2014 թվականի հոկտեմբերի 11-31-ը ՀՀ-ում առաջին անգամ կանցկացվի գյուղատնտեսության համատարած հաշվառում:

Գումարվեց հաշվառման նախապատրաստման և անցկացման Շիրակի մարզային հանձնաժողովի նիստը, որը վարում էր ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայության նախագահ Ստեփան Մնացականյանը: Վերջինս մարզի գյուղապետերին ներկայացրեց հաշվառման կարգն ու անհրաժեշտությունը:

Հաշվարարները հոկտեմբերի 1-10-ը նախնական շրջայցեր են կատարելու համայնքներում, ընդհանուր առմամբ գյուղատնտեսության համատարած հաշվառմանը մասնակցելու է 4235 հաշվարար ամբողջ Հայաստանից: Ինչպես վիճծառայության նախագահը հայտնեց, հաշվարարների ընտրությանը նախապատվությունը տրվելու է տվյալ համայնքի բնակչին:

Նիստի օրակարգում ընդգրկված էր չորս հարց՝ հաշվառման նպատակը և կարևորությունը, նախապատրաստական աշխատանքների ընթացքը, մարզային հանձնաժողովի և համայնքապետերի կողմից ցուցաբերվելիք աջակցության և այլ հարցեր:

ՙՀավաքագրված տվյալներն օգտագործվելու են միայն վիճակագրական ծառայության կողմից՝ բացառապես վիճակագրական նպատակներով, ոչ մեկին անվանական տվյալներ չեն տրամադրվելու, դրանք կհրապարակվեն միայն անվանազերծված: Գյուղատնտեսական հաշվառման սկզբնական, անհատական նյութերը, այդ թվում տվյալները, դատական, դատաքննչական և այլ մարմինները որպես ապացույց  չեն կարող օգտագործել՚, – ասաց Ստեփան Մնացականյանը և հավելեց, որ դա արվում է, որպեսզի գյուղաբնակ տնային տնտեսություններից բացառապես ճիշտ ինֆորմացիա տրամադրվի:

Հաշվառման նպատակն է հավաքել տեղեկություններ գյուղատնտեսության կառուցվածքի՝ գյուղատնտեսական նշանակությամբ օգտագործվող հողերի, կենդանիների գլխաքանակի, գյուղտեխնիկայի, գյուղական շենք-շինության, ջրային կուլտուրաների, մարդկային և նյութական ներուժի և այլնի վերաբերյալ:

Բանախոսի խոսքով՝ գյուղատնտեսական հաշվառումները, ինչպես և մարդահամարները, անցկացվում են 10 տարին մեկ անգամ՝ ՄԱԿ-ի անդամ բոլոր երկրների կողմից: Նա նաև շեշտադրում է՝ գյուղատնտեսական համատարած հաշվառումը բերքի հաշվառում չէ, այլ՝ գյուղատնտեսության արտադրական կարողությունների հաշվառում:

Հավաքագրված վիճակագրական տվյալներըն օգտագործվելու են աղքատության մոնիտորինգի, պարենային անվտանգության, գյուղատնտեսության ծրագրավորման և այդ ոլորտում քաղաքականության մշակման, գենդերային վիճակագրության վարման, ընթացիկ վիճակագրության որակի վարման, սպառողներին առավել ընդգրկուն տեղեկատվության տրամադրման և այլ բնագավառում մոնիտորինգային ցուցանիշների համակարգերի ձևավորման համար:

ՙՀարկ է գիտակցել, որ գյուղատնտեսությունը ըստ Հայաստանի գործունեության տնտեսական տեսակների դասակարգչի՝ ձեռնարկատիրական գործունեություն է համարվում՚, – ասում է Ստեփան Մնացականյանը, սակայն պետք է կարողանանք սահմանազատել ձեռնարկատիրական գյուղատնտեսությունը տնային տնտեսությունների թողարկում-սեփական սպառում գործառույթից:

Անկախ

ՀՀ գյուղատնտեսության նախարար Սերգո Կարապետյանի աշխատանքային այցը Գեղարքունիքի մարզ այսօր սկսվել է Վարդենիսի տարածաշրջանի Ակունք համայնքի «Արաքս-2» նորաստեղծ պանրագործարանից, ուր մարզպետ Ռաֆիկ Գրիգորյանի հետ նախարարը ծանոթացել է ընկերության գործունեությանը: Այստեղ տարեկան շուրջ 2 հազար տոննա կաթ է վերամշակվում, արտադրվում   6-8 տեսակի պանիր, իրացման խնդիրներ չկան: Ըստ գործարանի տնօրեն Արթուր Մովսիսյանի՝ ներկայումս ընկերությունն ընդարձակվելու փուլում է, որի ավարտից հետո, 2015 թվականին, արտադրանքի ծավալի և աշխատատեղերի ավելացումից զատ, հնարավորություն կստեղծվի թողարկել նաև թթու կաթնամթերք: Նախարարն այցելել է նաև պանրագործարանի նոր կառուցվող մասնաշենք:

Այցելությունը շարունակվել է Վարդենիս, Գեղամաբակ, Շատվան, Շատջրեք և Ջաղացաձոր համայնքների դաշտերում, ուր նախարարը հավաստիացել է, որ սպասվող բերքը բարձր է լինելու: Առանձին դաշտերից անգամ ռեկորդային՝ 600 ցենտներ կարտոֆիլ, 80-90 ցենտների հասնող հացահատիկի բերք է սպասվում: Իսկ ընդհանուր առմամբ մարզը հողերի օգտագործման ցուցանիշով հանրապետության առաջատարն է: Այն այս տարի հասել է շուրջ 93%-ի: Գրեթե 2000 հեկտարով ավելացել են մշակվող հողատարածքները, որից 700 հեկտար կարտոֆիլի, 1000 հեկտար հացահատիկի դաշտերը:

Այցի վերջին կանգառը Մեծ Մասրիկ համայնքում էր, ուր նախարարը ծանոթացել է համայնքների գյուղատնտեսական ռեսուրսների կառավարման և մրցունակության ծրագրի շրջանականերում ստեղծված արոտօգտագործողների կոոպերատիվի աշխատանքներին: Երկու տարվա կենսագրություն և 350 անդամ ունեցող կոոպերատիվն  արդեն որոշակի արտադրական հաջողություններ ու առաջընթաց  ունի: Մասնավորապես, անասնագլխաքանակն ավելացել  է 20%-ով, մեկ կովի կաթնատվությունը 1800-ից հասել է 2250 լիտրի: Ջրարբիացվել է 510 հեկտար արոտավայր, կառուցվել 2,5 կիլոմետր ջրատար: Կոոպերատիվին հատկացվել է  11 միավոր գյուղտեխնիկա: Արտադրական հաջողությունները նոր հեռանկարներ են հուշում կոոպերատիվի անդամներին, որոնք խնդրել են նախարարին աջակցել տեղում կաթի վերամշակման փոքր արտադրություն ստեղծելու գործում:

Նախարարը նշել է, որ ծրագրի երկրորդ փուլը  հնարավորություն է տալիս նաև տեղերում ստեղծել փոքր արտադրություններ և վերջինիս շրջանակներում էլ, կոոպերատիվի արտադրության ծավալների և անդամների թվի ավելացման պարագայում , հնարավոր է  առաջիկայում վերանայել բարձրացված խնդիրը:

Զրույցի ընթացքում նախարարը  նշել է, որ նշված ծրագրով Գեղարքունիքի մարզում ստեղծվել և գործում են 20 նման կոոպերատիվներ: Իրականացվող ծրագրերի արդյունքում  բարելավվող արոտավայրերը կհասնեն 16 300 հեկտարի, համայնքներին տրամադրվող գյուղտեխնիկան՝ 260 միավորի: Մինչ օրս այս ծրագրով մարզին հատկացվել է 165 միավոր գյուղտեխնիկա, այդ թվում` 30 տրակտոր:

Սերգո Կարապետյանն   անդրադարձել է պետական օժանդակության մյուս ծրագրերին և նշել, որ այն շարունակվելու է մյուս տարի ևս :

 ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության

հասարակայնության հետ կապերի բաժին

Անկախ

2014 թվականի հունիսի 15-ին Բագրատաշենի սահմանային հսկիչ կետով փորձ է արվել ներմուծել «САВУШКИН ПРОДУКТ» ընկերության արտադրության 12 տեսակի յոգուրտ (864 տուփ, 103.68 կգ), որոնք ժամկետն անց են եղել:

Նշենք, որ սննդամթերքի պիտանելիության ժամկետն անցել է Վերին Լարսի փլուզումների արդյունքում բեռնափոխադրման ուշացման պատճառով:

Ըստ ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայության հրապարակած տվյալների հանրապետությունում 2014 թվականի հունվար-մայիս ամիսներին գյուղատնտեսության համախառն արտադրանքը կազմել է 160.8 մլրդ դրամ, որը գերազանցել է նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի ցուցանիշը 5.4 %-ով:
2014 թվականի մայիս ամսվա գյուղատնտեսության համախառն արտադրանքը կազմել է 49.5 մլրդ դրամ, որը գերա­զանցել նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի ցուցանիշը 8.6 %-ով, իսկ ընթացիկ տարվա մայիս ամսվա արտադրանքը գերազանցել է ապրիլ ամսվա արտադրանքի ծավալները 38.3 %-ով:
ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության հասարակայնության հետ կապերի բաժին

Գյուղատնտեսության նախարարությունից «Անկախ»-ին տեղեկացնում են, որ հունիսի 19-ի դրությամբ Հայաստանից  Ռուսաստանի Դաշնություն և Շվեցարիա է  արտահանվել  49.0  տոննա ծիրան: 329.49 տոննա կեռաս  է արտահանվել Ռուսաստանի Դաշնություն և Վրաստանի Հանրապետություն:

ՀՀ ԳՆ սննդամթերքի անվտանգության պետական ծառայության պետի 2014թ. հունիսի 6-ի որոշումով արգելվել է «Հարութս Չիքն» ՍՊԸ-ի կողմից «Հավի լանգետ» արտադրատեսակի արտադրությունը:

«Հարութս Չիքն» ՍՊԸ-ում իրականացված ստուգման ընթացքում վերոնշյալ արտադրատեսակի արտադրության փուլում հայտնաբերվել է վտանգավոր սննդամթերքի թողարկում. ստուգման ընթացքում պարզվել է, որ «Հարութս Չիքն» ՍՊԸ-ի կողմից արտադրված «Հավի լանգետ» արտադրատեսակի նմուշը, համաձայն «Հանրապետական անասնաբուժասանիտարական և բուսասանիտարական լաբորատոր ծառայությունների կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի լաբորատոր փորձաքննության արդյունքների, ՄԱՖԱՄ ցուցանիշով չի համապատասխանում ՀՀ կառավարության 2006 թվականի հոկտեմբերի 19-ի N 1560-Ն որոշմամբ սահմանված պահանջներին:

Կազմակերպությանը տրվել է հանձնարարական՝ վերացնելու հայտնաբերված խախտումները, արտադրության տեխնոլոգիական գործելակարգը և տեխնոլոգիական գործընթացն իրականացնել տվյալ արտադրանքի համար հաստատված տեխնոլոգիական հրահանգին համապատասխան:

Խախտումների վերացման ժամկետ է սահմանվել մինչև 2014 թվականի հունիսի 25-ը:

ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության հասարակայնության հետ կապերի բաժնից Անկախին տեղեկացնում են, որ սույն թվականի հունիսի 8-ին և դրան հաջորդող յուրաքանչյուր շաբաթ և կիրակի օրերին, ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության նախաձեռնությամբ և Երևանի քաղաքապետարանի աջակցությամբ Երևան քաղաքի Կասյան փողոցի վերին հատվածում, նախատեսվում է կազմակերպել գյուղատնտեսական մթերքների առաջին տոնավաճառը:
Տոնավաճառին մասնակցելու են ՀՀ տարբեր մարզերը ներկայացնող գյուղացիական տնտեսություններ, որոնք սպառողներին են ներկայացնելու բացառապես սեփական արտադրանքը: Գյուղացիական տնտեսությունների մասնակցությունը տոնավաճառներին անվճար է: ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարությունը տոնավաճառների մասնակիցներին անվճար տրամադրելու է նաև հարմարավետ վրաններ, վաճառասեղաններ, կշեռքներ և սայլակներ:
Տոնավաճառն անցկացվում է 2011 թվականից և գյուղատնտեսական մթերք արտադրողների համար տոնավաճառին մասնակցելու պայմաններն անփոփոխ են՝
Տոնավաճառին միայն սեփական արտադրանքը ներկայացնող գյուղացիական տնտեսությունների մասնակցությունը ապահովելու և միաժամանակ առևտրային միջնորդների մասնակցությունը բացառելու նպատակով տոնավաճառի կազմակերպիչների կողմից տեղում իրականացվելու է վերահսկողություն:
Սահմանվել և հետևողականորեն կիրառվելու են տոնավաճառին մասնակցելու հատուկ ընթացակարգեր. մասնակցությունը տոնավաճառին թույլատրվում է միայն գյուղատնտեսության աջակցության մարզային կենտրոնների (ԳԱՄԿ) կողմից տրված համապատասխան տեղեկանքների առկայության դեպքում, որոնք հավաստում են, որ վաճառքի ներկայացվող ապրանքը հանդիսանում է տվյալ մասնակցի սեփական արտադրանքը:
Տոնավաճառներն ուղեկցվելու են երաժշտությամբ, ներկայացումներով և համերգային ծրագրերով:
Տոնավաճառի տարածքում հասարակական կարգը և երթևեկությունը կարգավորում է ՀՀ ոստիկանությունը:
Տոնավաճառի ավարտին կազմակերպվելու են տարածքի մաքրման աշխատանքները:

Անկախ

ՀՀ գյուղատնտեսության նախարար Սերգո Կարապետյանն ընդունել է գերմանական KfW բանկի ծրագրերի ղեկավար Սանդրա Սոարես դա Սիլվային և բանկի փորձագետ Թոմաս Վոլֆին:
KfW բանկը Հայաստանում իրականացնում է ոռոգման, ջրամատակարարման և ջրահեռացման ծրագրեր, մասնավորապես ՀՀ Շիրակի մարզում: Այդ ծրագրերից հիմնականը հանդիսանում է Կապսի ջրամբարի վերակառուցումը, որը հնարավորություն կտա ավելացնել Շիրակի մարզի հողօգտագործողների ոռոգման ջրի պահանջարկի բավարարման ծավալները:
Ողջունելով հյուրերին՝ ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարը հատկապես կարևորել է գյուղացիական տնտեսությունների ոռոգման ջրով ապահովվածության հարցը և բարձր է գնահատել KfW բանկի կողմից նման ծրագիր իրականացնելու նախաձեռնությունը:
Նախարարը հակիրճ ներկայացրել է ոլորտի ներկա վիճակը, զարգացման միտումներն ու ռազմավարական ծրագրերը: Առաջնահերթությունների շարքում Սերգո Կարապետյանը կարևորել է գյուղատնտեսական կոոպերատիվների ստեղծման, պետական աջակցության ծրագրերի իրականացման, սննդամթերքի անվտանգության կարողությունների ուժեղացման, վերամշակման ոլորտում նոր տեխնոլոգիաների ներդրման հարցերը: Նա նշել է նաև, որ Հայաստանում առկա են գյուղատնտեսության զարգացման իրատեսական հնարավորություններ գրեթե բոլոր ուղղություններով և առաջարկել է գերմանական կողմին քննարկել տեխնիկական օգնության հարցը:
Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ նախարարությունը որդեգրել է արտահանմանն ուղղված ճյուղերի զարգացման քաղաքականություն, ապա վերամշակող արդյունաբերությունը, ջերմոցային տնտեսությունները, օրգանական գյուղատնտեսությունը և անասնապահությունը կարող են հանդիսանալ երկկողմ համագործակցության բնագավառներ,- նշել է նախարարը:
Սանդրա Սոարես դա Սիլվան շնորհակալություն է հայտնել Սերգո Կարապետյանին հանդիպման համար և տեղեկացրել է, որ բանկը մտադիր է Կապսի ջրամբարի վերկանգնման ծրագրի ավարտից հետո իրականացնել նոր ծրագիր, որը ենթադրում է 700 հա գյուղատնտեսական հողատարածքների վրա իրականացնել ջրի խնայողաբար օգտագործման և կառավարման պիլոտային ծրագիր և այդ ծրագրի իրականացման ընթացքում ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարությունը կարող է հանդիսանալ որպես հիմնական գործընկեր:
Հանդիպման ավարտին, հյուրերը նաև նշեցին, որ բարձրացված հարցերն ու առաջարկությունները կներկայացնեն 2014թ. սեպտեմբերին կայանալիք հայ-գերմանական միջկառավարական հանձնաժողովի նիստի քննարկմանը:
ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության հասարակայնության հետ կապերի բաժին

Բանջարեղենի և մրգի պահանջարկը մեծապես ապահովում են ջերմոցային տնտեսությունները: Դրանք արտադրանք են տալիս տարվա այն եղանակին, երբ բաց դաշտում դա հնարավոր չէ: Մեր երկրում դրանք առավելապես զարգացած են եղել 1970-1980 թթ., սակայն անկում են ապրել ճգնաժամի հետևանքով: 2000-2001 թթ. որոշ ջերմոցներ սկսել են ակտիվանալ:

Գյուղնախարարության տվյալների համաձայն՝ ՀՀ տարածքում շահագործվում է ավելի քան 145 հեկտար ջերմատուն: Ընդհանուր ջերմատների և ջերմոցների (հիմնական և ժամանակավոր կառուցված, ապակեպատ և թաղանթապատ) մակերեսը կազմում է ավելի քան 500 հա, իսկ սինթետիկ թաղանթապատ ջերմատների ընդհանուր մակերեսը` 160 հա: Վիճակագրական տվյալների համաձայն՝ 2011 թ. 97 հա փակ գրունտում արտադրվել է 5986 տ բանջարեղեն, իսկ 2012 թ.` 173 հա պաշտպանված գրունտում 12346 տ:
Ջերմոցներ հիմնականում մշակվում են Արարատյան դաշտավայրում, սակայն Կոտայքի մարզում, ցածրադիր լեռնային գոտիներում նույնպես տնտեսվարողները զբաղվում են ջերմոցային գյուղատնտեսությամբ: Ընդհանուր առմամբ, այսօր գործում է 980-1000 ջերմոցային տնտեսություն, որոնց 60 տոկոսում մշակվում է բանջարեղեն և ծաղիկ:
Այսօր ջերմոցներում կազմակերպվում է բանջարեղենային արտադրություն, սածիլների աճեցում, և այս գործընթացների արդյունքում խթանվում է հանրապետության հյուսիսային և լեռնային շրջաններում ջերմասեր բանջարեղենի աճեցումը:

Արտադրական ծավալները, սակայն, մշտապես մտահոգում են ջերմոցային տնտեսություն վարողներին: Նրանք մթերքն ամբողջությամբ իրացնում են, սակայն արտադրական ծավալներն ավելացնելու խնդիր ունեն: Արտադրության և սպառման ծավալներն այսօր այնքան էլ գոհացնող չեն:

1 քմ տարածքի հաշվին ջերմատնային տնտեսությունները կարողանում են ստանալ շուրջ 18-20 կգ բանջարեղենային արտադրանք` վարունգ, լոլիկ և այլն: Այն պարագայում, երբ զարգացած երկրներում նույն միավոր տարածքից ստացվում է 40-45 կգ բերք:
Ջերմոցային տնտեսությունների գործունեությունը մեր երկրում ևս կարող է եկամտաբեր ուղղություն համարվել, եթե արդյունավետ օգտագործվեն բոլոր հողակտորները և ներդրվեն տնտեսության վարման և բույսերի վերամշակման նոր տեխնոլոգիաներ:
Նորագույն տեխնոլոգիաներ ներդնելը ներկայումս խնդիր է մի շարք տնտեսությունների համար, ուստի նրանցից շատերը հայտնվել են ընտրության առջև. վերսկսե՞լ, թե՞ դադարեցնել գործունեությունը: Նրանք ինտենսիվ տեխնոլոգիաների բացակայության պատճառով, շուրջտարին քրտնաջան աշխատելով, չեն կարողանում ապահովել բավարար շահութաբերություն: Բացի այդ, գազի սակագնի թանկացումը հանգեցնում է բերքի ինքնարժեքի բարձրացման` ստեղծելով անհավասար մրցակցություն:
Ձմռան ամիսներին հանրապետություն ներկրված բանջարեղենի ինքնարժեքն ավելի ցածր է հայրենական արտադրության բանջարեղենի ինքնարժեքից, ինչի հետևանքով տեղական արտադրության բանջարեղենը ներքին շուկայում դառնում է անմրցունակ:
Սակայն պարզվում է, որ հնարավոր է աստիճանաբար փոխել իրավիճակը և ներքին շուկան հագեցնել տեղական արտադրության որակյալ մթերքով:

Ըստ ոլորտում ընդունված նոր հայեցակարգի` հեշտացվել է ջերմոցային տնտեսություն հիմնելը: Նոր հեշտացված կարգով կարելի է ջերմոց հիմնել մինչև 1000 քմ տարածք զբաղեցնելու պարագայում: 1000 քմ-ից ավելի տարածք զբաղեցնելու դեպքում արդեն կիրառվում են որոշ չափանիշներ:

Նոր հայեցակարգով ջերմատնային տնտեսությունների համար առաջարկվում են նաև նպատակային միջնաժամկետ և երկարաժամկետ մատչելի վարկավորման մեխանիզմներ, տեղական արտադրության բանջարեղենի սպառման ծավալների խթանում և տեղական արտադրության բանջարեղենի մրցունակության բարձրացում: Գյուղնախարարությունն ակնկալում է առաջիկա 3-5 տարվա ընթացքում շուրջ 3 անգամ ավելացնել ջերմատնային տնտեսությունների թիվը և ձմռան ամիսներին հանրապետություն ներկրվող բանջարեղենը փոխարինել տեղական արտադրությամբ: ՀՀ գյուղատնտեսության փոխնախարար Գառնիկ Պետրոսյանը հիշեցնում է, որ այս մասին նախանշված է նաև ՀՀ նախագահի նախընտրական ծրագրում:
Նախարարությունում դեռ վաղ են համարում կանխատեսումներ անել, թե ծրագիրն ինչքանով կօգնի թեթևացնելու տնտեսվարողի հոգսերը և ավելացնելու գործունեության եկամտաբերությունը: Փոխնախարարը միայն վստահեցնում է, որ ջերմոցները կդառնան շահութաբեր, եթե հողատարածքների շահագործման արդյունավետությունը մեծանա, արտադրությունը կրկնապատկվի, իսկ իրացումն էլ շուկայում հավասար մրցակցություն ապահովի:
Յուրաքանչյուր մետր հողատարածք պետք է հնարավորինս արդյունավետ օգտագործվի: Այնինչ, ջերմատների միայն 20 տոկոսն է այսօր մոդեռնացված և նորագույն տեխնոլոգիաներով հագեցած:
Ի դեպ, հանրապետության տարածքում ջերմոցների զարգացման և գործունեության խթանման ուղղությամբ 2011-ից աշխատանքներ է իրականացնում նաև Հայկական բերքի առաջմղման կենտրոնը: Այն պետական-մասնավոր համագործակցության արդյունքում ստեղծված ընկերություն է, որի բաժնետոմսերի 49%-ը պատկանում է պետության կողմից ստեղծված Հայաստանի փոքր և միջին ձեռնարկատիրության զարգացման ազգային կենտրոնին, իսկ 51%-ը` մասնավոր հատվածին:
Հայկական բերքի առաջմղման կենտրոնը մշակել է մի ծրագիր, որը ջերմոցային տնտեսություններին առաջարկում է արտադրական նորագույն մեխանիզմներ: Ծրագրի հեղինակների գնահատմամբ` 500 հա ջեռուցվող ջերմոցներում տարեկան կարելի է աճեցնել մինչև 300-350 հազար տ բանջարեղեն, իսկ 1500 հա չջեռուցվող թաղանթապատ ջերմոցներում` 75 հազար տ, հիմնականում` նախատեսված Ռուսաստանի առևտրային ցանցերին շուրջտարի մատակարարելու համար: Հանրապետության տարբեր շրջաններում այս նպատակով կհատկացվեն չմշակված հողեր` 2 հազար հա ընդհանուր տարածքով:
Կենտրոնն այժմ բանակցություններ է վարում այն ներդրողների հետ, որոնք ցանկություն ունեն գնելու հողային տարածքներ ջերմոցային տնտեսություններ կառուցելու համար: Ծրագրի նախաձեռնողները ներդրողներին կապահովեն ջերմա-էլեկտրա-գազա- և ջրամատակարարման ենթակառուցվածքներով, կօժանդակեն վարկեր ստանալիս:
Նշենք, որ ՀՀ կառավարությունը համաձայնություն է տվել Երևանի քաղաքապետարանի առաջարկին, այն է` օտարել Նորագավիթ թաղամասին հարակից 63 հա հող: Այս տարածքի վրա մոտ ժամանակներս կսկսվի բարձր շահութաբերություն խոստացող ծրագրի իրականացումը: Արտասահմանյան առաջատար տեխնոլոգիաները հնարավորություն կտան այստեղ բանջարեղենի միջին բերքատվությունը 1 քմ-ի վրա հասցնել մինչև 60-70 կգ-ի:
«Սա աննախադեպ խոշոր ծրագիր է, որը կնպաստի ենթակառուցվածքների, տրանսպորտային ուղիների զարգացմանը, հզոր սառնարանային ձեռնարկությունների ստեղծմանը: Նորագավիթ թաղամասին հարակից տարածքում ջերմատների կառուցման ծրագրին կհաջորդեն հանրապետության տարբեր մարզերում 8-10 ջերմատնային գոտիների ստեղծումը` մոտ 450 հա ընդհանուր տարածքով, և 1500 հա տարածքում պոլիէթիլենի թաղանթով ծածկվող չջեռուցվող ջերմոցների կառուցումը», – մեզ հետ զրույցում հայտնեց Հայկական բերքի առաջմղման կենտրոնի ներդրումների տնօրեն Ալեքսան Առաքելյանը:

Ջերմոցները Հայաստանում գուցե զարգանան, եթե, իհարկե, բոլոր ծրագրերը կյանքի կոչվեն, իսկ էժան վարկերն էլ հասանելի դառնան բոլոր տնտեսություններին:
Լ.Ն

Թուրքիայում ամառային ամենասիրելի մրգերից մեկի՝ ձմերուկի առաջին բերքն  սկսել են հավաքել Ադանայում: Ամեն տարի այստեղ մոտ 120-140 հազար հեկտար հողատարածքից 800 հազար տոննա ձմերուկ է հավաքվում: Ադանայում հողագործները ձմերուկի դաշտեր են գնում վաղ առավոտյան: Նրանց համար այս աշխատանքը վերածվել է զվարճալի մի զբաղմունքի: Ձմերուկները իրար նետող գյուղացիները նման են լավ մարզված վոլեյբոլիստների: Օդի մեջ թռչող ձմերուկները անվնաս կերպով հասնում են հասցեատիրոջը, որն էլ դրանք տեղավորում է դաշտի առավել զով հատվածում: Ձմերուկի աճեցմամբ զբաղվող Հասան Չիչեքը նշում, որը իրենց արտադրանքը մեծ պահանջարկ ունի, սակայն վաճառքի գները այնքան էլ չեն գոհացնում իրենց: Չիչեքը «Ռադիկալին» պատմել է նաև, որ մարտ ամսի տեղումների հետևանքով բերքը վնասվել է, և այժմ ամեն ինչ արվում է այս տարվա ձմերուկները քաղաքացիներին արագ հասցնելու համար:

ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարի պաշտոնակատար Սերգո Կարապետյանն այսօր ընդունեց Վիեննայի քաղաքային խորհրդի ներկայացուցիչ Ռայներ Շտեպանին և Զարգացման նախաձեռնությունների Վիեննայի կոնսորցիումի գլխավոր տնօրեն, միջազգային փորձագետ Սեպուհ Բաղդոյանին:

Պարոն Շտեպանը տեղեկացրեց, որ երկար ժամանակ համագործակցում է Ագրոբիզնեսի և գյուղի զարգացման կենտրոնի (CARD) հետ և ներկայումս նպատակ ունի իրականացնել Հայաստանի գինեգործության զարգացմանը նպաստող ծրագիր, և, որ նախատեսում է նաև հետագայում Հայաստանում հիմնել գինու ակադեմիա: Որպես առաջին քայլ` նա պատրաստակամություն հայտնեց աջակցել ճանաչողական այցով Հայաստան ժամանող փորձագետների այցի կազմակերպմանը, որի ընթացքում առավել մանրամասն կքննարկվի ծրագրի մշակումն ու իրականացումը:

Ողջունելով հյուրերին` նախարարի պաշտոնակատար Սերգո Կարապետյանը ևս կարևորեց այդ ծրագրերի իրականացումը և  նշեց, որ ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարությունն իր լիազորությունների սահմաններում ամեն կերպ կաջակցի այս ծրագիրը կյանքի կոչելու համար, հաշվի առնելով հայկական գինեգործության զարգացման հեռանկարները:

Սերգո Կարապետյանը որպես համագործակցության հեռանկարներ ունեցող ուղղություններ կարևորեց  կոոպերատիների ձևավորումը, անասնապահությունը և անտառային տնտեսությունը:

ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության հասարակայնության հետ կապերի բաժին

Տավուշի մարզի մի շարք գյուղերում շարունակվում է խխունջների <<դիվերսիոն ներխուժումը>>: Արտասահմանում էլիտար ուտեստ համարվող փափկամարմինները մարզում դարձել են չարիքի պատճառ:

Սահմանամերձ Ներքին կարմիրաղբյուր գյուղն այս անգամ ենթարկվել է խխունջների արշավանքի: Գյուղի բնակիչ Ներսես Ադամյանը պատմում է, որ խաղողի դաշտերում անգամ մեկ խխունջ չկա, իսկ ահա տնամերձ հողամասերում փափկամարմինները <<զորքով են>>: <<30 տարուց ավելի է՝ խխունջները կան: Գյուղի եկեղեցու թաղամասում էդ տարիներին Քռից ավազ էին բերել, երևի դրա հետ են եկել: Այդ թաղամասում դասընկեր ունեի, հիշում եմ, երբ գնում էի իրենց տուն, լիքն էին խխունջները>>,-ասում է կարմիրաղբյուրցի Ներսեսը:

Պատյանավոր վնասատուները շատ համառ են, անգամ մեղվի խայթից չեն զգուշանում, բազմանում են հենց փեթակների տակ: Խխունջները բնադրում են բանջարաբոստանային մշակաբույսերի մոտ` վնասելով նախ սածիլները, ապա բերքը: Բուսակերը վնասում է հատկապես երիտասարդ շիվերը, տերևներն ու պտուղները: Փափկամորթ <<հակառակորդի>> թիրախում են նաև պտղատու ծառերը: Ծառերի ճյուղերին փաթաթված խխունջները հեռվից նայելիս տոնածառի խաղալիք են հիշեցնում:

Վնասատուներով վարակաված է նաև Չինչին գյուղը: Գյուղացիների պայքարի միջոցները 100 տոկոսանոց արդյունք չեն տվել: Խխունջները հավաքում են, աղ լցնում, բայց կրկին պատյանավոր վնասատուները վերակենդանանում են:

Խխունջները մենյուի մեջ ներառել տավուշցիները չեն պատրաստվում: <<Եռման ջուրը լցրել եմ խխունջների վրա, պնդել են, ոնց որ հավի քարաջիկ լինի, չէ, համն էլ էն չի>>,-ասաց գյուղի բնակչուհի Ռիտա Գալստյանը: Իսկ գյուղատնտեսները խխունջների դեմ պայքարի երեք տարբերակ են առաջարկում` ագրոտեխնիկական, մեխանիկական և քիմիական: Մեխանիկականը հավաքելն է:

Տարածաշրջանի գլխավոր գյուղատնտես Սերյոժա Խաչատրյանը հորդորում է վարակված վայրերում լցնել խխունջների համար որպես գրավչանյութ հանդիսացող մետալալդեհիդ: Մեկ հեկտարի համար կպահնաջվի 30 կիլոգրամ: Սպիրտն էլ կարող է ճար ու դարման լինել. ալկոհոլից խխունջները կորցնում են հիշողությունը և մոռանում հետդարձի ճանապարհը:

Աշխատանքային այցը  Գեղարքունիքի մարզ ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարի պաշտոնակատար Սերգո Կարապետյանն այսօր սկսել է  մարզխորհրդի նիստին մասնակցելով: Իր ելույթում նա ամփոփիչ անդրադարձ է կատարել 2013 թվականի գյուղատնտեսության ոլորտի ցուցանիշներին և գյուղում իրականացված պետական օժանդակման ծրագրերին: «Բարեբախտաբար գյուղացուն սատարելու այս քաղաքականությունը տարեցտարի ավելի նյութական ու նպատակային է դառնում:  Մատչելի գներով սերմացու, պարարտանյութ, դիզվառելիք, ցածր տոկոսադրույքով վարկեր տրամադրելուց բացի, կառավարությունը կարողանում է որոշակի ֆինանսական փոխհատուցում տալ նաև բնական աղետից տուժած համայնքներին: Սակայն ամեն ինչ իր ժամանակն ու հնարավորությունն ունի»,- ասել է նախարարի պաշտոնակատարը, հիշեցնելով, որ միայն գյուղացուն օժանդակելու չորս ծրագրով պետությունը 4,5 միլիարդ  դրամով  սուբսիդավորում է իրականացրել, ասել է՝ թե այդքանով թեթևացրել է գյուղացու բեռը:

  «Այս,  և գյուղատնտեսությանն առնչվող մյուս բոլոր խնդիրները, ինչպես և նախկինում, այսօր նույնպես հանրապետության Նախագահի ամենօրյա ուշադրության կենտրոնում են: Վերջին  նման հանձնարարականը, որ տրվել է Նախագահի կողմից, Հայաստան ներկրված գարու սերմացուն,  նախատեսված 200-ի   փոխարեն  130 դրամով գյուղացիներին տրամադրելու մասին է »,- նշել է նախարարի պաշտոնակատարը:

Անդրադառնալով գյուղատնտեսության  ոլորտի հիմնախնդիրներին, նա համայնքապետերի ուշադրությունը հատուկ հրավիրել է մարզում կարտոֆիլի ցանքերի ավելացման անհրաժեշտությանը, մանավանդ, որ կարտոֆիլի իրացման խնդիրներ այսօր չկան և վաճառքի գներից էլ գյուղացիները գոհ են: Կարևորվել է  նաև տեխնիկական պարկի թարմացումն ու համալրումը: «Միայն վերջին մեկ տարվա ընթացքում ,տարբեր ծրագրերով հանրապետություն են ներկրվել և լիզինգային եղանակով գյուղացիներին տրամադրվել 200-ից ավելի  տարբեր հզորության տրակտորներ: Օրերս  նույն  ծրագրով Հայաստան կներկրվի 10 հացահատիկահավաք կոմբայն, որից 2-ը կտրամադրվի Գեղարքունիքի մարզին»,-ասել է Սերգո Կարապետյանը:

Այնուհետև  նախորդ տարվա լավ աշխատանքի ու բարձր արդյունքների համար նախարարի պաշտոնակատարը  «Գյուղատնտեսության նվաճումների»  ոսկե մեդալներով պարգևատրել է Գեղարքունիքի մարզպետարանի գյուղատնտեսության և բնապահպանության վարչության պետ Վանիկ Հովհաննիսյանին և ֆերմեր Վանիկ Հարությունյանին՝ Գանձակ համայնքից: Մարզի գյուղատնտեսության ևս 12 առաջավորներ արժանացել են գյուղատնտեսության նախարարության  շնորհակալագրերի:

Օրվա երկրորդ կեսին  նախարարի պաշտոնակատար Սերգո Կարապետյանը, մարզպետ Ռաֆիկ Գրիգորյանի ուղեկցությամբ, այցելել է Սիրականյան եղբայրների Վարդաձոր համայնքում գտնվող կաթնապրանքային ֆերման  և կատոֆիլի պահպանության պահեստարանները, ծանոթացել արտադրությանն ու զրուցել  աշխատակիցների հետ:

ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության լրատվական ծառայություն

Մարտի 28-ին գյուղատնտեսության նախարարությունը հանդես եկավ հայտարարություն-նախազգուշացումով, որ հանրապետությունում մարտի 31-ի լույս ապրիլի 1-ի գիշերը սպասվում է օդի ջերմաստիճանի կտրուկ անկում և ցրտահարություն, որից պաշտպանվելու համար ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարությունը գյուղացիներին խորհուրդ է տալիս դիմել ավանդական միջոցների` այգիները ծխեցնել, և եթե հնարավոր է` առատ ոռոգել:

Ցուրտ էին սպասում` ձյուն ստացան

ՀՀ գյուղատնտեսության փոխնախարար Գառնիկ Պետրոսյանը լրագրողներին հայտնեց, որ ցրտահարությունից տուժելու վտանգի առջև են հայտնվել հիմնականում ծիրանենիները, սալորենիները, կեռասենիները, դեղձենիները, որոշ շրջաններում` վաղահաս խաղողի վազերը: Այնուհետև Գառնիկ Պետրոսյանը երկար ու մանրամասն բացատրում էր «ավանդական» մեթոդների կիրառման տեխնոլոգիաները` ժամերը և այլն, քանի որ վստահ էր, որ -1-ից -2 աստիճան ցրտի դեպքում ցրտահարությունից հնարավոր կլիներ 100 տոկոսով պաշտպանվել, իսկ մինչև -6 կամ -7 աստիճան ցրտի դեպքում` ցրտահարության վտանգն էականորեն մեղմել:

Գյուղնախարարությունում նույնիսկ արտակարգ նիստ-խորհրդակցություն հրավիրեցին, քննարկեցին ցրտահարության դեմ պայքարի միջոցները, կազմեցին ծրագրեր, այնուհետև լրատվամիջոցներով ու երեք բջջային օպերատորների կողմից ուղարկվող sms հաղորդագրությունների միջոցով լայնորեն տեղեկացրին ցրտահարության վտանգի ու «ավանդական» միջոցներով դրա դեմ պայքարելու մասին: Սա, ինչպես նշում է Ագրարագյուղացիական միավորման նախագահ Հրաչ Բերբերյանը, իհարկե ճիշտ են արել:

Ուշադրություն դարձնենք, սակայն, մի հանգամանքի վրա. նախարարությունը խորհուրդ էր տալիս ոռոգել այգիները, իսկ այն հարցին` ոռոգման հնարավորություն կա՞, գյուղատնտեսության փոխնախարար Գառնիկ Պետրոսյանը նշում էր, թե կան բավականաչափ մեծ տարածքներ, որտեղ ինքնահոս ոռոգման համակարգեր են գործում, և այդ վայրերում ոռոգումը հնարավոր է, իսկ քանի որ ոռոգման սեզոնը դեռ չի սկսվել, պոմպակայանները դեռ պատրաստ չեն աշխատանքի, ապա, ցավոք, պոմպակայանների միջոցով ոռոգվող վայրերում ոռոգման հնարավորությունը բացակայում է:
Այս էլ որերորդ տարին է, որ Հայաստանում խոսվում է ցրտահարության վտանգի, դրա դեմ ծխահարությամբ ու առատ ոռոգումով պայքարելու մասին, բայց հենց գալիս է վճռական պահը, պարզվում է, որ ոռոգման սեզոն չլինելու պատճառով պոմպակայանները պատրաստ չեն աշխատանքին: Ընդ որում` նույնիսկ 1-2 օրով հնարավոր չի լինում այդ պոմպակայանները բերել աշխատանքային վիճակի:

Բայց այս պահին սա հարցի ոչ այնքան կարևոր կողմն է: Որովհետև մարտի 31-ին, երբ արդեն պարզ էր, որ ցրտահարությունն ուղեկցվել է առատ ձյան տեղումներով, պարզվեց, որ Արարատյան հարթավայրում 80-100 տոկոսով ոչնչացել է ծիրանի, վաղահաս դեղձի, վաղահաս կեռասի, սալորի, խաղողի վաղահաս տեսակների ամբողջ բերքը, լրիվ ցրտահարվել են բաց դաշտում տնկված սածիլները: Վնասվել են Արարատի, Արմավիրի գրեթե բոլոր համայնքները, իսկ Վայոց ձորի ու Արագածոտնի մարզերը` մասամբ:

Ինչպես նշում էր Արմավիրի մարզպետարանի գյուղատնտեսության և բնապահպանության վարչության պետ Արթուր Այվազյանը, մարտի 30-ի լույս 31-ի գիշերը մարզում գետնի մակերեսին գրանցվել է ոչ թե -1 կամ -2 աստիճան ցուրտ, այլ -3.5 աստիճան հողի մակերևույթին ու -2.5 աստիճան` օդում: Մարտի 31-ի լույս ապրիլի 1-ի գիշերն էլ Հայպետհիդրոմետը ցուրտ էր կանխատեսում -6-ից -7 աստիճանի սահմաններում, սակայն պարզվեց, որ որոշ համայնքներում օդի ջերմաստիճանն իջել է մինչև -10 աստիճան:

Եղանակներն ինքնուրույն կտաքանան, բայց գյուղացիների վարկերն ինքնուրույն չեն մարվի

Այստեղ արդեն ակնհայտ է, որ գյուղատնտեսության նախարարության խորհուրդները` ավանդական միջոցներով` ծխահարելով ու առատ ոռոգումով պայքարել ցրտահարության դեմ, օգուտ չէին տալու: Ցրտահարության դեմ պայքարելու աշխատանքների առումով Արագածոտնի մարզպետ Սարգիս Սահակյանը նշեց. «Ձյունը գալիս է, ցրտահարություն է, ձյան դեմ ի՞նչ աշխատանքներ պետք է անել, որ վնասները շատ չլինեն: Ցրտահարություն է: Ո՞վ է ուզում, որ այդպես լինի»:

Վայոց ձորի մարզում, ինչպես տեղեկացրեց մարզպետ Էդգար Ղազարյանը, ցրտահարության վնասն այնքան էլ մեծ չէ, որքան Արարատյան հարթավայրում, քանի որ մարզում տարբեր գոտիներ կան, բնականաբար, ծիրանենիների ծաղկման ժամանակները տարբեր են, ուստի վնաս են կրել մարզի ցածրադիր համայնքներում ու գոտիներում գտնվող այգիները: Իսկ ցրտահարության դեմ իրականացվող աշխատանքների մասով մարզպետը նշեց, որ այն կանխարգելիչ միջոցառումները, որոնք մտադրված են եղել իրականացնել մարզում գյուղատնտեսության նախարարության հետ համատեղ, անիմաստ են եղել, որովհետև սպասվել է միայն օդի ջերմաստիճանի անկում և նախատեսվել են ցրտի դեմ կանխարգելիչ ծրագրեր, բայց այդ ցրտահարությունն ուղեկցվեց ձյունով, իսկ դրա դեմ իրենք անզոր են եղել: Անցած օրերի ցրտահարությունից ամենից շատ տուժած համայնքներից մեկի` Արմավիրի մարզի Այգևան համայնքի ղեկավար Սպարտակ Էքիզյանը պատմեց, թե ինչ տիտանական ջանքեր են թափել ինքն ու իր համայնքի ժողովուրդը ցրտահարության գիշերներին. փորձել են ծխահարումով պաշտպանել այգիները, առատ ոռոգել են, քանի որ այդպես են իրենց խորհուրդ տվել գյուղնախարարությունից, ամբողջ երկու գիշեր դաշտերում ու այգիներում են եղել, ովքեր ջերմոցներ ունեն, ջերմոցներում են գիշերել, շորերով, լաթերով, էլեկտրական սալօջախներով ու գազով, սովորական կրակով փորձել են գոնե բերքից ինչ-որ բան փրկել, բայց ապարդյուն:

Ցրտահարությունից ամենից շատ տուժած համայնքներից մեկն էլ Արմավիրի մարզի Մայիսյան համայնքն է, որի ղեկավար Եսայի Մովսիսյանը ձեռնարկված միջոցառումների արդյունավետության առումով նշեց. «20 սանտիմետր ձյուն է դրել, ի՞նչ միջոց ձեռնարկեինք: Ծխահարելն էլ, ոռոգումն էլ այդ դեպքում սխալ բաներ են, հնարավոր չէ ձյան դեմ պայքարել: Դա բնության աղետ է, ու ո՛չ պետությունը, ո՛չ կառավարությունը, ո՛չ էլ որևէ մեկն ի զորու չէր ինչ-որ ձևով օգնել: Շատ չարչարվեցինք, բայց ինչ էլ արեցինք` անօգուտ էր»:

Մայիսյանի և Այգևանի համայնքապետները նշեցին, որ համարյա բոլոր գյուղացիները վարկեր ունեին, մեծ մասի հույսը տարվա բերքն էր, որը, սակայն, փչացավ: Սա արդեն լուրջ հարցեր է առաջացնում, չնայած այլ հարցեր էլ կան, որոնք հրատապ լուծում են պահանջում:

Արդեն մի քանի օր է, ինչ ՀՀ փոխվարչապետ, տարածքային կառավարման նախարար Արմեն Գևորգյանը, ՀՀ գյուղատնտեսության նախարար Սերգո Կարապետյանի, արտակարգ իրավիճակների նախարարության ներկայացուցչի ուղեկցությամբ այցելում է ցրտահարությունից տուժած մարզեր` ստեղծված իրավիճակին ծանոթանալու և առաջացած խնդիրների լուծման միջոցներ գտնելու համար: Այդ այցելությունների ժամանակ համայնքների ղեկավարների հետ քննարկվեցին ցրտահարության հետևանքները մեղմելու հնարավորությունները, մասնավորապես` բանջարաբոստանային կուլտուրաների ցանքատարածություններն ավելացնելու և այլ միջոցներով: Համայնքների ղեկավարները և բնակիչները փոխվարչապետի և նախարարի հետ հանդիպման ընթացքում բարձրացրին ստանձնած վարկային պարտավորությունների, սերմացուի, ոռոգման ջրի պահանջարկի բավարարման հետ կապված և այլ հարցեր:
Անդրադառնալով ստեղծված իրավիճակին, հետագա անելիքներին և համայնքներում հնչած մտահոգություններին` փոխվարչապետը նշեց. «Առաջին մտահոգությունը կապված է գյուղացիական տնտեսությունների ստանձնած վարկային պարտավորությունների հետ: Նմանատիպ խնդիր անցած տարի առաջացել էր Արմավիրի մարզում կարկտահարությունից տուժած համայնքներում, որտեղ հնարավոր եղավ հնարավորինս փոխընդունելի լուծումներ գտնել: Մենք կառաջարկենք, որ վարկային կազմակերպությունները նմանատիպ գործընթաց նախաձեռնեն նաև հիմա: Մյուս ուղղությունը ցրտահարության հետևանքների մեղմումն ու այգիների համար համապատասխան խնամքի` պարարտացման, ոռոգման ապահովումն է` հաջորդ տարիներին նորմալ բերք ունենալու համար»:

Փոխվարչապետը տեղեկացրեց նաև, որ Ջրային տնտեսության պետական կոմիտեին հանձնարարվել է գարնանային սելավային ջրերն ինքնահոս համակարգերի միջոցով հասանելի դարձնել գյուղացիական տնտեսություններին:
Իսկ գյուղատնտեսության նախարար Սերգո Կարապետյանն էլ իր հերթին հավաստիացրեց, որ իր ղեկավարած նախարարությունն աշխատում է սերմ ներկրող ընկերությունների հետ`տնտեսություններին բանջարաբոստանային մշակաբույսերի որակյալ սերմացուով ապահովելու համար: Ներկրվել են նաև գարնանացան գարու և կերային այլ մշակաբույսերի սերմեր: Նախարարը միաժամանակ տեղեկացրեց, որ անհրաժեշտության դեպքում պատրաստ են բավարարել նաև հողօգտագործողներին մատչելի գնով տրվող պարարտանյութի և դիզվառելիքի լրացուցիչ պահանջարկը:

Ցրտահարության հասցրած ամբողջ վնասը դեռ վերջնականապես կճշտվի ու կհրապարակվի, բայց ակնհայտ է` այս տարի ծիրանը «կարոտով» ենք հիշելու, ու խիստ «հարգանքով» ենք վերաբերվելու վաղահաս կեռասին, դեղձին, խաղողի սեղանի սորտերին: Բայց կարևորն այն է, որ առանց այն էլ հոգսաշատ ու վարկերի տակ «ճկռած» գյուղացիներին անհրաժեշտ օգնությունը տեղ հասնի, ինչպես որ խոստանում են պատկան մարմինները:

Մարտի 30-ին  Հայաստանում տեղի ունեցած ցրտահարության վնասների չափի մասին խոսելը դեռ վաղ է: Այդ մասին «Անկախ»-ի թղթակցի հետ զրույցում հայտնել է ՀՀ Գյուղատնտեսության նախարարության  մամուլի խոսնակ Անի Սմբատյանը:  Նա տեղեկացրեց, որ նախարության կողմից ստեղծվել են հատուկ մասնագիտական խմբեր, որոնք կատարում են ուսումնասիրություններ, և շուտով կներկայացնեն տեղեկատվություն վնասի չափերի մասին:

Նա նշեց նաև, որ գյուղացիներին փոխհատուցումներ կատարելու մասին ոչինչ չի կարող ասել, մինչև կոնկրետ տվյալներ չհավաքվեն  վնասների մասին:

Հիշեցնենք, որ մարտի 30–ին հանրապետության գրեթե ողջ տարածքում դիտվել է ջերմաստիճանի կտրուկ անկում: Առատ ձյուն է տեղացել ։ Օդի ջերմաստիճանը նվազել է 10-12 աստիճանով։  Արարատյան դաշտում, որտեղ ծիրանի ծառերը արդեն բողբոջներ էին տալիս, դիտվել է ցրտահարություն: Հիմնականում տուժել են Արմավիրի և Արարատի մարզերի այգիները։

Հիդրոմետ ծառայության հաղորդած տվյալներով` առաջիկա գիշերվա ընթացքում ցրտահարության վտանգը դեռևս պահպանվում է:

ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարությունը հայտնում է, որ ցրտահարությունների դեմ պայքարի այն ծրագիրը, որն օդերևութաբանական կանխատեսումների հիման վրա կազմել և գյուղացիներին էին ներկայացրել մեր մասնագետները, ցավոք արտակարգ իրավիճակներում գործելու իրական ակտիվության պայմաններում անգամ, նախորդ գիշեր հանրապետություն ներթափանցած հզոր ցիկլոնի պատճառով անզոր գտնվեց տարերքին համարժեք գործողություններ իրականացնելու համար:

Անցած երկու օրերի ընթացքում, անսալով ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության մասնագետների հորդորներին ու խորհուրդներին և հենվելով սեփական փորձի վրա, հանրապետության ողջ տարածքում գյուղացիական տնտեսությունները հանգամանորեն նախապատրաստվում էին այգիների ծխահարման և ոռոգման, ինչպես նաև ավանդական մյուս միջոցներով, սպասվող վտանգը դիմագրավելուն: Այդ և նախարարության պատասխանատուների ու մասնագետների կողմից տեղերում անընդմեջ իրականացվող հերթապահությունը հույս էին ներշնչում, որ ձեռնարկված քայլերը հնարավորություն կտան ըստ ամենայնի խուսափել բերքի կորստից:

Ցավոք, ջերմաստիճանի կտրուկ անկումն այս անգամ անսպասելիորեն զուգորդվեց հզոր ցիկլոնի, կարկուտի, ձյան առատ տեղումների և քամու ուժեղ պոռթկումների հետ:

Այսօր և առաջիկա երկու օրերին, հատկապես գիշերային ժամերին, ցածր ջերմաստիճանային ֆոնը ըստ «Հայհիդրոմետ»-ի կպահպանվի: Առաջիկա գիշերը սպասվում է – 4⁰C,  մայիսի 31-ի լույս ապրիլի 1-ի գիշերն Արարատյան դաշտում` օդում -5⁰C –  -6⁰C աստիճան ցուրտ: Ուստի հանրապետության ողջ տարածքում, հատկապես Արարատյան հարթավայրում և նախալեռնային գոտու ցածրադիր հատվածներում ծիրանենու և մյուս կորիզավոր պտղատեսակների բերքի կորուստների վտանգը դեռևս պահպանվում է:

Կորուստների իրական ծավալների մասին որևէ հստակ տեղեկատվություն դեռևս անհնար է տրամադրել: Առաջիկայում մասնագիտական խմբերի ուսումնասիրությունների արդյունքում պատկերը կհստակեցվի և հնարավոր կլինի խոսել նախնական վնասների մասին:

Այս պահին ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարությունը կրկին հորդորում է գյուղացիական տնտեսություններին անխուճապ և հետևողականորեն շարունակել աշխատանքները հատկապես ջերմոցային տնտեսություններում և պոլիէթիլենային ծածկերի տակ գտնվող բերքն ու սածիլները փրկելու ուղղությամբ:

Անկախ

Համաձայն Հիդրոմետ ծառայության հաղորդագրության՝ առաջիկա օրերին հանրապետությունում կդիտվի ջերմաստիճանի անկում: Մարտի 30-ի լույս 31-ի գիշերը Արարատյան դաշտում և նրա նախալեռներում սպասվում է օդում միչև -2 աստիճան, հողի մակերևույթին՝ -5 աստիճան ցուրտ: Բացասական ջերմաստիճաններ կարող են գրանցվել նաև հետագա օրերի գիշերային ժամերին:

Նշված ջերմաստիճանային ռեժիմի պայմաններում Արարատյան հարթավայրում, Սյունիքի հովիտներում, նախալեռնային գոտու ցածրադիր հատվածներում կարող են վնասվել ծիրանենին, սալորենին, դեղձենին, կեռասենին, բալենին և այլ կորիզավոր պտղատեսակներ, խաղողի վաղահաս սորտերի բացված բողբոջները, Տավուշում՝ դեղձենին, որոշ կորիզավորներ ինչպես նաև հոնենին:

Պտղատու այգիները ցրտահարության հնարավոր վտանգից պաշտպանելու համար նախարարության մասնագետները խորհուրդ են տալիս դիմել ավանդական միջոցներին՝  այգիների հարակից ճանապարհների  վրա, քամու ուղղությամբ, պատրաստել կիսաչոր բուսական մնացորդների, աթարի ու այլ այրվող նյութերի կույտեր և գիշերվա ժամերին, երբ  ջերմաստիճանը նվազելով սկսում է մոտենալ զրո աստիճանին՝ այրել (ծխեցնել) նշված կույտերը, ամբողջ այգին պատելով կայուն ծխածածկույթով: Սովորաբար ամենացածր ջերմաստիճանները գրանցվում են գիշերվա ժամը 4-ից մինչև առավոտյան 7-ը ընկած ժամանակահատվածում:

Եթե կա ոռոգման հնարավորություն, ապա խորհուրդ է տրվում սպասվող ցրտահարության օրը կորիզավոր պտղատու այգիները գիշերային ժամերին առատ ոռոգել: Ցանկալի է ոռոգել նաև բաց դաշտում սածիլված վաղահաս կաղամբի բույսերը:

Սինթետիկ թաղանթների տակ աճեցվող բանջարաբոստանային տարբեր մշակաբույսերը, սածիլները, ելակի, կարտոֆիլի բույսերը և այլն նույնպես կարող են վնասվել: Ուստի, խորհուրդ է տրվում հնարավորության դեպքում կատարել ջեռուցում, իսկ դրա անհնարիության դեպքում օգտագործել լրացուցիչ ծածկոցներ՝ ապահովելով դրական ջերմաստիճանային ռեժիմ:

Հորդորում ենք գյուղացիական բոլոր տնտեսություններին՝ վստահաբար հետևել բազմամյա փորձով ապացուցված մեր խորհուրդներին, որոնք հնարավար կդարձնեն  նվազագույնի հասցնել սպասվող վտանգն ու կանխել բերքի կորուստները:

ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարություն

Անկախ

    ՀՀ գյուղատնտեսության նախարար  Սերգո Կարապետյանի  մոտ տեղի է ունեցել  հրատապ խորհրդակցություն  հանրապետությունում սպասվող  կլիմայական  կտրուկ  փոփոխությունների վերաբերյալ։

Արարատյան  դաշտում և նրա նախալեռներում «Հայպետհիդրոմետ»-ի տվյալներով  մարտի 31-ից  սպասվում  է ջերմաստիճանի անկում՝  գիշերը կդիտվի  օդում  մինչև 2 աստիճան, հողի մակերևույթին՝ 5 աստիճան ցուրտ։  Մեծ է  ցրտահարման վտանգը  հանրապետության ցածրադիր գոտում  ժամանակից շուտ ծաղկած ծիրանենիների և խաղողի  չթաղված վազերի համար։

Բերքի հնարավոր կորուստները նվազագույնի հասցնելու նպատակով  նախարարը հանձնարարել է փոխնախարարներին, նախարարության համապատասխան ծառայությունների մասնագետներին ապահովել՝

• Սպասվող վտանգի մասին SMS հաղորդագրությունների   ուղարկումը երեք կապուղիներով։
• Համապատասխան  տեղեկատվության և խորհրդատվության օպերատիվ մատուցումը  վտանգի ենթակա տարածաշրջանների  բնակիչներին  զանգվածային լրատվության  բոլոր միջոցներով։
• Հեռուստատեսային համապատասխան  տեղեկատվության տարածումը փոխնախարարների մակարդակով։
• Կազմել մարտի 30-ից  փոխնախարարների և նախարարության մյուս պատասխանատուների  գլխավորությամբ  խորհրդատվական խմբերի  մարզային  և համայնքային  այցելությունների  գրաֆիկ և խստորեն  ապահովել  վերջինիս  կատարումը։ Այցելություններին ընդգրկել նաև  ԳԱՄԿ-երի և մարզպետարանների պատասխանատուներին։  Այցելությունների մասին ամենօրյա տեղեկատվություն ներկայացնել նախարարին։

ԳԱՄԿ-երի տնօրեններին հանձնարարվել է մարտի 28-ից եղանակային սպասվող  փոփոխությունների  և համապատասխան խորհրդատվության  համար օգտագործել  մարզային հեռուստատեսությունների և  ռադիոյի հնարավորությունները։

Հանձնարարվել է  նախարարի տեղակալ  Գառնիկ  Պետրոսյանին մարտի 28-ին, ժամը՝ 12:00-ին  «Հայացք» մամուլի ակումբում   հանդես  գալ մամուլի  ասուլիսով  և հանգամանորեն ներկայացնել  իրավիճակն  ու հանձնարարվող խորհրդատվությունը։

Մարտի 28-ին ՀՀ գյուղատնտեսության  նախարար Սերգո  Կարապետյանը  Արարատի և Արմավիրի մարզպետարաններում կհանդիպի  այդ մարզերի  բոլոր համայնքապետերին, տեղում  կծանոթանա  սպասվող  վտանգը  դիմագրավելու հնարավորություններին,  կտա  համապատասխան  հանձնարարականներ ու խորհուրդներ։

Նույն օրը նախարարի տեղակալներ Ռոբերտ Մակարյանը  Վայոց Ձորի և  Սամվել Գալստյանը՝ Արագածոտնի  մարզպետարաններում  կհանդիպեն տվյալ մարզերի համայնքապետերի հետ։

Համաձայն ՀՀ ԱԻՆ Հիդրոմետ ծառայության հաղորդագրության՝ առաջիկա օրերին հանրապետությունում կդիտվի ջերմաստիճանի անկում: Մարտի 30-ի լույս 31-ի գիշերը Արարատյան դաշտում և նրա նախալեռներում սպասվում է օդում միչև -2 աստիճան, հողի մակերևույթին՝ -5 աստիճան ցուրտ: Բացասական ջերմաստիճաններ կարող են գրանցվել նաև հետագա օրերի գիշերային ժամերին:

Նշված ջերմաստիճանային ռեժիմի պայմաններում Արարատյան հարթավայրում, Սյունիքի հովիտներում, նախալեռնային գոտու ցածրադիր հատվածներում կարող են վնասվել ծիրանենին, սալորենին, դեղձենին, կեռասենին, բալենին և այլ կորիզավոր պտղատեսակներ, խաղողի վաղահաս սորտերի բացված բողբոջները, Տավուշում՝ դեղձենին, որոշ կորիզավորներ ինչպես նաև հոնենին:

Պտղատու այգիները ցրտահարության հնարավոր վտանգից պաշտպանելու համար նախարարության մասնագետները խորհուրդ են տալիս դիմել ավանդական միջոցներին՝  այգիների հարակից ճանապարհների  վրա, քամու ուղղությամբ, պատրաստել կիսաչոր բուսական մնացորդների, աթարի ու այլ այրվող նյութերի կույտեր և գիշերվա ժամերին, երբ  ջերմաստիճանը նվազելով սկսում է մոտենալ զրո աստիճանին՝ այրել (ծխեցնել) նշված կույտերը, ամբողջ այգին պատելով կայուն ծխածածկույթով: Սովորաբար ամենացածր ջերմաստիճանները գրանցվում են գիշերվա ժամը 4-ից մինչև առավոտյան 7-ը ընկած ժամանակահատվածում:

Եթե կա ոռոգման հնարավորություն, ապա խորհուրդ է տրվում սպասվող ցրտահարության օրը կորիզավոր պտղատու այգիները գիշերային ժամերին առատ ոռոգել: Ցանկալի է ոռոգել նաև բաց դաշտում սածիլված վաղահաս կաղամբի բույսերը:

Սինթետիկ թաղանթների տակ աճեցվող բանջարաբոստանային տարբեր մշակաբույսերը, սածիլները, ելակի, կարտոֆիլի բույսերը և այլն նույնպես կարող են վնասվել: Ուստի, խորհուրդ է տրվում հնարավորության դեպքում կատարել ջեռուցում, իսկ դրա անհնարիության դեպքում օգտագործել լրացուցիչ ծածկոցներ՝ ապահովելով դրական ջերմաստիճանային ռեժիմ:

Հորդորում ենք գյուղացիական բոլոր տնտեսություններին՝ վստահաբար հետևել բազմամյա փորձով ապացուցված մեր խորհուրդներին, որոնք հնարավար կդարձնեն  նվազագույնի հասցնել սպասվող վտանգն ու կանխել բերքի կորուստները: