Մարտի 9-ը Տավուշի մարզի Վերին Կարմիրաղբյուր գյուղի բնակիչ Արսեն Խոջոյանի ծննդյան օրն է, այսօր նա կդառնա 23 տարեկան: Հիշեցնենք, որ Արսեն Խոջոյանը մարտի 6-ին հատել է Ադրբեջանի հետ սահմանը և գերավարվել: Նա ավելի վաղ Ադրբեջանում գերեվարված 77-ամյա Մամիկոն Խոջոյանի ազգականն է:

Արսենը բազմանդամ ընտանիքի անդրանիկ զավակն է, յոթ երեխաներից ավագը: Նա ունի երեք եղբայր և երեք քույր: Ի դեպ, Արսենի ավա քույրը` 13-ամյա Անի Խոջոյանն ունի առողջական լուրջ խնդիրներ, նոր է դուրս գրվել հիվանդանոցից, և գտնվում է բժիշկների խիստ հսկողության տակ: Ընտանիքը գտնվում է սոցիալական ծանր վիճակում: Արսենը սահմանը հատել է գյուղին պատկանող խաղողի այգիների մոտով, այդ հատվածը Մաֆլար են անվանում, որտեղ Խոջոյանները նաև իրենց անասուններն են պահում:

Գյուղացիների խոսքով, Արսենը գյուղից Մաֆլար է գնացել, որպեսզի փոխարինի անասնապահ հորը: Մի քանի անգամ զագնել, խոսել է, հարցուփորձ արել քույրերից, հետո տղայի բջջայինն անհասանելի է դարձել: Արդեն երեկոյան ծնողները հեռուստացույցով լսել են որդու գերեվարման մասին լուրը:

Անկախ

ԿԳ նախարար Արմեն Աշոտյանն իր ֆեյսբուքյան էջի միջոցով շնորհավորական ուղերձ է հղել կանանց տոնի առթիվ.

“Շնորհավորում եմ բոլոր կանանց` մայրերին, քույրերին, աղջիկներին, կրթության ոլորտի գործընկերներիս և ուսանողուհիներին, Կանանց միջազգային օրվա` Մարտի 8-ի կապակցությամբ:
Կրթության և գիտության ոլորտում աշխատող սիրելի կանայք` դաստիարակ և ուսուցչուհի, դասախոս և գիտնական, այս տոնը լավագույն առիթներից է, որպեսզի մեր սրտի խոսքն ուղղենք ձեզ` առանձնակի գնահատանքով ու խոնարհումով:
Դուք սիրով ու մեծ նվիրումով եք կատարում ձեզ վստահված անչափ լուրջ և պատասխանատու մի աշխատանք, որով պայմանավորված է մեր երկրի ապագան ու վաղվա օրը:
Ձեր գիտելիքն ու վարպետությունը, մասնագիտական ունակությունն ու կենսափորձը, ինչպես նաև հոգատարությունը խիստ անհրաժեշտ են կրթության ոլորտում իրականացվող բարեփոխումների ընթացքն ու արդյունավետությունն ապահովելու համար:
Սիրելի՛ կանայք, շնորհավորում եմ ձեզ հիշարժան և գեղեցիկ գարնանային այս տոնի կապակցությամբ, մաղթում՝ առողջություն, անսահման սեր, կանացի հմայք, երջանկություն, ժպիտ և ուրախություն”:

Անկախ

Մարտի 8-ը կապում են ֆեմինիստների շարժման, Ռոզա Լյուքսեմբուրգի և Կլարա Ցետկինի անունների հետ: Սակայն, պարզվում է, այս «տոնն» ավելի հին արմատներ ունի:
Բայց նախ այն մասին, թե երբվանից և ինչպես Մարտի 8-ը դարձավ կանանց միջազգային տոն: Մարտի 8-ի «տոնը» հորինվեց ֆեմինիստ Կլարա Ցետկինի կողմից 1910 թ. և հաջորդ տարի Կին սոցիալիստների եվրոպական կոնֆերանսում հաստատվեց որպես Կանանց միջազգային տոն:
Սակայն ինչո՞ւ հենց մարտի 8-ը: Առհասարակ, ոմանք տոնը կապում են գարնանամուտի հետ, սակայն այդ դեպքում ավելի տրամաբանական կլիներ տոնը նշել մարտի 22-ին: Մարտի 8-ի խորհրդի մասին նրա կնքահայրերը ոչինչ չեն ավանդել: Չեն ավանդել որովհետև նրա մեջ սև խորհուրդ է թաքնված:
Տոնի արմատները գալիս են հազարամյակների խորքից: Այն հուդայական տոն է, որ կոչվում է Փուրիմ և նվիրված է Պարսկաստանի` ազգությամբ հրեա թագուհի Էսթերին: Փուրիմ տոնը հրեաները նշում են գարնանամուտին: Չնայած այն որևէ առնչություն չունի գարնանային գիշերահավասարի հետ: Իրենք` հրեաները, առաջնորդվում են լուսնային օրացույցով: Հետևաբար, հրեական ազգային տոները նույպես շարժական էին: Քանի որ կանանց միջազգային տոնը Եվրոպայում շարժական օրացույցով նշել չէր կարելի, նրա ջատագովներն ուղղակի միտք հղացան այն տոնել մարտի 8-ին:
Առհասարակ Փուրիմն առանձնահատուկ է նրանով, որ համաձայն «Հրեական հանրագիտարանի»` կրոնական տոն չէ, կապված չէ որևէ աստվածության կամ տաճարի հետ: Տոնի ակունքները հետևյալն են:
Հրեաների բաբելոնյան գերությունն ավարտվեց, երբ մ.թ.ա. V դարում պարսիկները գրավեցին Բաբելոնը: Հրեաներին ազատություն տրվեց վերադառնալու Պաղեստին: Սակայն Ավետյաց երկիր վերադարձողների թվաքանակը չնչին էր: Թափառական կյանքի սովոր ժողովուրդը չէր ցանկանում այլևս լքել «գերության» քաղաքն ու հաստատվել ամայի ու անապատային Պաղեստինում: Հրեաները բաբելոնյան գերության ընթացքում հիմնավորվել էին Միջագետքում: Նրանք իրենց ձեռքն էին վերցրել առևտուրը, տնտեսության շատ ճյուղեր, խարդավանքով և բազում միջոցներով իրենց մարդկանց էին տեղավորել պետական ապարատներում, մի խոսքով` ամենևին էլ ստրուկի կամ գերվածի կարգավիճակում չէին: Հրեական կապիտալն անգամ ճնշում ու խանգարում էր պարսիկներին, որոնք իրենց նվաճումներին, բնականաբար, ցանկանում էին նյութական արտահայտություն տալ, սակայն ամենուր իշխող հրեականությունը լուրջ խոչընդոտ էր: Այս ամենը, բնականաբար, չէին կարող հանդուրժել պարսիկ մեծատոհմիկները և ռազմական ավագանին: Եվ ահա պարսկական ազնվականությունը բողոքում է Քսերքսես արքային և պահանջում արտաքսել հրեաներին Պարսկաստանից և մասնավորապես` Բաբելոնից:

Շարունակությունը կարդացեք` հետևելով հղմանը

Հարգելի Հայրենակից,

Մենք բնավ ցանկություն չունենք մարդկանց ապակողմնորոշելու: Եթե Դուք հավատում եք, որ Ձեր այսօրվա գումարները 23-45 տարի հետո թոշակի տեսքով կվերադարձվեն Ձեզ, ապա համարեք, որ Դուք ճիշտ եք վարվել ֆոնդ ընտրելիս: Մենք նախընտրում ենք ինքնուրույն տնօրինել մեր միջոցները՝ թույլ չտալով որևէ ոտնձգություն մեր սեփականության նկատմամբ, և ոչ ոք չի կարող մեզ համոզել հակառակը: Սակայն եթե դուք հոգու խորքում Ձեզ խաբված կամ վիրավորված եք զգում, որ անկարողությունից պարտադրված եք ընտրել այդ Ֆոնդը, և ելքեր եք որոնում այդ ֆոնդերից հրաժարվելու համար, ապա այս Կոչը Ձեզ է ուղղված:

Ցավոք, այս պահին, ֆոնդից հրաժարվելու մեխանիզմներ օրենքում չկան, և դա նաև այն պատճառներից մեկն է, որ մենք պայքարում ենք այդ թերի օրենքի դեմ:Եթե Դուք չունեք հիմքեր, որ Ձեզ խաբել են կամ ստիպել են ֆոնդ ընտրել, ցավում ենք, բայց այս պահի դրությամբ և օրենքի այսպիսի խմբագրությամբ Դուք չեք կարողանալու դուրս գալ այդ համակարգից: Սակայն մենք հավատում ենք մեր գործադրած ջանքերին, որ հասնելու ենք նրան, որ կուտակային կենսաթոշակի պարտադիր բաղադրիչն ուժը կորցրած ճանաչվի, որից հետո մենք բարձրացնելու ենք այն աշխատողների խնդիրները, ովքեր անտեղյակ լինելով կամ աշխատանքը կորցնելու վտանգից դրդված կամ արտաքին ճնշման ու ազդեցության տակ հարկադրված են եղել ընտրել ֆոնդի կառավարիչ, որի արդյունքում էլ իրենց աշխատավարձերից կատարվել են պարտադիր վճարումը:

Մեզ և Ձեզ մաղթում ենք հաղթանակ այս դժվարին պայքարում: Ոչ ոք չի խոստացել, որ այն դյուրին է տրվելու:

Այժմ, երբ Ձեզ խաբված եք զգում, մի՛ հուսահատվեք, հավատացե՛ք, որ հիմա առավել ևս արժի պայքարել այդ անօրեն «օրենքի» դեմ: Միացեք պայքարին ու ներգրավեք որքան հնարավոր է շատ մարդկանց:

Սպասում ենք Ձեզ և Ձեր բոլոր ընկերներին մեր հետագա հավաքներին և ակցիաներին` կոչ անելով չհուսահատվել և պայքարել մինչև հաղթական ավարտ:

Հարգանքներով`

«Դ!ԵՄ ԵՄ» Թիմ

Անկախ

Կանանց միջազգային օրվա՝ մարտի 8-ի նախօրեին գեղեցիկ անակնկալ է մատուցվել Արաբկիր վարչական շրջանում բնակվող 100 և ավելի տարեկան բոլոր կանանց: Վարչական շրջանի ղեկավարի աշխատակազմի աշխատակիցներն այցելել ու նրանց, ծաղիկների ու նվերների հետ, փոխանցել են Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանի և վարչական շրջանի ղեկավար Հրայր Անտոնյանի շնորհավորանքներն ու բարեմաղթանքները:

Երևանի քաղաքապետարանի տեղեկատվության

և հասարակայնության հետ կապերի վարչություն

 Անկախ

Սիրելի կանայք,

Ջերմորեն շնորհավորում եմ ձեզ Կանանց միջազգային օրվա՝ Մարտի 8-ի կապակցությամբ:

Մեր ժողովրդի դարավոր պատմության վճռորոշ բոլոր պահերին դուք ձեր անուրանալի ներդրումն եք ունեցել մեր բոլոր հաղթանակների ու մեր պետության  կայացման գործում։ Այսօր էլ նույն անմնացորդ նվիրումով շարունակում եք ձեր ավանդը բերել մեր երկիրի ու մեր սիրելի մայրաքաղաքի շենացմանը:

Ձեր անսպառ լավատեսությամբ, բարությամբ ու անհատնում համբերությամբ, դժվարությունները դիմակայելու անբացատրելի կարողությամբ, ընտանիքին ձեր անմնացորդ  նվիրումով դուք, սիրելի կանայք, ամբողջացնում եք հայ կնոջ կերպարը, ինչի համար արժանի եք ամենաբարձր գնահատանքի:

Ու քանի որ ձեր տոնը համընկնում է բնության զարթոնքի հետ, մաղթում եմ, որ ձեր կյանքի յուրաքանչյուր օրը առլեցուն լինի գարնան բույրով, արևով, ուրախ ու բարձր տրամադրությամբ:

Քաջառողջություն, անսահման երջանկություն  ու հաջողություններ ձեզ, սիրելի՛ կանայք, մայրեր, քույրեր ու աղջիկներ:

ՏԱՐՈՆ  ՄԱՐԳԱՐՅԱՆ

Երևանի քաղաքապետ

Մարտի 8-ին, ժամը 03.24-ին ահազանգ է ստացվել, որ հրդեհ է բռնկվել Երևանի Ռուբինյանց փողոցի թիվ 33 հասցեում գտնվող «ՍՎԱ» հյուրանոցում:

Հունիսի 27-28-ը ՀՀ ԱԻՆ Ճգնաժամային կառավարման կենտրոնում ահազանգեր են ստացվել հանրապետության տարբեր հատվածների խոտածածկ տարածքներում բռնկված հրդեհների վերաբերյալ:

Երևանի քաղաքապետարանի տեղեկատվության և հասարակայնության հետ կապերի վարչությունից Անկախին հայտնեցին, որ

Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանի հանձնարարությամբ՝ աշխատակազմի քաղաքաշինության և հողի վերահսկողության վարչության աշխատակիցների կողմից ապամոնտաժվում է Ազատության հրապարակին հարակից կանաչ գոտում նախաձեռնված ինքնակամ կառույցը: Ապօրինի շինարարություն նախաձեռնելու փաստով, «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքի համապատասխան դրույթներով, կազմվել է արձանագրություն: Հանձնարարվել է նաև տարածքը բերել նախկին տեսքի:

 Անկախ

Ներկայումս եղանակային փոփոխությունները լրջորեն ազդում են մոլորակի բուսական, կենդանական աշխարհի և մարդ էակի կեսագործունեության վրա և այն այնքան ցայտուն է արտահայտվում, որ անհանգստացնում է հասարակայնությանը, ստիպում մտահոգվել, փնտրել ու բացահայտել այդ փոփոխությունների պատճառները և մշակել միջոցառումներ կանխելու հետագա սրացումները:

ՙՙԵղանակային փոփոխությունները էապես խաթարում և  ներազդում են մարդու օրգանիզմի կենսագործունեության, առողջական վիճակի, հոգեկան աշխարհի, մտահաղացումների ու արտադրական գործունության վրա: Հասարակությունը դարձել է ավելի դաժան, շահամոլ, չարացած, հոգեկան անհավասարակշռված ու անհանդուրժողական,- archive2.ankakh.com-ի հետ զրույցում նշեց էկոլոգ  Սոնա Մարտիրոսյանը:

Այդ փոփոխությունները լուրջ ներգործություն  են ունեցել բնական երևույթների օրինաչափ ընթացքի և մարդու արտադրական գործունեության վրա, այն առանձնապես ցայտուն է արտահայտվել  երկրագործության  մշակույթի վարման գործընթացների վրա: Ջերմաստիճանի բարձրացումը, մթնոլորտային տեղումների պակասելը, ուժեղ քամիները, կարկտահարություններն ու հաճախակի դարձած երկրաշարժերը ստիպում են փոխել երկրագործության  վարվող համակարգը, մշակույթը, այդ փոփոխությունները բացասական ազդեցություն են ունենում  մշակաբույսերի բերքատվության, գյուղատնտեսական կենդանիների մթերատվության վրա, որը կհանգեցնի մարդու համար սննդամթերքների պակասեցմանը, որը կտանի հասարակության մի հատվածի թերսնման, որն իր հետ կբերի մարդկանց առողջական վիճակի վատացման և հասարակական հարաբերությունների սրման:

Սոնա Մարտիրոսյանի համոզմամբ  վերջին  տարիներին օրինաչափ է դարձել  աշնանացան հացաբույսերի  ցանքատարածությունների երկրորդ ջուրը` մինչ ձմռան գալը, որը հետևանք է տեղումների պակասի, բարձր ջերմաստիճանի և ձմռան անձյունածածկ ու տաք եղանակի, մի բան, որը երբեք չի եղել անցած  հարյուրամյակում`  մինչև 80-ական թվականները:

Անժելա ՇԱՀՈՒՄՅԱՆ

Անկախ

           Կանանց միջազգային օրվան ընդառաջ մենք ընդգծում ենք կանանց և աղջիկների համար իրավունքների ու հնարավորությունների հավասարության հասնելու կարևորությունը ոչ սոսկ այն պատճառով, որ դա արդարության և մարդու հիմնարար իրավունքների հարց է, այլ քանի որ դրանից է կախված առաջընթացը բազմաթիվ այլ ոլորտներում:

            Գենդերային հավասարության ավելի բարձր մակարդակ ունեցող երկրներում տնտեսական աճն ավելի մեծ է: Ավելի մեծ հաջողություն ունեն այն ընկերությունները, որոնց ղեկավարների թվում կանայք ավելի շատ են: Կանանց ներառող խաղաղության համաձայնագրերն ավելի հաստատուն են: Ավելի մեծաթիվ կին անդամներ ունեցող խորհրդարաններն ավելի շատ օրենքներ են ընդունում առանցքային սոցիալական հարցերի վերաբերյալ, ինչպիսիք են առողջապահությունը, հակա-խտրականությունը եւ երեխաների աջակցությունը:

Իրականությունը հստակ է. կանանց համար իրավունքների եւ հնարավորությունների հավասարություն՝ նշանակում է առաջընթաց բոլորի համար:

Այս պարզ ճշմարտությունը պետք է առանցքային լինի, քանի որ մենք ձգտում ենք մինչև հաջորդ տարվա վերջնաժամկետը խթանել առաջընթացը Հազարամյակի զարգացման նպատակների հարցում և օրակարգ կազմել 2015 թվականից հետո եկող տարիների համար:

Կարևոր ձեռքբերումներ կան աղջիկների համար տարրական կրթության մատչելիության եւ քաղաքական համակարգում կանանց ներկայացվածության ոլորտներում: Բայց առաջընթացը շարունակում է մնալ դանդաղ և անհամաչափ:

Այսօր ծնված աղջիկ երեխան դեռ կհանդիպի անհավասարության և խտրականության՝ անկախ այն բանից, թե որտեղ է բնակվում նրա մայրը: Մենք ընդհանուր պարտականություն ունենք՝ ապահովելու նրա իրավունքները. ապրել զերծ բռնությունից, որին ենթակա է աշխարհում ամեն երեք կնոջից մեկը, հավասար աշխատանքի համար ստանալ հավասար վարձատրություն, զերծ լինել խտրականությունից, որը խոչընդոտում է նրա մասնակցությունը տնտեսության մեջ, հավասար ազդեցություն ունենալ իր կյանքի վրա ներգործություն ունեցող որոշումների կայացման հարցում և որոշել՝ ունենա՞լ երեխա, թե ոչ, ե՞րբ ունենալ եւ քանիսը:

Ես ուղերձ ունեմ այսօր ծնված յուրաքանչյուր աղջկան և մեր մոլորակի բոլոր կանանց ու աղջիկներին: Մարդու իրավունքների և հավասարության իրականացումը երազանք չէ, այլ կառավարությունների, Միավորված ազգերի կազմակերպության ու յուրաքանչյուր մարդու պարտականությունը:

Ուղերձ ունեմ նաև իմ գործընկեր տղամարդկանց և տղաներին. կատարեք ձեր դերը: Մեզնից յուրաքանչյուրը շահում է, երբ կանայք և աղջիկները՝ ձեր մայրերը, քույրերը, ընկերները և գործընկերները, ունեն իրենց ողջ ներուժն իրացնելու հնարավորություն:

Եկեք միասին աշխատենք հանուն կանանց իրավունքների, իրավազորման և գենդերային հավասարության, քանի որ ձգտում ենք վերացնել աղքատությունը և խթանել կայուն զարգացումը: Կանանց համար իրավունքների եւ հնարավորությունների հավասարությունը առաջընթաց է բոլորի՛ համար:

Գյումրեցի Դիլանյանների ընտանիքում մոտ 15 օր առաջ ծնվեց 11-րդ երեխան: Այսօր, մարտի 8-ի նախօրեին, Շիրակի մարզպետ Ֆելիքս Ցոլակյանն այցելեց այս ընտանիքին: Բոլոր երեխաները, ծնողները,  տատիկը և պապիկն ապրում են 4 սենյականոց բնակարանում: Երեխաներից վեցը տղա են, հինգը՝ աղջիկ, ամենամեծը՝ որդին, 16 տարեկան է, իսկ փոքրիկ Տիգրանը դեռ 15 օրական է:
«Եկել եմ շնորհավորելու բազմազավակ ընտանիքին, այս աղջիկների մարտի 8-ը, ցանկանալ առողջություն, հաջողություն: Օրվա կապակցությամբ նաև դրամական աջակցություն ցույց տվեցինք 41 ընտանիքների, որոնք նույնպես բազմազավակ են, և մարտի 8-ի կապակցությամբ նաև աջակցություն ենք ցույց տալիս զոհված ազատամարտիկների ընտանիքների կանանց, նորից ֆինանսական տեսքով: Ես կուզենայի, որ այսպիսի բազմազավակ ընտանիքները շատ լինեին: Մենք պակասում ենք տարբեր պատճառներով, հիմա  պետք են այսպիսի ընտանիքներ, որոնք մեր թիվը կավելացնեն, դա շատ անհրաժեշտ է մեզ», – ընտանիքին հանձնելով նվերը, նշեց Շիրակի մարզպետ Ֆելիքս Ցոլակյանը:
Ընտանիքի մայրը՝ 33-ամյա Դիլանյան Մարիցան,  ասում է. «Չեմ ասում, որ հեշտ է պահելը, ամեն երեխա իր դժվարությունն ունի, բայց  մենք որոշել ենք, ինչքան եղավ երեխա, ես պետք է ունենամ: Մենք շատ ուրախ ենք այս փոքրիկիս ծնունդով, երեխաներն էլ դեմ չէին, որ իրենց ապերիկը ծնվեր: Ասում են՝ ամեն երեխա իր ղսմատն ունի, Աստված երեխային որ տալիս է,  ղսմատն էլ հետն է տալիս: Տիգրանս ինչ ծնվել է,  մեզ միշտ այսպես նվերներ են գալիս: Մենք դժգոհ չենք»:
41-ամյա Դիլանյան Հովհաննեսն էլ, մեկնաբանելով շատ երեխաներ ունենալն, ասում է, որ աղանդավոր չեն. «Երեխաներ ունենալու համար մենք կոնկրետ որոշումներ չենք կայացրել: Երեխաներ ունեցել ենք մեր ազգը շատացնելու համար և ըստ Աստծո պատվերի: Մենք ուրախ ենք մեր երեխաներով: Ես ինքս չեմ ունեցել եղբայրներ, բայց եղբոր կարիք կյանքում շատ եմ զգացել, ուստի ուզեցել եմ, որ իմ երեխաները կյանքում այդ դժվարությունները չտեսնեն: Սա է եղել մեր շատ երեխաներ ունենալու նպատակը»:
«Մենք մի բարեկամ ունենք, իրենն էլ էր 11 երեխա, միշտ ասում էր՝ ես հաշվելով եմ իմանում բոլորը տանն են, թե  չէ: Ձերն այդպես չէ, չէ՞: Անունները խառնել, բան չկա», – դիմելով ընտանիքի հորը հարցրեց մարզպետը:

«Ես կուզենայի, որ մեր ժողովուրդը շատ երեխաներ ունենար: Իմ մայրն էլ յոթ երեխա է ունեցել: Մի ժամանակ, հերոսուհի մայր էին տալիս, հիմա, իհարկե, նման բաներ չկան, բայց կա վերաբերմունք: Շատ էրեխեն լավ բան է: Սուտ է այն պատճառաբանությունը, թե չենք կարող պահել, դրա համար քիչ ենք ունենում. ամեն երեխա իր բաժինն ունի», – շարունակում է Ֆելիքս Ցոլակյանը:

Տունը փոքր է, 9 հոգով քնում են մեկ սենյակում, բայց երեխաների մեծանալուն զուգընթաց ավելանում է օր առաջ նոր կամ ավելի մեծ տան պահանջը: Ընտանիքի պապիկը մարզպետից խնդրեց լուծել բնակարանի հարցը, քանի որ թոռների մեծ մասը տղաներ են և «վաղը մյուս օրը պսակվելու են»: «Այդ մասին մենք առանձին կխոսենք, ամսվա վերջին եկեք, տեսնենք», – նրան հակադարձեց մարզպետը:
Հովհաննես Դիլանյանն աշխատում է շինարարությունում՝ սեզոնից սեզոն, իսկ այս ամիսներին տաքսի է վարում: Դիլանյանների ապրուստի հիմնական միջոցն ընտանեկան նպաստն է ու տատիկ-պապիկի թոշակը: «Պետության կողմից այլ աջակցություն չենք ստանում: Ես շատ շնորհակալ եմ մարզպետի այսօրվա այցից, իրոք անակնկալ էր, չէինք սպասում», – ասում է Մարիցան:
Երեխաները դպրոց են հաճախում, ավելի փոքրերն ու նորածինն էլ այդ ընթացքում ապահովում են ընտանիքի աշխուժությունը:
«Ջահել եք, ձեզ առողջություն, հլը էլի կեղնի», – ընտանիքին հրաժեշտ տալով ասաց Շիրակի մարզպետը:
Հավելենք, որ մարզի 7 և ավելի անչափահաս ունեցող 42 ընտանիքների Շիրակի մարզպետի որոշմամբ, մարտի 8-ի կապակցությամբ, տրվելու է դրամական աջակցություն՝ 30 հազարական դրամ: Իսկ Դիլանյանների ընտանիքին մարզպետը լվացքի մեքենա նվիրեց:

Օրերս հին բարեկամուհիներիցս մի օրիորդի` բուհերից մեկի կառավարման ֆակուլտետի երրորդ կուրսի ուսանող Շուշանիկ Ա.-ին առաջիկա տոների կապակցությամբ բարեմաղթանքներ ուղղեցի. «Առաջիկա տոներդ շնորհավոր, Շուշանիկ ջան, ուսմանդ մեջ հաջողություններ, իսկ հետագա ծրագրերիդ` կատարում. մի օր վարչապետ դառնաս ու երկրի տնտեսությունը նորմալ կառավարես»:

Շուշանիկն էլ, քաղաքավարությունից ելնելով, շնորհակալություն հայտնեց, բայց նաև չմոռացավ ավելացնել. «Մեր երկրի նորագույն պատմության մեջ քանի՞ կին վարչապետ ես տեսել, որ ես էլ հնարավորություն ունենամ վարչապետ դառնալու: Երկրի կառավարումը, բարձրագույն իշխանության համակարգը տղամարդկանց մոնոպոլիան է: Իսկ կանանց թողել եք տնային գործերը կառավարելու սրբազան պարտականությունը»:

Չօգնեց անգամ իմ այն փաստարկը, թե կին նախարարներ, պատգամավորներ էլ ունենք: Շուշանիկի մեկնաբանությամբ` մի երկու պաշտոն ձևի համար տղամարդկանց իշխանության կողմից ուղղակի թողնվել է կանանց:
«Չե՞ս հավատում, շուրջդ նայիր, ուսումնասիրիր, թե երկրի բարձրագույն իշխանությունների կազմում քանի կին կա, ու ինչպիսի համամասնությամբ են ներկայացված իշխանության տարբեր ճյուղերում»,- խորհուրդ տվեց բարեկամուհիս:

Հայաստանում հստակ արտահայտված «հայրիշխանություն» է

Հետաքրքիր «առաջադրանք» էր, որոշեցինք հաշվել: Իրավիճակը, մեղմ ասած, Շուշանիկի «կողմից էր» ու ստացվեց հետևյալ պատկերը:
Երկրի գործադիր մարմնում` կառավարությունում, 18 նախարարներից ու 1 կառավարության աշխատակազմի ղեկավար-նախարարից միայն 2-ն են կին` սփյուռքի նախարար Հրանուշ Հակոբյանն ու մշակույթի նախարար Հասմիկ Պողոսյանը: Այսինքն` տոկոսային հարաբերակցության առումով կառավարության կազմում կանայք կազմում են նախարարների 10.5 տոկոսը:
Փոխնախարարների շրջանում համատարած հայրիշխանություն է: 62 փոխնախարարներից միայն 7-ն են կին` աշխատանքի ու սոցիալական հարցերի 2 փոխնախարարները, էկոնոմիկայի, ԿԳՆ-ի, մշակույթի, քաղաքաշինության և ֆինանսների 1-ական փոխնախարարները: Այսինքն` փոխնախարարների մեջ կանայք կազմում են 12.3 տոկոս: Կառավարությանն առընթեր 8 մարմիններից վարչություններից ու ծառայություններից և ոչ մեկը կին չի ղեկավարում: Նույնիսկ դրանց ղեկավարների տեղակալների մեջ էլ, ըստ կայքերում հրապարակված տեղեկատվության, կանայք բացակայում են:10 մարզերն ու մայրաքաղաքն էլ են 100 տոկոսով տղամարդիկ ղեկավարում: Ինչ վերաբերում է տեղակալներին, ապա Երևանի քաղաքապետի 4 տեղակալներից և ոչ մեկը կին չէ, ՀՀ 25 փոխմարզպետներից էլ ընդամենը 2-ը կամ 8 տոկոսն են կանայք` Արմավիրի ու Արագածոտնի 1-ական փոխմարզպետները:

Ինչ վերաբերում է երկրի օրենսդիր իշխանությանը` Ազգային ժողովին, ապա այստեղ մի քանի տարի առաջ, ինչպես հիշում ենք, հայ օրենսդիրները գնացին կանանց թվաքանակի քվոտավորման ճանապարհով: Այսինքն` պատգամավորների որոշակի տոկոսը պետք է լինեն կանայք: Նայենք ներկա ԱԺ-ին:131 պատգամավորներից միայն 12-ը կամ 9.16 տոկոսն են կանայք: Մասնավորապես` ՀՀԿ խմբակցության 70 պատգամավորներից կանայք 8 հոգի են և կազմում են խմբակցության մոտ 11.43 տոկոսը, ԲՀԿ 36 պատգամավորներից 2-ն են կանայք և կազմում են խմբակցության մոտ 5.5 տոկոսը, ՕԵԿ 6 պատգամավորներից միայն 1-ն է կին, ինչի արդյունքում խմբակցութան մոտ 17 տոկոսն է կազմում իգական սեռի ներկայությունը, ՀՅԴ-ի 5 պատգամավորներից և ոչ մեկը կին չէ, «Ժառանգությունում» էլ Զարուհի Փոստանջյանի հեռանալուց հետո կանայք բացակա են: Խումբ-խմբակցություններում չընդգրկված 3 պատգամավորներն էլ տղամարդիկ են: ԱԺ կին պատգամավորներից 1-ը` ՀՀԿ խմբակցությունից Հերմինե Նաղդալյանը, փոխխոսնակ է, 1 կին խմբակցության ղեկավար է` Հեղինե Բիշարյանը (ՕԵԿ), մեկ կին էլ խմբակցության քարտուղար է` Նաիրա Զոհրաբյանը (ԲՀԿ):
Եթե անուններով նշենք, ԱԺ կին պատգամավորներն են` ՀՀԿ-ից` Հերմինե Նաղդալյանը, Մարգարիտ Եսայանը, Նաիրա Կարապետյանը, Արփինե Հովհաննիսյանը, Մարինե Մարաբյանը, Ռուզաննա Մուրադյանը, Շուշան Պետրոսյանն ու Կարինե Պողոսյանը: ԲՀԿ-ից` Նաիրա Զոհրաբյանն ու Էլինար Վարդանյանը, ՀԱԿ-ից` Լյուդմիլա Սարգսյանը և ՕԵԿ-ից` Հեղինե Բիշարյանը: Միայն անուններին նայելով` արդեն իսկ պարզ է, որ ԱԺ կին պատգամավորները հիմնականում ակտիվ են, մշտապես մամուլի ու հասարակության ուշադրության գոտում են, շատ դեպքերում ԱԺ իրենց գործընկերներից շատ ավելի ակտիվ են ու արդյունավետ են աշխատում:

Դատական իշխանություններում էլ գրեթե նույն պատկերն է. սահմանադրական դատարանի 9 անդամներից միայն 1-ն է կին, արդարադատության խորհրդի 11 անդամներից միայն 2-ն են կանայք, իսկ դատարանների նախագահների խորհրդի 23 անդամներից և ոչ մեկը կին չէ: Այսինքն` իշխանության այս ճյուղում ևս հայրիշխանություն է. ոլորտի բարձրագույն կառավարման օղակներում 43 հոգուց ընդամենը 3-ն են կանայք:

Այսպիսով ստացվում է, որ հանրապետության իշխանության 3 ճյուղերի ղեկավար օղակներում 303 բարձրաստիճան պաշտոնյաներից ընդամենը 26-ն են կանայք:

(այստեղ պետք է լինի գրաֆիկը)

Նայելով համաշխարհային պատմությանը` տեսնում ենք, որ հռչակավոր կին առաջնորդների օրինակներ, թեկուզ քիչ, բայց կան: Օրինակ` Ժաննա Դ’Արկը, Մարգարետ Թետչերը, Ինդիրա Գանդին և այլք: Ներկայումս էլ կան երկրներ, որոնց ղեկավարները կանայք են: Օրինակ` Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելը, որ աշխարհաքաղաքական գործընթացներում բավական ազդեցիկ գործիչ է, Լիտվայի նախագահ Դալյա Գրիբգաուսկայտեն, որ նույնպես բավականին հանրաճանաչ ղեկավար ու ակտիվ գործիչ է, և այլն:

Իսկ Հայաստանում ղեկավար պաշտոններում կանանց քիչ հայտնվելը հոգեբաններն ու սոցիոլոգները, ինչպես նաև բազմաթիվ ուսումնասիրողներ ու վերլուծաբաններ ազգային մենթալիտետի հետ են կապում: Հայերիս մոտ ավանդաբար ձևավորված մոտեցում է` կինը պետք է տան հոգսը հոգա, իսկ տղամարդը աշխատի, կռվի, ղեկավարի տունը, երկիրը և այլն:

Բայց կա նաև հարցի մյուս կողմը: Մեր դիտարկումները ցույց են տալիս, որ կանայք հատկապես իրենց հեռատեսության, արագ կողմնորոշվելու շնորհիվ (որը կենսահոգեբանների պնդմամբ` մայրական բնազդ է) ինքնադրսևորվում են որպես բավական հաջողված ղեկավարներ: Բազմաթիվ հաջողակ կին գործարարներ կան մեր կողքին, հիմնարկ-ձեռնարկությունների ղեկավարներ: Բայց քաղաքականության մեջ կանայք իրենց ուղին դեռ չեն հարթել: Եվ առաջին հերթին այն պատճառով, որ տղամարդիկ քաղաքական կուսակցությունները, իշխանական պոստերը վերածում են տղամարդկային ակումբների ու ամեն ինչ անում են, որ կանայք այդ ակումբներ հնարավորինս քիչ մուտք գործեն: Սա առաջին հերթին պայմանավորված է տղամարդկանց` կանանց հետ մրցակցությունից վախենալով, քանի որ կանայք, լինելով ավելի գրավիչ, ավելի կոռեկտ, միշտ էլ ավելի լավ այլընտրանք են եղել տղամարդ թեկնածուների համար: Ուստի տղամարդիկ ամեն ինչ անում են, որ կանայք քիչ հայտնվեն քաղաքական գործընթացներում: Տղամարդ քաղաքական գործիչները մեխանիկորեն փոքրացնում են իրենց մրցակիցների զուտ ֆիզիկական թվաքանակը:

Ամեն դեպքում, բացի որոշ հաջողված ու խոստումնալից օրինակներից, հայաստանյան քաղաքական գործընթացներում, վարչական բարձր պաշտոններում կանայք դեռ շատ փոքր թիվ են կազմում:

Սա իր օբյեկտիվ պատճառն էլ ունի. նույն մենթալիտետից ելնելով, ինչպես նաև տնային բազմաթիվ հոգսերով ծանրաբեռնված լինելով, կանայք ավելի քիչ ժամանակ ու ցանկություն են ունենում քաղաքականությամբ զբաղվելու, հետևաբար, նաև ավելի դժվար են վեր բարձրանում քաղաքական կարիերայի սանդուղքով: Տարբեր կուսակցությունների ու քաղաքական միությունների ներկայացուցիչների հետ մեր ունեցած զրույցներից դատելով էլ կարելի է ասել, որ քաղաքականապես պատրաստված ու շատ ակտիվ կանայք շատ չեն` միայն անհատներ են: Արդյունքում ունենք վերոհիշյալ պատկերը:

Ինչևիցե, շնորհավոր բոլոր կանանց, աղջիկների, մայրերի ու քույրերի միամսյակը, ու թող ղեկավար պաշտոններում նշանակվել-չնշանակվելու հարցերն այլևս պայմանավորված չլինեն քնքուշ սեռի հետ մրցակցելուց վախենալու հանգամանքով:

Այսօր «Դեմ եմ» նախաձեռնությունը «Ամոթի ակցիա» է իրականացնում Ֆինանսների նախարարության դիմաց, ինչով նպատակ ունեն պայքարել ֆինանսների նախարարության գործողությունների դեմ, որով պարտադրում են գործատուներին ու հաշվապահներին փոխանցումներ կատարել կենսաթոշակային կուտակային հաշիվներին:

Ակցիայի ընթացքում  մի տղամարդ փորձել է ինքնահրկիզվել` ասելով, որ իրեն զրկել են իր ունեցվածքից: Ոստիկանների և ակցիայի մասնակիցների միջամտությամբ հնարավոր է եղել կանխել ինքնահրկիզման փորձը:

2014 թ. հունվարի 30-ից մարտի 7-ը  Հայկական Կարմիր խաչի ընկերությունը` Կարմիր խաչի և Կարմիր մահիկի ընկերությունների միջազգային ֆեդերացիայի Արտակարգ իրավիճակներին արձագանքման հիմնադրամի ֆինանսավորմամբ, իրականացրեց մարդասիրական օգնության  բաշխում 263 սիրիահայ ընտանիքի (980 մարդու): Սիրիահայերին տրամադրվեցին ձմեռային հագուստ և կոշիկ, հիգիենիկ պարագաների փաթեթներ և ծածկոցներ:

Հայկական Կարմիր խաչի ընկերությունը, հանդիսանալով օժանդակ կառույց Կառավարությանը` մարդասիրական ոլորտում և առաջնորդվելով իր առաքելությամբ, այն է` կանխարգելել և թեթևացնել մարդկային տառապանքները, չէր կարող անմասն մնալ Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի հետևանքով Հայաստան տեղափոխված սիրիահայերի հիմնախնդիրներին արձագանքելուն և նրանց աջակցել է ժամանման առաջին իսկ օրվանից:

Հաշվի առնելով իրավիճակն ու աջակցության կարիք ունեցող սիրիահայերի մեծ թիվը, ՀԿԽԸ-ն ձեռնամուխ եղավ Հայաստան տեղափոխված սիրիահայերի կենսապայմանների բարելավմանն ուղղված ծրագրերի իրագործմանը:

Ծրագրեր են իրականացվում ՄԱԿ-ի փախստականների հարցերով գերագույն հանձնակատարի գրասենյակի, Ավստրիական զարգացման գործակալության, ԱՄՆ դեսպանատան ֆինանսավորմամբ և Ավստրիական Կարմիր խաչի աջակցությամբ: Նշված ծրագրերի շրջանակներում ՀԿԽԸ-ն սիրիահայերին աջակցություն է տրամադրում հետևյալ հիմնական ուղղություններով. ընդունելության պայմանների բարելավում, սոցիալական աջակցություն, ՀՀ տարածք մուտքի պայմանների բարելավում և չվերադարձելիության սկզբունքի պահպանում, ինքնաբավության և ապրելակերպի բարելավում, համայնքների հզորացում, իրազեկվածության բարձրացում և ինտեգրում, սեռական և գենդերային բռնությունների կանխարգելում ու արձագանք:

2012 թ. աշնանից  մինչ օրս 500 ընտանիքի տրամադրվել են հիգիենիկ փաթեթներ, 1615 մարդ ստացել է ձմեռային հագուստ և կոշիկ ձեռք բերելու կտրոններ, հաշմանդամություն ունեցող 60 մարդու տրվել են հենաշարժողական միջոցներ, լսողական սարքեր և ակնոցներ, առավել կարիքավոր 32 շահառուների տրամադրվել է 15 000-ական դրամ:

Իրականացվում է նաև անհատական և խմբային խորհրդատվություն` ՀՀ-ում շահառուների իրավունքների և պարտականությունների, զբաղվածության, առողջապահության և կրթության վերաբերյալ: 2012թ. մինչ օրս 1736 սիրիահայերի տրամադրվել է համապատասխան տեղեկատվություն:

2013 թ. ծրագրերում ընդգրկվեց նաև եկամտաբեր գործունեության խթանման բաղադրիչը, որը նպատակ ունի օգնել սիրիահայերին իրենց փոքր բիզնեսն սկսելու հարցում` տրամադրելով համապատասխան գործիքներ` ըստ իրենց նախասիրությունների և հմտությունների: 2013թ. գործիքներ ստացան 88 սիրիահայեր:

Հայկական Կարմիր խաչի ընկերությունն աջակցել է նաև սիրիահայ երեխաներին:  2013 թ. ընթացքում 147  երեխա ստացել է հագուստ և կոշիկ, որից 97 դպրոցականի նաև գումար է տրվել` հագուստ և գրենական պիտույքներ ձեռք բերելու համար, փոքրիկներին տրամադրվել են նաև մանկական սայլակներ, մանկական սնունդ և տակդիրներ: 2013 թ. օգոստոսի 1-ից 7-ը ամառային ճամբար է  կազմակերպվել` ընգրկելով սիրիահայ երեխաներին:

2014 թ. տարբեր ծրագրերի շրջանակներում` սեփական բիզնես սկսելու համար գործիքներ կստանա ևս 160 շահառու: Մոտակա ամիսներին 300 ընտանիքի կտրամադրվեն կենցաղային և հիգիենիկ պարագաներ, 250 ընտանիքի (1000 մարդ) կտրվեն ձմեռային հագուստի և կոշիկի ձեռքբերման կտրոններ, խրոնիկական հիվանդություններ ունեցող շահառուներին` դեղորայքի ձեռքբերման կտրոններ:

2014 թ. ՀԿԽԸ-ն նախատեսում է փախստականներով ու սիրիահայերով բնակեցված համայնքների համախմբման աշխատանքներ տանել` ընդգրկելով քաղաքացիական հասարակությանն ու համագործակցելով միջազգային և տեղական կազմակերպությունների հետ` խնդիրների բացահայտման, որոշումների կայացման և ռեսուրսների համախմբման գործընթացում համայնքների ներուժն ուժեղացնելու համար: Համայնքային որոշ խնդիրներին լուծում տալու համար կտրամադրվեն դրամաշնորհներ:

Օրերս ոստիկանության Մաշտոցի բաժնում հաղորդում էր ստացվել, որ 1959 թ. ծնված Մարգարիտա Մ.-ն հարևանուհու` 1988 թ. ծնված Արմինե Ղ.-ի տնից գողացել է նրա բջջային հեռախոսը:
Ոստիկանները Մարգարիտ Մ.-ին իր բնակարանից բերման են ենթարկել բաժին:
Հափշտակվածն առգրավված է:
Կատարվում է նախաքննություն: