Այտուց (լատիներենից` oedema) նշանակում է օրգաններում ու արտաբջջային հյուսվածքներում հեղուկի կանգ:

Տեսակները
– Հիդրեմիկ այտուցը կապված է ավելորդ հեղուկի կուտակմամբ երիկամների հիվանդությունների ժամանակ:
– Կախեկտիկ այտուցներն առաջանում են սիրտ-անոթային հիվանդությունների կամ օրգանիզմի հյուծման ժամանակ:
– Կանգային այտուցը գոյանում է անոթների թափանցելիության հետևանքով, մազանոթներում ճնշման ու արյան մեջ ալբումին սպիտակուցի նվազմամբ:
– Մեխանիկական այտուցները վնասվածքների հետևանք են ու կարող են առաջանալ հղիության և ուռուցքների ժամանակ:
– Նեյրոպաթիկ այտուցներն առաջանում են ալկոհոլամոլության ու շաքարային դիաբետի ժամանակ:
– Ալերգիկ այտուցը (Կվինկեի) մաշկի խոր այտուց է, որը շատ արագ է զարգանում ու ճիշտ բուժման դեպքում արագ էլ ներծծվում է:
Հաճախ այտուցվում են ծայրանդամները, որովայնային ու ստոծանային խոռոչները, ենթամաշկային ճարպային բջջանքը:

Ոտքերի այտուցի պատճառները
– Ոտքերի վրա մեծ ծանրաբեռնվածությունը:
– Մեծ քանակությամբ հեղուկի օգտագործումը, հատկապես քնից առաջ:
– Նյութափոխանակության խանգարումը:
– Հարթաթաթությունը:
-Խաչած ոտքերով նստելը:
– Ցածր կամ չափազանց փափուկ նստատեղին երկար նստելը:
– Ավելորդ քաշը:
– Սխալ ընտրված կոշիկը. չարժե հագնել չափազանց բարձր կամ լրիվ հարթ ներբանով կոշիկ: Նախընտրելի են ցածրակրունկները: Կոշիկը պետք է ազատ լինի, չսեղմի ոտքը, իսկ մատները դասավորված լինեն կանոնավոր, ոչ իրար վրա:
– Երակների վարիկոզ լայնացում. այս դեպքում այտուցն աստիճանաբար է առաջանում, սկզբում այն քիչ արտահայտված է, իսկ երեկոյան, ուղղահայաց դիրքում նկատելի շատանում է: Քնից կամ հանգստից հետո այտուցը կարող է անհետանալ կամ նվազել ու վերականգնվել կրկին հաջորդ օրը` երեկոյան, օրվա երկրորդ կեսին: Ոտքերին այտուցներն առաջանում են արյան հոսքի խանգարման հետևանքով: Զարկերակներում մեծանում է հիդրոստատիկ ճնշումը: Արյան երկարատև կանգը բարձրացնում է ճնշումը սկզբում զարկերակներում, ապա նաև ամենամանր անոթներում:
– Սիրտանոթային աշխատանքի խանգարում:
– Երիկամների հիվանդություն: Այս դեպքում ուժեղ այտուց է առաջանում ու տարածվում է ստորին երկու վերջույթներում, առանց քորի, ցավի ու ջերմության տեղային բարձրացմամբ է ուղեկցվում : Այտուցվում են նաև կոպերը, մուգ շրջաններ են առաջանում աչքերի տակ, հաճախ մեզի գույնն է փոխվում ու քանակը` նվազում:
Աղիքների հիվանդության ժամանակ ախտանշանները նման են «երիկամայինին», սակայն ուղեկցվում են ոչ թե միզարտադրության խանգարմամբ, այլ ավելի տևականությամբ:
Ոտքերը կարող են այտուցվել նաև սուր ռեսպիրատորային հիվանդություններից հետո: Դա ևս վկայում է բարդ հետևանքի` երիկամների հիվանդության մասին:
– «Փղային հիվանդություն»: Այդ դեպքում խախտվում է մաշկի ու ենթամաշկային բջջանքում ավշահոսքը: Դրա պատճառով ուժեղ այտուցներ են առաջանում, հաճախ` ստորին ծայրանդամներում, ինչի հետևանքով ոտքերը փղի ոտքեր են հիշեցնում:
– Վահանաձև գեղձի հետ կապված նույնպես կարող են ձիգ այտուցներ առաջանալ, որոնք սեղմելիս փոսիկներ չեն մնում: Այս հիվանդությունից կարող են այտուցվել նաև լեզուն, ուսերը, առաջանում է թուլություն, քնատություն, մրսկանություն, փորկապության երևույթներ:
– Ոտքերի այտուցը կարող է առաջանալ նաև ինչպես մակերեսային, այնպես էլ խորադիր սուր թրոմբոֆլեբիտի ժամանակ: Սակայն այդ դեպքում ոտքերում նաև ցավ է լինում, կարմրություն, ջերմություն է այտուցի հատվածում առաջանում:
Բուժումը ժողովրդական միջոցներով
-1 բաժին բևեկնախեժ (սկիպիդար), 2 մաս գերչակի ձեթ: Տաքացնել գերչակի ձեթը, մեջը լցնել սկիպիդարն ու դրանով շփել ոտքերը, ապա բամբակյա գուլպաներ հագնել:
– 1 ձվի դեղնուցը խառնել 1 թ/գդալ սկիպիդարի ու 1ճ/գդալ խնձորի քացախի հետ ու այդ խառնուրդով ոտքերը լավ շփել:
– Հոգնած ու այտուցված ոտքերը կարելի է շփել մի կտոր սառույցով: Գերադասելի է, որ այն ոչ թե սովորական ջրից սառցակտոր լինի, այլ խոտաբույսերից պատրաստված թուրմից, ասենք` եղեսպակի, հազարատերևի, դաղձի կամ էլ նվենու:
– Ոտքերը կարելի է ծովաղ ավելացրած ջուրը դնել, ինչը թուլացնում է լարվածությունն ու հանգստացնում, ապա ոտքերի այտուցված հատվածները մերսել ներքևից վերև շարժումներով:
– Կոնտրաստային լոգանքներ: Հրաշալի օգնում են հոգնած ոտքերի դեպքում, ծանրությունն ու այտուցը վերացնում են թաթի հատվածում: Ոտքերը դրա համար պետք է մեկ տաք, մեկ սառը ջրի մեջ պահել (10 վայրկյան):
– Այս ամենից զատ, շատ օգտակար են մերսումն ու մարզումը: Երեկոյան ցնցուղից հետո չորացնել ոտքերն ու սկսել մերսել թաթերից: Ինքնամերսումը սկսում են ոտքի բութ մատից մինչև ծունկ, ապա ծնկից` ազդր: Կարելի է ոտքերը մարզել գետնին ոտնաթաթով ռետինե գնդակ գլորելով:
– Երեկոյան 7-ից հետո փորձեք հեղուկ քիչ օգտագործել: Ավելորդ հեղուկն օրգանիզմից դուրս բերելու համար կարելի է խոտերի թուրմ օգտագործել:
Այտուցները հղիության ժամանակ
Սա հաճախադեպ երևույթ է: Չէ՞ որ հղիության ժամանակ կանանց մոտ փոփոխվում է հորմոնալ ֆոնը: Գրեթե տասնապատիկ ավելանում է արգանդի կրճատումը, հետևաբար` վիժումը կանխելու պատասխանատու պրոգեստերոն հորմոնի քանակը: Սակայն նույն հորմոնը նպաստում է նաև հյուսվածքներում մեզի կանգին, ինչը ի վերջո այտուց է առաջացնում: Հղիության ընթացքում կանանց մոտ ջուր-աղային փոխանակության խանգարում է կատարվում, ինչը կարող է հանգեցնել ավիշի ու արյան հոսքի դեպի ոտքերի երակներ ու արյան անոթների պատերի փոփոխությունների:
Ինչ այտուցներ են լինում ու ինչպես կարելի է կանխարգելել դրանք: Ինչպես են առաջանում այտուցները
Միշտ չէ, որ հեղուկը կուտակվում է օրգանիզմում: Հղիության առաջին 3 ամիսների ընթացքում հազվադեպ է այտուցվածություն առաջանում: Արդեն երկրորդ եռամսյակի մոտ հղին կարող է նկատել, որ ոտքերի ու ձեռքերի մաշկը ձգված է: Ավելի ուշ դեմքն էլ ասես ավելի է կլորանում: Իսկ հղիության վերջին եռամսյակում այտուցվում են ձեռքերը, ոտքերը, դեմքը, փորը:
Ստուգելու նպատակով կարելի է մատով սեղմել ծունկը (ոչ մկանների մոտ) ու, եթե սեղմելուց փոսիկ է առաջանում ու անմիջապես չի անցնում, ապա այտուց կա:
Հղիության ընթացքում կանանց մարմնի զանգվածն աստիճանաբար է ավելանում. կտրուկ տատանումը վկայում է այտուցի մասին: Ուստի պոլիկլինիկաներում հետևում են հղիի քաշին:
Այտուցների տեսակները հղիության ժամանակ
Ֆիզիոլոգիական. որոշ կանանց մոտ դաշտանից առաջ թեթևակի այտուցվում են ոտքերն ու ծանրության զգացում է առաջանում: Հղիության ժամանակ այդ ախտանշաններն ամենայն հավանականությամբ, հաճախակի զգացնել կտան:
Ֆիզիոլոգիական այտուցները հղի կնոջ օրգանիզմի` նատրիումի ու ջրի կուտակման հակումն է, ինչը հատկապես զգալի է աղի սնունդը չարաշահելու, գերբեռնվածության դեպքում ու շոգին: Մարմնի զանգվածի ավելացումը ոտքերի համար ծանրաբեռնվածություն է ստեղծում, ինչը նույնպես այտուցի վտանգ է առաջացնում: Սակայն այդ այտուցները վտանգ չեն ներկայացնում առողջության համար, ու ծննդաբերությունից հետո ամեն ինչ կարգավորվում է, ոտքերն էլ նախկին չափերն են ընդունում:
Պաթոլոգիկ այտուցներ. հղիության ընթացքում երբեմն այտուցները հիվանդության ախտանշան են, ասենք, այսպես կոչված հղիների «ջրգողության», արտահայտվում է քաշի կտրուկ ավելացմամբ` մինչև 20 կգ, ուժեղ այտուցվում են ոտքերը, ձեռքերը, դեմքն ու գոտկատեղը: Կինը դժվարությամբ է կոշիկ հագնում, կռանում, աչքերը փոքրանում են կոպերի այտուցի պատճառով: Այդ ժամանակ պտուղը գործնականում չի տուժում, սակայն դա հեստոզի նախնական փուլն է: Այն պետք է բուժել, որ հետագայում հեստոզի ավելի ծանր ձևի չվերածվի, ինչն ուղեկցվում է նաև արյան բարձր ճնշումով ու սպիտակուցի անջատմամբ:
Ինչով է այտուցը վտանգավոր հղիի համար
Արտասահմանյան բժիշկները հակված են կարծելու, որ այտուցը ֆիզիոլոգիական երևույթ է ու բուժում չի պահանջում:
Այտուցը հեստոզի 3 հիմնական ախտանշաներից մեկն է (այն հետագայում կարող է թունավոր հղիության պատճառ դառնալ): Սովորաբար, հեստոզը հղիության 3-րդ եռամսյակում է արտահայտվում, սակայն հնարավոր է, որ անհատական զարգացում լինի:
Կանխարգելումը
Հղիները գիտեն, որ իրենց միշտ մասնագետը խորհուրդ է տալիս նման դեպքերում նվազեցնել օգտագործվող հեղուկի քանակը: Սակայն հիմա այն եզրակացության են հանգել, որ եթե հեղուկի քանակը սահմանափակվի, ապա օրգանիզմը կփորձի հեղուկը պահել օրգանիզմում` դրանով իսկ այտուցները շատացնելով:
Պետք է խմել օրական 1.5-2 լ հեղուկ (հաշվի են առնվում նաև մրգերը, ապուրն ու հյութերը): Շատ օգտակար են թարմ մզված հյութերը:
Լրիվ պետք է հրաժարվել ծարավ առաջացնող, ինչպես նաև` գազավորված ըմպելիքից, ապխտած ու մարինացված մթերքից:
Պետք է նվազեցնել աղի քանակը, սնունդը պետք է անալի լինի, քանի որ աղը հեղուկը պահում է օրգանիզմում: Աղի օրական նորմը պետք է 8 գ լինի սովորական 12-15 գ-ի փոխարեն:
Պետք է միրգ, բանջարեղեն ու ձավարեղեն օգտագործել` շոգեխաշած, խաշած կամ փուռը դրած: Երբեմն ծարավը կարելի է հագեցնել հյութալի խնձորով, նարնջով ու վարունգով:
Սնունդը պետք է լինի, խաշած, փուռը դրած, բայց ոչ երբեք տապակած:
Մասնագետի հետ համաձայնեցնելով` կարելի է խմել խոտաբույսերով թեյ, ցանկալի է` միզամուղ հատկությունով:
Սակայն միզամուղ դեղորայք նշանակվում է միայն ուժեղ արտահայտված այտուցի ժամանակ ու կարճ ընթացքով: Ինքնուրույն ոչ մի դեպքում չի կարելի միզամուղ ընդունել:
Իսկ հիմնականում հղիության ժամանակ այտուցի դեպքում պետք է պարզապես շարժուն կենսակերպ վարել: Շարժումը խանգարում է հեղուկի կանգին:
Շատ արդյունավետ է ոտքերը վեր բարձրացրած պառկելը:
Խուսափել շոգ վայրերից:
Ոտքերի լոգանք կարելի է անել, սակայն սառը ջրով` 20 րոպե:
Մերսումը նույնպես կօգնի այտուցի դեմ: Պետք է սկսել ոտնաթաթերից:
Սովորական կիտրոնով, բայց առանց շաքարի թեյը նույնպես զովացնող ու ծարավը հագեցնող միջոց է:
Այտուցի կանխարգելումը
Եթե հնարավորություն ունեք, ապա օրվա մեջ փորձեք փոխել կոշիկը, եթե հատկապես սիրում եք բարձրակրունկ հագնել:
Երեկոյան 7-ից հետո սահմանափակեք հեղուկի քանակը:
Օրվա ընթացքում փորձեք ոտքերի համար հանգիստ ապահովել, շփեք ու մերսեք:
Գոյություն ունեն հատուկ գուլպաներ, որոնք խոչընդոտում են այտուցառաջացումը:
Խուսափեք գազավորված ըմպելիքներից:
Քնեք ոտքերի տակ բարձ դրած:
Երեկոյան, տուն վերադառնալով, կրկին ոտքերի համար հանգիստ դիրք ապահովեք, ասենք` պառկեք ու ոտքերը բարձր դրեք, 10-15 րոպեից հետո շփեք ու մերսում կատարեք:
Եթե ոչինչ չի օգնում, իսկ այտուցներն ավելի հաճախակի են նեղում, կոշտանում ու մաշկի ջերմությունն էլ բարձրանում է, ապա անպայման դիմեք բժշկի:

Գործնականում կարելի է օգտագործել ցանկացած միրգ ու հատապտուղ: Եվ պետք է սպառվի նույն օրը:
Բաղադրությունը
ելակ` 450 գ
մանդարին` 400 գ
քերած շոկոլադ` 150 գ
քերած սպիտակ շոկոլադ` նույնքան:
Պատրաստման եղանակը
Բանջարեղենն ու միրգը լվանալ քամել ու թողնել որ չորանան:
Կաթսայի մեջ կիսով չափ ջուր լցնել, եռացնել ու դնել մի կողմ:
Քերած կաթնային շոկոլադը ջերմադիմացկուն բաժակի մեջ լցնել ու դնել եռման ջրով կաթսայի մեջ:
Փայտե գդալով շոկոլադը խառնել այնքան, մինչև հալչի, ապա բաժակը հանել կաթսայից:
Նույն կերպ հալեցնել սպիտակ շոկոլադն ու երկու բաժակներն էլ թողնել մի 2 րոպե, որ հովանան:
Հատապտուղներն ու միրգը` հատ-հատ կիսով չափ ընկղմել տաք շոկոլադի մեջ, ապա թողնել, որ վրայից ավելորդ շոկոլադը թափվի ու շարել կալկայով ափսեի մեջ, դնել սառնարանը 20 րոպեով որ շոկոլադը սառչի:
Կալկայից զգուշությամբ պոկել պատրաստի «շոկոլադներն» ու դասավորել գեղեցիկ մեկ այլ ափսեի մեջ: Խորհուրդ է տրվում ուտել նույն օրը:

Հարավային Կորեայում սկսվել է Պորյոնի ցեխի փառատոնը, որին մասնակցող զբոսաշրջիկները ցեխի մեջ պայքարում են միմյանց դեմ:

Պորյոնում կազմակերպվող երկու շաբաթ տևող միջոցառմանը մասնակցելու համար այժմ երկուսից երեք միլիոն զբոսաշրջիկներ են ժամանում ամբողջ աշխարհից:

Փառատոնը ստեղծվել է 1998 թ-ին Պորյոնի ցեխից պատրաստված կոսմետիկ միջոցները գովազդելու համար, սակայն այժմ այցելուները մասնակցում են տարբեր ցեխային ատրակցիոնների:

Ատրակցիոններից են ցեխային ավազանը, ցեխային բլուրները, ցեխի մեջ դահուկներով մրցումները և նույնիսկ ցեխային բանտը:

Մարմինը ներկելու համար նաև գունավոր ցեխ է արտադրվում:

Պորյոնից բերված ցեխը հարուստ է հանքանյութերով, ինչն օգտակար է մաշկի համար:

Ցեխի օգտագործմամբ կոսմետիկ միջոցների արտադրությունը սկսվել է 1996թ-ին:

Անկախ

Անկախ

Թուրքիայի վարչապետ Թայիփ Էրդողանը Գազայի նկատմամբ Իսրայելի իրականացրած գործողությունները անվանել է մարտահրավեր` ուղղված ՄԱԿ-ին և համաշխարհային հանրությանը: Էրդողանը նշել է, որ Իսրայելը սպառնում է աշխարհի և Մերձավոր Արևելքի խաղաղությանը և տառապանք է պատճառում պաղեստինցի ժողովրդին: Էրդողանը հայտարարել է, որ ոչ Թուրքիան, ոչ էլ անձամբ ինքը դրական կարծիք չունեն Իսրայելի մասին: Նա ընդգծել է, որ Թուրքիան չի կարող անտարբեր հետևել իսրայելական բանակի գործողություններին:

Իր հերթին նախագահ Աբդուլահ Գյուլը հայտարարել է, որ Գազայում Իսրայելի իրականացրած ռազմական գործողությունները չափազանց վտանգավոր են դարձել: «Ես ուզում եմ ևս մեկ անգամ զգուշացնել Իսրայելին. եթե այսպես շարունակվի, ապա հետևանքներն ահռելի կլինեն»,-նշել է Գյուլը:

Անկախ

Ֆրանսիայի սոցիալիստ կառավարությունը այսօր արգելել է Պաղեստինում Իսրայելի գործողությունների դեմ ցույցեր կազմակերպել:

Սոցիալիստ ներքին գործերի նախարար Բեռնառդ Կազանովը հայտնել է, որ այս շաբաթ ոչ աշխատանքային օրերի համար նախատեսված ցույցերը պետք է կասեցվեն:

Կազանովը նշել է, որ դրանք վտանգում են հանրային կարգը, իսկ ընդդիմադիրների կարծիքով նա             քրեականացնում է հանրային օգնությունը Պաղեստինի ժողովրդի նկատմամբ:

Սպասվում էր, որ հազարավոր մարդիկ կմասնակցեն Գազայում տեղի ունեցող արյունահեղության դեմ կազմակերպվելիք քայլերթին:

Սակայն Կազանովը մտավախություն ունի, որ կկրկնվեն անցած կիրակի օրը ցույցերից հետո պաղեստինամետների և հրեա ծայրահեղականների միջև տեղի ունեցած բախումները:

Անցած շաբաթ կեղծ լուրեր էին տարածվել, որ պաղեստինամետ ցուցարարները թիրախ են դարձրել Փարիզի սինագոգները:

Իրականում տարածված տեսանյութերում երևում է, որ Հերական պաշտպանության լիգայի անդամներն են ցուցարարներին քաշքշուկի մեջ ներքաշել:

Հրեական լիգայի ոչ մի անդամ չի ձերբակալվել՝ չնայած նրանք ոստիկանության աչքի առաջ վնասում էին շենքերը:

Հանրային կարգի խախտումների համար պաղեստինամետ վեց ցուցարար է ձերբակալվել, սակայն նրանցից ոչ մեկը Փարիզի սինագոգների մոտակայքում չի եղել:

Մարտական հենակետում ստեղծված արտակարգ իրավիճակում արագ կողմնորոշվելու, մայիսի վերջին օրերին հակառակորդի դիվերսիոն գործողությունը կանխելու ընթացքում ցուցաբերած խիզախության համար հուլիսի 18-ին ՀՀ պաշտպանության նախարար Սեյրան Օհանյանը «Գարեգին Նժդեհ» գերատեսչական մեդալով պարգևատրել է ժամկետային զինծառայող Ռուզվելտ  Թորոսյանին:

Գործողության ընթացքում զինծառայողը հրազենային վիրավորում էր ստացել և հոսպիտալում ապաքինվելուց հետո տեսողության հետ կապված խնդիրները վերականգնելու նպատակով հետագա բուժում պետք է ստանա արտերկրում:

Իր երախտագիտությունը հայտնելով զինծառայողին և նրա հարազատներին` պաշտպանական գերատեսչության ղեկավարը նշել է, որ ՀՀ պաշտպանության նախարարությունն իր աջակցությունը կցուցաբերի արտերկրում Ռուզվելտ  Թորոսյանի հետագա բուժման կազմակերպման համար:

Ռուսաստանի վիճակագրական կոմիտեն առաջին անգամ համաքաղաքացիների սնվելու հետազոտություն  է կատարել, ներառյալ նաև ընդունվող կալորիաները:

«Սննդի որակն անմիջականորեն կապված է բնակչության վճարունակությունից: Ցածր եկամուտով երկրներում հիմնականում բուսական սնունդ են ընդունում: Դա կարող է լինել բրինձ, ոսպ. շիլաներ ու այլ հատիկավոր մշակաբույսեր: Երբ մարդիկ մի փոքր լավ են ապրում` ձուկ ու միս են գնում: Այսինքն` ավելի որակյալ, սպիտակուցային ու սննդարար ավելի արժեքավոր մթերք են գնում:

«Իրականում Ռուսվիճի հետազոտության տվյալները շատ հաճելի լուր է»,-նշել է  ««Москва FM» -ի բժիշկ-սննդաբան Դոբրովոլսկին:

Հատապտուղների ու մրգերի կիրառումն ավելացել է կրկնակի, իսկ մսինը` մեկուկես անգամ: Կաթնամթերքի հետ ավելի շատ են սկսել ուտել ձու ու միս:

Հետազոտության ժամանակ ընտանիքների 52%-ն ասել է, որ իրենք բավականաչափ ունեն այն սննդից, ինչ ցանկանում են, 42%-ը ասել է, որ սնունդը բավարար է, բայց այն չէ, ինչ իրենք կկամենային, 4%-ը հայտնել է, որ երբեմն  սննդի անբավարարություն ունենում են, իսկ 1%-ը խոստովանել է, որ հաճախ ուտելիքը չի բավարարում: Ընդհանուր առմամբ, ստացվում է, որ քաղցած է մնում քաղաքացիների 5%-ը:

Բացի այդ, պարզվել է, որ քաղաքում մարդիկ ավելի լավ են սնվում, քան գյուղերում ու, որքան քաղաքը մեծ է, այնքան սնունդն ավելի լավն է:

“Եթե կարճ ժամկետներում տեղի չունենա Քարվաճառում գերեվարվածների հետ հանդիպումը, Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի Ադրբեջանի ներկայացուցչության նկատմամբ լուրջ միջոցառումներ կձեռնարկվեն, այդ թվում՝ երկրից վտարում”,- հայտարարել է Ադրբեջանի փոխվարչապետ, փախստականների և հարկադիր տեղահանվածների պետական կոմիտեի նախագահ Ալի Հասանովը, հաղորդում է ադրբեջանական “ԱՊԱ” գործակալությունը:

Նրա խոսքով՝ Կարմիր խաչի նեկայացուցչությանը լուրջ նախազգուշացում է արվել:

Հասանովի կարծիքով՝ այն, որ մեկ շաբաթվա ընթացքում “գերեվարված” ադրբեջանցիների հետ հանդիպում չի հաջողվել կազմակերպել, կասկածի տակ է դնում կոմիտեի գործունեությունը: “Ինչո՞ւ երբ մեկ հայ գերի է ընկնում, կոմիտեն միանգամից դիմում է Ադրբեջանի կառավարությանը և անմիջապես հանդիպում է կազմակերպում: Ինչո՞ւ հայկական կողմը այդպես չի վարվում: Ուստի ես նրանց լուրջ նախազգուշացում եմ արել, որ եթե նրանք չհասնեն դրան, Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի Ադրբեջանի ներկայացուցչության նկատմամբ լուրջ միջոցառումներ կձեռնարկվեն, այդ թվում՝ երկրից վտարում”,- ասել է Հասանովը:

Անկախ

Մեծ Բրիտանիայի՝ Եվրոպայի հարցերով նախարար Դևիդ Լիդինգթոնն արձագանքել է Ադրբեջանում իրավապաշտպան և քաղաքացիական ակտիվիստ Հասան Հուսեյնլիի ձերբակալությանը՝ դատապարտելով այն:

“Ես խիստ հիասթափված եմ Հուսեյնլիին խուլիգանության մեղադրանքով 6 տարվա ազատազրկման դատապարտելու կապակցությամբ”,- նշել է Լիդինգթոնը ։

Պաշտոնյան հավելել է, որ վերջին տարիների ընթացքում Բաքվում Միացյալ Թագավորության դեսպանատունը սերտ համագործակցել է Հուսեյնլիի հետ՝ մի շարք նախագծերի շրջանակներում։ Լիդինգթոնն ընդգծել է, որ Հուսեյնլին համալրեց այն քաղաքացիական ակտիվիստների շարքերը, որոնք երկարատև ազատազրկման են դատապարտվել։

“Ես կրկին կոչ եմ անում Ադրբեջանի իշխանություններին արձագանքել բազմաթիվ կոչերին և մտահոգություններին, որոնք վերաբերում են քաղաքական դրդապատճառներով մարդկանց ձերբակալելու և ազատազրկման ենթարկելու միտումներին”,-ասել է բրիտանացի պաշտոնյան։

Հիշեցնենք, որ Հասան Հուսեյնլին մեղավոր է ճանաչվել խուլիգանության, սառը զենք ապօրինի պահելու համար և դատապարտվել է 6 տարվա ազատազրկման: Ըստ հետաքննության՝ Հուսեյնլին մարտի 31-ին դանակահարել է Գյանջա (Գանձակ) քաղաքի բնակիչ Արազ Գահրամանովին:

Անկախ

«Ոսկե ծիրան» Երևանի միջազգային 11-րդ կինոփառատոնի ընթացքում այս տարի ևս  գործում է կարճամետրաժ ֆիլմերի ծրագիրը` «Կորիզ» խորագրի ներքո: Անվանակարգում ներկայացված ֆիլմերի հեղինակները ներկայացնում են ինչպես Հայաստանը, այնպես էլ այլ երկրներ` Լեհաստան, Ֆրանսիա, Ռուսաստան և այլն:

Ծնունդով Դանիայից` Շարլոթ Շյոլերը ներկայացնում է «Բոլոր հնարավոր միջոցներով» ֆիլմը, որը տևում է 16 րոպե: Խաբվելու վախից տագնապած՝ դանիուհի Բաբեթը, որ Փարիզում բնակարան է փնտրում, ներքաշվում է մի անհեթեթ արկածի մեջ, որը նրան դրդում է Փարիզը բացահայտել անսպասելի տեսանկունից:

Ռեժիսորը խոստովանում է, որ սյուժեն անձնական փորձից է ծնունդ առել և միտված է բարձրացնելու մուսուլման կանանց հագուստի և փարաջաների նկատմամբ տարածված կարծրատիպերի խնդիրը.  «Մենք չպետք է անհանդուրժող լինենք սև հագուստներ հագած կանանց նկատմամբ: Գուցե այդ փակ հագուստի հետևում մի ազատ հոգի է թաքնված», – ասաց նա լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ:

Պատասխանելով Անկախի հարցին` Շարլոթ Շյոլերը նշեց, որ ֆիլմը նաև բոլոր այն անձանց մասին է, ովքեր հասկացված չեն հասարակության կողմից. «Այո, ֆիլմի հերոսուհին հասկացված չէ, սակայն փոխում է հասարակության ձևավորած կարծրատիպերը», – ասաց նա:

Հայաստանում է նաև Մաչեյ Մարչևսկին, ով նկարահանել է կարճամետրաժ խաղարկային ֆիլմ` ըստ «Վերելակ» ռադիոպիեսի: Ամբողջ պատմությունը տեղի է ունենում կանգ առած վերելակի մեջ: Երկու մարդ մնացել են ներսում: Նրանք զարմանալի խաղ են սկսում: Համատեղ կյանք են հորինում, մտացածին պատմություններ անում իրար առաջին ռոմանտիկ ու զվարճալի հանդիպման մասին և շարունակում մինչև ծանոթության դրամատիկ ավարտը: Ինչևէ, երևակայականը շուտով միահյուսվում է իրականում ապրածին: Նրանց անմեղ խաղը վերածվում է բուռն զգացմունքներով համակված դրամայի:

Մաչեյ Մարչևսկին նշեց, որ սա իր առաջին ռեժիսորական աշխատանքն է. դրանից առաջ նա 15 տարի դերասան է եղել: «Սա իմ առաջին ֆիլմն է, և նկարահանումների ընթացքում ես շատ բան սովորեցի թե´ մարդու հոգու, թե´ ռեժիսորական աշխատանքի վերաբերյալ»:

«Խաղեր» ֆիլմը այն  մասին է, թե ինչպես լավ բանը շատ արագ կարելի է վերածել վատի, թե ինչ ցավագին ու անողոք են այն խաղերը, որ խաղում ենք մեր կողքի մարդկանց հետ», – հավելեց Մաչեյ Մարչևսկին

Ծրագրում ներկայացված են նաև` «Ստվեր»(ռեժ. Նիկոլայ Հովհաննիսյան), «Ճանապարհ» (ռեժ. Ալեքսանդր Բաղդասարյան), «Նախանձ» (ռեժ. Վլադիմիր Խարչենկո-Կուլիկովսկի) ֆիլմերը:

«Կորիզ» կարճամետրաժ ֆիլմերի ծրագրի ղեկավար, կինոռեժիսոր Արամ Շահբազյանը նշեց, որ նշեց, որ այս տարի շատ մեծ դժվարությամբ են ֆիլմերն ընտրվել. «Այս տարի շատ հետաքրքիր բան է եղել՝ կապված հայկական ֆիլմերի հետ. բոլոր տարիներին մենք շատ դժվարությամբ էինք հայկական ֆիլմ ընդգրկում ծրագրում, բայց այս տարի շատ են: Համարձակորեն 2 հայկական ֆիլմ ենք ընդգրկել՝ առանց որևէ վերապահումների, իսկ եթե անցյալ տարիների չափանիշներով նայենք՝ 10 ֆիլմ կարող էինք ընդգրկել»:

Արամ Շահբազյանը ուշադրություն հրավիրեց նաև այն հանգամանքին, որ անցած տարիների համեմատ` «Կորիզի» հանդիսատեսի թիվը նույնպես մեծացել է. «Այժմ և՛ առավոտյան ժամերին են շատ նայում, և՛ երեկոյան, այսինքն՝ «կորիզը» իր հաստատուն տեղը սկսել է ունենալ այս չորս տարիների ընթացքում»:
Անկախ

Վարշավայում անցկացվող Լեհաստանում ծնված արգենտինացի հանրածանոթ շախմատիստ Միգել Նայդորֆի հուշամրցաշարին մասնակցում է 22 երկրի 84 ուժեղագույն շախմատիստ, այդ թվում 31 գրոսմայստեր: Մասնակիցների թվում են  նաև Տիգրան Լ. Պետրոսյանը և  Հրանտ Մելքումյանը:

Պետրոսյանը  6 տուրից հետո վաստակել է 4,5 միավոր և ընթանում է 3-րդ տեղում:

Նա գրոսմայստերներ Դուրարբեյլիից (Ադրբեջան) և Մարկովսկիից(Լեհաստան) ետ է մնում կես միավորով: Հրանտ Մելքումյանն ունի 4 միավոր:

Ուրբաթ օրը ՄԱԿ-ի հրապարակած զեկույցի համաձայն՝ այս տարվա առաջին վեց ամիսների ընթացքում Իրաքում բռնությունների հետևանքով զոհվել է 5,500 խաղաղ բնակիչ:

Իրաքում ՄԱԿ-ի առաքելության զեկույցում ասվում է, որ հունվարի 1-ից մինչև հունիսի վերջ ընկած ժամանակահատվածում Իրաքում զոհվել է 5,576 և վիրավորվել 11,665 խաղաղ բնակիչ: Բռնությունների պատճառով ևս 1,2 միլիոն մարդ լքել է իր տունը:

Վերջին վեց ամիսների ընթացքում խաղաղ բնակիչների մահվան թիվը մեծապես աճել է անցած տարվա համեմատությամբ: 2013թ-ի ՄԱԿ-ի զեկույցում տեղեկացվում էր 7,800 խաղաղ բնակիչների մահվան մասին:

Զեկույցում նաև նշված է կոնֆլիկտի երկու կողմերի կողմից իրականացված մարդու իրավունքների խախտումների մասին, որոնք կարող են համարվել մարդկության դեմ կամ պատերազմի ժամանակ իրականացված հանցանքներ:

ՄԱԿ-ը կոչ է արել բոլոր կողմերին ապահովել խաղաղ բնակիչների պաշտպանությունը և հարգել միջազգային և մարդասիրական օրենքները:

Անկախ

Ռումինական արքայադուստր Իրինա Ուոքերն ու նրա ամուսինը` Ջոն Ուեսլի Ուոքերն իրենց մեղավոր են ճանաչել ԱՄՆ-ի տարածքում արգելված աքլորամարտեր կազմակերպելու մեջ, հաղորդում է  Agence France-Presse-ը:

Ամերիկայի դատարանն ամուսնական զույգի նկատմամբ կայացված դատավճիռը հրապարակել է հոկտեմբերի 22-ին: Նրանց պայմանական ժամկետ ու 200 հազար դոլար տուգանք է սպառնում:

2013-ին աքսորում գտնվող ռումինական թագավոր Միխայ Առաջինի դուստրն ամուսնու հետ իրենց Օրեգոնում գտնվող ռանչոյում աքլորամարտեր են կազմակերպել: Մարտն ավելի դիտարժան դարձնելու նպատակով, թռչունների ոտքերին դանակներ են ամրացրել: Մեկ օրում զույգն այդ մարտերից 200 հազար դոլար եկամուտ է ունեցել: Յուրաքանչյուր մարտի ժամանակ մոտ 100 մարդ է հավաքվել: Բացի 20 դոլարանոց տոմսերից, ամուսիններն ալկոհոլ ու ֆասթֆուդ են վաճառել հանդիսատեսին:

Հիմա  92-ամյա  թագավոր Միխեյ Առաջինն ապրում է Շվեյցարիայում: Նա գահ է բարձրացել 5 տարեկան հասակում, 1927-ին: 1947-ին, երբ կոմունիստական կառավարությունը վերացրեց միապետությունը, նա ստիպված էր արտագաղթել Ռումինիայից:

Անկախ

Իրաքի նախագահ «Քուրդիստանի հայրենակցական միություն» կուսակցության առաջնորդ Ջալալ Թալաբանին, որը բուժում էր անցնում Գերմանիայում, վաղը վերադառնում է Իրաք: Սպասվում է, որ Թալաբանին գալու է Հյուսիսային Իրաքի ինքնավարության Սուլեյմանիե քաղաք:

Նշենք, որ 2012 թվականին Թալաբանին մեկնեց բուժման Գերմանիա գլխուղեղի արյունազեղություն պատճառով: Անցած շաբաթ Իրաքում ընտրվեց խորհրդարանի նախագահը, այժմ օրակարգ է մտնելու նախագահի թեկնածուի հարցը: Հաշվի առնելով Թալաբանիի առողջական վիճակն ու կուսակցության ներքին հակասությունները` թեկնածուի հարցում դեռևս հստակություն չկա:

Անկախ

«Սա ռեալ ծրագիր է, աշխատանքներն արդեն տարվում են, ապրել ցանկացողներն էլ կան: Եթե ամեն ինչ բարեհաջող ընթանա, ապա 2015-ի Կաղանդը սիրիահայերը կդիմավորեն իրենց բնակարաններում»,- դեռևս նախորդ տարի սեպտեմբերին մեզ հետ զրույցում ասում էր «Սիրիահայերի խնդիրները համակարգող կենտրոն» ՀԿ-ի նախագահ Լենա Հալաջյանը:
Խոսքն Աշտարակ քաղաքում կառուցվելիք «Նոր Հալեպ» թաղամասի մասին է, որի գաղափարը ՀՀ սփյուռքի նախարարությանն է, և որի նպատակն է ստեղծել 7 հարկանի շենքերից բաղկացած թաղամաս՝ ընդհանուր առմամբ 488 բնակարանով, սիրիահայերի համար բավականին մատչելի պայմաններով:

Գաղափարն իրագործելու համար 2013 թ. հունիսի 6-ին ՀՀ կառավարությունն ընդունեց «Աշտարակ քաղաքում Նոր Հալեպ թաղամասի կառուցմանն աջակցելու մասին» որոշումը և դիմեց Աշտարակի քաղաքապետարան, իսկ Աշտարակի ավագանին 2013 թ. հուլիսի 23-ին որոշում կայացրեց Աշտարակում «Նոր Հալեպ» անվամբ բնակելի թաղամաս հիմնելու և այն կառուցապատելու նպատակով «Սիրիահայերի հիմնախնդիրները համակարգող կենտրոն» ՀԿ-ին 4.8 հա հողամաս նվիրաբերել անհատույց սեփականության իրավունքով:
Սակայն անվճար հողահատկացումով խնդիրը չէր լուծվի. հարկավոր էին լուրջ ներդրումներ, քանի որ ծրագրի արժեքը մոտ 25 մլն դոլար է:

Սկսեցին աշխատանքներ տարվել հովանավորներ գտնելու ուղղությամբ: Գումարի մի մասն էլ պետք է վճարեին այդ թաղամասում բնակարաններ ձեռք բերել ցանկացող սիրիահայերը, որի արժեքը մոտավոր հաշվարկներով կազմելու էր բնակարանի ողջ արժեքի մոտ մեկ երրորդ մասը: Մոտավոր հաշվարկներով` այդ տարածքում բնակարանի 1 քմ-ը կարժենա մոտ 500 դոլար:

2015-ի Ամանորին հաշված ամիսներ են մնացել, սակայն շինարարությունը դեռ չի էլ մեկնարկել, քանի որ բարեգործների շնորհիվ հավաքված գումարն ընդամենը 52 մլն դրամ է, որից 10 մլն 60 000 դրամը հատկացվել է գեոդեզիական աշխատանքների կատարմանը: Ի դեպ, ամենամեծ նվիրատուն «Գրանդ Տոբակո» ընկերությունն է՝ 42 մլն դրամ:
Ինչ վերաբերում է ծրագրին դիմած 650 ընտանիքներին, ապա նրանցից ոչ մեկը մինչ օրս չի կնքել նոտարական պայմանագիր և ոչ մի լումա չի տրամադրել ծրագրի իրականացմանը:

«Սիրիահայերի հիմնախնդիրները համակարգող կենտրոն» ՀԿ-ի ղեկավարը ոչ միայն տարակուսած է, այլև հիասթափված: Նա այս պահի դրությամբ բոլոր դիմումատուներին համարում է ծրագրից դուրս եկած:

Հալաջյանը ենթադրում է, որ հավանաբար ծրագրին դիմողները շատ ավելի մեծ ակնկալիքներ ունեին դրսի ֆինանսավորումից՝ մտածելով, որ բնակարաններն իրենց են տրվելու շատ չնչին գումարներով կամ գրեթե անվճար: Չնայած նախնական թերթիկում բոլորն էլ լրացրել էին այն տողը, որ պատրաստ են գոնե 5000 դոլար վճարել մաս-մաս, միանգամից կամ վճարման այլ եղանակով:
«Բայց եթե անգամ գային ու ասեին, որ կարող են 500 դոլար ներդրում կատարել՝ կնքելով նոտարական պայմանագիր, մենք կհասկանայինք և կընդառաջեինք,- ասում է Հալաջյանը,- իսկ ծրագիրը կարող էր սկսվել մեկ շենքով, գոնե մեկ շենքում 50 ընտանիք կտեղավորվեր, ապա կամաց-կամաց առաջ կգնայինք: Այդ դեպքում մենք էլ կարող էինք դիմել կառավարությանը, որ ֆինանսապես աջակցի: Բայց հիմա պետությունն ասում է՝ եթե մարդը նոտարական պայմանագիր չի կնքել, ո՞ւմ համար եք շենքը կառուցում»:

Դիմումատուների համար պայմանագրում մի շատ կարևոր կետ էլ է նշվել, ըստ որի` ցանկացած պահի քաղաքացին կարող է հրաժարվել ծրագրից՝ իր վճարած գումարը հետ ստանալով: Այս ամենից հետո Լենա Հալաջյանը զարմացած է, որ մարդիկ չեն գալիս ու գործնական քայլեր չեն կատարում ծրագիրն իրագործելու համար:

Բայց եթե սիրիահայերին ինչ-որ կերպ կարելի է հասկանալ, քանի որ հազիվ են իրենց ծախսերը հոգում կամ խուսափում են ներդրումներ անելուց՝ չվստահելով ծրագրի իրագործմանը և վտանգի տակ չդնելով իրենց առանց այն էլ վտանգված ռեսուրսները, ապա Սփյուռքի անտարբերությունն այս ծրագրի նկատմամբ պարզապես անհասկանալի է:

Լենա Հալաջյանն ասում է, որ միայն իրենց ՀԿ-ի անունից 175 երկլեզու նամակ է հղվել Սփյուռքի հայկական կազմակերպություններ, սակայն որևէ արձագանք մինչ օրս չի ստացվել. «Անգամ չեն պատասխանել, որ գոնե ասեն՝ շնորհակալ ենք, ստացել ենք ձեր նամակը, բայց չենք կարող օգնել»:

ՀԿ-ի սիրիահայ ղեկավարը չի ուրանում Սփյուռքի դերը սիրիահայերին աջակցելու գործում, հատկապես` Սիրիա ուղարկվող օգնության տեսանկյունից, բայց եթե հարցը վերաբերում է Հայաստանից արտագաղթը կանխելուն, հայրենադարձությունը խթանելուն, ապա կարծում է, որ սա հենց այն է, ինչին պետք է օժանդակի հայկական Սփյուռքը:

Հալաջյանը չի հասկանում նաև մեր եկեղեցու լռությունը. «Լոս Անջելեսում մի խաչքար տեղադրելու համար 20 հազար դոլար են նվիրաբերում: Գուցե էնտեղ մի խաչքար տեղադրելու փոխարեն էստեղ մի ընտանիքի ապահովեն բնակարանով»:
Սակայն Լենա Հալաջյանն ամենից շատ վիրավորված է շրջանառվող այն լուրերից, թե իբր իրենց ծրագիրը ձախողվել է: «Ոմանք կարծես ներքուստ ուրախանում են, որ ծրագիրն առաջ չի գնում: Ես հիասթափված եմ այդ մարդկանցից: Եթե իրենք չեն ուզում նվիրաբերել, դա իրենց խնդիրն է, բայց չեմ կարող պատկերացնել, որ նմանօրինակ ծրագրի չիրականանալով ուրախացողը կարող է հայ կոչվել: Հիմա մենք կանգնած ենք շատ լուրջ համահայկական հարցի առաջ, և փոխանակ չարախնդալու, պետք է ձեռք ձեռքի տալով՝ այս գործը խթանենք, մարդկանց ոգևորենք և ամեն ինչ անենք, որ ծրագիրն իրականություն դառնա»:

Եվ մինչ ծրագրի պատասխանատուները ջանքեր են գործադրում այն իրականություն դարձնելու համար, Հայաստանը լքող սիրիահայերի թիվն օրեցօր ավելանում է:
Հալեպահայ մի կին, որի ընտանիքն արդեն մեկ տարուց ավելի է՝ Հայաստանում է, ասաց, որ պատրաստվում են օգոստոս ամսին Սիրիա վերադառնալ, քանի որ արդեն սպառվել են խնայած գումարները, որով բնակարանի վարձն ու ապրուստն են հոգում: «Արդեն 15 ամիս է՝ այստեղ ենք, բայց ամուսինս էդպես էլ գործ չի գտել: Ամսական 1200 դոլար ծախսում ենք, որից 400 դոլարը բնակարանի վարձն է: Այլևս չենք կարող, առանց աշխատանքի հնարավոր չէ, պետք է վերադառնանք Դամասկոս, որտեղ համեմատաբար խաղաղ է»:

Մեր զրուցակիցն անկեղծորեն ասաց, որ շատ է ուզում հաստատվել Հայաստանում, քանի որ այստեղ երեխաների համար շատ ավելի բարենպաստ պայմաններ կան բոլոր առումներով՝ անվտանգություն, որակյալ կրթություն և այլն, սակայն ստիպված են վերադառնալ պատերազմող երկիր, քանի որ այնտեղ գոնե հացի խնդիրը կարող են լուծել:

«Նոր Հալեպ». իրականություն կդառնա՞ սիրիահայերի նոր երազանքը». մեկ տարի առաջ այսպես էինք վերնագրել մեր առաջին հոդվածն այս թեմայով՝ չնայած պատասխանատուների վստահությանն ու դրական տրամադրվածությանը: Այսօր հարցականներն է՛լ ավելի շատ են, իսկ ծրագրի ապագան՝ ավելի անորոշ: Սակայն չցանկանալով խտացնել իրականության գորշ գույները` միանում ենք Լենա Հալաջյանի կոչին՝ ուղղված ողջ հայությանը Հայրենիքում ու Սփյուռքում. «Յուրաքանչյուրդ կատարեք մեկ դոլարի ներդրում, և «Նոր Հալեպն» իրականություն կդառնա»:

Անի Գասպարյան

Անկախ