Իրանի Յազդ նահանգի «Մշակութային ժառանգություն» կազմակերպության զբոսաշրջության բաժնի ղեկավար Մոսթաֆա Ֆաթեմին լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ հայտնել է, որ Յազդ այցելող օտարերկրյա զբոսաշրջիկների թիվը չորս անգամ ավելացել է:
«Համեմատելով անցած տարվա առաջին եռամսյակում Յազդ այցելած զբոսաշրջիկների թիվն այս տարվա ցուցանիշների հետ` կտրուկ աճ ենք արձանագրել: Մասնավորապես, այս տարի Յազդ է այցելել 22 հազար օտարերկրացի զբոսաշրջիկ` նախորդ տարվա 5 հազարի փոխարեն»,- ասել է Մոսթաֆա Ֆաթեմին:
Իրանի Յազդ նահանգի «Մշակութային ժառանգություն» կազմակերպության զբոսաշրջության բաժնի ղեկավարը նշել է, որ Յազդում կա ավելի քան 2 հազար պատմական հուշարձան, բոլորը գրանցված են Իրանի ազգային ժառանգության ցուցակում:
Հավելենք, որ Յազդն Իրանի 31 նահանգներից մեկն է և գտնվում է երկրի կենտրոնական մասում: Յազդ նահանգը համարվում է Իրանի պատմական շրջաններից: Այն հիմնադրվել է դեռևս աքեմենյանների օրոք:
Նահանգում են գտնվում Միհր, Անահիտա, Իստասի  աստվածների մեհյանները, աքեմենյանների շրջանին պատկանող հուշակոթողներ, Ալեքսանդրի բանտը` իր հսկայական բերդով, պարիսպներով, սասանյանների թագավորությանը պատկանող կառույցներ ու բերդեր, նաև իսլամական ժամանակաշրջանին պատկանող բազմաթիվ սրբավայրեր, պատմական մզկիթներ։
Ուշագրավ է, որ 1272-ին Յազդ է այցելել իտալացի նշանավոր ճանապարհորդ և առևտրական Մարկո Պոլոն:
Այս մասին տեղեկացնում է իսլամական «ԻՌՆԱ» լրատվական գործակալությունը:

Անկախ

Մարտունի-Եղեգնաձոր ճանապարհով ամեն օր էլ զբոսաշրջիկների ավտոբուսներ անցնում են, հազվադեպ որոշ մեքենաներ կանգ են առնում Սելիմի քարավանատան մոտ, որտեղ զբոսավարը ներկայացնում է մոտակայքում գտնվող մի քանի հուշարձաններ, ու ճանապարհը շարունակում են: Մարտունու չբացահայտված գանձերը զբոսաշրջիկներին ներկայացնելու փորձեր է անում Տիգրան Բաղիշջանյանը: Պատմում է, որ 6 տարեկան հասակից ամռանը սար է գնացել` տատիկին օգնելու: Այստեղից էլ սերն ու կապվածությունը բնության հանդեպ:
Տարիներ առաջ Բաղիշջանյանը տուրիստական մի խմբի է ուղեկցել` դժվար երթուղին դյուրացնելով: Այդ օրվանից արդեն տասը տարի է` Մարտունի այցելած զբոսաշրջիկների հույսը Տիգրան Բաղիշջանյանն է, որ մանրամասն ներկայացնում է ոչ միայն ձեռակերտ ու անձեռակերտ հուշարձանների պատմությունը, այլև պատմում ճանապարհին հանդիպող ամեն կենդանու, քար ու թփի մասին:
«Սարերն ու ձիերն ինձ համար ազատության ու անկախության խորհրդանիշ են: Ու ես որոշեցի անել այն, ինչ ոչ ոք չէր արել Մարտունիում. որոշեցի տուրիզմը զարգացնել»,- պատմում է նա:
Բաղիշջանյանը տուրիստական խմբերի համար իրականացնում է հեծյալ տուրեր, ինչպես նաև քայլարշավներ Արգիճիի սարահարթում, դեպի Արմաղան լեռան գագաթը, ինչպես նաև Սև քարի աստղադիտարան, Սարի սուրբ և Սուրբ Վարդան սրբատեղիներ: Եվ ոչ միայն:
Արգիճիի սարահարթը Հայաստանի տարածքում ամենաբարձրադիրներից է, գտնվում է Վարդենիսի և Գեղամա լեռնաշղթաների անցման վայրում, դեռ ամբողջությամբ չի ուրբանիզացվել, ուստի բնության տեսարաններն այստեղ անկրկնելի են:
Բաղիշջանյանը պատմում է, որ մինչև հուլիսի վերջը Արգիճիի սարահարթը կանաչ դրախտ է հիշեցնում, իսկ խոտհունձից հետո այստեղ թռչնադիտումներ կարելի է կազմակերպել. բազեներն ու արծիվներն ակտիվորեն որսում են խոտհունձից հետո հեշտ որսվող մկներին:
Տուրիստների համար հաջորդ սիրելի վայրը Սև քարի աստղադիտարանն է: «Մեծ սալաքարի վրա պատկերված է արեգակնային համակարգը: Հնում քարերը որոշակի դասավորվածություն են ունեցել, այժմ դրանք տեղափոխել են, խառնել: Բայց հնագետների համար հսկայական գիտական աշխատանք կա այստեղ: Քարերը սկսել են քայքայվել: Վերջին այցելության ժամանակ նկատեցի, որ քարտեզով սալաքարը ճաք է տվել: Եթե լուրջ գիտական ուսումնասիրություններ չկատարվեն այս վայրում, մեր հինգհազարամյա պատմության մի կարևոր էջ կկորցնենք»,- ասում է նա:
Դժվարհասանելի, բայց անկրկնելի վայր է Սարի սուրբ կոչված սրբատեղին: Սա Հայաստանի ամենաբարձրադիր սրբավայրն է, գտնվում է Աստղոնք լեռան գագաթին` 3470 մ բարձրության վրա: Բաղիշջանյանը պատմում է, որ ամեն օր ժամը 15-ից հետո սրբավայրի այցելուները հայտնվում են ամպերից վեր` Զևսի կարգավիճակում: «Դա աննկարագրելի տեսարան և զգացողություն է»,- ասում է նա:
Զբոսաշրջիկների սիրելի վայրերից է նաև Արմաղանը` 2829 մ բարձրություն ունեցող լեռը, որի գագաթին կա խառնարանային լիճ, իսկ կողքին էլ` հին մատուռ, որի տեղում 2009-ին նոր եկեղեցի կառուցվեց:
Դիտարժան վայրեր են նաև Ներքին Գետաշենում գտնվող Կոթավանքի վանական համալիրը, որը կառուցվել է IX դարում, Վանեվան վանքը` կառուցված X դարում հայոց սպարապետ Շապուհ Բագրատունու և նրա քույր Մարիամի կողմից, Ծակքարի բնական կամուրջը, Ձորագյուղի և Ներքին Գետաշենի խաչքարերը, երեք ջրվեժները, որոնք գտնվում են Մարտունի գետի ակունքում ու սկիզբ տալիս գետին, Թեյշեբա աստծուն նվիրված բերդի ավերակները, որ կառուցել է Ռուսա Առաջին արքան, սեպագիր արձանագրությունը և այլն:
Բաղիշջանյանն ասում է, որ Մարտունիում տուրիզմի զարգացմանը խանգարող մի շարք գործոններ կան: Հիմնականը ենթակառուցվածքների բացակայությունն է. չկան ճանապարհներ, հանրային զուգարաններ, հյուրանոցներ ու հյուրատներ:
«Այսօրվա և 10 տարի առաջվա տուրիստը տարբեր են, այժմ ուզում են ջերմ կոնտակտ ունենալ, տեսնել բնակչի կենցաղը, իսկ այդ կուլտուրան դեռ նոր-նոր դուռն է թակում, կենցաղ էլ չի մտել»:
Մյուս խոչընդոտող հանգամանքը անգլերենի ոչ բավարար իմացությունն է բնակչության շրջանում: Ասում է` պատահել է, որ ավտոստոպով շարժվող զբոսաշրջիկը ժամերով հարցրել է, թե ինչպես կարող է Վարդենիս հասնել:
Իսկ հիմնական խոչընդոտը, ըստ Բաղիշջանյանի, աղտոտվածությունն է: Ասում է` սարսափով է լսում, որ այս կամ այն հուշարձանի հարևանությամբ «բիսետկա» են սարքել, որպեսզի մարդիկ կարողանան իրենց հանգիստը «քաղաքակիրթ» պայմաններում վայելել: Որպես կանոն, դա նշանակում է, որ այդ վայրը դրանով վերածվում է աղբանոցի:
«Ամեն անգամ Արմաղան խմբեր տանելիս ողջ ճամփին սարսափով մտածում եմ` Աստված ջան, տեսնես վերջին օրերին Արմաղանի գագաթին հանգստացողներ եղել են, թե ոչ»,- ասում է Բաղիշջանյանը և նշում, որ հանգստացողներն իրենց տարած ողջ աղբը թողնում են բնության գրկում: Այս դեպքում հաջորդ այցելուներն ականատես են լինում աղբանոցի վերածված խառնարանի` պատված քամուց ցաքուցրիվ պոլիէթիլենային տոպրակներով ու մեկանգամյա օգտագործման սպասքով:
Ասում է, որ հարևան համայնքի համայնքապետարանը պարբերաբար տարածքը մաքրում է աղբից, բայց դա էլ չի օգնում, երբ մեկը մաքրում է, իսկ հազարավորները` կեղտոտում:
«Մեր ժողովրդի սիրած առաջին կենացն է` բնությունից անպակաս լինենք, բայց իրենց հետևից թողնում են բնությանն անպիտան իրերի կույտ` աղբ, ու վերադառնում են բնությունից անպակաս լինելու և հաջորդ անգամ նորից այնտեղ գնալու ցանկությամբ»,- ասում է նա:
Բաղիշջանյանի խոսքով` Հայաստանն արկածային տուրիզմի մեծ հնարավորություններ ունի, սակայն աշխարհին այս առումով քիչ է հայտնի, քանի որ չի գովազդվում. «Հայաստան գալիս են հիմնականում տարեցները, որոնք քայլելու քիչ հնարավորություն ունեն, նրանց համար ձի նստելը կամ երկար քայլելը դժվար է: Այստեղից էլ մեր տարածաշրջանի չբացահայտված լինելու պատճառը»:
Իսկ ով էլ դեպքերի բերումով տեղանքում է լինում, առաջին արձագանքը հետևյալն է. «Դուք դրախտում եք ապրում»:
Իր փորձն ամփոփելով` Բաղիշջանյանն ասում է, որ օտարերկրացիներին հատկապես շատ է հետաքրքրում, թե սարերում ինչպես է ապրում հնագույն քաղաքակրթության ներկայացուցյիչ հայ մարդը, ինչպես է մեղր քամում, անասուն պահում, կթում, կաթ զտում, հող մշակում: Ասում է, որ մի քանի տուրիստական ընկերությունների առաջարկել է այս ուղղությամբ աշխատել, բայց ապարդյուն:
Իսկ Մարտունի հիմնականում գալիս են Ֆրանսիայից, Գերմանիայից և Հոլանդիայից, նաև Մեծ Բրիտանիայից և ԱՄՆ-ից: Այս տարի Մարտունիով սկսել են հետաքրքրվել նաև ռուսները:
Բաղիշջանյանն ասում է, որ հատկապես հեծյալ տուրերի մասնակիցների աչքերում վերադառնալու ցանկություն է տեսնում: Ու տարիների ընթացքում պատահել է, որ զբոսաշրջիկները երկրորդ անգամ են Մարտունի եկել: Կրկնայցելուների պնդմամբ` Հայաստանում փոքր տարածքի վրա կտրուկ փոփոխություններն այնքան շատ են, այնքան տեսնելու բան կա, որ անընդհատ ուզում ես նորից վերադառնալ: Բայց Հայաստան գալու ցանկությունը սկսում է աստիճանաբար նվազել, երբ տուրփաթեթի արժեքն են լսում:
Հարցին, թե տարածաշրջանի հուշարձաններից հատկապես որն է հավանում, Բաղիշջանյանը պատասխանում է, որ Մարտունու տարածաշրջանը սիրում է իր ամբողջության մեջ` ձեռակերտ ու անձեռակերտ հուշարձաններով, բնությամբ ու ռելիեֆով. «Սա մեր հոգու քարացած ճիչն է: Մեր բնությունն է մեզ կերտել այնպիսին, ինչպիսին կանք»:
Նա հուսով է, որ իր ջանքերը մի օր արդյունք կունենան, և Մարտունին կդառնա տուրիստական կենտրոն, կգան ոչ միայն օտարերկրացիներ, այլև Հայաստանի բնակիչներ, չէ՞ որ հայրենասիրությունը հենց հայրենաճանաչությունից է սկսվում:

Վերջին երկու տարիների ընթացքում Լոնդոնը հյուրընկալել է Օլիմպիական խաղերը, տոնել թագուհու ադամանդե հոբելյանը, ինչպես նաև Տուր դե Ֆրանսը:

Այժմ Լոնդոնը դարձել է զբոսաշրջիկների շրջանում աշխարհի ամենահայտնի վայրը:

Նոր հետազոտության համաձայն՝ սպասվում է, որ Լոնդոնը 2014թ-ին ավելի շատ այցելուներ կունենա, քան Նյու Յորքը, Հռոմը, Փարիզը, Պեկինը և Դուբայը:

Mastercard Global Cities Index-ի զեկույցի համաձայն՝ Լոնդոնը 2014թ-ի ընթացքում 18,7 միլիոն այցելու կունենա՝ դառնալով ամենաշատ այցելվող վայրերի ցանկի առաջատարը:

Այս ցուցանիշով Լոնդոնը իր հետևում է թողել Բանգկոկին, որը 2013թ-ի առաջատարն էր:

Ամենաշատ այցելվող վայրերի ցուցակում Փարիզը գրավում է երկրորդ հորիզոնականը, իսկ Ստամբուլը, Բարսելոնան, Ամստերդամը, Միլանը, Հռոմը և Վիեննան նույնպես բարձր հորիզոնականներ են զբաղեցնում:

Թայլանդի մայրաքաղաք Բանգկոկը 2013թ-ին զբաղեցրած առաջին տեղից 2014-ին իջել է երրորդ հորիզոնական, սակայն շարունակում է Սինգապուրից և Դուբայից բարձր հորիզոնական զբաղեցնել:

Անկախ

Ճապոնիայում զբոսաշրջության աճի հետ մեկտեղ երկրի օդանավակայանները մեծ ջանքեր են գործադրում մարդկանց տեղափոխման պահանջարկն ապահովելու համար, քանի որ բնակչության ծերացման պատճառով օդաչուների պակաս է զգացվում:

Զբոսաշրջությունը Ճապոնիայում ամենաարագ զարգացող ոլորտներից մեկն է, որտեղ ապրիլին գրանցել է արտասահմանյան այցելուների թվի ռեկորդային ցուցանիշ, որը 33 տոկոսով ավելին է անցած տարվա համեմատությամբ:

Այս թիվն աճելու միտում ունի, քանի որ երկրի կառավարությունը նպատակադրվել է Ճապոնիայի զբոսաշրջիկների թիվը հասցնել 20 միլիոնի:

Այս ամենի հետ մեկտեղ երկրի ավիացիան այս ամառվա ընթացքում հազարավոր թռիչքներ հետաձգելու խնդրի առջև է կանգնել:

Ճապոնիայի վարչապետ Յուրիկո Կոիկեն, որն աշխատում է ծնելիությունը խթանելու ծրագրերի ուղղությամբ, հայտնել է, որ խնդիրը կրիտիկական մակարդակի վրա է:

Երկու տարի առաջ ՄԱԿ-ի Միջազգային քաղաքացիական ավիացիայի կազմակերպությունը կանխատեսել էր, որ օդաչուների պահանջարկը կկրկնապատկվի:

Կանխատեսվել էր, որ 2010թ-ին պահանջվող 463,386 օդաչուների համեմատությամբ՝ 2030 թ-ին նրանց պահանջարկը կհասնի 980,799-ի:

Անկախ

Կարակումներ անապատի կենտրոնում գտնվող վառվող խառնարանը կառավարության նախագծի շնորհիվ կարող է դառնալ Թուրքմենստանի նոր զբոսաշրջային կենտրոնը:

Դժոխքի դարպաս խոչվող խառնարանը գտնվում է մայրաքաղաք Աշխաբադից 270կմ հեռավորության վրա և առաջացել է սովետական գիտանականների կատարած հորատման կոպիտ սխալի պատճառով:

Թուրքմենստանի զբոսաշրջության ոլորտի պաշտոնյաներն  այժմ հյուս ունեն, որ խառնարանը կօգնի մեծացնել զբոսաշրջիկների ներհոսքը, որը յուրաքանչյուր տարի կազմում է  12,000-15,000 մարդ:

Գազի հանքահորերի մեջ տեղակայված խառնարանն  առաջացել է 1971թ-ին հորատման սարքի կործանման հետևանքով:

Գիտնականները, վախենալով, որ մեծ քանակությամբ մեթան գազի արտանետումները վնաս կհասցնեն մոտակա քաղաքին, որոշում են այրել այն՝ ակնկալելով, որ գազը կվառվի մի քանի օրվա ընթացքում:

Շուրջ չորս տասնամյակ անց խառնարանը դեռևս վառվում է,  և յուրաքանչյուր տարի հարյուրավոր այցելուներ են գալիս այն տեսնելու: Երկրի կառավարությունն  այժմ ցանկանում է խառնարանը վերածել զբոսաշրջային կենտրոնի:

Արկածախնդիրները կարող են կանգնել հենց խառնարանի եզրին, որը, չնայած փլուզման վտանգին, ցանկապատված չէ, իսկ ջերմաստիճանն  այնտեղ հասնում է ավելի քան 50 աստիճանի:

Հունաստանը  Եվրոպայում 2014-ին ամենահետաքրքիր զբոսաշրջային ուղղություն է  ճանաչվել, հաղորդում է  Лента.ru-ն:

Նման եզրակացություն են արել Lonely Planet հրատարակության փորձագետները, որոնք էլ կազմել են այդ վարկանշային ցուցակը:

Այն կազմվել է զբոսաշրջության ոլորտի մասնագետների հարցման արդյունքերի հիման վրա (լրագրողներ, ճանապարհորդներ, արդյունաբերական վերլուծաբաններ): Նրանց խնդրել են թվարկել այն վայրերը, որոնք հետաքրքիր են պատմության, ճարտարապետության ու գաստրոնոմիայի տեսանկյունից:  Հարցման արդյունքում կազմվեցին 2014-ի լավագույն զբոսաշրջային ուղղությունները.

1.Հունաստան

2.Լյուբլյանա, Սլովենիա

3.Անգլիայի հարավ-արևմուտք

4.Իտալիա

5.Դանիա

6.Սևիլյա, Իսպանիա

7.Շոտլանդիա, Արտաքին Հեբրիդյան կղզիներ

8.Չեխիա, Պլզեն

9.Նորվեգիա, Ստավանգեր

10.Ֆրանսիա, Թուլուզ:

Ինչպես գրում է Lonely Planet-ը, Հունաստանի առաջատարությունը բացատրվում է նրանով, որ 2013-ին Հունաստան է այցելել 20 մլն զբոսաշրջիկ:

Անկախ

Հավայան կղզիներ` կղզիներ Խաղաղ օվկիանոսի կենտրոնում: 1959թ.-ին այն ստացել է ամերիկյան թվով 50-րդ նախանգի կարգավիճակ: Ծովափեր, հավայան կիթառ, զանածան խաղիկներից պատրաստված պսակներ. այս ամենը կազմում է Հավայան կղզիների մասին մեր պատկերացումները: Բայց կան նաև ուշագրավ փաստեր Հավայան կղզիների մասին:

1. Հավայան կղզիները աշխարհագրական առումով երկրագնդի ամենամեկուսի վայրն է:

2. Մաունա-Կեա հրաբուխ` երկրագնդի ամենաբարձր լեռը, եթե հաշվի առնենք օվկիանոսի հատակից դրա բարձրությունը, բարձրությունը` 10 203 մետր:

3.1935թ.-ին ավիացիայի պիոներ Ամելյա Էրհարտը 18 ժամվա ընթացքում կատարել է պատմության մեջ անհատական չվերթը Հավայան կղզիներից Կալիֆորնիա:

4. Հավայան կղզիների Վաիալեալե լեռը երկրագնդի ամենաանձրևոտ վայրն է:

5.Իոլանի պալատը` հավայան միապետերի նախկին նստավայրը, ԱՄՆ-ի տարածքում միակ թագավորական պալատն է: Հավայան թագավորությունը գոյություն է ունեցել 1810-1893թթ.-ներին:

6. Հավայան կղզիների հեռավոր լեռներում տեղում է ձյուն:

7. Մաունա-Կեա բարձունքը հրաշալի վայր է աստղերը դիտելու համար: Այստեղ տեղակայված են 11 պետություններին պատկանող 13 աստղադիտակներ: Հավայացիների դիցաբանության համաձայն` սա սուրբ բարձունք է և  հետազոտությունների անցկացումը մինչ օրս էլ վեճերի առիթ է դառնում:

8. Կիլաուեա հրաբուխ` աշխարհի ամենաակտիվ գործող հրաբուխներից մեկը: Հրաբխի վերջին ժայթքումը սկսվել է 1983թ.-ի հունվարի 3-ից և շարունակվում է մինչ օրերս:

9.Հավայա նախանգի խորհրդանիշը` «հումուհումունուկունուկուապուաա» ձուկը, ինչը նշանակում է «ձուկ խոզի քթով»:

10.Հաջորդ Հավայան կղզին կդառնա Լոիհին, որն այժմ ձևավորման փուլում է: Այն ծովի մակարդկին կհասնի 250,000 տարի հետո:

Ինչու՞ նվազեցին զբոսաշրջային այցելություններն այդ երկրից

Զբոսաշրջությանը թերթերը հաճախակի է անդրադառնում` ներկայացնելով այդ ոլորտում մեր երկրի ունեցած հնարավորությունները: Անընդհատ մեջբերվում են ցուցանիշներ այն մասին, որ ավելանում են զբոսաշրջային այցելությունները տարբեր ուղղություններով: Նշենք, որ ըստ վիճակագրական տվյալների` մեր երկրում 2013 թ. զբոսաշրջության ոլորտում արձանագրվել է 9,7 տոկոս աճ` կազմելով 924 965 զբոսաշրջային այցելություն: Իսկ ըստ կանխատեսումների` այս տարի նախատեսվում է ապահովել տուրիստական այցելությունների շուրջ 10 տոկոս աճ:

Վերջերս շատ էր խոսվում այն մասին, որ Իրանից Հայաստան զբոսաշրջային այցելությունները նվազել են` ազդեցություն ունենալով ընդհանուր զբոսաշրջային ցուցանիշների վրա: Այս հանգամանքը բացատրվում էր ամենատարբեր պատճառներով:
Մասնագիտական գնահատականների համաձայն` վերջին տարիներին Իրանից զբոսաշրջային այցելությունները դինամիկ աճ էին արձանագրում, որոնք հետագայում սկսեցին կրճատվել:

Սկսած 2009-ից` զբոսաշրջային այցելությունները դեպի Իրան աճել էին` հասնելով նույնիսկ 130 հազարի: Անցած տարի Իրան այցելած հայ զբոսաշրջիկների թիվը կազմել է 5400, իսկ Իրանից Հայաստան ժամանած զբոսաշրջիկների թիվը` 110 հազար: Այցելությունների կտրուկ անկում է արձանագրվել հատկապես 2012-2013 թթ.: Ըստ մասնագետների` այդ նվազումը պայմանավորված է Իրանում տարադրամի փոխարժեքի անկմամբ, ինչն առհասարակ հանգեցրել է Իրանից արտագնա զբոսաշրջության կրճատման:

Բացի այդ, դիտարկելով վիճակագրական տվյալները, պարզ է դառնում, որ հակառակ ուղղությամբ զբոսաշրջային հոսքերի բավական մեծ անհամամասնություն կա: Այսինքն` Իրան ուղևորվող զբոաշրջիկների թիվն անհամեմատ քիչ է երկրից մեկնողներից: Այս հանգամանքն Իրանի զբոսաշրջային ոլորտի ներկայացուցիչները պայմանավորում են մի քանի գործոններով և մասնավորապես ինֆորմացիայի պակասով: Այդ խնդիրը քննարկելու, զբոսաշրջության ոլորտում երկուստեք փոխշահավետ համագործակցություն սկսելու նպատակով օրերս Հայաստանում էր գտնվում ԻԻՀ-ի պատվիրակությունը: Պատվիրակության ղեկավար, Իրանի մշակութային ժառանգության, ձեռարվեստի և զբոսաշրջության կազմակերպության մարկետինգի և զբոսաշրջության զարգացման գրասենյակի գլխավոր տնօրեն Սեյեդ Մոհամմադ Քազեմ Խոլդի Նասաբը կարծիք է հայտնել, որ ժամանակն է նոր խթան հաղորդել երկու երկրների միջև զբոսաշրջության զարգացմանը:

Նշենք, որ երկու երկրներն էլ ունեն զբոսաշրջության և մշակութային որոշ ընդհանրություններ, որոնք հաշվի առնելով` զբոսաշրջային ոլորտի ներկայացուցիչները հայտնել են իրենց պատրաստակամությունը հաղթահարելու և վերացնելու առկա բոլոր խնդիրները, նպաստելու զբոսաշրջիկների փոխադարձ այցելություններին: Իրանի ներկայացուցիչը նշել է, որ այս տարիների ընթացքում միտումները փոխվել են նաև զբոսաշրջության ոլորտում, և իրենք նպատակադրված են զբոսաշրջության ուղղությամբ համագործակցությունը հասցնել առավել բարձր մակարդակի: Նախկինում, իհարկե, փոխըմբռնման հուշագիր է ստորագրվել երկու երկրների միջև զբոսաշրջության ոլորտում համագործակցելու վերաբերյալ, որը, սակայն, վերանայման կարիք ունի:

Իրանի զբոսաշրջային ոլորտի ներկայացուցիչը նշել է, որ հատկապես հիմա, Իրանի նոր կառավարության ձևավորման պարագայում, շեշտը առավելապես դրվելու է Իրանի և հարևան երկրների միջև զբոսաշրջությունն ընդլայնելու վրա: «Այս խնդիրը հատկապես կարևորվում է հասարակական դիվանագիտական քաղաքականության համատեքստում: Հայկական կողմի հետ հանգել ենք համաձայնության` ներկայացնելու մեր կարևորագույն նպատակները զբոսաշրջության բնագավառում» – նշել է Սեյեդ Մոհամմադ Քազեմ Խոլդի Նասաբը:
Հակառակ ուղղությամբ զբոսաշրջային այցելությունների միջև առկա այս տարբերությունը Իրանի զբոսաշրջության ոլորտի ներկայացուցիչը վերագրում է ոչ բավարար տեղեկացված լինելու հանգամանքին: Ըստ նրա` հայ քաղաքացիներից շատերը տեղեկացված չեն Իրանի հանգստի վայրերի և զբոսաշրջային բազմազանության ու արժեքների մասին: Նշենք, որ Իրանն ունի 7-հազարամյա պատմություն ու քաղաքակրթություն և իր պատմամշակութային գործոնով դասվում է աշխարհի 10 երկրների շարքը, իսկ էկոտուրիզմի զարգացման առումով ներառված է աշխարհի 5 երկրների մեջ:
Հայկական կողմի հետ հանդիպման ժամանակ ներկա են գտնվել նաև մասնավոր հատվածի ներկայացուցիչները, որոնք հայտնել են իրենց կարծիքը, առաջարկներն ու դժգոհությունները: Հայկական կողմի հետ հանդիպումների ընթացքում առանցքային է եղել հատկապես հակառակ ուղղությամբ զբոսաշրջային այցելությունների հավասարակշռության պահպանման թեման:
Հայ և իրանցի զբոսաշրջիկների շրջանում տեղեկատվության փոխանակման նպատակով Իրանի զբոսաշրջության ոլորտի պատասխանատուները որոշել են այս տարվա ընթացքում երկու երկրներում էլ կազմակերպել բազմազան ծրագրեր և միջոցառումներ, այդ թվում նաև`
ցուցահանդեսներ ու փառատոներ: Բացի այդ, ձեռք է բերվել պայմանավորվածություն վերականգնելու զբոսաշրջության կայուն աճը, նպաստելու միասնական զբոսաշրջային արդյունքի ձևավորմանը և միջազգային շուկայում պատշաճ ներկայացմանը: Ստորագրվել է նաև մի փաստաթուղթ, որով ամրագրվել են բոլոր գործողություններն ու իրականացվելիք միջոցառումները:

Լ.Ն

Անկախ

Մարդկանց և պետական օղակների անտարբերության պատճառով օրեցօր ոչնչանում են Հայաստանի քարանձավների, մասնավորապես Վայոց Ձորում գտնվող Մագելի, Մոզրովի և Արջերի քարանձավների յուրահատուկ բնական էկոհամակարգերը՝ վտանգելով դրանց գոյությունը:

Վերջին շրջանում ակտիվացել են Հայաստանում զբոսաշրջությունը խթանելու նպատակով դեպի տարբեր քարանձավներ այցելություններ կազմակերպող ակումբները, խմբերն ու գործակալությունները:

Բնապահպանների խոսքով՝ այդ այցելությունները կարող են վտանգել քարանձավներում բնակվող կենդանատեսակների՝ մասնավորապես չղջիկների գոյությունը: Քարանձավներում բնակվում են ՀՀ Կարմիր գրքում և Բնության պահպանության միջազգային միության (IUCN) Կարմիր գրքում գրանցված կենդանատեսակներ:

Մեծ թափով քննարկվում է Մագելի քարանձավը զբոսաշրջային կենտրոնի վերածելու հարցը:

«Թռչնասերների կենտրոն» ՀԿ նախագահ Սիլվա Ադամյանի խոսքով` մուտք գործելով քարանձավ` մարդիկ արթնացնում են ձմռանը քուն մտած չղջիկներին: Արդյունքում, չղջիկների մոտ սկսում են արագանալ կենսական պրոցեսները՝ օգտագործելով էներգիայի այն պաշարները, որոնք ամռան ամիսներին կուտակվել են  ձմռանը գոյատևելու համար: Եվ, քանի որ էներգիայի պաշարները բավարար չեն ձմեռն անցկացնելու համար, չղջիկները կանգնում եմ ոչնչացման վտանգի առջև:

Վտանգված են նաև քարանձավների շիթաքարերն ու կաթիլաքարերը, դրանք գրեթե ոչնչացված են:

«Ուղղակի խելահեղություն է Մագելի քարանձավը զբոսաշրջային կենտրոնի վերածելու գաղափարը, այնտեղ կենսաբազմազանությունն ուղղակի կվերանա »,- այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց բնապահպանը` հավելելով, որ ցանկացած միջամտություն մեծ վտանգ կհասցնի կենսաբազմազանությանը. քարանձավում Կարմիր գրքում գրանցված կենդանատեսակներ կան:

Անկախ