Գյումրու ավագանին այսօրվա նիստում հաստատեց քաղաքի հիմնը: Օգոստոսի 15-ին կազմակերպվեց հանրային քննարկում, որտեղ ի թիվս այլ խնդիրնրի, դրված էր նաև քաղաքի օրհներգի ընտրության հարցը: Առաջարկվել էր երկու տարբերակ, որից մեկը Հովհհանես Շիրազի բառերով գրված Վլադիլեն Բալյանի “Գյումրի-Լենինական” երգն էր: Ելույթ ունեցավ 23 մասնակից, որից 15-ը միանշանակ ընդունեց այն որպես օրհներգ, 2-ն առաջարկեցին երգի տեքստի փոփոխություն: Այն հիմնականում վերաբերում էր Լենինական բառին /”Դու իմ Գյումրի, Լենինական դու իմ նոր”/: Գյումրու քաղաքապետարանի մշակույթի բաժինը կարողացել է արխիվից հանել Շիրազի այս ստեղծագործության նախնական տեսքը, որում գրված է` “Դու իմ Գյումրի, վաղնջական դու իմ նոր”: Ավագանու որոշմամբ օրհներգն ընդունվեց, արդեն վերնագրված` “Դու իմ Գյումրի”:

1976 թվականին Ռուբեն Մաթևոսյանը Գյումրիում կատարում է այս երգը. «Կատարումն ավարտվելուց հետո տևական լռություն է տիրում դահլիճում, կազմակերպիչները մտածում են` գոնե մեկը չկա, ծափահարի: Բայց, դադարից հետո դահլիճը թնդում է ծափերից, հանդիսատեսը պահանջում է երգը կատարել երկրորդ անգամ: Այդ օրվանից ի վեր “Գյումրի-Լենինական” երգը դառնում է քաղաքի խորհրդանշանը”, – հիշում է քաղաքապետարանի մշակությի և երիտասարդության հարցերի բաժնի պետ Արտաշես Կարապետյանը:
Իսկ ահա կոմպոզիտոր Վլադիլեն Բալյանը տարիների խորքից հիշում է. “1952թ. էր, երբ կոնսերվատորիան ավարտելով նշանակում ստացա Լենինական, և ինձ բախտ վիճակվեց մոտիկից ճանաչել ձեզ, հիանալ ձեր իմաստությամբ: Այդ տարին էլ գրվեց իմ առաջին երգը` մեծն Շիրազի այդքան քնարական, խորհրդավոր տողերով` “Սերս գաղտնի թող մնա”: Մեկ օր էլ Շիրազն ասաց. “Այդպիսի մի երգ էլ գրե, մնացածը քո գործը չէ”: Անցան տարիներ, 1975-ին ինձ Լենինական հրավիրեց առաջին ղեկավար, ակադեմիկոս Գևորգ Ղարիբջանյանը, առաջարկելով` երգ նվիրել Լենինականին: Մեծագույն պատիվ էր ինձ համար, վստահություն, բայց ասացի` առանց բառերի երգ չեմ գրում, այնտեղ կա ամեն ինչ, նույնիսկ, թաքնված մեղեդի: “Բառերը կգրի Շիրազը”, – ասաց Ղարիբջանյանը: Խոստովանում եմ, չհավատացի, քանզի գիտեի` Շիրազը կտրուկ դեմ էր երգի բառեր գրելուն. մեծ պոետը ստեղծում էր միայն պոեզիա` իր դասական ձևով: Սակայն, ի զարմանս ինձ, երկու ամիս անց երգի տողերը պատրաստ էին: Երգի խոսքեր սկզբունքորեն չգրող Շիրազը ստեղծել էր երգարվեստի ձևին, կանոններին հարազատ հիանալի մի օրինակ, երկու քառատող, այնուհետ կրկներգ. չմոռանալով նաև` գուսանական արվեստի ավանդները:
“Հայաստանի աղն ես, Գյումրի,
Դու խոսքաշեն, սրամիտ,
Ճշմարտության մաղն ես, Գյումրի,
Դու իմաստուն, միամիտ:
Աղջիկներդ տնարար են,
Անմահության օրորոց,
Տղաներդ շինարար են,
Դու հանճարեղ, քարագործ:
Դու իմ Գյումրի, Լենինական դու իմ նոր,
Արագածին բազմած արծիվ փառավոր”:
Մեր պոետը կերտել էր գեղարվեստական մի իսկական կոթող: Դա փիլիսոփայություն էր, անհուն սիրո և հպարտության խոստովանություն: Երկար աշխատեցի, գրեցի երգի 13 տարբերակ: Ցանկանում էի երգը դուր գար և ահելին, և ջահելին, լիներ և հին, և նոր, ուսումնասիրում էի Շիրակի հարուստ երգարվեստը: Մեկ օր էլ երգը ծնվեց, նախաբանում էլ հնչում էր Գյումրվա հանրահայտ երգի երանգները: Մնում էր երգը ընդունեն տերերը: 1976 թվականին, փայլուն երգիչ Ռուբեն Մաթևոսյանի հետ մեկնեցինք Լենինական: Երաժշտական ուսումնարանի դահլիճը լեփ-լեցուն էր, հավաքվել էր քաղաքի ղեկավարությունը` Դոնարա Հարությունյանի գլխավորությամբ, մտավորականներ, երիտասարդներ: Երգը կատարեցին ուսումնարանի երգչախումբը և նվագախումբը` Սերգեյ Մացոյանի ղեկավարությամբ, մեներգում էր Ռուբեն Մաթևոսյանը: Երգն ընդունվեց մեծ խանդավառությամբ, ստիպեցին կրկնել, իսկ շուտով, Հայաստանի կոմպոզիտորների համագումարում կայացավ “Գյումրի-Լենինականի” նաև երևանյան պրեմիերան”:
Այսօր էլ, Գյումրում ցանկացած միջոռացում զարդարում է այս երգը, իսկ արտասահմանյան կամ ներհանրապետական շրջագայություններում այն դարձել է քաղաքի խորհրդանիշը:

Գյումրու քաղաքապետարանում այսօր տրվեց “մեկ պատուհանի” սկզբունքով աշխատելու պաշտոնական մեկնարկը: Որպեսզի քաղաքացին զերծ մնա պաշտոնյաների հետ շփումից և անհարկի գնալ-գալուց, քաղաքապետը նախաձեռնել է աշխարհում ընդունված այս աշխատաոճի անցումը: Առայժմ ծրագիրը փորձնական է, քաղաքապետարանի բաժինների աշխատակիցներվ դեռ պետք է սովորեն այս համակարգին, անցնում են հատուկ դասընթացներ, իսկ հունվարից այն կգործի արդեն լիարժեք: Քաղաքապետարանում կգործի թեժ գիծ: Քաղաքացիները կկարողանան համացանցի միջոցով հետևել` իրենց դիմումն ինչ փուլում է, որ բաժնում է գտնվում և այլն:

“Այս էլեկտրոնային փաստաթղթաշրջանառության ծրագիրը մի շարք առավելություններ է տալիս. առաջինը, վերահսկելի է դառնում ամբողջ պրոցեսը, քաղաքացիները քիչ են շփվում մեր աշխատակիցների հետ, որը նվազեցնում է կոռուպցիոն ռիսկերը: Քաղաքացին այլևս դիմում հանձնելու համար պարտավորված չէ բարձրանալ համապատասխան բաժին, դա կատարվում է “մեկ պատուհանի” սկզբունքով: Հերթերից խուսափելու համար նաև ներդրվել է հերթերի կառավարման էլեկտրոնային համակարգը, որպեսզի կուտակումներ չլինեն”, – մեկնաբանում է քաղաքապետի խորհրդական, «Մայլբրիդ» ծրագրի պատասխանատու Արարատ Բալաբեկյանը:
“Ամեն ինչ վերահսկվելու է անձամբ իմ կողմից, եթե որևէ բաժնի աշխատակից թերացավ իր գործում, նա պատժվելու է”, – վստահեցնում է Գյումրիի քաղաքապետ Սամվել Բալասանյանը:

Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանի հանձնարարությամբ շարունակվում է Երևանում բնակվող սիրիահայ ընտանիքներին ցուցաբերվող աջակցությունը: 2013 թվականի երրորդ եռամսյակի ամփոփ տվյալներով՝ աջակցություն է ստացել շուրջ 1200 ընտանիք: Իրականացվող տարբեր ծրագրերի շրջանակում սիրիահայերին ցուցաբերվում է սոցիալական, կրթական կարիքների աջակցություն, իրավական խորհրդատվություն և համապատասխան օգնություն: Սիրահայ ընտանիքների երեխաները հնարավորություն են ստացել նաև սովորելու մշակութային տարբեր կրթօջախներում: Ալ. Սպենդիարյանի անվան երաժշտական դպրոց է ընդունվել 12 երեխա: Անհրաժեշտության դեպքում, սիրիահայ աշակերտներին տրամադրվում են նաև երաժշտական գործիքներ: Շուրջ 50 երեխաներ էլ սովորում են Երևանի մանկապատանեկան ստեղծագործության քաղաքային կենտրոնի տարբեր խմբերում: Քաղաքապետարանի ենթակայության բուժհաստատություններում բժշկական օգնությունը և սպասարկումը սոցիալապես անապահով սիրիահայ ընտանիքների համար ևս իրականացվում է անվճար: Անցած ժամանակահատվածում շուրջ 385 սիրահայեր ստացել են անվճար բուժօգնություն և սպասարկում: Կարիքավորները ընտանիքները հնարավորություն ունեն նաև օգտվելու “Գթության խոհանոցներից”: Քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանի հանձնարարությամբ սիրիահայ ընտանիքներին ցուցաբերվող աջակցության ծրագրերը լինելու են շարունակական:
Երևանի քաղաքապետարանի տեղեկատվության
և հասարակայնության հետ կապերի վարչություն

Տարածաշրջանում սեյսմիկ ակտիվություն է գրանցվում: Վերջին 9 ամիսների  ընթացքում տարածաշրջանում գրանցվել է շուրջ 3000 երկրաշարժ, որոնցից 12-ը՝ Հայաստանում։ Այս մասին այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց ԱԻՆ սեյսմիկ պաշտպանության ազգային ծառայության պետի տեղակալ Աշխեն Թովմասյանը:

-Երկրաշարժները մեր տարածաշրջանի համար զարմանալի չեն: Չեմ ցանկանում ավելորդ խուճապ առաջացնել, սակայն Հայաստանում նոր ուժգին երկրաշարժը սարերի հետևում չէ: Սպիտակի երկրաշարժից հետո լուրջ իրադարձություններ չենք ունեցել: Անցել է 25 տարի և ամեն օր Սպիտակի երկրաշարժից հեռանալը մեզ մոտեցնում է նոր հավանական ուժգին երկրաշարժի։ Այսօր, վաղը, երկու շաբաթ հետո, մենք այդպիսի վտանգ չունեք, նայել եմ վերջին տեղեկությունը։ Չեմ ուզում խուճապի առիթ դառնալ, մենք ունեցել ենք 88 -ի երկրաշարժ, դա ցույց է տալիս, որ էլի ենք ունենալու, ոչինչ չի փոխվել, բայց պետք չէ վախենալ, պետք է ամբողջ ներուժը դնել պաշտպանվելու համար,- ասաց նա։
Տիկին Թովմասյանի խոսքով՝ երկրաշարժի դեպքում, ցավոք, մեր բնակֆոնդը 80% -ով կորուստ կունենա, շենքերի ամրացման ուղղությամբ գործնական քայլեր չեն արվում գումարների բացակության պատճառով, թեև այդ խնդրի հետ կապված կա մշակված ծրագիր:
-Չի կարելի շենքերում կատարել կամայական փոփոխություններ:
Եթե մարդը գտնվում է բարձրահարկ շենքում, ապա երկրաշարժի ժամանակ անհրաժեշտ է պատսպարվել շենքի ապահով տեղում՝ դռան բացվածքների, պատի անկյունների մոտ,- ասաց սեյսմիկ պաշտպանության ծառայության գործակալության պետի տեղակալը:

Մարիամ Հովհաննիսյան

Գյումրիում արդեն աշնանային պաղ եղանակ է, տնակային ավանների բնակիչները սկսել են վառարաններ տեղադրել, բայց նրանցից շատ քչերին է հաջողվել ձեռք բերել վառելափայտ: Տնակային ավաններում բնակվող հարյուրավոր ընտանիքների համար կրկին ձմռան վառելիքի հայթայթման վայրեր են դարձել աղբանոցներն ու քաղաքի ծայրամասային թփուտները: Տասնյակ ընտանիքներ թեև ամբողջ ամառ հավաքել են ձեռքներն ընկած իրերը` պլաստիկե շշեր, թուղթ, հնամաշ կոշիկներ, անվադողեր, շոր և այլն, սակայն այդ ամենով կկարողանան ընդամենը հաշված օրեր մի կերպ տաքացնել իրենց խոնավ ու վաղուց շարքից դուրս եկած վագոն – տնակները: Թեև «Շիրակ կենտրոնը» ամերիկահայ բարերար Էլվիս Մադաթյանի օժանդակությամբ կուտակել է և բաժանելու է որոշակի քանակությամբ վառելափայտ, սակայն ընդամենը մեկ հովանավորի օժանդակությունը բավարար չէ՝ ապահովելու գոնե առավել անմխիթար վիճակում գտնվող կարիքավոր անօթևան ընտանիքների վագոն-տնակները ջեռուցելու համար անհրաժեշտ վառելափայտի նվազագույն չափաբաժին: Շիրակի առանձնապես ցրտաշունչ ձմռան նախաշեմին մեր հայրենակիցներին կոչ ենք անում աջակցել Գյումրու տնակային ավաններում բնակվող առավել անապահով ընտանիքներին՝ նրանց կացարաններում գոնե նվազագույն ջերմություն ապահովելու համար:

«Շիրակ կենտրոն» ՀԿ

2013 թվականի հունվար-օգոստոսին «Հարավկովկասյան երկաթուղի» ՓԲԸ-ն փոխադրել է 2050,0 հազ. տոննա բեռ, ինչը 9,5%-ով պակաս է անցյալ տարվա նույն ժամանակահատվածի ցուցանիշից:

            Արտահամնան հաղորդակցությունում ՀԿԵ-ի բեռնափոխադրումների ծավալը  2013 թվականի հաշվետու ժամանակահատվածում կազմել է 311,0 հազար տոննա` 1,9%-ով գերազանցելով անցյալ տարվա ցուցանիշը:

Ներմուծման հաղորդակցությունում փոխադրվել է 714,7 հազար տոննա բեռ՝ 19,2%-ով նվազելով 2012 թվականի հունվար-օգոստոսի հետ համեմատ:

Իսկ տեղական հաղորդակցությունում բեռնափոխադրումների ծավալը կազմել է 1024,3 հազար տոննա՝ նվազելով 4,8%-ով:

«ՀԿԵ» ՓԲԸ գլխավոր տնօրեն Վիկտոր Ռեբեցը ոլորտի համար պատասխանատու ղեկավարներին հանձնարարեց ուսումնասիրել իրավիճակը և մշակել բեռնափոխադրումների աճի ապահովմանն ուղղված միջոցառումների ցանկ: Ինչպես ընդգծեց Վիկտոր Ռեբեցն, անհրաժեշտ է օպերատիվ համագորրծակցել և արդյունավետ երկխոսություն հաստատել բեռնափոխադրողների հետ, բարձրացնել մատուցվող ծառայությունների որակն ու մակարդակը:

ՀԿԵ–ում էապես բարելավվել են լոկոմոտիվների և բեռնատար վագոնների շահագործման ցուցանիշները

2013 թվականի հունվար-օգոստոսին «Հարավկովկասյան երկաթուղի» ՓԲԸ-ում էապես բարելավվել են լոկոմոտիվների և բեռնատար վագոնների շահագործման ցուցանիշները: Վերջին վիճակագրական տվյալների համաձայն՝ մեկ բեռնատար վագոնի շրջանառությունը 2012 թվականի նույն ժամանակահատվածի հետ համեմատ արագացել է մոտ 0,4 օրով կամ 13,3%-ով:

Ըստ վիճակագրական տվյալների՝ հունվար-օգոստոսին մեկ վագոնը շրջանառությունում էր գտնվել միջինում 3 օր:

Մեկ վագոնի միջին օրեկան արտադրողականությունը 2013 թվականի ութ ամիսների ընթացքում կազմել է 5083 տկմ նետտո/վագոն, ինչը 20%-ով գերազանցում է 2012 թվականի նույն ժամանակահատվածում գրանցված ցուցանիշը:

Բարելավվել են նաև լոկոմոտիվների շահագործման ցուցանիշները: Մեկ լոկոմոտիվի միջին օրեկան վազքը կազմել է 385,6 լոկ-կմ, ինչը 7,6%-ով գերազանցում է  2012-ի ցուցանիշը:

Ընկերությունը նման արդյունքների կարողացել է հասնել ենթակառուցվածքի և շարժակազմի արդիականացման, գնացքների անվտանգության ապահովման շնորհիվ:

Ըստ ՀՀ ոստիկանության օպերատիվ հաղորդագրությունների ամփոփագրերի` սեպտեմբերի 20-ից 23-ն ընկած ժամանակահատվածում հանրապետությունում արձանագրված մարմնական վնասվածք հասցնելու 30 դեպքից բացահայտվել է 27-ը, գողության 44 դեպքից` 24-ը, կողոպուտի 2 դեպքից` 1-ը, խարդախության 16 դեպքից` 15-ը, իսկ խուլիգանության 2 դեպքերն էլ բացահայտվել են:
Նախկինում կատարված հանցագործություններից բացահայտվել է մարմնական վնասվածք հասցնելու` 3 և գողության 6 դեպք:
Անցած 3 օրերի ընթացքում հանրապետությունում արձանագրվել է ճանապարհատրանսպորտային 16 պատահար. 28 մարդ ստացել է տարբեր աստիճանի մարմնական վնասվածքներ:

Վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը սեպտեմբերի 22-ին աշխատանքային այց է կատարել Արագածոտնի մարզ: Կառավարության ղեկավարի մասնակցությամբ բացվել է Օշական համայնքի վերակառուցված կամուրջը, որը Քասախ գետի վրայով ճանապարհ է բացում դեպի հանդիպակաց ափում գտնվող հողատարածքներ: Բնակիչները շնորհակալություն են հայտնել վարչապետ Սարգսյանին՝ նախկինում իրենց կողմից բարձրացված այդ խնդրին հետամուտ լինելու համար: Բնակիչները նշել են, որ կամուրջի գործարկման արդյունքում հնարավորություն են ստացել մշակել գետի այն ափում գտնվող շուրջ 300 հեկտար հողատարածքներ, որոնք ճանապարհի բացակայության պատճառով մինչ այժմ չէին օգտագործվել:

2011 թվականին, ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանի՝ Օշական կատարած այցելության ժամանակ բնակիչները բարձրացրել էին կամուրջի հարցը: Վարչապետը խոստացել էր կամուրջի վերակառուցման նախագիծն ընդգրկել ՀՀ կառավարության հրատապ ծրագրում: Կամուրջի կառուցման համար հատկացվել է 20 մլն դրամ:
Այցի ընթացքում Տիգրան Սարգսյանը զրուցել է օշականցիների հետ՝ լսել նրանց խնդիրներն ու պատասխանել վերջիններիս հետաքրքրող մի շարք հարցերի: Համայնքի բնակիչները գոհունակություն են հայտնել Օշականում հիմնված ամբուլատորիայի աշխատանքներից և շնորհակալություն հայտնել կառավարությանը՝ իրենց համայնքի համար խմելու ջրի նոր ջրագիծ կառուցելու համար:
Այնուհետև Տիգրան Սարգսյանն Աշտարակի մարզադաշտում մասնակցել է ՀՀ անկախության 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ կազմակերպված տոնական միջոցառումներին:

Մութ ու ցուրտ տարիներն էին: Ավարտելով դպրոցը` Սյուզանն ընդունվում է Բրյուսովի համալսարանի ֆրանսերենի բաժին: Ինստիտուտն ավարտելուց հետո, ինչպես շատերը, կանգնում է  մասնագիտությամբ աշխատանք  գտնելու խնդրի առջև: Համապատասխան աշխատանք չկար, բայց գտավ մեկ այլ բնագավառում` հեռուստատեսությունում: Սակայն 3 տարի անց`  2001 թ., հնարավորություն է ստեղծվում ուսումնական ծրագրով Ֆրանսիա մեկնելու, և քանի որ հեռուստատեսությունում ապագա չէր տեսնում, որոշում է գնալ և վերականգնել ֆրանսերենի գիտելիքները: Մեկնում է արցունքն աչքերին, չնայած մտքում որոշել էր մեկ տարվա դասընթացին ամբողջությամբ չմասնակցել, ու 3-4 ամիս անց վերադառնալ:

«Երբ վիզա ստանալու համար հյուպատոսի մոտ հարցազրույց էի, այդ մարդը նայեց ինձ և վստահ ասաց, որ ես հետ չեմ գալու: Զարմացա, ինչպե՞ս թե հետ չեմ գալու, ես անկեղծ համոզված էի, որ վերադառնալու եմ, ասացի` ինձ պետք չի ձեր երկիրը, ես հետ եմ գալու, և այլն: Հյուպատոսն ասաց. «Դուք հիմա էդպես եք ասում, որովհետև չգիտեք Ֆրանսիան: Դա այն երկիրն է, որը մեծ հնարավորություններ է տալիս, իսկ ես, տեսնելով Ձեզ, համոզված եմ, որ Դուք այդ հնարավորությունները բաց չեք թողնի»: Փաստորեն հյուպատոսը, համոզված լինելով, որ հետ չեմ գա, ինձ թույլ տվեց գնալ: Ես էլ մտածեցի` էս խենթին ինչպե՞ս են  հյուպատոս նշանակել: Բայց 5 տարի Ֆրանսիայում ապրելուց հետո հասկացա, թե այդ մարդն ինչ իմաստուն էր…»:

25-ամյա Սյուզանի համար Ֆրանսիան միանգամայն նոր իրողություն էր, իսկ Փարիզում միայնակ ապրելը` բավականին դժվար: Գիտեր միայն լեզուն, մնացած ամեն ինչ նոր էր ու անսովոր: Դժվարամատչելի մի քանի ամիսը հաղթահարելուց հետո, գալիս է Հայաստան վերադառնալու ժամանակը, բայց նա որոշում է մնալ մեկ տարի, քանի որ 4 ամիսը բավական չէր թե՛ լեզվի, թե՛ Եվրոպան ճանաչելու առումով: Իսկ մեկ տարի անց վերադառնալով Հայաստան` հասկանում է, որ Փարիզը կրկին ձգում է իրեն: Երկու ամիս անց վերադառնում է Ֆրանսիա: Հյուպատոսի խոսքերն իրականություն էին դառնում…

6 տարի հետո Սյուզանն արդեն Ֆրանսիայի լիիրավ քաղաքացի էր, որին հասել էր իր ջանքերի շնորհիվ: Այսօր նա վարձով ապրում է Փարիզի կենտրոնում, աշխատում ֆրանսիական ընկերությունում, կարգին վարձատրվում:

Սակայն երիտասարդ աղջկա հաջողությունը միայն կողքից դիտողին կարող է դրախտային թվալ: Իրականում նա դրան հասել է մեծ դժվարությունների գնով, որոնց շատերն այսօր ի վիճակի չեն դիմանալ: «Հիմա շատ ուսանողներ են գնում, բայց հետ են գալիս, չեն դիմանում դժվարություններին,- ասում է նա,- դա նրանից է, որ հիմա Ֆրանսիայում կյանքն այն չէ, ինչ 13 տարի առաջ, շատ ավելի բարդ է, փոխարենը Հայաստանում կյանքն այնքան վատ չէ, որքան 13 տարի առաջ»:

Սակայն զգալով հաջողության բերկրանքը` Սյուզանը միաժամանակ խորը հիասթափություն է ապրում. ի վերջո ինչի՞ համար էր այդ պայքարը, և ինչո՞ւ են բոլորը ձգտում դրան. «Ֆրանսիայի քաղաքացի դառնալուց հետո մեծ հաշվով իմ կյանքում էական փոփոխություն չեղավ: Փոխվեց այն, որ ամեն տարի մի մեծ թղթապանակ չեմ հավաքում այդ հարցով դիմելու համար: Նյութական բարեկեցությունս էլ չփոխվեց, ընդհակառակը, սկսեցի շատ ավելի հարկեր վճարել: Այնտեղ ամեն ինչի համար հարկ ես վճարում, անգամ աշխատավարձիցդ են եկամտահարկ պահում: Ճիշտ է, տարին մեկ անգամ կարող ես քեզ թույլ տալ հանգստանալու մեկնել, բայց ոչ եվրոպական երկրներ, որովհետև դա շատ թանկ է, այլ Թունիս, Մարոկկո և այլ երկրներ, որոնք էժան տուրեր են առաջարկում: Ինչ վերաբերում է մարդկային հարաբերություններին, մտածելակերպին, ապա միևնույն է, քեզ համար շատ բաներ խորթ են մնում, որովհետև դու հայ ես»:

Հայի համար, ըստ Սյուզանի, ֆրանսիացին  մարդու անհեթեթ տեսակ է` հաշվարկող, ոչ էմոցիոնալ, ոչ մարդկային, անխիղճ, անհատապաշտ, միայն իր ես-ն առաջ տանող: Որպես օրինակ բերում է ընկերությունը. «Մեզ համար լավ ընկերը նա է, որի վրա դու միշտ հույս ես դնում, որը քո դժվար պահին միշտ քո կողքին է: Ֆրանսիացու համար լավ ընկերը նա է, ով երբեք իր խնդիրներով քեզ չի անհանգստացնում: Երկուսն էլ յուրովի լավն են, բայց արմատապես տարբեր են: Դրա համար էլ ես ունեմ ֆրանսիացի լավ ծանոթներ, բայց չունեմ ֆրանսիացի ընկերներ: Իմ ընկերները Ֆրանսիայում ապրող հայերն են, որոնք, իհարկե, մի քիչ տարբերվում են հայաստանցի հայերից»:

Սյուզանի խոսքով` Ֆրանսիայում մարդկային մոտեցում ասվածը գոյություն չունի, բայց օրենքն էլ կատարյալ չէ, կան բազմաթիվ անօրեն երևույթներ: «Օրինակ` ջրի ծորակը փչացել է, զանգում ես մի մասնավոր ընկերություն, որ գա նորոգի: Եթե այդ ընկերությունը նկատում է, որ գործից բան չես հասկանում, լավ գումարներ է աշխատում, այսինքն` քեզ գցում է: Իսկ դատի տալը հեշտ բան չէ, դրա համար փող և մեծ ջանքեր են պետք»:

Նման հարցերում, ասում է, անգամ ֆրանսիացիները չեն պայքարում իրենց իրավունքների համար և իրեն էլ հաճախ խորհուրդ են տալիս չխորանալ և չբարդացնել կյանքը: «Օրինակ` տան համար պարտադիր ապահովագրություն են պահանջում, որի դիմաց ամեն ամիս վճարում ես, բայց որ մի բան է լինում, ամեն կերպ փորձում են փոխհատուցումից խուսափել: Եթե մինչև վերջ չգնաս, չպայքարես` ոչնչի չես հասնի: Նման դեպք ինձ հետ պատահել է, մեկ տարի պայքարելուց հետո, երբ ի վերջո ասացի, որ դատարան եմ դիմելու` փոխհատուցեցին»:

Սյուզանը պատմում է, որ եթե Ֆրանսիայի քաղաքացի չես, ապա որոշակի չափորոշիչներ պետք է  հաղթահարես, որպեսզի ֆրանսիացին քեզ վերցնի աշխատանքի: Գործատուն պետք  է պետությանն ապացուցի, որ հենց քո կարիքն ունի, և ֆրանսիացին այդ գործն անել չի կարող: Ի դեպ, ֆրանսիացու փոխարեն արտասահմանցու աշխատանքի ընդունելու համար գործատուն պետությանը տույժ է վճարում:

Անհեթեթ օրենք կա ժառանգության մասին: Ասում է, որ Ֆրանսիայում երիտասարդները հիմնականում 30 տարեկանում են կարողանում բնակարան գնել, այն էլ` հիփոթեքով: Փարիզում մեկսենյականոց բնակարանը մոտ կես միլիոն եվրո արժի: Սովորական բնակարանի մեկ քմ-ի արժեքը 13-15 հազար եվրո է: Մարդը բնակարան է գնում, 20 տարի վարկով գումարը փակում, իսկ իր մահից հետո իր երեխաներն այն ժառանգելու համար պետք է բնակարանի 40 տոկոսը պետությանը վճարեն, հակառակ դեպքում ժառանգությունից կզրկվեն: Բայց քանի որ շատերն այդ 40 տոկոս գումարը կանխիկ չունեն, ստիպված բնակարանը վաճառում են, պետության հարկը վճարում, իրենց մնացած գումարից մի որոշ մաս էլ եկամտահարկ տալիս և տակը մնացածը պահում իրենց: Արդյունքում ծնողներից ժառանգություն ստացած բնակարանն իրենց չի հասնում:

Օրենքի գերակայության մասին խոսակցությունը լեգենդ է: Սյուզանը պատմում է, որ ժամանակին աշխատում էր մի մասնավոր ընկերությունում, որը համագործակցում էր առողջապահության նախարարության հետ: Ականատես է եղել, թե ինչպես են պետության գումարներն անխնա և անարդյունավետ մսխվում, ինչի հետևանքով ընդամենը որոշ մարդիկ մեծ գումարներ են իրենց գրպանը դնում, և այդ ամենը քողարկվում է պետական կառույցի մակարդակով:

Կա նաև կոռուպցիա, կաշառակերություն, կան նաև օլիգարխներ.  «Պարզապես սովորական ֆրանսիացին իր երկրի օլիգարխներին չի տեսնում, չի առնչվում, իսկ մեր օլիգարխները մեր աչքի առջև պտտվում են»:

Սյուզանը, իր կյանքի փորձից ելնելով, խորհուրդ է տալիս չհրապուրվել Եվրոպայով, քանի որ կյանքն այնտեղ այնպիսին չէ, ինչպիսին պատկերացնում են դրսից. «Այնտեղ նվազագույն աշխատավարձը 1000 եվրո է, որը մեզ համար զարմանալի թիվ է, բայց եթե հաշվի առնենք ֆրանսիացու ծախսերն ու հարկերը, համարյա նույն բանն է ստացվում: Ֆրանսիացին հայից ավելի լավ չի ապրում, բայց դու էդ ամեն ինչի մասին իմանում ես տարիներ հետո, երբ արդեն գնացել ես,  հաղթահարել բազմաթիվ դժվարություններ և Հայաստան վերադառնալ չես կարող, որովհետև քեզ համար արդեն Հայաստանն է օտար, որտեղ ամեն ինչ պիտի զրոյից սկսես»:

Կարճ ասած` Եվրոպան դրախտ չէ, պարզապես մարդիկ գնում են, որովհետև  ամեն մի նոր բանում հույս են փնտրում, իսկ Հայաստանում հույս արդեն չկա:

“Ուզում եմ շնորհավորել բոլորիս. արդեն 22 տարի մենք անկախ ենք: Երևի ես այնքան ուրախություն, երջանկություն չեմ ունեցել, ինչպես Անկախության օրը: Անկախությունն ամենավեհ գաղափարն է, երբ մարդն անկախ է, կարող է անել ամեն ինչ, ինչ ուզում է: Երբ մենք խորհրդային միության մեջ էինք, մեզ չէին ճանաչում որպես Հայաստան պետություն, ճանաչում էին միայն Ռուսաստան, CCP, իսկ այսօր ճանաչում են Հայաստանի Հանրապետությունը: Եվ Հայաստանն արդեն 22 տարի անկախ է: Այն պետք է կարողանանք պահել, զարգացնել, հզորացնել և ունենալ հզոր հայրենիք”, – ասում է Գյումրիի քաղաքապետ Սամվել Բալասանյանը: Ապա հավելում. – “Ունենք խնդիրներ, պրոբլեմներ քաղաքում, պետության մեջ. ամեն ինչ լուծվող է, եթե կա կամք, աշխատասիրություն: Եթե աշխատենք, կփոխվի ամեն ինչ: Դա բոլորից է կախված: Եվ այն էստաֆետը, որ հանձնելու ենք մեր երեխաներին, այնպես հանձնենք, որ մեզ չմեղադրեն”:

Իսկ որքանո՞վ է անկախ քաղաքապետ ու քաղաքական գործիչ Սամվել Բալասանյանը. “Ես անկախ եմ: Երբ ես ԱԺ պատգամավոր եմ եղել՝ մենակ եմ եղել, չեմ ունեցել կուսակցություն. դա ասում եմ 2000 թվականի հետ կապված, երբ մենակով կարողացա բոլորին համոզել, որ անհրաժեշտ է “Գյումրու մասին օրենքը”, որը մինչև 2014 թվականը գործելու և երկարացնելու ենք: Դա անկախություն չէ՞”:

Գյումրիում այսօր՝ Անկախության 22-րդ տարեդարձի օրը, նստացույց են հրավիրել գյումրեցի ազատամարտիկները: Մեկօրյա նստացույցում այս մարտիկները ևս մեկ անգամ վեր են բարձրացնում իրենց խնդիրները: Գյումրու թատերական հրապարակում մոտ 30 ազատամարտիկներ դժգոհության այս քաղաքակիրթ եղանակով փորձում են բարձրաձայնել սոցիալական ու համակարգային խնդիրների մասին:

“Մենք առաջարիկներ ենք ներկայացրել, որոնց հիմքում ընկած է ազատամարտի արժևորում, ազատամարտիկի խնդիրներ, բարոյահոգեբանական խնդիրներ: Այդ հարցերի շուրջ քննարկումներ գնացել են, սպասում էինք արձագանքի: Բայց արձագանքը շատ անտրամաբանական եղավ, երեկ ձերբակալեցին մեր ընկերոջը՝ Վոլոդյա Ավետիսյանին: Նախորդ նստացույցով հասանք նրան, որ կարողացանք մեր խնդիրը հասցնել պետական ու բարձրաստիճան ատյաններին: Մենք ուզում ենք ուղղում մտցնել օրենքի մեջ, մեկ բառի ուղղում, որը հարիր կլինի ազատամարտիկ անունը կրող մարդուն: Եթե մենք ազատամարտիկի տեղը ուրիշ բան ենք ասում, դա չի նշանակում, որ արժևորում ենք նրան, սովորական հայ մարդը մեզ ճանաչում է, որ ազատամարտիկ”, – ասում է ազատամարտիկ Մնացական Մուրադյանը:
Ազատամարտիկները չեն ուզում նախագահին կամ վարչապետին հիշեցնել, որ իրենք կան, այլ` ր պետությունը պարտավոր է արժևորել իր ազատամարտիկին: “Եթե չի անում՝ մենք սերունդներին սխալ բան ենք թողնում: Այսինքն, այսօր ազատամարտիկին մեր պետությունը չի արժևորում: Եթե վիրավոր ազատամարտիկը մի քանի կոպեկ թոշակ են ստանում, դա ամբողջությամբ գնում է դեղերին, դեռ մի բան էլ պարտք են մնում հիվանդանոցներին: Չկա օրենք, որով ազատամարտիկի բուժումն անվճար լինի: Եվ միայն բուժումը չէ, գոնե թաղումը կազմակերպեն: Ազատամարտիկը մահանում է՝ չեն կարողանում թաղել. մի կերպ սրա-նրա ձեռքը խնդրելով, պարտքով-տալիքով են անում, որը շատ նվաստացուցիչ է: Գոնե պետությունը թող դա իր վրա վերցնի”:

ՀՀ անկախության տոնի կապակցությամբ մայրաքաղաքի վարչական բոլոր շրջաններում կազմակերպվում են տոնական միջոցառումներ:

Նոր Նորք վարչական շրջանում Անկախության օրը նշվել է համերգային մեծ ծրագրով, որին մասնակցել են երաժշտական դպրոցների և մշակույթի կենտրոնի սաները:
Գայի արձանի հարակից հատվածում կազմակերպվել է նաև ձեռարվեստի և նկարչական աշխատանքների ցուցադրություն:

Արաբկիր վարչական շրջանի  Վահագն Դավթյանի անվան զբոսայգում տոնական միջոցառումանը ներկայացվել է հայկական ազգային  երգ ու պար: Զուգահեռ միջոցառումներ են անցկացվել նաև վարչական շրջանի պուրակներում և բակերում:

Տոնական միոցառումները վարչական շրջաններում շարունակվել են մինչև ուշ երեկո և եզրափակվել հրավառությամբ:

Երևանի քաղաքապետարանի տեղեկատվության
և հասարակայնության հետ կապերի վարչություն

Բախվել են «Լեքսուս» և «Նիսան Մաքսիմա» մակնիշի ավտոմեքենաներ

Սեպտեմբերի 20-ին, ժամը 00.30-ին, Երևանի Ա. Ավետիսյան և Վ. Փափազյան փողոցների խաչմերուկում իրար են բախվել «Լեքսուս» և «Նիսան Մաքսիմա» մակնիշի ավտոմեքենաներ, ինչի հետևանքով «Նիսան Մաքսիմա»-ի ուղևորուհին և «Լեքսուս»-ի 2 ուղևորները մարմնական վնասվածքներով տեղափոխվել են հիվանդանոց:
Կատարվում է քննություն:

Պատահար խաչմերուկում

Սեպտեմբերի 20-ին, ժամը 08.30-ի սահմաններում, «ԿԻԱ» մակնիշի ավտոմեքենան Երևանի Հասրաթյան և Մարտիրոսյան փողոցների խաչմերուկում վրաերթի է ենթարկել երիտասարդի, որը մարմնական վնասվածքներով տեղափոխվել է հիվանդանոց:
Կատարվում է քննություն:

«Տոյոտա»-ն բախվել է էլեկտրասյանը

Սեպտեմբերի 21-ին, ժամը 01.30-ի սահմաններում, «Տոյոտա» մակնիշի ավտոմեքենան Երևանի Ծովակալ Իսակովի պողոտայում բախվել է էլեկտրասյանը. վարորդը մարմնական վնասվածքներով տեղափոխվել հիվանդանոց:

Կատարվում է քննություն:

Ինքնաշեն հրազեն և 65 փամփուշտ

Սեպտեմբերի 20-ին, ժամը19.56-ին, ոստիկանության Մալաթիայի բաժնում հաղորդում է ստացվել, որ մի քաղաքացի զենք-զինամթերք է թողնում Եռաբլուրի տարածքում` ծառերի մեջ:
Մեկնած օպերատիվ խումբը նշված վայրում հայտնաբերել է ինքնաձիգի նմանվող ինքնաշեն հրազեն և 5,45 մմ տրամաչափի 65 փամփուշտ:
Նշանակվել է դատաձգաբանական փոձաքննություն:
Կատարվում է հետաքննություն:

Փամփուշտներ և նռնակի պայթուցիչ

Սեպտեմբերի 20-ին, ժամը 19.30-ին, մի քաղաքացի ներկայացել է ոստիկանության Վարդենիսի բաժին և հանձնել 7,62 մմ տրամաչափի ինքնաձիգի 65, 7,62 մմ տրամաչափի «Կարաբին» ինքնաձիգի 59 փամփուշտ և նռնակի պայթուցիչ:
Նշանակվել է փորձաքննություն:
Կատարվում է հետաքննություն:

«Ֆ-1» նռնակ, ազդանշանային սարք, ականանետի արկի 2 գլխիկ, 45 փամփուշտ և ազդանշանային ինքնաձիգի 1 փամփուշտ

Սեպտեմբերի 20-ին, ժամը 13.45-ին, Արևիկ գյուղի մի բնակիչ ներկայացել է ոստիկանության Մեծամորի բաժին և կամավոր հանձնել «Ֆ-1» տիպի նռնակ` առանց պայթուցիչի, ձեռքի ազդանշանային սարք, ականանետի արկի 2 գլխիկ, տարբեր տրամաչափի 45 փամփուշտ և ազդանշանային ինքնաձիգի 1 փամփուշտ:
Ներկայացվածն ուղարկվել է փորձաքննության:

Սեպտեմբերի 20-ին տեղի է ունեցել ՀՀ Հանրային խորհրդի փոքր խորհրդի նիստ:

ՀԽ նախագահ Վազգեն Մանուկյանը խորհրդի անդամներին տեղեկացրել է, որ ս.թ. հոկտեմբերի 5-ին նախատեսվում է Հանրային խորհրդի հանդիպումը ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանի հետ:

Վազգեն Մանուկյանն առաջարկել է վարչապետի հետ հանդիպմանը քննարկել Մաքսային միությանն անդամակցելու հարցը, դրա տնտեսական ու քաղաքական բաղադրիչները` միաժամանակ քննարկելով  ԵՄ Ասոցացման համաձայնագրի գործընթացը, որի մաս են կազմում նաև Խորը և համապարփակ ազատ առևտրի գոտու դրույթները:

Մանուկյանն առաջարկել է նաև վարչապետի հետ հանդիպման ժամանակ բարձրացնել այնպիսի հիմնախնդիրներ, ինչպիսիք են արտագաղթը, կրթական, առողջապահական, քաղաքաշինական ոլորտի խնդիրները:

Հանրային խորհրդի անդամներ Վլադիմիր Մովսիսյանն ու Յուրի Ջավադյանն առաջարկել են քննարկման առարկա դարձնել Թուրքիայի հետ սահմանային ջրերի օգտագործման հարցը: Մովսիսյանի խոսքով` շատ շուտով թուրքերը կկուտակեն սահմանային ջրային ահռելի պաշար, որի դեմ Հայաստանը պետք է հակաքայլեր անի: Նրանց խոսքով`  հակաքայլեր իրականացնելու լուրջ հնարավորություններ կան, և իրենք պատրաստ են այդ առումով գործնական առաջարկներ անել,  որոնք էլ կներկայացվեն հանդիպման ժամանակ:

ՀԽ անդամ Հովիկ Մուսայելյանն առաջարկել է վարչապետի հետ հանդիպմանը բարձրացնել նաև Տաղավար տոները ոչ աշխատանքային օրեր դարձնելու, փոխարենը դրանք շաբաթ օրեր տեղափոխելու հարցը` նշելով, որ դա խաթարում է բնականոն աշխատանքային հունը և խնդիրներ առաջացնում թե՛ գործատուների, թե՛ աշխատողնների համար:

Նիստի ավարտին Վազգեն Մանուկյանն առաջարկել է բարձրացվող խնդիրներն առավել համակողմանիորեն ուսումնասիրել և մինչ վարչապետի հետ հանդիպմանը ևս մեկ նիստ գումարել` որոշակիացնելու ներկայացվելիք հարցերի շրջանակը:

 Գագիկ Ա թագավորը (990-1020) Բագրատունյաց Հայաստանի թերևս ամենազորեղ տիրակալն էր: Նրա գերիշխանությունը, պատմական Հայաստանի տարածքում գտնվող առանձին թագավորություններից ու իշխանություններից զատ, ճանաչում էին նաև Վրաստանը, Աղվանքը: Գագիկ Առաջինի լրիվ տիտղոսը «Շահնշահ հայոց և վրաց» էր:

Գագիկ Առաջինի գահակալումը մշուշով է պատված: Նա հաջորդեց եղբորը` Սմբատ Բ Տիեզերակալին (977-990), որը, չնայած իր մեծադղորդ մականվանը, թուլակամ էր և իր թագավորության ընթացքում թերևս մեկ մեծագույն գործ կատարեց` Անիի ընդարձակումն ու Սմբատաշեն պարիսպների կառուցումը:

Գագիկ Բագրատունին, ենթադրաբար, Աշոտ Գ Ողորմած արքայի (954-977) կրտսեր որդին էր: Աշոտ Շահնշահի որդիներից երկուսը` Սմբատը և Կյուրիկե-Գուրգենը, թագ ունեին: Վերջինս հիմնադիրն էր Լոռու կամ Տաշիր-Ձորագետի թագավորության: Գագիկը հորից ժառանգություն չի ստացել: Նրա պատանեկության և երիտասարդության տարիների մասին պատմությանը ոչինչ հայտնի չէ:

Սմբատ Բ-ի գահակալման վերջին տարիները լի էին քաղաքական փոթորիկներով: Հայաստանին սպառնում էին արաբական էմիրությունները: Պատմիչները փաստում են, որ Սմբատը փորձում է պատերազմ սկսել արաբական էմիրությունների դեմ, սակայն նրան դավում է արքաեղբայր Գագիկը, որ արդեն Անիում էր հաստատվել:

Սմբատ արքայի դեմ մայրաքաղաք Անիում մեծ դժգոհություն կար: Նա ամուսնացել էր հարազատ քրոջ դստեր հետ, ինչը առաջացրել էր բնակչության և հոգևորականության դժգոհությունը: Գագիկ արքաեղբայրը, օգտվելով այդ դժգոհություններից, իր շուրջը հավաքեց հայոց ավագանուն և պետական հեղաշրջում կատարեց. սպանելով եղբորը` գրավեց հայոց գահը: Այդ մասին ակնարկում է Գագիկ Առաջինի պալատական պատմիչ Ստեփանոս Ասողիկը, որ ընդհանուր առմամբ գովաբանելով Գագիկ Առաջինին` գրում է. «Ավաղ, միում չարին, որ արգել զբանս գովեստի իւրոյ…»

Ինչևիցե, Գագիկ Առաջինը դավադրաբար սպանում է եղբորը և տիրանում հայոց գահին: Նրա այդ քայլն ընդվզում է առաջացնում երկրում: Քանի որ Սմբատ Բ-ն անժառանգ էր, նրանից հետո ավագության կարգով գահը պիտի ժառանգեր Լոռվա թագավոր Գուրգեն-Կյուրիկե Առաջինը (962-990) կամ նրա որդի Դավիթ Ա Անհողինը, որ թագավորեց Լոռիում 990-1048 թթ.: Սա էլ պատճառ դարձավ Լոռվա թագավորության ապստամբության: Գագիկի դեմ ապստամբեցին նաև Սյունիքի թագավորությունը և Վանանդը: Վանանդի թագավորության արքայազն Ծիթվասանը Հաղբատում թողած մի արձանագրության մեջ Դավիթ Անհողինին կոչում է ինքնակալ արքա: Սա նշանակում է, որ Վանանդի տունը ևս ճանաչում է Գագիկի անօրինությունը և Դավթի օրինական պահանջը:

Գագիկ Առաջինի դեմ մեծ հուզումներ առաջացան նաև Անիում: Ժողովուրդն ըմբոստանում է: Անգամ լուրեր են շրջում, թե Սմբատ արքան չի մահացել, ողջ է: Ժողովրդական հուզումները հանդարտեցնելու համար Գագիկ Առաջինը կարգադրում է բացել Սմբատ Բ-ի շիրիմը և ի ցույց դնել ժողովրդին, որ բոլորը համոզվեն արքայի մահվան հարցում և հանդարտվեն: Սա ևս մեկ վկայություն է, որ Գագիկը պետական հեղաշրջմամբ է տիրացել հայոց գահին, քանզի կարգադրել էր անհապաղ թաղել Սմբատի դին և արագ թագադրվել էր` առանց պաշտոնական արարողակարգի:

Գահ բարձրանալով` Գագիկ Առաջինը նախ և առաջ փորձեց ամրապնդել իր իշխանությունը: Նա ամրացրեց հայոց բանակը` թվաքանակը հասցնելով 100 հազարի: Մատթեոս Ուռհայեցին Գագիկի բանակի մասին գրում է. «Եւ յայնմ աւուր լինէր հանդէս զօրաց նորա հարիւր հազարաց վառելոց ընտիր արանց ի մարտ պատերազմաց անուանեաց և քաջ կորովեացէ վասն զի որպէս զկորիւնս առիւծուց կամ որպէս զձագս արծուեաց յուզէին զօր պատերազմին»։

Կառավարման առաջին տարիներն անցկացրեց շարունակական պատերազմների մեջ: 992 թ. նա արշավեց Սյունիք և մի շարք գավառներ գրավեց Սյունյաց թագավորությունից և Փառիսոսից: Ապա որոշ նվաճումներ  ունեցավ Վասպուրականում` իր թագավորությանը միացնելով Ծաղկոտն և Կոգովիտ գավառները, գրավեց նաև Վայոց ձորը, Բասենը: Մի խոսքով, Գագիկ Առաջինն Անիի թագավորության տարածքն ընդլայնեց հայկական մյուս թագավորությունների տարածքների հաշվին:

Շուտով` 998 թ. Գագիկի թագավորությանը սպառնաց Ատրպատականի Մամլան ամիրան, որը մեծ զորքով շարժվեց Հայաստանի վրա: Գագիկը զորահավաք հայտարարեց, դաշինք կնքեց Տայքի զորեղ տիրակալ Դավիթ Կյուրոպաղատի, վիրա-աբխազական թագավորության հետ և Ծումբի ճակատամարտում ջախջախեց թշնամուն: Այս հաղթանակը ամրապնդեց Գագիկի դիրքերը:

1001 թ. Գագիկ Առաջինի դեմ ապստամբեց եղբորորդին` Լոռվա երիտասարդ թագավոր Դավիթ Ա Անհողինը, որն ուզում էր տիրանալ իր հայրական ժառանգությունը համարվող Անիին: Գագիկը մեծ զորքով շարժվեց Լոռի, սակայն երեք ամիս այնտեղ անցկացնելուց հետո այդպես էլ չհանդիպեց Դավթի բանակին: Պատմիչներն առհասարակ մշուշոտ են ներկայացնում այս դեպքերը: Հավանաբար Դավիթն իր բանակով նույն միջոցին ներխուժել էր Շիրակ` Գագիկ Առաջինի տիրույթները: Ամեն դեպքում, գործը բախման չհասավ և կողմերը նստեցին բանակցությունների: Ցավոք, Շիրակավանի բանակցությունների մասին էլ շատ բան հայտնի չէ: Պարզ է մեկ բան. արդյունքում Գագիկ Առաջինը Լոռիում ձեռք բերեց Կայան և Կայծոն ամրոցները:

Արտաքին հարաբերություններում Գագիկ Առաջինն իրեն բավական ամուր էր զգում: Օրեցօր Բյուզանդիայի ճնշումը մեծանում էր հայոց թագավորությունների դեմ: Բյուզանդիան, ձգտելով դեպի արևելք, փորձում էր գրավել Հայաստանը: Այդ նպատակով 1000 թ. Արևելք է ժամանում բյուզանդական հզոր միապետ Վասիլ Բ Բուլղարասպանը: Շատ հայ գահակալներ և իշխաններ ընդառաջ գնացին և դիմավորեցին Բյուզանդիայի կայսերը: Բայց Գագիկ Առաջինն իր պատվից վեր համարեց դա և արհամարհեց Վասիլին:

Գագիկ Առաջինի թագավորությունը բավական ընդարձակ էր և ուժեղ: Անիի թագավորությունը միջազգային մեծ ճանաչում և հեղինակություն ուներ:

Նրա օրոք երկրում ծաղկում էր տնտեսությունը: Անիի փառքն ու գեղեցկությունը առավել մեծացան հենց Գագիկի թագավորության շրջանում: 1001 թ. նրա և Կատրամիդե թագուհու հովանավորությամբ Անիի կենտրոնում վեր խոյացավ Կաթողիկե տաճարը` Տրդատ ճարտարապետի գլուխգործոցը, որ կառուցել էր Կաթողիկեն Զվարթնոցի նմանությամբ: Բացի Կաթողիկե տաճարից, նրա օրոք Անիում ու թագավորության տարածքում այլ շքեղաշուք աշխարհիկ ու հոգևոր շինություններ էլ կառուցվեցին:

Գագիկ Առաջինը մահացավ 1020 թ., ծեր հասակում: Նա երեք որդի թողեց` Հովհաննես-Սմբատ, Աշոտ և Աբաս: Աբասի մասին պատմությանը գրեթե ոչինչ հայտնի չէ: Ավագության իրավունքով հայոց գահը պիտի ժառանգեր Հովհաննես-Սմբատը: Սակայն նա հսկայամարմին, բայց թուլակազմ մարդ էր, չէր սիրում զենք բռնել: Նրա հակապատկերն էր եղբայրը` Աշոտը, որ խիզախ էր ու քաջ:

Հայոց ավագանու մի մասը ցանկանում էր հայոց գահին տեսնել քաջ Աշոտին, իսկ մյուս մասը, որին ձեռնտու էր թագավորական իշխանության թուլացումը, Հովհաննես-Սմբատին:

Շուտով երկու եղբայրների միջև պատերազմ է սկսվում հոր թողած ժառանգությանը տիրանալու համար: Աշոտը հաղթող է դուրս գալիս, ճակատամարտի ժամանակ գերում ավագ եղբորը և հանձնում իր իշխաններից Ապիրատ Պահլավունուն` հրամայելով նրան մահվան դատապարտել: Սակայն Ապիրատ իշխանը Հովհաննես-Սմբատին հասցնում է Անի և ազատ է արձակում:

Պատերազմը եղբայրների միջև շարունակվում է, ի վերջո հայ իշխանների միջամտությամբ խաղաղություն է հաստատվում և պայմանագիր կնքվում: Համաձայն պայմանագրի` Անին իր շրջակայքով ժառանգում է Հովհաննես-Սմբատ Գ-ն (1020-1041), իսկ թագավորության մնացյալ հատվածի վրա թագավորում է Աշոտ Դ-ն (1020-1041): Քանի որ Հովհաննես-Սմբատը ժառանգ չուներ, նրա մահից հետո թագավորությունը պիտի ժառանգեր Աշոտը: Սակայն 1041 թ. գրեթե միաժամանակ մահանում են Հովհաննես-Սմբատ Գ-ն և նրա եղբայրը` Աշոտ Դ-ն: Մեկ տարի անց հայոց ավագանու աջակցությամբ գահ է բարձրանում Աշոտ Դ որդին` 18-ամյա Գագիկ Բ Կրտսեր (1042-1045) արքան:

Նրա օրոք ավելի է մեծանում բյուզանդական ճնշումը Հայաստանի վրա: Գագիկը Վահրամ Պահլավունի սպարապետի աջակցությամբ մի քանի անգամ ջարդում է բյուզանդական բանակները Անվո պարիսպների տակ: Բյուզանդիան, չկարողանալով զենքով ծնկի բերել Հայաստանը, դիմում է խարդախության:

Դավաճան կաթողիկոս Պետրոս Գետադարձի աջակցությամբ ու խորհրդով Գագիկ Երկրորդին հրավիրում է Կոստանդնուպոլիս և արգելափակում: Միայն այդ գնով Բյուզանդիան կարողացավ ծնկի բերել հայոց թագավորությունը, և արյան գնով ձեռք բերված անկախությունը հայոց կաթողիկոսը վաճառեց Բյուզանդական կայսրությանը:

1991 թվականն ամենաբախտորոշ տարեթվերից էր հայ ժողովրդի պատմության մեջ: Հայաստանը վերագտավ իր անկախությունը:

1990 թ. Անկախության հռչակագրից հետո ՀՀ Գերագույն խորհրդի որոշումով 1991 թ. սեպտեմբերի 21-ին Հայաստանի տարածքում անցկացվեց հանրաքվե: Հայաստանի Հանրապետության բնակչությունը  պատասխանեց հետևյալ հարցին. «Համաձայն եք, որ Հայաստանի Հանրապետությունը լինի անկախ, ժողովրդավարական հանրապետություն` ԽՍՀՄ կազմից դուրս»: Հայ ժողովուրդը միասնաբար, ավելի, քան 99% ձայների մեծամասնությամբ «այո» ասաց անկախությանը: Եվ սեպտեմբերի 23-ին ՀՀ Գերագուն խորհուրդը, ամփոփելով հանրաքվեի արդյունքները, Հայաստանի Հանրապետությունը հռչակեց անկախ պետություն:

Հայ ժողովրդի կյանքում նոր ուղի բացվեց` անկախության ուղին:

Գերագույն խորհրդի կողմից անկախության հռչակումից հետո տասնյակ պետություններ ճանաչեցին Հայաստանի Հանրապետությունը: Առաջինը Լիտվան է, որ ՀՀ-ն ճանաչել է դեռ մինչև  անկախության հռչակումը` 1991 թ. օգոստոսի14-ին: Ապա 1991 թ. ընթացքում ևս 47 պետություն ճանաչեց Հայաստանի Հանրապետության անկախությունը.

1.         Ռումինիա – 11.11.1991

2.         Ռուսաստան – 16.12.1991

3.         Թուրքիա – 16.12.1991

4.         Մոնղոլիա – 20.12.1991

5.         Ուկրաինա – 21.12.1991

6.         Շվեյցարիա – 23.12.1991

7.         Կոստա-Ռիկա – 23.12.1991

8.         Բուլղարիա – 23.12.1991

9.         Ղազախստան – 23.12.1991

10.       Աֆղանստան – 24.12.1991

11.       Մեքսիկա – 25.12.1991

12.       Իսրայել – 25.12.1991

13.       Կանադա – 25.12.1991

14.       Կուբա – 25.12.1991

15.       Իրան – 25.12.1991

16.       Թունիս – 25.12.1991

17.       Պերու – 26.12.1991

18.       Թաիլանդ – 26.12.1991

19.       ԿԺԴՀ – 26.12.1991

20.       Հնդկաստան – 26.12.1991

21.       Բրազիլիա – 26.12.1991

22.       Ավստրալիա – 26.12.1991

23.       ԱՄՆ – 27.12.1991

24.       Եգիպտոս – 27.12.1991

25.       Չինաստան – 27.12.1991

26.       Ուրուգվայ – 27.12.1991

27.       Ալժիր – 27.12.1991

28.       Սլովենիա – 27.12.1991

29.       Վիետնամ – 27.12.1991

30.       Լեհաստան – 27.12.1991

31.       Հորդանան – 28.12.1991

32.       Ինդոնեզիա – 28.12.1991

33.       Ճապոնիա – 28.12.1991

34.       Բանգլադեշ – 28.12.1991

35.       Օման – 28.12.1991

36.       Կամբոջա – 29.12.1991

37.       Ֆինլանդիա – 30.12.1991

38.       Հարավային Կորեա – 30.12.1991

39.       Լիբանան – 30.12.1991

40.       Բելգիա – 31.12.ա1991

41.       Արգենտինա – 31.12.1991

42.       Դանիա – 31.12.1991

43.       Նիդեռլանդներ – 31.12.1991

44.       Հարավսլավիա – 31.12.1991

45.       Մարոկկո – 31.12.1991

46.       Գերմանիա – 31.12.1991

47.       Մեծ Բրիտանիա – 31.12.1991

1992 թ. ճանաչման գործընթացը շարունակվեց, և էլի տասնյակ պետություններ ճանաչեցին Հայաստանի Հանրապետության անկախությունն ու դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատեցին նրա հետ: