Լուրերը, թե  Հայաստանում կա ջրծաղիկի և կարմրուկի համաճարակ, չեն համապատասխանում իրականությանը: Այս մասին այսօր հայտարարեց առողջապահության նախարարության իմունիզացիայի ազգային ծրագրի ղեկավար Գայանե Սահակյանը:

«Կարմրուկի համաճարակի դեպքեր չեն գրանցվել, եղել է ընդհամենը 4 դեպք, որոնց վարակի աղբյուրը եղել են Վրաստանի քաղաքացիներ, այսինքն եղել են մարդիկ ովքեր գնացել են Վրաստան և եկել են արդեն կարմրուկով վարակված: Եթե մենք համեմատենք նախորդ տարիների՝ 2011-2012 թվականների հետ, ապա նույնիսկ հիվանդացման նվազեցում է նկատվել», – ասաց Գայանե Սահակյանը և չցանկացավ  ահաբեկել մարդկանց` ասելով, որ հանգիստը Վրաստանում անցկացնելը վտանգավոր է . «Վրաստանում նույնպես համաճարակային իրավիճակը կայունանում է, եթե մարդը պլանավորել է հանգիստն անցկացնել Վրաստանում և  ունի կարմրուկի պատվաստում կամ նախկինում հիվանդացել է, ուրեմն կարող է հանգիստ գնալ, քանի որ արդեն իսկ նրան վտանգ չի սպառնում»:

Քրտնարտադրությունը հատուկ է  մարդուն և որոշ կաթնասունների: Քրտինքը կաթնասունների համար տեղեկություն հաղորդելու  միջոց է, այն պարունակում է 98-99% ջուր, 0,01% մեզ, միզաթթու, կրեատինին, ծծմբանյութ, ճարպեր,  խոլեստերին, հիմնային աղեր ևն:

Քրտնագեղձերը գերազանցապես տեղակայված են դեմքին, ափերին, ոտնատակերին, աճուկային ու անութափոսերում: Քրտնագեղձերը երիկամների նման իրականացնում են օրգանիզմից նյութափոխանակության արգասիքների դուրսբերում: Քրտնագեղձերի ֆունկցիան որպես արտազատիչ օրգան կարևորվում է հատկապես երիկամային հիվանդության ժամանակ. դրանք մասնակցում են օրգանիզմի  ջուր-աղային հավասարակշռությանը, մեծ դեր են կատարում օրգանիզմի ջերմակարգավորման գործում:

Մարդու ափերի մեջ`  1 քսմ-ի վրա, մինչև 600 քրտնագեղձ է տեղակայված: Կաթնասունների քրտնքի հոտը կարող է լինել վանող ու գայթակղող` կախված սեռական պատկանելությունից և  տեղեկություն հաղորդել բեղմնավորման պատրաստ լինելու մասին:

Առողջ մարդու թարմ քրտինքի հոտը գրեթե զգալի չէ:  Հոտն արտահայտված է դառնում ժամանակի ընթացքում, երբ քրտնքի մանրէները մարմնի վրա սկսում են բազմանալ:

Մարդկանց մեծ մասը քրտնում է պարապմունքի , մարզվելու կամ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության ժամանակ: Դա նորմալ  է ու անհրաժեշտ, քանի որ քրտնարտադրությունն օրգանիզմը պաշտպանում է գերտաքացումից:

Ինչպես է կատարվում քրտնարտադրությունը

Մեխանիզմը շատ պարզ է. նյարդային ազդակը հասնում է քրտնագեղձին, ինչի պատճառով այն կրճատվում է ու քրտինք արտադրում:

Քրտնարտադրությունը առատ է համարվում, եթե`

– հագուստը խոնավանում է ու  այն փոխելու անհրաժեշտություն է առաջանում,

– մարմնից ու ոտքերից տհաճ հոտ է գալիս,

– դա ձեզ անհանգստացնում է, դուք ձգտում եք խուսափել սերտ շփումից (համբույր, ձեռքսեղմում), սահմանափակում եք ֆիզիկական ակտիվությունը քրտնելուց խուսափելու նպատակով:

Պատճառները

Առատ կամ գերքրտնարտադրությունը պայմանավորված է քրտնագեղձերի լարված աշխատանքով: Գոյություն ունի գերքրտնարտադրության երկու տեսակ:

• Երկրորդային, որը պայմանավորված է ինչ որ հիվանդությամբ, օրինակ` հիպերթիրեոզով, դիաբետով կամ վարակով: Քրտնարտադրությունը կարող է որոշ դեղամիջոցների ազդեցության ուղեկցող երևույթ լինել: Ընդ որում, այդ դեպքում  քրտնում է ամբողջ մարմինը, նույնիսկ կուրծքն ու թիկունքը: Երբեմն մարդը քրտնում է անգամ երազում:
• Առաջնային.գերքրտնարտադրության այս տեսակը հիվանդության հետևանք չէ: Բժիշկներին հայտնի չեն  այս տեսակի իրական պատճառները, սակայն նկատվում է առաջնային գերքրտնարտադրության ժառանգականության միտում: Այս դեպքում քրտնում են մարմնի տարբեր հատվածներ, ասենք` ափերը, ոտնաթաթերը, անութները, դեմքը:

Հիվանդություններ, որոնք առաջացնում են գերքրտնարտադրություն

– Վահանաձև գեղձի հիվանդություն (օրինակ` հիպերթերիոզ), շաքարային դիաբետ:

– Նյարդային խանգարումներ:

– Հիվանդություններ, որոնք ուղեկցվում են մարմնի ջերմության բարձրացմամբ, օրինակ` վարակիչ հիվանդությունները:

– Ապրումներ, դրանք կարևորագույն դեր են կատարում մեզանից յուրաքանչյուրի կյանքում: Ու եթե մենք ակտիվ կերպով փորձում են թաքցնել  մեր ապրումները, ապա մարմնին չես խաբի, այն իսկույն պատասխանում է քրտնարտադրությամբ: Սուր ապրումների ժամանակ,  ասենք` զայրույթի, վիրավորանքի, վրդովմունքի, վախի դեպքում առաջանում է ուժեղ քրտնարտադրություն:

– Հորմոններ. արդեն գիտենք, որ հորմոնները կարող են ամեն ինչ գլխիվայր շուռ տալ: Հորմոնալ ցանկացած փոփոխություն անմիջապես երևում է արտաքինի վրա: Կանանց մոտ առատ քրտնարտադրություն է լինում դաշտանադադարի ժամանակ կամ մինչդաշտանային համախտանիշի դեպքում: Հորմոնալ խիստ փոփոխությունների ժամանակ քրտնարտադրությունը սովորականից կարող է վերածվել գերառատի:

Ում է պետք դիմել գերքրտնարտադրության դեպքում

Հարկավոր է դիմել ներզատաբանին, նյարդաբանին, թերապևտին (ընդհանուր պրակտիկայի բժիշկ):

Գերքրտնարտադրությունը բուժվում է: Դրա համար բազում միջոցներ կան: Բժիշկը կօգնի գտնել լավագույն մեթոդը:

Գոյություն ունեն հզոր հակապերսպիրանտներ,  առաջին հերթին գերքրտնարտադրության դեմ  նշանակվում է այդ միջոցը: Դրանց մեջ 20-25% ալյումինի քլորիդ կա: Դա ավելին է, քան սովորական հակապերսպիրանտներում (1-2%): Դրանցով կարելի է մշակել ափերը, ոտնաթաթերը, անութները: Սակայն հարկավոր է ուշադիր ու զգույշ լինել, որ դրանց կիրառումը չհանգեցնի մաշկի բորբոքումների:

Քրտնարտադրությունը բնական գործընթաց է, ուստի դրանից վերջնականապես ազատվելն անհնար է: Սակայն կան միջոցներ, որոնք կարող են օգնել էականորեն նվազեցնելու այդ տհաճ խնդիրը:

Օգնում են հունական ընկույզի տերևները, որոնք օժտված են վարակասպան հատկությամբ: Կարելի է այդ տերևներից թուրմ պատրաստել ոտների, ինչպես նաև ափերի համար. 5 թեյի գդալ մանրացրած հումքի վրա  1 լ եռման ջուր լցնել, թրմել 3 ժամ, ապա եռացնել թույլ կրակի վրա, հովացնել, քամել ու օգտագործել:

Կերակրի սոդա. նախ, այն չեզոքացնում է տհաճ հոտը: Սա թերևս  քրտնարտադրության դեմ ամենաարագ ազդեցության միջոցն է: Ցնցուղ ընդունելուց հետո չորացրեք մաշկն ու սոդայաջրով շփեք ամենաշատ քրտնող հատվածները` այդ նպատակի համար կիրառելով 3:1 հարաբերությամբ սոդայի ու ջրի լուծույթ:

Ինչպես կարելի է ազատվել ոտքերի քրտնելու հատկությունից

Ոտքերի քրտնելու հատկության պատճառով տհաճ հոտ է առաջանում, ինչը ոչ միայն ձեր տրամադրությունը կարող էգցել, այլև ձեզ շրջապատողների: Այդ մտահոգիչ խնդրից ազատվելու համար պետք է  այս խորհրդին հետևել:

1.Անպայման ոտքերը լվացեք հակաբակտերիալ օճառով օրական երկու անգամ` առավոտ և երեկոյան: Դրանից հետո լավ չորացրեք: Հիգիենան ոտքերի քրտնելու հատկության դեմ առաջին  փրկարար միջոցն է:Ոտքերը կարելի է լվանալ նաև մանգանաթթվի լուծույթով: Դա նույնպես կվերացնի հոտը:

Կիրառեք հակամանրէ ու հակասնկային հատկությամբ հոտազերծիչ միջոցներ կամ դրա փոխարեն կարելի է կիրառել նաև ցանափոշիներ` մենթոլով կամ քաֆուրով գելեր:

Ամեն օր պարտադիր պետք է փոխել կիսագուլպաները, գուլպաները, դրանք պարտադիր պետք է մաքուր լինեն: Ի դեպ, խուսափեք սինթետիկ գործվածքից պատրաստված հագուստից: Նախապատվությունը տվեք բնական թելերից գուլպաներին:

Ուշադիր ուսումնասիրեք կոշիկը: Ընտրեք օդաթափանց, «շնչող» կոշիկներ: Մի մոռացեք դրանք լվանալ թե՛ ներսից, և թե՛ դրսից: Գոնե ամիսը մեկ փոխեք միջադիրները: Կոշիկը հանելուց հետո հոտավետ բնանյութով տոպրակներ դրեք դրանց մեջ:

Խնդիրը կարելի է լուծել ոտքերի համար հատուկ լոգանքով, օրինակ` սկզբում ոտքերը թասով լի տաք ջրի մեջ իջեցրեք, որ հանգստանան 15-20 րոպե: Մեկ անգամվա համար բավարար է  3 լ ջրին 2 ճաշի գդալ հանգստացնող պատրաստուկ ավելացնել: Արդյունքն անպայման կզգաք:  Ահա  նման պատրաստուկի մի քանի տարբերակ.

– Եղեսպակի 3 ճաշի գդալ հումքը թրմել մեկ բաժակ եռման ջրում և օգտագործել հովանալուց հետո: Թուրմը խառնել լոգանքի համար նախատեսված ջրին:

– Կաղնու չոր կեղևի 3 ճաշի գդալ հումքը խառնել 3 բաժակ եռման ջրի մեջ ու թրմել 2-3 րոպե: Կարելի է օգտագործել նաև վուշի սերմեր, սև թեյի թուրմ, ծովաղ, կիտրոնի կեղև, մասրենու տերևներ, արևքուրիկ, եղինջ ու այլ դեղաբույսեր:

Քրտնելու հատկությունը կարելի է վերացնել նաև ոտքի մատները շփելով քացախով` մեկ ճաշի գդալ քացախը` 5 լ ջրին հարաբերությամբ կամ  բորաթթվով:

Մեկ միջոց էլ կարելի է կիրառել գիշերը: Կարելի է գուլպաների մեջ կաղնու ծեծած կեղև կամ որևիցե դեղաբույս լցնել, հագնել ու քնել: Կարելի է ոտնաթաթերը շփել նարդոսի մի քանի կաթիլ  յուղով, ապա բամբակյա գուլպաներ հագնել ու քնել:

Բոլոր այս միջոցները կարելի է կիրառել ինչպես առանձին-առանձին, այնպես էլ միասին:

Իսկ եթե ոչ մի միջոց չի օգնում վերացնելու ոտքերի քրտնելու հատկությունը, ապա դա կարող է խոսել ոտքերի լուրջ վարակի մասին:

Հակապերսպիրանտներ

Առաջացել է հունարեն αντι` հակա և perspiration ` քրտինք, քրտնարտադրություն բառերից: Կոսմետիկ միջոց է, որը ստեղծված է  քրտնարտադրության պատճառը վերացնելուն, որի հետևանք է տհաճ հոտը:

Այն պարունակում է օրգանական աղեր, ինչպիսիք են` ցինկն ու ալյումինը: Կրճատում, սեղմում է  գեղձերի անցքերն ու նվազեցնում քրտնարտադրությունը: Օգտագործում են առավոտյան, ցնցուղից հետո: Այն խորհուրդ չի տրվում կիրառել շոգեբաղնիքում կամ  ինտենսիվ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունների դեպքում, ամենուր, որտեղ մարդը չափազանց շատ է քրտնում: Հակառակ դեպքում կարող է տեղային այտուց առաջանալ անութներում. քանի որ քրտինքը  դուրս գալու ելք չի ունենա:

Ցանափոշիները ևս  հրաշալի կլանում են քրտինքը: Դրանք ևս կիրառում են ցնցուղից հետո, սակայն ոչ թաց մաշկին: Եթե ցանափոշու բաղադրության մեջ մանրէասպան հավելիչներ կամ ալյումինի փոշի կա, ապա այդ միջոցը միաժամանակ կարող է լինել և՛ հակապերսպիրանտ, և՛ ծառայել որպես հոտազերծող:  Չոր մաշկի դեպքում դրանք խորհուրդ չեն տրվում կիրառել:

Դեզադորանտներ. առաջացել է ֆրանսերեն dռs նախդիրից, որ նշանակում է հեռացնել  ու լատիներեն  odor` հոտ բառերի համադրությունից: Կոսմետիկ միջոց է, որը նախատեսված է  տհաճ հոտերը վերացնելու կամ քողարկելու համար: Դեզադորները գործում են հետևյալ մեխանիզմով. կանխում են խոնավ միջավայրում մանրէների բազմացումն ու կլանում մարմնի բնական հոտը: Դեզադորների բաղադրության մեջ հիմնականում ախտահանող ու մանրէասպան հավելիչներ են, որոնք ոչնչացնում են  միկրոօրգանիզմներն ու խոչընդոտում հոտառաջացումը:

Վաճառքում կան նաև դեզադոր-հակապերսպիրանտներ, որոնք հոտը չեզոքացնելուց բացի նպաստում են քրտնագեղձերի «փակմանն» ու  այդ կերպ կանխում քրտնառաջացումը:

Շատ  ավելի առաջ քրտնքի հոտը մեղմելու համար կիրառում էին օծանելիք: Օդի, սենյակի  հոտը թարմացնելու նպատակով կիրառվել են տարբեր նյութեր (փայտածուխ,  ջրածնի գերօքսիդ):

Ներկայումս լայն կիրառություն ունեն գնդիկավոր դեզադորանտ-հակապերսպիրանտները, ինչպես և աերոզոլային փաթեթավորմամբ դեզադորները: Դեզադոր-հակապերսպիրանտներում ալյումինի ու ցիրկոնի համակցություններ են, հաճախ առկա է նաև էթիլ սպիրտ: Սակայն ոչ բոլոր սպառողներն են նախընտրում սպիրտ պարունակող արտադրանք: Զգայուն մաշկի պարագայում սպիրտը կարող է  չորացնող ազդեցություն ունենալ:

Յուրաքանչյուրն ինքը կարող է գտնել իրեն հարմար տարբերակը: Բոլոր միջոցներն էլ արդյունավետ կլինեն, եթե պահպանվեն հիգիենայի կանոններն ու չափավորությունը:

Դեղերը կրկին թանկանում են: Այսօր  Հայաստանի դեղարտադրողների և ներմուծողների միության նախագահ Սամվել Զաքարյանը փորձեց լրագրողներին համոզել, որ որոշ դեղատեսակների թանկացումները և մյուսների էժանացումները` այսինքն գնային տատանումները բալանսավորված են, և կտրուկ գնաճեր չեն գրանցվել, թեև չկարողացավ կոնկրետ ներկայացնել թե որ դեղատեսակները որքան են թանկացել:

Լրագրողներից մեկի հարցին, թե  Հայաստանի դեղարտադրողների և ներմուծողների միությունը  չի՞ ձեռնարկում միջոցառումներ թանկացումները կանխելու համար, Սամվել Զաքարյանը պատասխանեց, որ միությունը սեփականատերերի բիզնեսին չի խառնվում. «Պաղպաղակը կարելի է  չէ՞ մի տեղից մի գնով գնել, մյուս տեղից `այլ գնով: Եթե դեղին նայենք իբրև ապրանք, կհասկանանք, որ նրա գինն էլ կարող է տատանվել` կախված ներկրողի բիզնես ցանկությունից, որին մեր միությունը չի կարող խառնվել», – ասաց    Սամվել Զաքարյանը:

ՀՀ առողջպահության նախարարի 2012թ. նոյեմբերի 28-ի հրամանի համաձայն սկսած 2013-ի մայիսի 1-ից ծննդաբերների և մինչև 7 տարեկան երեխաների ծննդօգնության և բուժօգնության կազմակերպումը կատարվելու է վարչատարածքային սկզբունքով: Այսինքն, քայլն ուղղված է ծննդկանների հոսքը դեպի մայրաքաղաք նվազեցնելուն, որպեսզի մարզի ծննդատներին հատկացված գումարները մնան մարզերում:

Մայիսի 1-ից սկսած, եթե հղի կինը ցանկանում է ծննդաբերել Երևանում, բայց ապրում է մարզում, ապա նրա համար ծննդօգնությունը դառնում է վճարովի, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հղիի մոտ բարդություններ և ռիսկեր են առաջնում, ու նրան ուղեգրում են Երևան:

Հրամանի կիրառումից մեկ ամիս անց, ինչպիսի՞ արդյունքներ են գրանցվել մարզային ծննդատներում, պարզելու համար զրուցեցինք Գյումրիի ծննդատան տնօրենի ժամանակավոր պաշտոնակատար Եղիշե Խաչատրյանի հետ.

“Տեղայնացումը շատ տեղին էր, բնակիչը պետք է հսկվի իր բնակության վայրում, մնա մասնագետի տեսադաշտում: Բայց մշտապես մեզ մոտ շատ են եկել Լոռու մարզից, Ախալքալակից հղիներ, նույնիսկ վերջերս ծննդկան ունեցանք արտերկրից, որը վճարեց ծառայության համար: Ներկա պահին ծննդկան ունենք նաև Ախալքալակից: Հանրապետության 10 մարզից միայն մենք ունենք 2-րդ կատեգորիայի ծննդատուն, և խիստ անհրաժեշտության` նեղ մասնագիտական միջամտության պահանջի դեպքում ենք ուղեգրում Երևան”:

Արդյո՞ք պոլիկլինիկաներից հղիների ուղեգրումը ըստ հայեցողության չի կատարվում, հարցին Ե.Խաչատրյանը նշեց. “Եթե անգամ ուղեգրում են տվյալ բուժհաստատություն, էլի վերջնական ընտրությունը կատարում է հիվանդը. նա է որոշում որ ծննդատանը ծննդաբերել, որ բժշկի մոտ: Ավելին, մարզի տարբեր բուժհաստատություններից բարդացած դեպքերով` արնահոսությունների, դեռահաս աղջիկ ծննդկաններին մեզ մոտ են ուղեգրում: Այստեղի բուժաշխատակազմն էլ արհեստավարժ է` 30-40 տարվա աշխատանքային փորձով:

Եթե բացեք վիճակագրությունները, ապա կտեսնեք, որ հանրապետության բոլոր 10 մարզերից ամենաքիչը Շիրակի մարզից են հղիներ ուղեգրվել Երևան: Խիստ նվազել է նաև մանկան մահացության դեպքերը”, – վստահեցրեց Գյումրիի ծննդատան տնօրենի ժ/պ Եղիշե Խաչատրյանը:

Դժվար թե պատահի մի մարդ, որը չունենա գոնե մեկ խալ: Իսկ ընդհանրապես դրանք մի քանիսն են լինում` տեղակայված մարմնի ամենատարբեր ու անկանխատեսելի, տեսանելի ու աչքից թաքնված տեղերում: Որոշ խալեր լինում են փոքր ու գեղեցիկ, նույնիսկ հպարտության առիթ դառնում: Երբեմն խալերով բնութագրում են մարդու խառնվածքը, հակումները:  Օրինակ` ասում են, որ վերին շուրթի վրայի խալը խոսում է «կրքոտ բնույթի», իսկ «երրորդ աչքի» կետում կամ միջհոնքային տեղակայությամբ խալը խոսում է  գերբնականի նկատմամբ հակման մասին:

Տարբեր դարաշրջաններում տարբեր կերպ են ընդունել խալերը: Միջին դարերում խալ ունեցողին սատանայի կնիքով էին դրոշմում ու ամեն կերպ փորձում էին նրանից վանել չար ուժը: Ամենատարածված ձևը կրունկն ասեղով ծակելն էր: Եթե դրանից հետո աղջկա (խոսքը  ենթադրյալ «վհուկների» մասին է) կրունկից արյուն չհոսեր, ապա նրան ողջակիզում էին խարույկի վրա, քանի որ ադ փաստը սատանայի հետ դաշինքի անհերքելի ապացույց էր ընկալվում:

XVII դարում մարդկանց գիտակցության մեջ համընդհանուր լուսավորում տեղի ունեցավ.մարդիկ հանկարծ սկսեցին դրանք ոչ թե չար ուժի դրոշմ դիտել, այլ մարդու բնույթի առանձնահատկություն: Նույնիսկ տղամարդիկ, մոռանալով նախապաշարումները, սկսեցին «խալեր» կպցնել դեմքներին` գեղեցկություն ու հանելուկային տեսք ապահովելու համար:

Սակայն մի՞թե  կարելի է մարմնի վրայի այս կամ այն նշանով հարցերի պատասխաններ տալ,  ճակատագրի թաքուն էջեր բացել: Խալը կամ, ինչպես այն գիտականորեն անվանում են, նևուսը գունավորված բիծ է, հետք, որը մելանին է կուտակում: Խալի գույնը նույնպես կարող է տարբեր լինել. բաց շագանակագույնից մինչև մուգ տոներ, անգամ` սև: Ամեն  ինչ կախված է դրանց առաջացման բնույթից: Մեծ «ոչ այնքան համակրելի» խալերը մարդու բարդութավորման կամ մշտական սթրեսի պատճառ  կարող են դառնալ ու նյարդային խանգարումներ առաջացնել:

Հիմա արդեն տեղյակ ենք, որ խալերի առաջացման պատճառները մի քանիսն են: Դա մաշկի արատ է, բարորակ նորագոյացություն, իսկ ըստ  տիեզերական տեսության` դրանք «ալեհավաքներ» են, որոնք իբր ոչ միայն հնարավորություն են տալիս տիեզերքից ընկալելու տեղեկությունը, այլև արգելափակել դրսից մարդու վրա անցանկալի ազդեցությունը: Գոյություն ունի նաև խալի   էզոթերիկ  մեկնաբանություն , որի համաձայն`  խալը  մարդու անցած ուղու նշան է:

Խալերը լինում են հարթ ու մաշկի մակերեսից առանձնացող, ընդգծված: Այն կարող է հարթ ու մաքուր մակերես ունենալ կամ լինել մազածածկ: Լինում են նաև անոթային խալեր` անգիոմաներ, որոնք մուգ կարմիր գույն ունեն ու սեղմելիս գունատվում են:

Սովորաբար խալերն առաջանում են կյանքի առաջին տարիներին,  սեռահասունացման ու հղիության շրջանում: Խալառաջացմանը նպաստում են արևի ճառագայթները:  Խալը նույնպես բարորակ գոյացություն է, որ կարող է ինչ-ինչ պայմանների ազդեցությամբ վերածվել չարորակի: Եթե այն սկսում է ձևափոխվել, ապա անպայման դիմեք մասնագետի: Այսօր  հնարավոր է հեռացնել անցանկալի խալը: Այդ պրոցեդուրան մի քանի րոպե է տևում, սակայն չի բացառվում, որ այդ միջամտությունը հետագայում իր մասին անընդհատ հիշեցնի:

Ինչևէ,  խալերը մեր մի մասնիկն են, երբեմն` հարազատ: Դրանց հիմնականում վերաբերվում ենք  հանգիստ, դրական: Բայց եթե այն մեծ է ու հետն էլ անհարմար է, ուրեմն դիմեք մասնագետի: Խալերից կարելի է ազատվել միայն ծայրահեղ դեպքերում:

Պապիլոման  բարորակ ուռուցք է, որն առաջանում է մաշկի մակերեսին  ու լորձաթաղանթի վրա: Դրանք հիմնականում ունենում են կլորավուն ձև, լինում են մարմնագույն կամ բաց շագանակագույն երանգով: Այսօր պապիլոմայի ավելի քան 60 տարատեսակ է հաշվվում, որոնցից հիվանդածին են համարվում 32-ը: Պապիլոման փոխանցվում է շփման եղանակով. մաշկի  վնասվածքմերի, սեռական հարաբերության, ծննդաբերության ժամանակ: Մարդու օրգանիզմում հայտնվելով`  վարակը սկսում է արագ մեծանալ ինչպես չափսերով, այնպես էլ քանակով ու նմանվում է ծաղկակաղամբի կամ էլ աննկատ ու հարթ է լինում:

Պապիլոմայի առաջացումը կարող է առանց ախտանշանների ընթանալ, ուստի շատերը նույնիսկ գլխի չեն ընկնում, որ պապիլոմայի վարակակիր են: Ամենաարտահայտված ախտանշանը գորտնուկներն են, որոնք կարող են հայտնաբերվել բժշկի զննման ժամանակ:

Այն վիճակը, որի դեպքում մարդու մոտ առաջանում են մեծ քանակությամբ պապիլոմաներ, կոչվում է պապիլոմատոզ:

Դրանք լինում են բնածին ու ձեռքբերովի, որոնք քրոնիկ բորբոքային պրոցեսների հետևանք են: Ծագումով վարակիչ են:Պապիլոմաներ կարելի է տեսնել թևատակերին` անութների մոտ, կանանց մոտ` կրծքագեղձերի տակ, կոպերին:

Հաճախ  կանանց  մոտ պարանոցի վրա նկատվում  են պապիլոմաներ` նորագոյացություններ, որոնք ասես թելից կախված լինեն: Հիմնականում բարորակ ուռուցքներ են ու մարդու առողջության, ընդհանուր վիճակի վրա ազդեցություն չունեն: Կանանց մեծ մասը պապիլոմայի պատճառով հրաժարվում է դեկոլտե կրելուց ու հագնում է փակ վզով բլուզ, հրաժարվում է զարդերից ու գերադասում զանազան շարֆեր ու վզկապներ, որոնք ծածկում են պարանոցը:

Սակայն  դրա փոխարեն կարելի է պապիլոմաներից ազատվել` դիմելով  բժշկի կամ կոսմետոլոգի: Նրանք  պապիլոմայի օջախները այրում կամ սառեցնում են: Բայց կան միջոցներ էլ, որոնցով կարելի է  ինքնուրույն ազատվել այդ անհարմարությունից: Հիմնականում պապիլոման առաջանում է շրջակա միջավայրի բացասական ազդեցությամբ, իմունիտետի թուլացման հետևանքով: Կանանց պարանոցին դրանք հիմնականում առաջանում են հղիության ժամանակ, օրգանիզմի վերակառուցման ընթացքում, նյութափոխանակության փոփոխության ու հետծննդաբերական շրջանում, կրկին իմունիտետի թուլացման պարագայում:

Մասնագետները կտրականապես արգելում են պոկել կամ էլ քերելով հեռացնել պապիլոմաները, կտրել կամ թել կապել (ինչպես երբեմն անում են գորտնուկների ժամանակ): Այդ միջոցառումները կարող են բարորակ գոյացությունը վերածել չարորակի: Լավագույն դեպքում կարող են դրանց հետևանքով բորբոքային պրոցեսներ առաջանալ:

Պապիլոմաները նախազգուշացնում են, որ օրգանիզմի իմունիտետը թույլ է, որ ստամոքս-աղիքային տրակտում, երիկամներում ու կանացի օրգաններում խախտում, խանգարում կա:

Հետևաբար պապիլոմայից ազատվելն ամենևին չի նշանակում խնդրին վերջ դնել: Դա կարող է շարունակություն ունենալ:

Պապիլոմաներից ընդմիշտ ազատվելու համար հարկավոր է նախևառաջ օրգանիզմը մաքրել խարամներից, իմունիտետի ամրապնդման ուղղությամբ աշխատել, ի վերջո, գինեկոլոգիական հետազոտություն անցնել:

Դրանցից ազատվելու դեղամիջոցներ կան: Ասվեց, որ վիրաբուժական եղանակով  կարելի է ազատվել այդ անհարմարությունից (պապիլոման կտրվում է այրման կամ սառեցման եղանակով), ինչից հետո տեղում կեղև է գոյանում, որը ոչ մի դեպքում չի կարելի պոկել, քանի որ  կարող է սպի մնալ: 5-7 օրից կեղևն ինքն իրեն կպոկվի, և նույն տեղում նոր պապիլոմա այլևս չի առաջանա:

Կոսմետոլոգիական սրահներում դրանք վերացնում են ազոտի մեջ թաթախված բամբակը հպելով: Ճիշտ է, պապիլոման այդ տեղում  վերանում է, սակայն որոշ ժամանակ անց կարող է նույն տեղում առաջանալ:

Որպես կանխարգելման միջոց պետք է հետևել օրգանիզմի առողջությանը, բարձրացնել իմունիտետը:

Հիմա հետևյալ միջոցը կիրառելու ճիշտ ժամանակն է. հունական ընկույզը (հասունացման առաջին փուլում) պետք է աղալ, ապա ապակյա տարայի 2/3-ը լցնել այդ խյուսով, մնացածը բերնեբերան լցնել  կերոսին, ապա փակել կափարիչով ու թրմել մութ տեղում 3 շաբաթ: Դրանից հետո թանզիֆով քամել ու պահել մուգ գույնի ապակյա տարայի մեջ, սառնարանում: Կիրառման եղանակը. 2 ամիս օրական երկու անգամ պետք է այդ թուրմից քսել:

Մեկ ուրիշ միջոց էլ. սխտորի միջին չափսի պճեղը մանրացնլ, խառնել մեկ թեյի գդալ նորմալ մաշկի համար քսուքի հետ: Ստացվածից քսել պապիլոմային ու ծածկել թանզիֆով կամ բամբակով, ապա կպչուն ժապավենով փակցնել: Այդ միջոցը պետք է 5 ժամ թողնել պապիլոմայի վրա, ապա լվանալ գոլ ջրով: Այս  գործողությունը կատարել1 ամիս:

Կան այլ միջոցներ էլ: Օրինակ`թթու խնձորի հյութը, խատուտիկի հյութը:

Պարանոցի  պապիլոմաների վրա կարելի է  կալանխոեով թրջոց դենել: Դրա համար բույսի տերևներից հյութ քամել, բամբակը թրջել ու պարանոցի գոյացությունների վրա դնել և փաթաթել (կրկնել 7 օր):

Ամռանը փոշին ու մոխիրը քրտնքի հետ կպչում են  մաշկին` վիրուսի տարածման համար նպաստավոր պայմաններ ստեղծելով:

Պապիլոմայով հնարավոր է վարակվել նաև լողավազաններում, մարզադպրոցներում, մարզասրահներում: Դրանից պաշտպանվելու համար հարկավոր է մինչև պարապմունքն ու դրանից  հետո օճառով տաք լոգանք ընդունել:

Այս վարակը կարող է օրգանիզմում տարիներ նիրհած վիճակում լինել ու նպաստավոր պայմանների ժամանակ, հասուն տարիքում  գլուխ բարձրացնել: Վարակից խուսափելու համար հարկավոր է հետևել անձնական հիգիենային: Մի զլացեք, շոգին դեմքը, պարանոցը, ձեռքերը շփեք մաքրող ու թարմացնող անձեռոցիկներով: Ժամանակ առ ժամանակ  օճառահեղուկով լվացեք անձնական զարդերը. հատկապես ականջօղերն ու շղթաները:

Մաշկաբանները խորհուրդ են տալիս պապիլոմայի վրա յուղային վիտամին Е-ի լուծույթով տոգորված թրջոց դնել, որ վաճառվում է դեղատանը: Թողեք թրջոցը մեկ օր, ապա փոխեք ամեն օր, կրկնեք 2-6 շաբաթ: Սկզբում դրանք կփոքրանան, ապա կանհետանան:

Անջելինա Ջոլիի մորաքույրը մահացել է կրծքագեղձի քաղցկեղից : Դեբբի Մարտինը 61 տարեկան էր: Նա Ջոլիի մոր` Մարշելին Բերթրանի կրտսեր քույրն էր: Ջոլիի մայրը նույնպես մահացել էր ձվարանների քաղցկեղից, 2007-ին, 56 տարեկան հասակում: Մոր մահն ազդեց Ջոլիի որոշման վրա : Իր` կրծքագեղձերի լրիվ հեռացման վիրահատության մասին նա հայտարարեց մայիսի 14-ին:

Դեբբին, ինչպես և Անջելինան BRCA1,  գենի կրող էր, ինչը խիստ մեծացնում է քաղցկեղի հավանականությունը:

37-ամյա աստղը պատմել է  իր վիրահատության մասին  ու հավելել, որ  դրանից հետո քաղցկեղով հիվանդանալու հավանականությունը նվազել է` 87%-ից հասնելով 5%-ի: Հիմա նա պատրաստվում է հեռացնել ձվարանները:

Բրեդ Փիթը վստահաբար հայտարարել է, որ ինքը տառապում է պրոզոպագնոզիայով, խանգարում, որին բնորոշ է դեմքերը ճանաչելու ու  հիշելու ունակության կորուստը: Esquire ամսագրին նա պատմել է, որ դժվարությամբ է հիշում դեմքերը ու խոստովանել, որ այդ վիճակով պայմանավորված` մարդկանց հետ շփման դժվարություն է ունենում:

Փիթը պատմել է, որ շատերին թվում է, թե ինքը պատշաճ հարգալից չէ իրենց նկատմամբ.օրինակ` չի ողջունում ծանոթներին կամ էլ չի կարողանում անուն հիշել: Իրականում նա չի կամենում ոչ ոքի վիրավորել .պարզապես չի կարողանում մտաբերել ` ճանաչում է այս կամ այն մարդուն, թե ոչ:

Նա խոստովանել է, որ փորձել է պայքարել այդ վիճակը շտկելու համար  ու սկսել է հարցնել, թե որտեղից է ճանաչում խոսակցին.”Սակայն ամեն ինչ ավելի վատթարացավ.մարդիկ սկսեցին վիրավորվել ինձնից ավելի շատ”: Դրա համար էլ դերասանը տանն ավելի շատ ժամանակ է սկսել անցկացնել:

Նա մտադիր է բժիշկների հետ խորհրդակցել ենթադրյալ հիվանդության շուրջ: Այդ վիճակի պատճառնրից մեկն էլ ծոծրակային աջ հատվածում ստացած վնասվածքն է:

Աջ պրոզոպագնոզիայով մարդիկ չեն կարողանում ճանաչել դեմքեր,սակայն ճանաչում են իրերը:

Հավերժական գեղեցկության ետևից մրցավազքում կանայք կորցնում են սթափ բանականությունը. բոտոքսի թունավոր ներարկումերը,որոնք իբր կոչված են պայքարելու մաշկի ծերացման նշանների դեմ, սկսում են կիրառել նույնիսկ 20-ամյա աղջիկները:

«ABC News» ռեսուրսը գրում է, որ շատ կանայք կարծում են, թե մկանային հյուսվածքների ժամանակավոր կաթվածահար վիճակը կօգնի իրենց լիարժեք ապահովագրվելու կնճիռների առաջացումից:

Շատ դեպքերում կանայք սկսում են բոտոքս կիրառել կնճիռների առաջացումից շատ  ու շատ առաջ, սակայն դեռևս ոչ ոք չի կարող ասել, թե այդ թունավոր նյութի կիրառումն ինչ հետևանքներով է հղի:

Լեհաստանում բժիշկները փրկել են 33-ամյա մեռնող հիվանդին` դիմային հյուսվածքների փոխպատվաստման առաջին վիրահատությունը կատարելով:

Պրոֆեսոր Ադամ Մաչեևսկու ղեկավարությամբ, վիրաբույժների խումբը արտադրական վթարի հետևանքով տուժած 33-ամյա տղամարդու դեմքի ամբողջական փոխպատվաստում են կատարել:

2013-ի ապրիլի կեսին քարհատ սարքով աշխատանքի ժամանակ  Գրզեգորզը վնասվածք էր ստացել. դեմքը լրիվ խեղվել էր: Ինչի հետևանքով նա, փաստորեն մնացել էր առանց դեմքի ու հայտնվել մահվան եզրին: Միակ փրկությունը դեմքի ամբողջական փոխպատվաստումն էր, սակայն վիրաբուժական նման միջամտություն առաջներում չէր կատարվել խիստ կարճ ժամկետում:

Մենք ստիպված էինք դոնոր գտնել շատ սեղմ ժամկետում, այլ ընտրություն չկար: Բարեբախտաբար դոնոր արագ գտնվեց: Մահացած 30-ամյա տղամարդու ընտանիքը համաձայնեց բժիշկներին տալ նրա դիմային հյուսվածքը:”Մենք վերակառուցեցինք տուժածի դեմքը` կոպերից մինչև կզակ ու քիմք: Վիրահատությունը տևեց  27 ժամ: Սա աշխարհում նման վիրահատությունների իմաստով ամենաարագն էր”,պատմել է պրոֆեսորը:

Իսկ լրագրողները հավելել են, որ   երկու տարբեր դոնորներից տուժածին են փոխպատվաստել նաև սիրտ ու լյարդ:

“Սա Լեհաստանում դեմքի փոխպատվաստման առաջին վիրահատությունն է: Դա պատմական փաստ է ոչ միայն մեր երկրի բժիշկների համար, այլև ողջ աշխարհի, քանի որ առաջին անգամ է որ կատարվում է շտապ  փոխպատվաստում”,ասել է  ուռուցքաբանության կենտրոնի մամլո քարտուղարը:

Հիվանդանոցի բժիշկների  տեղեկացմամբ, հիվանդի վիճակը կայուն է: Հիմա Գրզեգորզը դեղորայք է ընդունում, ինչը նրան կօգնի վերականգնվելուն:

Նոբելյան մրացանակակիրը երեքշաբթի հերքել է տարածված այն խուճապը, որ օրեցօր զարգացող թռչնագրիպը կարող է վերածվել պանդեմիայի և սպանել միլիոնավոր մարդկանց:
1996թ Նոբելյան մրցանակ շահած Պիտեր Դոհերթին ասել է, որ ծայրահեղ դեպքում վիրուսը իր հետ կարող է բերել մահացության բարձր մակարդակ:
Ավստրալիացի գիտնականը նաև ասելէ, որ այդպիսի պանդեմիա աշխարհում եղել է 1918թ, երբ հարբուխի հետևանքով մահացավ շուրջ 50 միլիոն մարդ: Դա գերազանցում էր Առաջին աշխարհամարտի զոհերի թվին:
Դոհերթիի կարծիքով` հնարավոր է գրիպի տարածում, սակայն այն չի ունենա կործանիչ հետևանքներ:

Կանացի պայուսակի պարունակությունը` բազմաթիվ մանրուքն ու դիմահարդարման պարագաները գերազանց պայմաններ են ստեղծում մանրէների բազմացման համար, որոնցից շատերը մարդկային օրգանիզմի համար խիստ վտանգավոր են համարվում:

«Initial Washroom Hygiene»-ի մասնագետները պարզել են, որ այս իմաստով հատկապես վտանգավոր են բնական կաշվից պայուսակները, որոնց ծակոտկեն մակերեսը շատ նպաստավոր է վնասակար մանրէների բազմացման համար, չնայած արհեստական նյութից պատրաստվածները ևս  անվնաս չեն:

Առողջությանը սպառնացող ռիսկերը նվազեցնելու համար կանանց խորհուրդ է տրվում ժամանակ առ ժամանակ մաքրել դրանք,  իսկ այն պայուսակները, որոնք հնարավոր չէ լվանալ`մշակել մանրէասպան հատկությամբ անձեռոցիկներով: Նույնը վերաբերում է դրամապանակին, կախոցներին ու այն բոլոր մանրուքներին, որ կանայք սովոր են պահել պայուսակի մեջ:

Այն  փաստը, որ կանայք  ինչ-որ կերպ, ինչ-որ այլ բանով էլ են տարբերվում տղամարդկանցից, առաջինը  նկատել են բանաստեղծները: «Կանայք այլ բառակարգ ունեն»,- ասել է  հայտնի բանաստեղծներից մեկը: «Դու կին ես, դու սատանայական ըմպելիք ես»,- մի առիթով ասել է մեկ ուրիշ պոետ:

Երբ  մտնում ես պոլիկլինիկա, ապա  միանգամից աչքի է զարնում այն փաստը, որ այցելուների մեծ մասը կին է: Գուցե դա բացատրվում է նրանով, որ  տղամարդիկ շատ են աշխատում ու քամահրանքով վերաբերվում իրենց առողջությանը: Իսկ գուցե կանայք են կասկածամիտ կամ ազատ ժամանակ շատ ունեն: Ամեն ինչ, պարզվում է, շատ ավելի պարզ է ու տխուր: Իրականում կանայք շատ ավելի հաճախ են գնում բժշկի, որովհետև շատ ավելի հաճախ են հիվանդանում:

Պարզվել է, որ կանայք տղամարդկանցից  ավելի շատ ու հաճախ են տառապում արյան բարձր ճնշումից, արթրիտից, դիաբետից, միգրենից, մաշկային հիվանդություններից ու ռևմատիզմից: Նրանք ավելի շատ են հակված մրսածության, ասթմայի, ցիստիտի, օսթեոպորոզի: Գերազանցապես կանանց մոտ է հանդիպում հոդաբորբ, երակների  լայնացում: Նրանք ավելի դժվար են ապաքինվում դեպրեսիայից, ալկոհոլամոլությունից, թմրամոլությունից: Սակայն սա միակ  տարբերությունը չէ:

Երբեմն նույն հիվանդությունը տարբեր ընթացք է ունենում կնոջ ու տղամարդու մոտ: Օրինակ` տղամարդու մոտ սրտի կաթվածը սկսվում է կրծքավանդակում սուր ցավից, որը խփում է պարանոցին, տարածվում ձեռքի ու  կզակի շրջանում: Կանանց մոտ սրտի նոպան բոլորովին այլ ընթացք է ունենում: Սկսվում է թիկունքի ցավից, ապա  տարածվում  որովայնի ստորին հատվածի վրա, թուլության զգացում ու սրտխատնուք է առաջանում: Երբեմն կանայք պարզապես անհարմար ու անիմաստ  են  համարում նման ախտանշաններով դիմել մասնագետի` մտածելով. «Հիմարություն է, լավ չեմ քնել, մի քիչ նյարդայնացել եմ, ու վերջ»:

Լինում են նաև հակառակ երևույթներ. օրինակ` սխալ կարծիք կա, որ օսթեպորոզից հիմնականում տառապում են  կանայք: Բայց երևի քչերը գիտեն, որ տղամարդիկ նույնպես հիվանդանում են կրծքագեղձի (ոչ կաթնագեղձի) քաղցկեղով: Փառք աստծո, որ դա քիչ է պատահում, սակայն բժիշկը պետք է կարողանա ժամանակին և ճիշտ ախտորոշել այն: Շատ  տհաճություններ ու երբեմն էլ ճակատագրական բացթողումներ են լինում հենց այս մոտեցումը լուրջ չընդունելու պատճառով: Կան, իհարկե, որակյալ  մասնագետներ, որոնք հասկանում են, որ կանանց ու տղամարդկանց խնդիրները պետք է առանձին դիտարկել:

Այսօր աշխարհում նոր ոլորտ է զարգանում` գենդերային բժշկություն: Որը վստահեցնում է, որ ոչ մի իգական օրգան չի կարող բացարձակ նման լինել արական համապատասխան օրգանին: Տղամարդու մոտ ոչ մի ֆիզիոլոգիական պրոցես չի ընթանում այնպես, ինչպես կնոջ մոտ: Նոր ոլորտը կոչ է անում կանանց ու տղամարդկանց բուժել տարբեր կերպ:

Հետաքրքիր փաստ. հիմնականում նոր դեղամիջոցները փորձարկվում են տղամարդկանց վրա, քանի որ տղամարդկանց  դեպքում ամեն ինչ հեշտ է: Բժիշկները գիտակցաբար հրաժարվել են փորձակվողների այնպիսի «անհարմարություններից», ինչպիսիք են`  դաշտանը, ձվազատումը, հղիության հավանականությունը. որոնք կարող են  տարբեր ազդեցություն ունենալ փորձերի արդյունքների վրա ու փչացնել վիճակագրությունը:

Ուստի դեղերի փորձարկման համար հիմնականում ընտրվում են արական սեռի փորձակենդանիներ:

Իսկ 1977-ին դեղերի վերահսկողությամբ  զբաղվող ԿՀՎ-ն մի համարյա թե հանցավոր հրաման արձակեց, որով արգելվում էր դեղերի փորձարկումների ժամանակ ներգրավել կանանց: Թե ինչ հետևանք ունեցավ դա, հայտնի դարձավ1988-ին` ասպիրինը որպես սրտամկանի ինֆարկտի կանխարգելման միջոց փորձարկելիս:  Փորձին մասնակցեց ավելի քան 22 հազար տղամարդ: Ոչ մի կին: Բժիշկները սկսեցին ասպրիրին նշանակել անխտիր բոլորին: Եվ շատ ուշ պարզվեց, որ այն կանանց վրա բոլորովին այլ ազդեցություն է ունենում, ավելի ճիշտ` ոչ մի ազդեցություն չի ունենում, կանանց դեպքում այն  պարզապես անօգուտ միջոց  է:

Մի սխալ ևս կապված է խոլեստերոլի մակարդակը կարգավորող դեղամիջոցների հետ: Կարծիք կար, որ դրանք կանանց վրա ազդեցություն չեն ունենում: Նման եզրակացություն էր արվել, քանի որ փորձարկումներին շատ քիչ թվով կանանց էին ներգրավել, բնականաբար, արդյունքները նույնպես աննշան էին: Ու միայն վերջերս հակառակն ապացուցվեց. բժշկությունը եզրակացրեց, որ բուժման նպատակով հարկավոր է հաշվի առնել գենդերային տարբերությունները:

Երկու տարի առաջ Նորթվեսթերնի համալսարանի գիտնականներն ապացուցեցին, որ կանանց 50%-ը տղամարդկանցից ավելի հաճախ է տառապում դեղորայքի կողմնակի հետևանքներից: Իսկ մյուս կեսի վրա դեղորայքը  չափից ավելի ազդեցություն է ունենում, ինչպես, ասենք,   դեղորայքի չարաշահման դեպքում: Սակայն  մինչ օրս դեղատոմսերում չի նշվում, որ կանանց ու տղամարդկանց դեղի տարբեր չափաբաժիններ պետք է  առաջարկել:

Ճիշտ է, գենդերային բժշկությունը նոր է սկիզբ առել, սակայն զարգանում է սրընթաց: Մասնագետները համոզված են, որ մի քանի տարի անց բժշկության այդ ճյուղն էլ ավելի կզարգանա ու տարբեր բուժում կառաջարկի տղամարդուն և կնոջը:

Ճիշտ մոտեցումը և գենդերային բժշկության տարանջատումը կհանգեցնի հիվանդների բուժման արդյունավետության: