սպորտի նախարարությունը, Հայաստանի ազգային օլիմպիական կոմիտեն զբաղվո՞ւմ են խաղերին մարզիկների նախապատրաստության հարցերով:

– Աշխատանքը հիմնականում տարբեր մարզաձևերի ֆեդերացիաների հետ է: Վերջիներս, նաև մենք կապ ունենք սպորտի նախարարության, ՀԱՕԿ-ի հետ: Այնպես որ ամեն ինչ միասնական ուժերով է կատարվում:

 – Խոսվում է, որ Կազանում կայանալիք խաղերը բոլոր առումներով աննախադեպ են լինելու:

– 2012-ի սեպտեմբերին Կազանում անցկացվեց Ուսանողական մարզական ֆեդերացիայի նստաշրջանը, խորհրդակցություն հրավիրվեց, որին մասնակցել եմ նաև ես: Ծանոթացանք մարզաբազաներին, հսկայական աշխատանք է կատարվել: Ամեն ինչ արդեն պատրաստ է:

Ձորաղբյուրի ամառանոցների տերերը հիմնականում Երևանի բնակիչներն են, սակայն մայրաքաղաքից  ոչ հեռու գտնվող այդ  տարածք երկար ժամանակ է` չի հասնում ոչ մի փոխադրամիջոց: Դա բարդություններ է առաջացնում, քանի որ ամառանոցներում շուրջտարին բնակվողներ կան: Ընտանիքներ են ապրում, որոնց անդամներն ամեն օր մայրաքաղաք աշխատանքի են ուղևորվում, սովորողներն էլ տարբեր ուսումնական հաստատություններ են հաճախում: Եթե հաշվի առնենք այն հանգամանքը, որ այդ տարածքում չկան առևտրի, սպասարկման օբյեկտներ, ապա պարզ կդառնա, որ մարդկանց կապը 7-8 կմ հեռու գտվող մայրաքաղաքի հետ պարզապես կենսական անհրաժեշտություն է: Ընդ որում,  գարնանից մինչև խոր աշուն հասարակության հոսքն  ամառանոցներ բազմապատկվում է:

Խնդիրն այն է, թե ինչպես գնալ-գալ, եթե անձնական ավտոմեքենա չունես, իսկ հասարակական փոխադրամիջոց չի աշխատում: Սա է, որ մարդկանց վրդովմունքն է առաջացրել:

Ի դեպ, 2012-ին Նորքի 2-րդ զանգվածի շուկայի կանգառից, առավոտյան ժամը 8-ից սկսած մինչև ժամը 19-ը, երթուղային էր բարձրանում ամառանոցներ և հետ վերադառնում. այն հասնում էր մինչև ամառանոցների վերջնամասի բարձունք և շրջադարձ կատարում: «Կանեցը» հարմար է այն առումով, որ Ձորաղբյուրի ամառանոցների բոլոր վայրերից դժվար չէ մոտենալ վերջին կանգառին և օգտվել փոխադրամիջոցից: Մարդիկ հարմարվել էին, և քանի որ միակ միկրոավտոբուսը հստակ գրաֆիկով էր աշխատում, ոչ մի խնդիր չէր առաջանում: Սպասարկում էր «ծիծակ» համարով` 111ա երթուղայինը:

Բայց 2013-ի սկզբից Ձորաղբյուրի ամառանոցներում բնակվողները հասարակական փոխադրամիջոց չունեն: Երթուղին սպասարկող «Գազելը» երկար ժամանակ է` չկա: Փոխարինող, որևէ այլ ավտոմեքենա այդ երթուղում չի աշխատում:

Եվ քանի որ Ձորաղբյուրի մի քանի հազար ամառանոցներն ինքնուրույն համայնքի կարգավիճակ չունեն, բնակիչները ստիպված նախաձեռնող խումբ են ստեղծել և առաջացած իրավիճակի մասին ահազանգել են տարբեր կառույցների` ՀՀ Ազգային ժողովից, ՀՀ կառավարությունից,  ՀՀ տրանսպորտի և կապի նախարարությունից սկսած մինչև Երևանի քաղաքապետարան: Սակայն ոչ մեկը չի հետաքրքրվում, գործն էլ տեղից առաջ չի շարժվում: Ճշմարտության դեմ չմեղանչելու համար հայտնենք, որ արձագանքել է միայն Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանը:

Ի դեպ, նախկինում` մինչև 2012-ը, Երևան-Ձորաղբյուրի ամառանոցներ երթուղու սպասարկման հարցով զբաղվում էին Կոտայքի ներկայացուցիչները` Աբովյանի ղեկավարությունը: Եվ ահա մի տարի է, ինչ այդ գործի պատասխանատվությունը ստանձնել է Երևանի քաղաքապետարանը:

Վերջինիս ղեկավարությանը դիմելով` նախաձեռնող խմբի անդամները հույսեր էին փայփայում, որ ըմբռնում կդրսևորվի, և թեկուզ մեկ միկրոավտոբուս կառանձնացվի, որպեսզի այն սպասարկի Ձորաղբյուրի ամառանոցների ներկայացուցիչներին:

Եվ ահա, ստացվել է Երևանի քաղաքապետի պատասխանը, որն ուրախացնելու առիթ չի տալիս:

Բանն այն է, որ խորհուրդ է տրվում օգտվել վաղուց ի վեր գոյություն ունեցող թիվ 43 երթուղին սպասարկող «ՊԱԶ» մակնիշի ավտոբուսներից: Ի դեպ, նույն վայրով են անցնում նաև  «0» երթուղու միկրոավտոբուսները: Մինչդեռ ամառանոցաբնակների համար դժվար է մի քանի կիլոմետր կտրել-անցնել, որպեսզի գյուղից կամ ճանապարհից այդ փոխադրամիջոցներից օգտվեն: Ընդ որում,  թիվ 43 երթուղու դարն ապրած ավտոմեքենաները հսկայական շրջան են կատարում և անցնում Զեյթուն թաղամասով, Կոմիտաս փողոցով, Երևանի կենտրոնով: Եվ վարորդներն էլ, մեղմ ասած, անբարեխիղճ են աշխատում, և  հաճախ պարզ էլ չէ` երթուղում որևէ ամտոմեքենա կա՞, թե՞ ոչ: Այդ երթուղու վարորդները չեն էլ թաքցնում,  որ գրաֆիկով` որոշակի պարբերականությամբ աշխատելու մտադրություն չունեն. ձեռնտու չէ:

Ընդհանրապես, նրանց աշխատանքն էլ ամառանոցերի բնակիչների համար անիմաստ է, քանի որ «պազիկներն» ամառանոցներ չեն մտնում: Թերևս պատճառն այն է, որ շահագործվող ավտոմեքենաներն իրենց տեխնիկական հնարավորություններով ի վիճակի չեն հաղթահարելու ամառանոցների բարձունքը:

Այժմ նախաձեռնող խմբի անդամները երկմտանքի մեջ են: Եթե Երևանի քաղաքապետարանը հարցի լուծման իրատեսական տարբերակ չունի, ապա հրամայական պահանջ է առաջանում, որ դիմեն երթուղին կրկին Աբովյանի ներկայացուցիչների սպասարկմանը հանձնելու համար: Պարզապես հարցը  քաղաքականացնելու ցանկություն չկա, առավել ևս, որ առջևում Երևանի ավագանու ընտրություններ են:

Գաղտնիք չէ, որ Կոտայքի մարզում ԲՀԿ-ն և այդ կազմակերպության առաջնորդ Գագիկ Ծառուկյանը մեծ լծակներ ունեն: Իսկ վերջինս, հանուն վարկանիշի և Երևանի ավագանու ընտրություններում ակնկալիքների, ամենայն հավանականությամբ, պատրաստ կլինի երթուղուց օգտվողներին նույնիսկ փոխադրավճարից ազատել: Մինչդեռ ամառանոցների բնակիչներն այդպիսի նվեր չեն ուզում: Խնդիրն այն է, որ պարզապես եղած գծում նաև սպասարկող լինի: Եթե բացահայտվի, որ  Երևանի քաղաքապետարանի համար հարցն անլուծելի է, ապա միայն այդ ժամանակ բնակիչները ստիպված կլինեն այլընտրանքային տարբերակների օգնությամբ հասնել խնդրի կարգավորմանը: Կասկած չկա, որ դա նախընտրական  մրցապայքարում կարող է սասանել ՀՀԿ-ն ներկայացնող Երևանի քաղաքապետարանի ղեկավարության հեղինակությունը: