35 հազար կանանց մասնակցությամբ կատարված հետազոտությունն օգնեց  բժիշկներին  մուլտիվիտամինների  կիրառման ու  վիժման փոխկապվածության  ապացույցներ գտնել:

«International Journal of Epidemiology» ամսագրում հրապարակված հոդվածում ասվում է, որ  կանայք, ովքեր մուլտիվիտամիններ են կիրառել`  փորձելով հղիանալ, նրանց մոտ հղիության ընթացքի բնական ընդհատման ռիսկը մեծ է` մոտ 32% (եթե կիրառվել են բեղմնավորումից 5-6 շաբաթ առաջ): Նյութըպատրաստել են Հարավային Դանիայի ու Պիտսբուրգի համալսարանի մասնագետները:

Ընդ որում, մայրանալ պատրաստվող շատ կանանց են բժիշկները խորհուրդ տալիս կիրառել վիտամինային համալիրներ, ներառյալ` C, D և B9 վիտամիններ`  բեղմնավորման հավանականությունը մեծացնելու նպատակով:

Իսկ բժշկությունն առայժմ զգուշացնում է, որ ապագա մայրիկներին չի կարելի օգտագործել  վիտամին А:

Անկախ

Համակարգելով հոգեբանական ու սոցիոլոգիական հետազոտությունների արդյունքները, կարելի է ասել, որ մարդու  մտավոր ունակությունների զարգացումը հասուն տարիքում պայմանավորված է նրա բնածին ունակություններով, կրթությունով, մասնագիտական որակավորման մակարդակով, կենսափորձով, ինտելեկտուալ ունակությունները հասուն տարիքում կիրառելու հնարավորությամբ:

Նշված գործոններից մի քանիսի առկայության դեպքում նույնիսկ հնարավոր է, որ հասուն տարիքում մարդու ինտելեկտուալ հնարավորությունները մեծանան: Մյուս կողմից` եթե նշվածների մեծ մասը բացակայում է, ապա ինտելեկտի անբավարար մարզումը կարող է ինտելեկտուալ մակարդակը ծերության հասակում նվազեցնել ավելի արագ:

Նշանակում է` ծերության տարիքում ինտելեկտուալ հնարավորությունները սովորաբար չեն նվազում: Ու` «այդ տարիքում արդեն դժվար թե կարողանա մտածել» արտահայտությունը վստահաբար սխալական կարելի է համարել:

Ինչպե՞ս է ծերության տարիքում նոր տեղեկությունը պահպանվում ու յուրացվում

Ասում են` ծեր մարդիկ ամեն  նորին հակադրվում են, քանի որ այլևս չեն կարողանում ընկալել նոր տեղեկությունը: Դա իրականությանը չի համապատասխանում: Ժամանակակից հոգեբանական սոցիոլոգիական հետազոտություններն ասում են, որ մարդն ունակ է սովորելու մինչև խոր ծերություն: Նոր գիտելիքներ յուրացնելն ու հինը խորացնելը ոչ թե տարիքի, այլ բոլորովին այլ գործոնների հետ են կապված:

Որոշ մասնագետներ, որոնք աշխատում են այս ոլորտում, հանգել են այն եզրակացության, որ ծերության տարիքում սովորելու ունակությունը որոշ փոփոխությունների է ենթարկվում. խոսքը ոչ թե այդ ունակության կորստի, այլ որակական որոշ տեղաշարժի մասին է` ուսուցման միջոցի տեսակափոխության: Դասատուների մի խումբ պարզեց, որ ծեր մարդը նոր գիտելիքներն այնքան էլ հեշտ չէ ընկալում, որքան երիտասարդը, սակայն նա ավելի ինտենսիվ, համառ ու մանրակրկիտ է զբաղվում դրանով:

Հետևաբար, այդ ունակությունը ակտիվ պահելու նպատակով մարդը ողջ կյանքում ինտելեկտուալ ունակությունների մարզում պետք է կատարի, եթե ցանկանում է արթուն միտք ունենալ:

Մի  խոսք կա, որն այնքան էլ հեռու չէ իրականությունից. ով  դադարել է սովորել 25 տարեկանում, արդեն ինտելեկտուալ իմաստով ծերացած է: Իսկ նա, ով անընդհատ ինքնակրթվում է, անընդհատ սովորում, հոգեպես ու ինտելեկտուալ իմաստով երիտասարդ է մնում մինչև խոր ծերություն:

Տեղեկությունների հոսքը վերջին տասնամյակում ստիպում է տարբեր բնագավառներում աշխատող մարդկանց համակարգված ձևով լրացնել ու կատարելագործել գիտելիքները: Սովորաբար միջին, հաճախ նաև բարձրագույն կրթությունը բավարար չէ. մարդը պետք է սովորի ու սովորի նաև հասուն տարիքում:

Ու քանի որ  նոր երևույթներն ու բացահայտումները, տեխնոլոգիական նոր պրոցեսները  աճում են, այսօր նաև անընդհատ ինքնակրթվելու լայն հնարավորություն է ստեղծվել:

Ավելանում է այն մարդկանց թիվը, որոնք  երջանկության ու բավականության  զգացում են ունենում, որ կարողանում են ինչ-որ նոր բան սովորել, խորացնել գիտելիքները: Նման բավականություն է պատճառում հոգևոր արժեքների գիտակցումը, ինչի համար  ավելի երիտասարդ տարիներին ժամանակ չունենք (շատերը սկսում են հոգևոր բովանդակությամբ գրքեր, նոր լեզուներ ուսումնասիրել):

Կրթությունը ոչ միայն ապագայի նախապատրաստություն է, այլև նպաստում է  լիարժեք կյանքին  հենց ներկայում: Շատ տարեցներ ինքնակրթությունը հաճելի ու օգտակար զբաղմունք են համարում, ինչը հարստացնում է ներքնաշխարհը: Դա ապացուցում է, որ մարդը երբեք այնքան ծեր չի լինում, որ ինչ-որ նոր բան չսովորի: Ինտելեկտի մարզումը ծերությունը հետաձգելու լավագույն դեղամիջոցն է: Դրանից հետևում է, որ եթե մարդը զբաղվում է ինտելեկտուալ աշխատանքով, սովորում է ողջ կյանքում, ձգտում ինքնակատարելագործման, ապա ավելի ուշ` ծերացման ու ծերության շրջանում, ուղեղն ավելի լավ է աշխատում:

Կա նաև հակառակ կախվածությունը: Ինչպես ֆիզիկական գործառույթների անբավարար կիրառումը հանգեցնում է ֆիզիկական ունակությունների նվազման (ատրոֆիա), այնպես էլ ուղեղի շահագործման անբավարարությունը, ուղեղի բջիջների ոչ լիարժեք բեռնվածությունը կարող է հանգեցնել հիշողության վատթարացման:

Մտավոր աշխատանքը շատ էներգածախս է, շատ տարեցներ չգիտեն, որ հոգեկան լարվածությունն  առաջվանից ավելի շատ ու շուտ  է հոգնեցնում, ու նման ակտիվությունից հետո տևական հանգստի  կարիք ունեն: Ուստի, տարեց մարդիկ աշխատանքային օրվա ընթացքում մի քանի անգամ կարճատև հանգիստ  պետք է ունենան, ինչն էլ ավելի կբարելավի ուղեղի աշխատանքը, կհարստացնի ուղեղն արյունով ու կվերալիցքավորի :

Հետաքրքիր փաստեր ուղեղի մասին

Ուղեղը մարդու մարմնի ամենահանելուկային ու կարևոր օրգանն է: Այն շատ բարդ կառույց ունի, որի ուսումնասիրման վրա  գիտնականները բազում տարիներ են ծախսել ու շարունակում են զբաղվել դրանով: Ահա մի քանի կարևոր փաստ ուղեղի մասին:

1. Մարդու ուղեղն ավելի շատ էներգիա է պահանջում, քան մյուս օրգանները` առանձին վերցրած: Չնայած ուղեղը մարդու մարմնի զանգվածի 2%-ն է կազմում, պահանջում է  թոքեր մտնող թթվածնի 20%-ը: Թթվածնի անբավարարության դեպքում սկսում ենք հորանջել, այդպիսով  ուղեղին ավելի շատ թթվածին է մատակարարվում:
2. Մարդու ուղեղը  զարգանում է մինչև 7 տարեկանը, իսկ վերջնականապես դադարում է աճել 18 տարեկանում: Այդ է պատճառը, որ երեխաներն ավելի հեշտ են լեզուներ սովորում, քան  հասուն մարդիկ:
3. Տղամարդկանց ուղեղն ավելի մեծ է, քան կանանցը: Բացի այդ, գիտնականները պարզել են, որ կանանց ու տղամարդկանց ուղեղները տարբեր կերպ են արձագանքում ցավին:
4. Ուղեղը ցավի ռեցեպտորներ չունի, բայց ցավ զգում է: Ռեցեպտորներ կան ուղեղի թաղանթում,  ահա ինչու տարբեր գլխացավեր ենք զգում:
5. Գլխուղեղի նյարդային բջիջները վերակագնվում են:
6. Ուժեղ սթրեսը կարող է փոխել ուղեղի բջիջների ֆունկցիան ու կառուցվածքը:
7. Ինտելեկտուալ մարդիկ ավելի հազվադեպ են գլխուղեղի հիվանդություններ ունենում, քան ցածր ինտելեկտ ունեցողները:
8. Կարևորագույն հայտնագործություն. աղոթքն օգնում է մարդկանց քիչ հիվանդանալ ու արագ կազդուրվել: Դա բացատրվում է նրանով, որ աղոթող մարդու մեջ նվազում է շնչառության հաճախությունն ու կարգավորվում են  գլխուղեղի դելտա ալիքները:
9. 3-ամյա երեխայի նյարդային բջիջները 3 անգամ ավելի են, քան հասուն մարդունը: Եթե փոքրիկի ներուժը լիարժեք չօգտագործվի, «չզբաղեցված» բջիջները մահանում են:  Հետևաբար մանկուց պետք է ակտիվորեն մարզել երեխայի մտավոր հնարավորությունները:
10. Ապացուցված է, որ օրգանիզմում հայտնված սնունդը ազդեցություն է ունենում           գլխուղեղի աշխատանքի վրա: Ուստի պետք է  այնպիսի սնունդ ընդունել, որի մեջ պահածոյացնող, հոտավետ ու ներկանյութեր չկան:
11. Մարդու ուղեղը 75%-ով ջրից է կազմված: Ուղեղի նորմալ աշխատանքի համար նրան բավարար քանակությամբ ջուր է հարկավոր:
12. Ալոկոհոլի օգտագործման հետ թուլանում է կապը նեյրոնների միջև:

13.  Սովորական ծիծաղն ուղեղի 5 տարբեր հատվածների աշխատանք է պահանջում:

14.Առանց թթվածնի մարդու ուղեղն աշխատում է ընդամենը 6 րոպե, ապա սկսվում  են     անդառնալի գործընթացները. մահանում են նյարդային բջիջները:

Անկախ

Լուսնոտությունը կարող է մեծ խնդիր լինել, եթե չկա մեկը, որ հետևի նման խնդիր ունեցողին: Այդ իմաստով բրիտանուհի Մորագ Ֆիշերի բախտը չի բերել.նա ընկերների տանն է մնացել գիշերելու, ու  “կույր զբոսանքի” ժամանակ ընկել է աստիճաններից:

37-ամյա կինը գլորվել է աստիճաններից, վնասել պարանոցն ու թիկունքը, կոտրվել է մի քանի կողոսկր, այտոսկրը, ծնոտն ու դաստակը:

Երբ  ընկերուհին գտավ Մորագին աստիճանների մոտ, վերջինս ասես մեռած լիներ: Սակայն, հիվանդանոցում անցկացրած մի քանի շաբաթից հետո` վերադարձավ տուն: Բժիշկների կանխատեսմամբ, նրա լրիվ կվերականգնվի:

Երբ  նա վերջապես համարձակվեց իրեն հայելում նայել, սարսափեց. “արյունոտ զանգված տեսա: Ես չէի կարողանում ինքս ինձ նայել: Հիմա որ նայում եմ, հասկանում  եմ` բախտս բերել է, որ կարողանում եմ քայլել”:

Նա պատմել է, որ սովորաբար վեր է կենում գիշերը, մի քիչ քայլում, ապա կրկին պառկում է: Սակայն, 2013-ի նոյեմբերին, չգիտես ինչու, ավելի  հեռու է գնացել: Բժիշկներն ապշել են, որ իրենց հիվանդը սկսել է ապաքինվել: Նրանք ենթադրում էին, որ Մորագն անդամալույծ կդառնա: Սակայն այսօր լրիվ ինքնուրույն տեղաշարժվել է կարողանում, չնայած, ստիպված է հատուկ սեղմիրան կրել, իսկ դաստակներում մետաղական ամրակներ են: Բացի այդ, վիրաբույժները մի լավ տանջվել են դեմքը վերականգնելու համար:

Կինը պատմում է, որ ընկնելու պահից ոչինչ չի հիշում, իսկ երբ ուշքի է եկել` ընկերների սարսափած դեմքերն է տեսել.”Երբ ես հիվանդանոց ընկա, բժշկին հարցրի` կարող եմ նույն օրը տուն վերադառնալ: Ես հիշում եմ, թե ինչպես նա նայեց ինձ վրա”:

Սակայն, անգամ լուրջ վնասվածքները չեն խանգարում, որ Մորագը գիշերները շրջի: Նա խոստովանել է, ողջ կյանքում լուսնոտությամբ է տառապել, ինչը հատկապես սրվում է սթրեսի ժամանակ:

Վիճակագրության համաձայն, Մեծ Բրիտանիայում 10 մլն մարդ նման խանգարում ունի:

Անկախ

Արևելյան բժշկության համաձայն` մարդու երջանիկ գոյությունը 5 դրսևորում ունի. առաջինը երկարակեցությունն է, երկրորդը` հարստությունը, երրորդը` մարմնի առողջությունն ու հոգու հանգստությունը, չորրորդը`  սերն անարատության հանդեպ, 5-րդը` հանգիստ վախճանը: Երկարակեցությունն անսովոր մի բան չէ արևելյան ժողովուրդների համար, ավելի շուտ` կյանքի նորմ:

Եթե արևմուտքի բժշկությունը մեծ նշանակություն է տալիս դեղորայքային թերապիային, որը ստեղծում է արագ ու արդյունավետ բուժման տպավորություն, իսկ իրականում հիվանդության պատճառը մնում է, ապա արևելյան բժշկությունն այդ հարցում արմատապես տարբերվում է:

Եթե մարդու մարմինը դիտարկվի որպես բարդ համակարգ, որը կարողանում է ինքնակարգավորվել, ապա արևելյան բժշկության մեջ առաջին տեղում մարդու կենսակերպն է. «Մենք այն ենք, ինչ ընտրում ենք»: Մարդու հիվանդությունների մեծ մասի  առաջացման պատճառը մարդն ինքն է:

Բուժման մեջ մեծ կարևորություն ունի հիվանդության կանխարգելումն ու առողջ կենսակերպը. շարժողական ակտիվությունը, սնունդը, հոգեկան վիճակը ևն:

Արևելյան շատ բժիշկներ ու փիլիսոփաներ իրենց գրություններում երկարակեցության գաղտնիքներ են գրառել: Կայսր Ցյանլունը, որը կառավարել է Ցին դինաստիայի դարաշրջանում ու ապրել է մինչև 88 տարի, իր երկարակեցության մասին տրակտատ է թողել:

«Ատամները պետք է անընդհատ մի բան ծամեն, իսկ կոկորդը պետք է անընդհատ թրջվի. պետք է մի քիչ ալկոհոլ խմել, սակայն չհարբել:

– ոտքերը միշտ պետք է շարժման մեջ լինեն,

– պարբերաբար ոտնաթաթերի մերսում է հարկավոր անել,

– մարզել փորն ու գոտկատեղը,

– չի կարելի խոսել ուտելու ժամանակ,

– մարդը պետք է ժամանակ առ ժամանակ զբաղվի սեռական կյանքով, սակայն` ոչ հաճախ,

– սրտին հանգստություն, իսկ հոգուն բերկրանք է հարկավոր:

Յանշեն անունով գյուղացին 98 տարեկան հասակում էլ անսովոր ուժ ուներ ու ֆիզիկապես ակտիվ էր: Նա սերունդներին է փոխանցել երկարակեցության իր գաղտնիքը. «Սրտում պետք է հանգստություն լինի, իսկ մկաններում ու ոսկրերում` ուժ, ոտքերում` արագություն, փորում` ոչ մի գրամ յուղ: Ողնաշարը պետք է ուղիղ լինի, տեսողությունն ու լսողությունը` սուր:  Գիտակցությունը պետք է պարզ լինի, իսկ հոգին` զվարթ»:

Ասվածն ընդհանրացնելով` կարելի է «երկարակեցության  մի քանի հասարակ կանոն» առանձնացնել:

1.Քնի  ու արթուն ժամանակ ճիշտ ռեժիմ պետք է լինի. հարկավոր է գարնանն ու ամռանը վաղ պառկել քնելու և վաղ էլ արթնանալ:

2.Չափավորություն սննդում. ոչ մի դեպքում չի կարելի է չափից ավելի ուտել:

3.Ոտքերը պետք է տաք պահել: Գլխում էներգիայի հոսքը կարող է բարձր ճնշման հանգեցնել: Ճնշումն իջեցնելու համար հարկավոր է  էներգիան ոտնանթաթերն ուղղել, ուստի ոտքերը պետք է  տաք լինեն:

4. Ձեզ ազատեք անհանգստությունից: Ավելի շատ շարժվեք:

5. Հետևեք, թե ինչ եք խոսում. հնարավորինս քիչ խոսեք` ընտրելով յուրաքանչյուր բառն ու ասելու ժամանակը:

6. Ամեն ինչում չափավոր եղեք, ավելորդ, չափազանց շատ զգացմունքները վնասում են:

7. Անկեղծ ժպտացեք ու սիրտը լցրեք գթասրտությամբ: Դա  ամեն տեսակի բուժումներից էլ լավ է:

8. Զարգացրեք խելքը: Կատարելագործելով միտքը` կատարելագործում եք սիրտը:

Առողջ եղեք

Անկախ

Հիմք ընդունելով Մերկ Շարպ և Դոհմ Իդեա ԱԳ և Գեդեոն Ռիխտեր ԲԲԸ ընկերությունների ներկայացրած հայտերը` մարկետինգային նկատառումներից ելնելով Հայաստանում մի շարք դեղերի գրանցումն անվավեր ճանաչելու վերաբերյալ, ինչպես նաև ՀՀ ԱՆ դեղաբանական խորհրդի 2013 թվականի դեկտեմբերի 27-ի թիվ 069 նիստի արձանագրությունը և ՀՀ ԱՆ «Դեղերի և բժշկական տեխնոլոգիաների փորձագիտական կենտրոն» ՓԲԸ-ի 2013 թվականի դեկտեմբերի 26-ի թիվ 0101177213, 2013 թվականի դեկտեմբերի 23-ի թիվ 0101175913 գրությունները` ՀՀ առողջապահության նախարարի 2014 թվականի հունվարի 14-ի 34-Ա, 2014 թվականի հունվարի 13-ի 23-Ա, 2014 թվականի հունվարի 13-ի 24-Ա հրամաններով անվավեր են ճանաչվել հետևյալ դեղերի գրանցումները Հայաստանի Հանրապետությունում.

1.Սաֆրիս, ասենապին (ասենապինի մալեատ), ենթալեզվային դեղահատեր, 5մգ»(20/2×10/) բլիստերում, (60/6×10/) բլիստերում դեղաձևերն արտադրող, առաջնային փաթեթավորող` Կատալենտ ՈՒԿ Սվինդոն Զայդիս Լիմիտեդ, Ֆրանկլանդ փ., Բլագով, Սվինդոն, Վայլտշիր, ՍՆ5 8ՌՈՒ, Միացյալ Թագավորություն), երկրորդային փաթեթավորող, բաց թողնման հսկող` Օրգանոն (Իռլանդ) ՍՊԸ Դրինամ Ռոադ, Սվորդս Քո. Դուբլին, Իռլանդիա

2. Սաֆրիս, ասենապին (ասենապինի մալեատ), 10մգ»(20/2×10/) բլիստերում, (60/6×10/) բլիստերում, դեղաձևերն արտադրող, առաջնային փաթեթավորող` Կատալենտ ՈՒԿ Սվինդոն Զայդիս Լիմիտեդ, Ֆրանկլանդ փ., Բլագով, Սվինդոն, Վայլտշիր, ՍՆ5 8ՌՈՒ, Միացյալ Թագավորություն), երկրորդային փաթեթավորող, բաց թողնման հսկող` Օրգանոն (Իռլանդ) ՍՊԸ Դրինամ Ռոադ, Սվորդս Քո. Դուբլին, Իռլանդիա

3.Լենուքսին 5մգ, էսցիտալոպրամ (էսցիտալոպրամի օքսալատ), դեղահատեր թաղանթապատ, 5մգ; (28/2×14/) բլիստերում, Գեդեոն Ռիխտեր-Ռուս ՓԲԸ, Գեդեոն Ռիխտեր ԲԲԸ (Հունգարիա)-ի համար, Լեհաստան

4.Լենուքսին 10մգ, էսցիտալոպրամ (էսցիտալոպրամի օքսալատ), դեղահատեր թաղանթապատ, 10մգ; (28/2×14/) բլիստերում, Գեդեոն Ռիխտեր-Ռուս ՓԲԸ, Գեդեոն Ռիխտեր ԲԲԸ (Հունգարիա)-ի համար, Լեհաստան

5.Մերտենիլ 5մգ, ռոզուվաստատին (ռոզուվաստատին կայցիում), դեղահատեր թաղանթապատ, 5մգ; (30/3×10/) բլիստերում, Գեդեոն Ռիխտեր-Ռուս ՓԲԸ, Գեդեոն Ռիխտեր ԲԲԸ (Հունգարիա)-ի համար, Ռուսաստան

6.Մերտենիլ 10մգ, ռոզուվաստատին (ռոզուվաստատին կայցիում), դեղահատեր թաղանթապատ, 10մգ; (30/3×10/) բլիստերում, Գեդեոն Ռիխտեր-Ռուս ՓԲԸ, Գեդեոն Ռիխտեր ԲԲԸ (Հունգարիա)-ի համար, Ռուսաստան

7.Մերտենիլ 20մգ, ռոզուվաստատին (ռոզուվաստատին կայցիում), դեղահատեր թաղանթապատ, 20մգ; (30/3×10/) բլիստերում, Գեդեոն Ռիխտեր-Ռուս ՓԲԸ, Գեդեոն Ռիխտեր ԲԲԸ (Հունգարիա)-ի համար, Ռուսաստան

8.Մերտենիլ 40մգ, ռոզուվաստատին (ռոզուվաստատին կայցիում), դեղահատեր թաղանթապատ, 40մգ; (30/3×10/) բլիստերում, Գեդեոն Ռիխտեր-Ռուս ՓԲԸ, Գեդեոն Ռիխտեր ԲԲԸ (Հունգարիա)-ի համար, Ռուսաստանյան ընկերության դեղերի, Գեդեոն Ռիխտեր-Ռուս ՓԲԸ, Գեդեոն Ռիխտեր ԲԲԸ (Հունգարիա)-ի համար, Ռուսաստան

Միաժամանակ, ՀՀ առողջապահության նախարար Դերենիկ Դումանյանը Դեղերի և բժշկական տեխնոլոգիաների փորձագիտական կենտրոնի տնօրենին հանձնարարել է ապահովել Հայաստանի Հանրապետության «Դեղերի պետական գրանցամատյանից» նշված դեղերը հանելու գործընթացը:

Անկախ

ՀՀ առողջապահության նախարար Դերենիկ Դումանյանի հանձնարարությամբ` բժշկական օգնության որակի և կոռուպցիոն ռիսկերի վերահսկման նպատակով ստեղծել է հանձնաժողով, որի կազմում ընդգրկվել են միջազգային և տեղական հասարակական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ: Այս մասին Անկախին տեղեկացնում են Առողջապահության նախարարության հասարակայնության հետ կապերի և լրատվության բաժնից:

Հանձնաժողովի անդամների հետ առաջին հանդիպման ժամանակ Դերենիկ Դումանյանը ընդգծեց հանրության հետ համատեղ աշխատելու կարևորությունը, շնորհակալություն հայտնեց հանձնաժողովում ընդգրկվելու առաջարկը ընդունելու համար:

Նախարարը համառոտ ներկայացրեց այն միջոցառումները, որոնք միտված են բժշկական օգնության որակի և կոռուպցիոն ռիսկերի վերահսկմանը և հույս հայտնեց, որ այդ ուղղությամբ համատեղ ջանքերով արված յուրաքանչյուր քայլ կպսակվի հաջողությամբ:

Նորաստեղծ հանձնաժողովի անդամները բարձր գնահատեցին գաղափարը, միևնույն ժամանակ նկատելով, որ համակարգում կան տարիներ շարունակ կուտակված հարցեր, որոնք կարելի է լուծել համատեղ աշխատանքի շնորհիվ: Նրանք բարձր գնահատեցին նախարարության` խնդիրները բարձրաձայնելու պատրաստակամությունը, հասարակական հնչեղություն ստացած հարցերին պատշաճ ուշադրությունը ու հետևողական աշխատանքը:

Քննարկման արդյուքնում որոշվեց 15 օրյա ժամկետում հաստատել հանձնաժողովի գործելակարգը:

Դեղերի փորձագիտական կենտրոնի կողմից դեղատներում կատարված ուսումնասիրությունների և նույնականացման արդյունքում հայտնաբերվել է, որ Դոստինեքս և Ռոցեֆին դեղերի որոշ խմբաքանակներ չեն համապատասխանում գրանցման նմուշներին։

ԱՆ հասարակայնության հետ կապերի և լրատվության բաժնից Անկախին տեղեկացնում են, որ ՀՀ առողջապահության նախարարի հրամանով դադարեցվել է T852 A սերիայի Դոստինեքս 0,5մգ  դեղահատեր N 8 և B3840 սերիայի Ռոցեֆին 1000մգ ներարկման լուծույթի դեղափոշի կեղծ դեղերի շրջանառությունը և կազմակերպվել դեղատներից դրանց հետհավաքումը։

Կեղծիքից զգուշանալու նպատակով Դեղերի փորձագիտական կենտրոնը ներկայացնում է կեղծ դեղերն օրիգինալներից տարբերելու նշաններ։

Դոստինեքս դեղի օրիգինալի տուփը փայլուն է, իսկ ներդիր-թերթիկի թուղթը` նուրբ և բարակ։ Կեղծ դոստինեքսի տուփը խամրած է, ներդիր- թերթիկի թուղթը` հաստ, նման գրելու սովորական թղթին։ Օրիգինալ դեղի մակնշումը մուգ վարդագույնով է, իսկ անունը` մուգ, փայլուն կապտաթանաքագույնով։ Կեղծի դեպքում վարդագույնն ավելի բաց է, իսկ անունը գրված է կապույտով (տես` նկարներում)։  Ուշադիր լինելու դեպքում հեշտությամբ կարելի է կեղծ դեղը տարբերակել նաև ուսումնասիրելով դեղի սրվակը։ Օրիգինալի դեպքում սրվակի կափարիչի վրա նշված է դեղի ճիշտ սերիան` T852։ Մինչդեռ կեղծի դեպքում այդ թվերը չեն համապատասխանում տուփի վրա նշված սերիային։ Բացի այդ` տուփի վրա դեղի անվան տակ առկա օձաձև խորհրդանիշը ոչ կեղծ դեղի սրվակի վրա նույնպես կա, իսկ կեղծի մոտ բացակայում է։

Ռոցեֆինի պարագայում կեղծ դեղի պիտակի վրա բացակայում է արտադրության վայրի մասին գրառումը, իսկ գծիկավոր կոդը սովորականից նեղ է (նկարում): Բացի այդ, կեղծ ռոցեֆինի տուփի վրա 1 գ-ի  տակ գծիկ կա, ինչը բացակայում է ոչ կեղծ դեղի տուփի վրա։

Անքնությունը խանգարում է, որը բնութագրվում է քնի տևողության  կամ դրա որակի անբավարարությամբ:

Անքնությունն առաջանում է ուղեղի չափազանց ակտիվ գործընթացների  հետևանքով: «Անքնություն» ախտորոշում է տրվում հիվանդին այն դեպքում, եթե նա շաբաթական 3 անգամ նորմալ չի քնել: Սակայն էպիզոդիկ անքնությունը սովորաբար անցնում է ինքնիրեն: Իսկ քրոնիկ անքնությունն առաջանում է, երբ մարդը կենտրոնանում է քնի խանգարման վրա: Առաջանում է «անքնության սպասում» համախտանիշը, որն անգամ ուժեղ ազդեցությամբ քնաբերները չեն վերացնում:

Ստուգեք ձեզ

Մեկին բավարարում է  կարճատև քունը, որ իրեն բավարարված, ուրախ ու ակտիվ զգա: Մյուսին` 9-10 ժամն էլ չի գոհացնում: Սակայն ֆիզիոլոգիապես յուրաքանչյուր օրգանիզմին հարկավոր է 5-6 ժամ հանգիստ քուն, իսկ մնացածը` անհատական պահանջմունք է:

«Անքնությունը» տարբերելու համար պետք է ուշադրություն դարձնել հետևյալ ախտանշաններին.

– դժվար քնելը,

– մեկ ամսվա ընթացքում շաբաթական 3 անգամ  քնի խանգարումը,

– անքնության հետևանքով թուլությունը կամ մասնագիտական պարտականությունների կատարման անհնարինությունը:

Պետք է բժշկի դիմել, եթե այդ խանգարումները չեն անցնում արդեն 3 ամիս: Դա նշանակում է, որ օրգանիզմն ինքնուրույն չի կարողանում հաղթահարել առաջացած խնդիրը:

SOS

Անքնությունը հղի է տհաճ հետևանքներով: Եվ դա միայն անբավարար կենտրոնացումը չէ, որը նվազեցնում է աշխատունակությունն ու անգամ հանգեցնում ՃՏՊ-ի:

Տևական անքնության հետևանքով նվազում է օրգանիզմում մելատոնինի ու սերոտոնինի մշակումը, ինչը հանգեցնում է տրամադրության  կտրուկ անկման ու նյարդային բռնկումների:

Անբավարար քնի հետևանքով կրկնակի մեծանում է կաթվածի ու սրտային հիվանդությունների առաջացման վտանգը:

Ի դեպ, երբեմն սրտի հիվանդությունների, այրոցքի, մկաններում ու հոդերում ցավի պատճառով կարող է անքնություն առաջանալ: Եթե ինչ որ բան ցավում է, ապա   քնել չի հաջողվի: Անքնությունը հիպերթիրեոզի  կողմնակի հետևանք է: Վահանաձև գեղձի հորմոնների բարձր մակարդակի պատճառով, չնայած մարդը շուտ է հոգնում, նյարդային վիճակը թույլ չի տալիս քնել:

Նման խնդիրներ են առաջանում կանանց կյանքում դաշտանադադարի ժամանակ: Տրամադրության անկումը նույնպես երբեմն հանգեցնում է քնի խանգարման:

Կարևոր է

Քրոնիկ անքնության հետևանքով թուլանում է ուշադրությունը, հիշողությունը (սկզբում` կարճատև): Մարդը, որը վատ է քնում ու քիչ, ենթակա է սթրեսների, թույլ իմունիտետ ունի, հաճախ է դեպրեսիայի մեջ ընկնում:

Լավ կլինի քնաբեր ընդունելու դեպքում նախապատվությունը տալ բուսական հիմքով դեղամիջոցներին: Իսկ լուրջ դեղամիջոց կնշանակի բժիշկը, նյարդաբանը, հոգեբանն ու հոգեթերապևտը:

Սակայն մինչ դրան հասնելը  կարելի է փորձել ինքնուրույն  դուրս գալ ստեղծված վիճակից: Դրա համար պետք է`

– կանոնավորել քունն ու արթնացումը խիստ ռեժիմով, ինչը շատ է օգնում է ներքին ժամացույցն ու քունը կարգավորելուն:

– պետք է  երեկոյան մենյուն վերանայել. թեթևացնել ընթրիքը, հնարավորինս չչարաշահել յուղոտ ու տապակած մթերքը: Նախապատվությունը տալ անյուղ ձկնատեսակին, մսին բանջարեղենին ու մրգին:

Սթրեսային ռեժիմը պահանջում է մագնեզիումի ու տրիպտոֆանի լրացուցիչ քանակ: Դա կարելի է ստանալ ընդեղենից, հատիկավորներից, թռչնամսից ու չրերից: Բավարար քանակությամբ կալցիումը նույնպես կարող է թուլացնել վիճակը, ուստի պետք է  կաթնամթերք օգտագործել:  Օրվա երկրորդ կեսին  լավ կլինի հրաժարվել կոֆեին պարունակող մթերքից:

Քնելուց առաջ վիճակը պետք է առավելագույնս հանգիստ լինի: Տաք լոգանքը, կաթը կամ  խոտաբույսերով թեյերը «հանգստացուցիչ» ազդեցություն  են ունենում:

Եվ ամենակարևորը`  չպետք է սևեռվել առաջացած  խնդրի վրա: Եթե քնել չի հաջողվում, չարժե անկողնում տանջալից շուռումուռ գալ: Կարելի է վեր կենալ ու զբաղվել միատոն գործով, ասենք` հյուսքով, ասեղնագործությամբ: Շատ շուտով քնելու ցանկություն կառաջանա:

Հիշեցման թերթիկ

Անքնության խնդրից խուսափելու համար հարկավոր է նպատակաուղղված վերացնել գրգռիչները: Ասենք` պատուհաններին անթափանց վարագույրներ կախել, օդափոխել սենյակը քնից առաջ, ընտրել մաշկին հաճելի սպիտակեղեն:

Քնի խանգարման մի կարևոր փաստ ևս. քնելուց առաջ  հարկավոր է խուսափել հեռուստացույց դիտելուց կամ էլ նոութբուքով զբաղվելուց: Երկուսն էլ հանգեցնում են նյարդային գրգռվածության:

Հետաքրքիր փաստեր

Քնի կարևորությունը բոլորն են գիտակցում: Մարդը չի կարող ապրել առանց քնի: Անքուն անցկացրած երկրորդ գիշերվանից հետո հոգեկան խանգարումներ են սկսվում, իսկ երկար ժամանակով քնից զրկվելն օրգանիզմը հանգեցնում է մահվան: Յուրաքանչյուրի համար քնի ժամանակահատվածը անհատական բնույթ  ունի. որքան օրգանիզմն ուժեղ է, այնքան նրան քիչ ժամանակ է հարկավոր ուժերը վերականգնելու համար: Սակայն քնի տևողությունը չպետք է 7,5 ժամից պակաս լինի, հակառակ դեպքում օրգանիզմը կհյուծվի:

Առողջ քուն նշանակում է  քնել ու արթնանալ միշտ նույն ժամին: Քնել պետք է լավ օդափոխված սենյակում: Ննջարանը պետք է մութ լինի, փողոցի լույսերը չպետք է ներս թափանցեն: Ինչ վերաբերում է ձայներին, ապա դրանք ոչ միայն կարող են արթնացնել, այլև տատանումները կարող են սրտի ռիթմը գցել, ինչը նույնպես բացասական է ազդում օրգանիզմի ընդհանուր վիճակի վրա:

Մահճակալը պետք է չոր լինի, այն չի ճնշի կենսականորեն անհրաժեշտ օրգանները  և կբարելավի արյան շրջանառությունը (փափուկ ներքնակները հակառակ ազդեցություն են թողնում): Բարձը պետք է չոր ու փոքր լինի, որ բարելավի ուղեղի արյան շրջանառությունը:

Քնելուց առաջ չպետք է մտավոր աշխատանքով զբաղվել, կարդալ կամ աշխատել: Քնի պահին ուղեղը շատ լարված է, լրացուցիչ լարվածության չափաբաժինը կգրգռի նյարդային համակարգն ու քնել չի հաջողվի:

Եթե ծխող եք, ապա փորձեք վերջին գլանակը ծխել քնելուց 2 ժամ առաջ:

– Գիտե՞ք արդյոք, որ անքնության ռեկորդը պատկանում է անգլիացի Թոնի Ռայթին` 11 օր:

Անգլիացի մասնագետները մշակել են մի միջոց, որը հնարավորություն էր տալիս  բրիտանական բանակի զինվորներին առանց  դժվարության արթուն մնալ 36 ժամ. հատուկ ստեղծված ակնոցի միկրոսկոպիկ օպտիկական մանրաթելերն աչքի ցանցաթաղանթի վրա  են պրոյեկտում լույսի օղակ, որը նույնական է արևածագի լույսին: Նման կերպ ուղեղին «համոզում» են, որ մարդը նոր է արթնացել քնից: Առանց քնի 17 ժամ անցկացնելուց հետո առաջանում է աշխատանքի արտադրողականության վատթարացում, ինչը նման է արյան մեջ  0,5% ալկոհոլի ազդեցության:

Տեխնածին աղետների մեծ մասի, այդ թվում նաև, որոշ փաստերով, Չեռնոբիլյան ԱԷԿ-ի վթարի ու «Էքսոն Վալդիզ» տանկերից նավթի արտահոսքի պատճառը անբավարար քնի հետևանքով կատարված սխալն է:

Ցանկացած լույս, անգամ էլեկտրոնային ժամացույցի թվատախտակից անդրադարձող թույլ լույսը կարող է նվազեցնել հանգիստ քնելու հավանականությունը:

18-25 տարեկան մարդիկ վատ քնի հետևանքով ավելի շատ են տուժում, քան նրանց ավագ գործընկերները:

Անքնության դեմ պայքարի դասական միջոց է երևակայական իրերի համրումը. դա այնքան ձանձրալի է, որ անխուսափելիորեն հանգեցնում է քնի:

1.Քնի վիճակում մենք «անդամալուծվում» ենք: Հավատանք, թե ոչ, քնի վիճակում մեր մարմինը կաթվածահար է ու հիմնականում այն բանի համար, որ «հլու» կատարի այն շարժումները, որ կատարվում են երազում:

2.Արտաքին ազդակներն ազդում են մեր երազների վրա: Մեզանից յուրաքանչյուրը գեթ մեկ անգամ իր վրա զգացած կլինի. ենթագիտակցությունը ֆիզիկական զգացումը դարձնում է երազի մաս, որը մենք զգում ենք այդ պահին: Ծարավ մարդը երազում ջուր է տեսնում ու փորձում է խմել (երազում), սակայն կրկին ծարավ է, ու կրկին ջուր է ուզում այնքան ժամանակ, մինչև արթնանում է ու հասկանում, որ իրականում է ծարավ: Այսպես ենթագիտակցությունը «հուշում» է, որ պետք է արթնանալ:

3. Նախկին ծխողները վառ երազներ են տեսնում: Հաճախ տեսնում են, որ կրկին սկսել են ծխել, ընդ որում, հետն էլ մեղքի զգացում են ունենում:

4. Երազները  բառացի  չեն լինում: Մեր ենթագիտակցությունն օգտագործում է նշանների ու խորհրդանշանների լեզուն: Ուստի չարժե յուրաքանչյուր երազ, նույնիսկ ամենատրամաբանական ու հարուստ բովանդակություն ունեցողը, ընդունել բառացի: Ենթագիտակցությունը մեզ ազդանշաններ է ուղարկում, ոչ թե հստակ կերպարներ:

5. Բոլորը չէ, որ գունավոր երազներ են տեսնում:

Տեսնող մարդկանց 12%-ն է  միայն սև-սպիտակ երազներ տեսնում, իսկ մնացածը` գունավոր:

Գոյություն ունեն երազների տիպային խմբեր, որոնք առանց բացառության տեսնում են բոլորը. իրավիճակ դպրոցում, աշխատավայրում փախուստի փորձ, անկում բարձրությունից, մահ,  թափված ատամներ, թռիչք, քննությունից կտրվել, վթար ևն:

6. Մենք երազում տեսնում ենք այն, ինչ տեսել ենք: Երազներում հաճախ տեսնում ենք անծանոթ մարդկանց ու պատկերացում անգամ չունենք, որ մեր գիտակցությունը նրանց չի հորինում: Մենք տեսնում ենք երազում  իրական դեմքեր, որոնց հանդիպել ենք իրական կյանքում, սակայն չենք մտապահել:

7. Երազ տեսնում են բոլորը, առանց բացառության (թերևս բացառություն են հոգեկան ուժեղ խանգարում ունեցողները): Ուրեմն բոլորն են երազ տեսնում, սակայն կանայք ու տղամարդիկ` տարբեր կերպ: Տղամարդիկ հիմնականում երազում տեսնում են իրենց սեռի ներկայացուցիչների, կանայք` երկու սեռերին էլ նույն հաճախությամբ:

8. Մենք մոռանում ենք մեր երազների 90%-ը: Արթնացումից 5 րոպե անց արդեն չենք հիշում մեր երազների կեսից ավելին: Իսկ 10 րոպե անց` հազիվ 10%-ը:

Հայտնի են դեպքեր, երբ բանաստեղծները, գրողները, գիտնականները երազում  տեսել են, որ բանաստեղծություն են գրել կամ էլ գիտական նոր տեսություն ստեղծել: Նրա բախտն է բերել, ով ժամանակին գլխի է ընկել  և թուղթ ու գրիչ պատրաստել: Հենց այդ կերպ են ստեղծվել Սեմյուել Քոլրիջի «Կուբլա Խան»-ը, Ռոբերտ Լյուիս Սթիվենսոնի «Դոկտոր Ջեքիլն ու միստր Հայդը», Մերի Շելիի «Ֆրանկենշտեյնը», ինչպես և Մենդելեևի պարբերական աղյուսակը:

10.Կույրերը երազ տեսնում են: Ծնվելուց հետո կուրացած մարդիկ նույնպես կարող են պատկերների ձևով երազներ տեսնել: Նրանց երազները ավելի շատ ձայներով, հոտերով ու մատնահպման զգացումներով են ուղեկցվում: Ի դեպ, երբ մարդը խռռացնում է, այդ պահին երազ չի տեսնում:

Մինչև 3 տարեկան փոքրիկներն իրենց երազում չեն տեսնում: 3-8 տարեկանում նրանք ավելի շատ մղձավանջներ են տեսնում, քան մեծահասակներն իրենց ողջ կյանքում:

Անկախ

Երևանի քաղաքապետարանի տեղեկատվության
և հասարակայնության հետ կապերի վարչությունից Անկախին հայտնում են, որ

Երևանի քաղաքապետարանի ենթակայության բուժհաստատություններում 2013 թվականի ընթացքում քաղաքապետարանի կողմից նախաձեռնվել և իրականացվել են անվճար բուժօգնության տարբեր ակցիաներ, որոնց շրջանակում անվճար բուժօգնություն են ստացել մայրաքաղաքի հազարավոր  բնակիչներ:

Մասնավորապես, 2013 թվականի մարտի 8-ից ապրիլի 7-ն ընկած ժամանակահատվածում “Ձեզ համար կանայք”խորագրով ակցիայի շրջանակում համաբուժարաններ է դիմել ավելի քան 6000 կին: Հայտարարված առողջապահական միամսյակի ընթացքում 2427 կին ուղեգրվել է լրացուցիչ հետազոտության: Ակցիայի շրջանակում  364 վիրահատություն է  կատարվել:

“Երևանյան ամառ” ծրագրով օգոստոսի 1-ից  31-ն անցկացված անվճար բուժօգնության ակցիայով  քաղաքապետարանի ենթակայության համաբուժարաններ է դիմել 2947 քաղաքացի: Նրանցից 612-ն ուղեգրվել է վահանաձև գեղձի, 358-ը՝ սիրտ-անոթային լրացուցիչ հետազոտության: Կատարվել է նաև գինեկոլոգիական 85 վիրահատություն: Անվճար բուժօգնության ակցիաներ նախատեսված են նաև այս տարի:

 Անկախ

ՀՀ առողջապահության նախարարությունը տեղեկացնում է, որ տոնական օրերին հանրապետությունում բնակչության շրջանում սննդային թունավորման դեպքեր չեն արձանագրվել: Գրանցվել  է ալկոհոլի չարաշահման 36 դեպք, որից 4-ը 13-14 տարեկան երեխաներ են:

Հետտոնական օրերին ևս խորհուրդ է տրվում նախապատվությունը տալ թեթև, անյուղ ապուրներին, բանջարեղենային կերակրատեսակներին և մրգերին:

Նախարարությունը ևս մեկ անգամ հորդորում է առաջիկա օրերին սննդային թունավորումների և սննդային գործոնով պայմանավորված աղիքային վարակիչ հիվանդությունների առաջացման ու տարածման կանխարգելման նպատակով զերծ մնալ ժամկետանց, ոչ սառնարանային պայմաններում պահպանված, անբավարար ջերմային մշակման ենթարկված սննդամթերքի, հատկապես՝ պատրաստի կերակրատեսակների (պահածոներ, կրեմային թխվածքներ, մսային ճաշատեսակներ), ինչպես նաև տնային պայմաններում պատրաստված պահածոների օգտագործումից:

Լավ տեսք ունենալու համար շատերս ենք պատրաստ մեծ գումար ծախսել ու դիմահարդարման պարագաների մի ամբողջ զինանոց ձեռք բերել, սակայն, չնայած գովազդին ու խոստացված արդյունքին, հաճախ հասկանում ենք, որ քսուքին կամ տարբեր միջոցներին վերագրվող որակներն ու հատկությունները, մեղմ ասած, չափազանցված են, եթե չասենք` ընդհանրապես չեն համապատասխանում: Բացի այդ, հաճախ ենք մոռանում, որ մաշկի ու ընդհանրապես արտաքին խնդիրների արմատները շատ ավելի խոր շերտերում են թաքնված: Չէ՞ որ կոսմետիկ միջոցները չեն կարող թափանցել խնդրահարույց օջախ ու թերությունը վերացնել:
Գոյություն ունեն մարմնի, դեմքի ու մազերի խնամքի 6 տեսակ միջոցներ, որոնց կիրառումը բացարձակ զուրկ է իմաստից, հետևաբար` գնելն անօգուտ ու ծախսն էլ` չարդարացված: Թվարկենք.
1. Աչքերի տակ առաջացած մուգ շրջանակների դեմ միջոցները

Ոչ մի քսուք չի կարող վերացնել այդ բծերը, դրանք ընդամենը կարելի է քողարկել: Երբեմն աչքի տակի կապտավուն երանգը բնածին առանձնահատկություն է` պայմանավորված արյունատար անոթների մակերեսայնությամբ: Այդ դեպքում տրամաբանենք` ինչով կարող են քսուքները մեզ օգնել: Իհարկե` ոչնչով: Իսկ եթե դրանք անքնության կամ վատ քնի հետևանքով են առաջանում, բնականաբար կանհետանան լավ քնելուց հետո:

2. Երիտասարդացնող միջոցներ

Գովազդը հաճախ խոստանում է, որ «առաջարկվող միջոցը հրաշքներ կգործի, որ այն «երիտասարդություն պարգևող իսկական ոգեթուրմ է». պարզապես հարկավոր է որոշակի քանակությամբ այդ քսուքից օգտագործել, ու ով հրաշք, այն երկար սպասեցնել չի տա, կտեսնեք, թե ինչպես եք «երիտասարդանում մի քանի տարով»:
Մաշկն այնպիսի կառուցվածք ունի, որ ոչ մի քսուք ու միջոց չի կարող թափանցել խորը շերտեր: Որոշ տեսանելի արդյունք ստացվում է, այն էլ մաշկի խոնավացման շնորհիվ: Եթե քսուքներն իսկապես երիտասարդացնեին ու հավերժական երիտասարդություն պարգևեին, ապա կոսմետիկ վիրաբույժները պարզապես անգործության կմատնվեին:

3. Մարմնի փիլինգի միջոցներ

Փիլինգի բոլոր միջոցները բնական մրգերի կորիզների կամ արհեստական մասնիկների ու գելի խառնուրդ են:
Ամենասովորական լոգարանային ճիլոպը լրիվ նույն փիլինգ-արդյունքն է տալիս, ինչ և ամենաթանկարժեք միջոցը:

4. Հակացելյուլիտային միջոցներ

Ինչքա~ն շատ է գրվում, թե ցելյուլիտն առաջանում է մի ամբողջ փունջ պատճառներով, որում հիմնականը հորմոնալ խանգարումն է, չհավասարակշռված սնունդը, ֆիզիկական նվազ ակտիվությունը և, վերջապես, գենետիկական նախատրամադրվածությունը: Այդուհանդերձ, կանայք ողջ աշխարհում գնել ու գնում են մի շարք միջոցներ, որոնք իբր օգնելու են ոչ թե դրա առաջացման պատճառի, այլ հետևանքի վերացմանը: Այնուամենայնիվ ասենք, որ բոլոր միջոցներն էլ ինչ-որ արտաքին արդյունք տալիս են, քանի որ խոնավացնում են մաշկի արտաքին շերտը: Սակայն դեռևս ոչ մի միջոց չի կարող կանխել կամ լրիվ վերացնել ցելյուլիտը:

Շարունակությունը կարդացեք` հետևելով հղմանը

Անկախ

Վիշապի ինքնազգացողությունը (1916, 1928, 1940, 1952, 1964, 1976, 1988, 2000, 2012)

Մշտական անհանգստությունը հարազատների  առողջության համար լավ չի անդրադառնա սեփական ինքնազգացողության վրա: Խորհուրդ է տրվում գտնել հարազատների, երեխաների, սիրած մարդու և սեփական անձի մասին հոգսերի ոսկե միջինը: Հիմա կարևոր է մտերիմներին էմոցիոնալ աջակցություն ցուցաբերել, այդ դեպքում նրանք էլ նույն կերպ կպատասխանեն ձեզ:

Օձի (1917, 1929, 1941, 1953, 1965, 1977, 1989, 2001, 2013) հետաքրքրասիրությունը միշտ չէ, որ լավ հետևանքներ է ունենում: Չարժե գնել վերջերս թողարկված դեղամիջոցներ, եթե չգիտեք, թե ինչ ազդեցություն այն կարող է ունենալ ձեր օրգանիզմի վրա: Հիմա փորձարարության ժամանակը չէ, եթե անգամ այդ հրաշք-դեղամիջոցի մասին կարդացել եք հեղինակավոր հանդեսներում: Զգոն եղեք, դեղամիջոցների հարցում կասկածամտությունը չի խանգարի. գովազդվող ապրանքը միշտ չէ, որ հարմար է ձեզ:

Ձիու (1918, 1930, 1942, 1954, 1966, 1978, 1990, 2002, 2014) անհանգստությունն ու կասկածները կարող են բացասական ազդեցություն ունենալ ձեր առողջության վրա ու հանգեցնել անգամ սթրեսի: Հիշեք, որ օրգանիզմն էլ իր համբերության բաժակն ունի: Երբ զգաք, որ սթրեսի մակարդակը թույլատրելի սահմանն անցնում է, ապա խնդիրներից խուսափել չեք կարողանա: Ինչո՞ւ ձեր տագնապները չեք հնչեցնում: Ավելի լավ է խոսեք դրանց մասին, քան լռեք: Դիմեք մասնագետի կամ մտերիմ հոգու, որը կլսի ձեզ: Հիվանդությունը կանխելը շատ ավելի հեշտ է, քան բուժելը:

Այծի (1919, 1931, 1943, 1955, 1967, 1979, 1991, 2003, 2015) ինքնազգացողությունը. դեպրեսիան, վախը կամ էլ զայրույթը սանձելու անընդունակությունը լուրջ վնաս կարող է հասցնել առողջությանը: Նման բացասական զգացումը անհրաժեշտ է վանել գլխից: Փորձեք ձեզ անհանգստացնող նյութի շուրջ խոսել  ընկերների կամ հարազատների հետ, հակառակ դեպքում հետևանքները կարող են լուրջ բնույթ ստանալ:

Կապիկ (1920, 1932, 1944, 1956, 1968, 1980, 1992, 2004, 2016), հարազատների հանդեպ հոգատարությունն ու սերը տարբեր հասկացություններ են: Դուք կարող եք սիրել հարազատներին, սակայն դրա հետ մեկտեղ, սեփական ժամանակը հանուն նրանց չվատնել: Հիշեք, որ երբեմն բավարար է անգամ հեռախոսային մեկ զանգը կամ էլ չնախատեսված այցելությունը, որ ձեր հարազատները զգան ձեր հոգատարությունն ու սերը: Ժամանակ հատկացրեք ձեր ընտանիքին ու կզարմանաք, թե որքան շոշափելի ու էական արդյունք կստացվի դրանից:

Առնետ (1912, 1924, 1936, 1948, 1960, 1972, 1984, 1996, 2008), հիշեք, որ հոգնածությունը չի կարող նպաստել ձեր ամենացանկալի երազանքների իրականացմանը: Հակառակ դեպքում դուք վտանգում եք առողջությունը, ինչը, սովորաբար լինում է ամենաանպատեհ ժամանակ: Հանգստին ու ուժերը վերականգնելուն, ինչպես նաև ճիշտ սնվելուն  ժամանակ հատկացրեք, որպեսզի բարձր ջերմությամբ անկողնուն չգամվեք:  Հոգ տարեք ձեր առողջության մասին:

Աքլոր (1921, 1933, 1945, 1957, 1969, 1981, 1993, 2005, 2017). հաջողություններ սպորտում. դա հիանալի է, սակայն շատ մի տանջվեք: Ցանկացած ծանրաբեռնվածության դեպքում մի մոռացեք չափի մասին: Ժամանակ հատկացրեք քնին ու սննդին: Դուք ստիպված կլինեք տարբեր խոչընդոտներ վերացնել ձեր հաջողության ճանապարհին, դրա համար պինդ առողջություն է պետք, դրական տրամադրություն ու էներգիայի մեծ լիցք: Շատ լավ կլինի, որ ձեր պարապմունքը սպորտով ծառայի այդ նպատակին:

Ցուլ (1913, 1925, 1937, 1949, 1961, 1973, 1985, 1997, 2009). քնի պակասը կարող է հանգեցնել կենտրոնացման կորստի ու ամենօրյա հոգսերից գլուխ հանելու անընդունակության: Փորձեք խուսափել նման սցենարից ու ժամանակին նախաձեռնեք նորմալ օրակարգի համար անհրաժեշտ բոլոր միջոցները: Չպետք է ամաչել կամ էլ վախենալ մտերիմներից  օգնություն խնդրելուց, եթե զգում եք, որ չեք կարողանում ձեզ վրա ծանրացած հոգսերից գլուխ հանել:

Շուն (1922, 1934, 1946, 1958, 1970, 1982, 1994, 2006, 2018), չի կարելի կասկածամիտ լինել հիվանդության ու յուրաքանչյուր ախտանշանի հարցում, հակառակ դեպքում երբեք չեք կարող կազդուրվել: Սկսեք վայելել կյանքը: Սա այնքան էլ հաջող ժամանակ չէ բժշկական ամսագրեր թերթելու համար, այդպիսով ավելի կխորանաք ձեր մտածմունքների մեջ:

Վագր (1914, 1926, 1938, 1950, 1962, 1974, 1986, 1998, 2010), չափազանց յուղոտ սնունդն ու սխալ օրակարգը կարող են վնասել իմունային համակարգը: Բարեբախտաբար, երբ որոշեք լրջորեն զբաղվել բացթողումը շտկելով (ճիշտ սնունդ, կոֆեինի պարունակությամբ ըմպելիքներից հրաժարում), ապա ձեր ինքնազգացողությունը կլավանա: 2014-ին ձեր տրամադրությունը հաճախակի կփոփոխվի, երբեմն էլ անվերահսկելի կդառնա: Հնարավոր է, որ մտերիմներն այդ փոփոխությունը զգան: Մտածեք, փորձեք հասկանալ, թե ինչը կարող է նման վարքագծի պատճառ դառնալ:

Խոզ (1923, 1935, 1947, 1959, 1971, 1983, 1995, 2007, 2019). չի կարելի չափազանց յուղոտ կամ էլ չափազանց համեմված սնունդ ընդունել, եթե մանավանդ խնդիրներ ունեք լյարդի ու մաշկի հետ կապված: Մի մոռացեք ջրի կարևորության մասին. օրական առնվազն 2 լ ջուր` առանց հավելումների: Առողջության համար օգտակար են խոտաբույսերից պատրաստված թեյերը:

Կատու(1915, 1927, 1939, 1951, 1963, 1975, 1987, 1999, 2011), սովորեք աշխատանքային ծանր օրից հետո լավ հանգստանալ: Հակառակ դեպքում հնարավոր է` ախորժակի բացակայություն, կրծքավանդակում ցավ ու անքնություն առաջանան: Ցանկացած անհանգստության դեպքում դիմեք բժշկի ու մի հետաձգեք բուժումը: Հետևանքները կարող են ձեզ լուրջ անհանգստություն պատճառել:

Ամերիկայի մասնագետները կարողացել են համոզիչ ապացույցներ գտնել, որ իգական սեռի ներկայացուցիչներին որակյալ գիշերային քնի ու ուժերը լրիվ վերականգնելու համար ավելի շատ ժամանակ է  հարկավոր, քան տղամարդկանց:

Մասնավորապես, Հյուսիսային Կարոլինայի Դյուկի համալսարանի մասնագետները հավատացնում են, որ կանանց ավելի  երկարատև ժամանակ է հարկավոր  գլխուղեղի հանգստի համար, քանի որ կնոջ գլխուղեղ ավելի շատ է հոգնում, քան տղամադկանցը: Երկարատև քնի անհրաժեշտությունը բացատրվում է այն փաստով, որ կինը ավելի հաճախ է  կանգնում միաժամանակ մի քանի խնդիր լուծելու  փաստի առջև:

«Science World Report»-ում տպագրված նյութերի համաձայն, լրիվ հնարավոր է, որ ուղեղի ռեսուրսները լիարժեք վերականգնելու հնարավորության պակասի հետևանքով է, որ հաճախ են կանայք ընկճախտով տառապում ու զայրույթի պոռթկումներ ունենում: Այդ խնդիրը լուծելու համար կանանց խորհուրդ է տրվում ժամանակ հատկացնել ցերեկային քնին, որը, ի դեպ, 90 րոպեից ավելի չպետք է լինի:

Մենք սովորաբար խուսափում են ժամանակ անցկացնել մի մարդու հետ, որից վատ հոտ է գալիս, սակայն մենք ավելի կարեկցանքով ենք վերաբերվում նրանց:

Հետազոտության արդյունքում պարզվել է, որ բույրը սովորաբար ասոցացվում է խոցելիության հետ, որը շրջապատի մարդկանց մոտ առաջացնում է մտահոգվածության զգացում:

Սա նշանակում է, որ մարդիկ հակված են մեծացնելու իրենց համագործակցությունը այն մարդկնաց հետ շփվելիս, որոնցից վատ հոտ է գալիս, քանի որ խղճում են նրանց:

Բելգիայի ԿՈՒ Լևենի համալսարանում իրականացված փորձի գլխավոր հեղինակ Ջերոն Քամպսը և նրա գործընկերները հայտնում են, որ աշխատանքային միջավայրում օծանելիքների կիրառմամբ բույրերը մեծ դերակատարություն են ունեն ժամանակակից աշխարհում:

Չնայած կարծիք կա, որ վատ հոտը բացասական վերաբերմունք է առաջացնում, սակայն փորձագետների խումբը պնդել և փորձերով ցույց է տվել, որ մարմնի վատ հոտը շրջապատի մարդկանց մոտ առաջացնում է խղճահարության զգացում և մեծացնում պրոհասարակական վարքագիծը:

Վատ հոտերը կարող են ներառել քրտինքի, ոտքերի, բերանի տհաճ հոտերը և այլն:

Հետազոտության համար մի շարք փորձեր են իրականացվել, որոնց արդյունքները հրապարակվել են Applied Social Psychology ամսագրում:

 Անկախ

PCD-ի (Պաթոլոգիայի, բջջաբանության զարգացում հասարակական կազմակերպություն) լիազոր անդամ Այծեմնիկ Ասատրյանն արդեն չորրորդ տարին է, ինչ համակարգում է «Հայ–ֆրանսիական համագործակցություն ուռուցքաբանության բնագավառում» ծրագիրը, որի մասին տեղեկացված են թե՛ Հայաստանում, թե՛ Ֆրանսիայում։ 2013թ. ապրիլի 17-ին Հայաստանի Հանրապետության պետական ռեգիստրը գրանցել է PCD Հայաստանի մասնաճյուղը՝ առաջինը Կովկասում:

ՀՀ առողջապահության նախարար Դերենիկ Դումանյանը  PCD Հայաստանի մասնաճյուղի նախագահ Այծեմնիկ  Ասատրյանի հետ քննարկեց առաջիկա համագործակցության հեռանկարները։

Այծեմնիկ Ասատրյանը ներկայացրեց, որ PCD հայաստանյան մասնաճյուղը կշարունակի ծրագրերը ուռուցքաբանության ոլորտում` խորացնելով և ընդլայնելով մինչև այժմ իրականացված ծրագիրը, որի  շրջանակներում  Ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնին նվիրաբերվել են  հյուսվածքաբանական և բջջաբանական հետազոտությունների ավտոմատ սարքավորումներ, լաբորատոր այլ սարքեր, վերապատրաստվել են մասնագետներ, ինչի արդյունքում կենտրոնում զգալիորեն բարելավվել է ախտորոշման որակը:

PCD հայաստանյան մասնաճյուղն առավել ընդլայնված գործունեություն կիրականացնի` իր ծրագրերում ընդգրկելով նաև Լոռու մարզը։

Այծեմնիկ Ասատրյանը նախարար Դումանյանին մանրամասներ ներկայացրեց 2014-2018թթ.  PCD-ի կողմից Հայաստանում  ուռուցքաբանության,  գինեկոլոգիայի, ինչպես նաև լաբորատոր ախտորոշման ոլորտներում մասնագետների վերապատրաստման ուղղությամբ իրականացվելիք ծրագրերի մասին։

«Հասարակական մեր կազմակերպությունը նաև ֆրանսիական կազմակերպությունների համար որպես միջանցք կծառայի Հայաստանում ուղղակի գործունեություն ծավալելու համար»,-ասաց   Ասատրյանը։

Հայաստանի Հանրապետությունում Ֆրանսիայի դեսպանության մշակույթի և համագործակցության հարցերով խորհրդական Ժան-Միշել Գասպարյանը հավելեց, որ դեսպանությունը կաջակցի մարդասիրական այդ ծրագրերին:

Միաժամանակ կարևորվեց  այդ ծրագրերի ներգրավումը նախարարության ընդհանուր քաղաքականության մեջ ։

Ողջունելով Հայաստանում PCD-ի ներկայությունն ու նախանշվող ծրագրերը` Դերենիկ Դումանյանը շեշտեց, որ նախարարությունը մշտապես սատար կկանգնի PCD-ի մարդասիրական ծրագրերի իրականացմանը։

Ինչպես Անկախին տեղեկացնում են Առողջապահության նախարարության հասարակայնության հետ կապերի և լրատվության վարչությունից, հանդիպմանը մասնակցում էր նաև ՀՀ Ազգային ժողովի առողջապահության,  մայրության և մանկության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Արա Բաբլոյանը։

Բժիշկները երկար ժամանակ հրաժարվում էին ընդունել ցրտի նկատմամբ ալերգիան: Չէ՞ որ ցուրտն ինքնին ալերգածին չէ: Ուրեմն ինչպե՞ս բացատրել այն փաստը, որ ցուրտ եղանակին այնպիսի բնորոշ երեևույթներ են ի հայտ գալիս, ինչպիսիք են հարբուխը, հազը, արցունքոտությունն ու մաշկի վրա կարմիր բծերի առաջացումը: Իսկ տաք եղանակին ամեն ինչ կարգին է: Մասնագետների մեծ մասը ենթադրում է, որ օրգանիզմի նման արձագանքը ցրտին պայմանավորված է ջերմաստիճանի իջեցման հետ սպիտակուցների «վարքագծով», դրանց մեծ մասը ձուլվում է` ստեղծելով  կույտեր: Իմունային համակարգն էլ իր հերթին այդ կույտերն օտարածին գոյացություններ է համարում ու սկսում ակտիվ պայքարել դրանց դեմ, ինչի հետևանքով մարդու մեջ անհանգստությունների ու անհարմարությունների մի ամբողջ փունջ է ստացվում: Ջերմության ազդեցությամբ սպիտակուցների խմբերը նախնական վիճակ են ձեռք բերում, հետևաբար իմունային համակարգն էլ այլևս ստիպված չէ պայքարել, ու թվում է, թե  խնդիրները վերացել են, առողջացել եք:

Ցրտով պայմանավորված եղնջատենդ. սրա ժամանակ առաջին հերթին տուժում են ականջները, դեմքը, ձեռքերը, շուրթերը, հետո միայն` մարմնի մնացած մասերը: Առաջանում է կարմրություն ու քոր: Սրացումներ են լինում աշնանը, ձմռանն ու վաղ գարնանը: Այն կարող է զգացնել տալ նաև ամռանը, երբ սառը ջրի հետ գործ ունենաք:

Կեղծ, ալերգիկ քթաըմպանաբորբ. փողոցում կտրուկ հարբուխ է սկսվում կամ էլ գրիպի նման փակվում է քիթը:

Կեղծ, ալերգիկ կոնյուկտիվիտ. բնորոշ է արցունքակալումը, կոպերի կարմրությունն ու լույսի նկատմամբ գերզգայնությունը:

Օդերևութաբանական հեյլիտ, շրթունքների եզրաշերտը բորբոքվում է, դառնում չոր ու թեփոտում է:

Ցրտային միգրեն. քամուց կարծես տրաքում են ճակատն ու քունքերը: Առաջանում է գլխացավ, որը տաքությունից անցնում է:  Ցրտի նկատմամբ ամենատարածված մաշկային  հակազդեցությունը ցրտային եղնջատենդն է: Հետազոտությունների արդյունքներով պարզվել է, որ  այս ալերգիայից ավելի  հաճախ տառապում են կանայք (դեպքերի 70%-ը): Հիմնականում ալերգիան առաջին անգամ 25-30 տարեկանում է սկսվում ու  գրեթե միշտ` վարակիչ հիվանդություններից հետո: Սկզբում ախտահարվում են քամուց չպաշտպանված մարմնամասերը (դեմքը, ձեռքերը, ականջներն ու շուրթերը), իսկ հետո, ժամանակի ընթացքում նաև` մնացած հատվածները: Ցրտից մաշկը սկսում է քոր գալ, ապա կոշտ գոյացություններ են ի հայտ գալիս, որոնք լինում են վարդագույն կամ սպիտակավուն գույնի: Սակայն չշփոթեք ցրտից առաջացած եղնջատենդը ցրտի նկատմամբ օրգանիզմի բնական արձագանքի հետ: Վերջին դեպքում կարմրությունն ու քորը 20-30 րոպեից անցնում է: Սակայն,  եթե տհաճ զգացումները մի քանի ժամ չեն անհետանում (մինչև 2 օր), ապա դա արդեն ցրտային ալերգիա է: Ծանր դեպքերում դիտվում է թուլություն, դող, ընդհանուր թուլություն, զարկերակային ճնշման իջեցում, գլխացավ, գլխապտույտ, շնչարգելություն,  սրտխփոց: Որոշ դեպքերում սրտխառնուք է լինում ու ցավ որովայնի շրջանում: Ընդ որում, հաճախ այդ ախտանշաններն ի հայտ են գալիս ոչ անմիջապես, այլ այն ժամանակ, երբ գտնվում եք տաք սենյակում ու  արդեն տաքացել եք: Եթե հիվանդությունը ժառանգական բնույթ չունի, ապա առանց հատուկ բուժման էլ 6-7 տարի հետո կանցնի: Իսկ ժամանակին որակյալ մասնագետի նշանակած բուժումն էլ կբարելավի վիճակը:

Ներկայումս կան մեթոդներ, որոնց շնորհիվ   կարելի է ոչ միայն նվազեցնել օրգանիզմի զգայունությունը ցրտի, ջերմաստիճանային ներգործության նկատմամբ, այլև կարճ ժամանակահատվածում  ընդմիշտ ձերբազատվել այդ տհաճությունից:

Սակայն երբեմն ցրտի  նկատմամբ ալերգիան ինչ-որ հիվանդության հետևանք է լինում: Շատ հաճախ ցրտային եղնջատենդը լյամբլիոզի (ճիճվային), թունավորման ու նյարդավեգետատիվ թերֆունկցիայի հետևանքով է առաջանում: Ուստի առաջին իսկ դեպքից հետո հարկավոր է պարզել դրա հիմնական պատճառը: Իսկ ստուգել կարելի է նույնիսկ տնային պայմաններում: Դրա համար հարկավոր է  Դունկատ-թեսթ կատարել. մի փոքր կտոր սառույցը դնել դաստակին կամ նախաբազկի հատվածում ու թողնել20 րոպե: Եթե սառչելու պահին առաջանում է քոր ու ցան, ապա դա խոսում է այն մասին, որ ցրտի  նկատմամբ ալերգիա ունեք, իսկ եթե ոչ մի հետևանք չի  մնում, ապա  ձեր ալերգիան ինչ-որ հիվանդության  դրսևորում է, որը կարելի է ախտորոշել  լաբորատոր հետազոտությամբ:

Ինչպե՞ս կարելի է պայքարել ցրտից առաջացած ալերգիայի դեմ

 Շարունակությունը կարդացեք` հետևելով հղմանը.

Անկախ

Ծամոնը հայտնագործվել է 140 տարի առաջ ԱՄՆ-ում:  Գյուտարարն ընդամենը  գրանցել է այն, սակայն երբեք չի փորձել արտադրել: Սակայն դա չի խանգարել, որ ողջ Ամերիկան, հատկապես` երիտասարդությունն անընդհատ ծամի: ԱՄՆ-ում ներկայումս վաճառվում է ծամոնի ավելի քան 100 տեսակ: Միջին ամերիկացին տարեկան օգտագործում է 300 շերտ ծամոն: Ծամոնի նորաձևությունը համակել է ողջ աշխարհը Երկրորդ աշխարհամարտից հետո, իսկ նախկին ԽՍՀՄ-ում այն սկսել են  արտադրել 1970-ականներից:

Գովազդները ծամոններին վերագրում են ամենատարբեր օգտակար հատկանիշներ` ատամների էմալի կարծրացում, ատամնաքարի առաջացման կանխում, բերանի տհաճ հոտի վերացում, թթվահիմնային հաշվեկշռի վերականգնում: Այս ամենը, մեղմ ասած, ճիշտ չէ: Եթե, օրինակ, ծամոնի բաղադրության մեջ շաքար կա, ապա բերանի խոռոչը վերածվում է  մանրէների բազմացման  պարարտ միջավայրի: Իսկ շաքարի փոխարինիչների կիրառումն էլ մեկ այլ դժբախտություն է. երկարատև օգտագործելու դեպքում դրանք առողջությանը լուրջ վնաս են հասցնում:

Ծամոնն օգուտ կարող է տալ ուտելուց անմիջապես հետո, 5-10 րոպեի ընթացքում, քանի որ նպաստում է ստամոքսահյութի արտադրմանը, մարսողությանը ու մասամբ էլ մաքրում է բերանի խոռոչը ուտելիքի մնացորդներից (չնայած այս նպատակի համար դարձյալ նախընտրելի է ատամի խոզանակը): Անընդհատ ծամելը վերածվում է տգեղ սովորության, որը կարող է գաստրիտի պատճառ դառնալ ու այլ տհաճություններ առաջացնել:

Շատ վտանգավոր է ծամոնի հետ ծխելու սովորությունը, քանի որ այս դեպքում ծխախոտի քաղցկեղածին նյութերը թքի հետ ստամոքս են տեղափոխվում: Բոլոր առավելությունները, որոնց մասին խոսվում է, ինչպես և բոլոր գովազդներն իրականությանը մասամբ են համապատասխանում:

Երբ մարդը ծամոն է ծամում, բերանի խոռոչը մասամբ է մաքրվում, այն էլ` միայն ծամող մակերևույթները, իսկ կարիեսը  հաճախ առաջանում է միջատամնային արանքներում: Սրանից կարելի է հետևություն անել, որ ծամոնից էական օգուտ չկա, կանխարգելման նկատառումով էլ այն օգտակար չէ, իսկ վնաս` ինչքան ասես:

Երբ ծամոնը հայտնվում է բերանում, իր համային հատկանիշներով պայմանավորված, օրգանիզմում սննդի տեղ է ընդունվում, հետևաբար սկսում են արտադրվել նյութեր, որոնք սովորաբար քայքայում են սնունդը: Առողջ օրգանիզմն այս խաբկանքից կարող է գլուխ հանել, իհարկե, ոչ առանց հետևանքների, բայց եթե մարդը ստամքսի խոց կամ գաստրիտ ունի, ապա դրանք ուղղակի հակացուցված են: Ծամոնի պարունակած համային հավելումները վտանգավոր են: Ուրեմն մի հետևություն կարելի է անել. ծամոնի վտանգն անհամեմատ մեծ է օգուտից: Հետևաբար, պետք է անգամ ծամոն ծամելիս չափավորություն ցուցաբերել. ուտելուց հետո մի քանի րոպե ծամեք ու բավարարվեք դրանով: Իսկ  երեխաներին, առավել ևս, փորձեք հետ պահել ծամոնից ու  առաջարկեք  այլ օգտակար բաներ:

 Անկախ

Գիտնականները պարզել են, որ բորբոսով պանիրը մի շարք օգտակար հատկություններ ունի:

unrealis.ru-ն  տեղեկացնում է, որ Եվրոպայում ամենաերկարակյացը համարվող ֆրանսիացիները հազվադեպ են սննդակարգերի հետևում ու սիրում են  յուղոտ սնունդ: “Դա ֆրանսիական պարադոքս է, որը ինչ որ կերպ կապված է նաև “ազգային” մթերքի` բորբոսով պանրի (ինչպիսին ռոքֆորն է) հետ:

Գիտնականները նշում են, որ հնարավոր է, որ բորբոսով պանրի նկատմամբ սիրով է պայմանավորված այն փաստը, որ 2009-2012-ին երկիրը սրտի ու կաթվածի հետևանքով մահացության ամենացածր  տոկոսը գրանցածխ երկրների ցուցակում երրորդ հորիզոնականն է զբաղեցրել:

Սիրտ-անոթային համակարգի վրա բորբոսով պանրի օգտակարությունն ուսումնասիրել  ու համոզվել են Քեմբրիջի համալսարանի գիտնականներն ու սիրտ-անոթային հիվանդությունների դեմ պայքարող Եվրոպական խումբը:

Փորձագետների խոսքով, երկնագույն ու կապույտ բորբոսով պանիրներն ուժեղ հակաբորբոքային հատկությամբ են օժտված.դրանցում պարունակվում է մի նյութ, որը վերացնում է  անոթների պատերի այտուցը: Հատկապես այդ նյութը բարերար ազդեցություն է ունենում արյունատար անոթների ներքին թաղանթի վրա: Բացի այդ,բորբոսով պանիրները բարերար են ազդեցություն են ունենում ստամոքսի բորբոքային պրոցեսների դեպքում:

Սննդաբանները հիշեցնում են, որ պանրի օրական նորմը կազմում է 30-50 գ: Իսկ այն մարդիկ, ովքեր այդ բորբոսատեսակից ալերգիա ունեն, ապա պետք է զգուշությամբ օգտագործեն տվյալ մթերքը: