Թուրքիայի 12-րդ նախագահ Թայիփ Էրդողանը իր առաջին պաշտոնական այցով սեպտեմբերի 1-ին կմեկնի Հյուսիսային Կիրպրոս, ապա սեպտեմբերի 3–ին կայցելի Ադրբեջան: Սեպտեմբերի 4-5-ին Էրդողանը Ուելսում կմասնակցի ՆԱՏՕ-ի գագաթաժողովին, ապա սեպտեմբերի 21-26-ին Նյու Յորքում ներկա կգտնվի ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեային: Հիշյալ միջազգային ֆորումների ընթացքում Էրդողանը հանդիպումներ կունենա մի շարք երկրների առաջնորդների հետ:
Օրերս Թուրքիայում կայացած նախագահական ընտրություններում Թայիփ Էրդողանի տարած հաղթանակից հետո երկրի օրակարգում հայտնվել է ևս մի կարևոր հարց: Թուրքական հասարակական-քաղաքական շրջանակներում այս օրերին լայնորեն քննարկում են, թե ովքեր են հավակնում վարչապետի և ԱԶԿ-ի ղեկավարի պաշտոններին: Էրդողանի այն հայտարարությունից հետո, թե այս երկու պաշտոններն էլ միևնույն մարդն է ստանձնելու, քննարկվող թեկնածուների շրջանակը նեղացավ: Ինչպես ընտրություններից առաջ, այնպես էլ հետո վարչապետի պաշտոնի ամենամեծ հավակնորդը ներկայիս ԱԳ նախարար Ահմեդ Դավութօղլուն է համարվում: Վերջինիս տեղում կարող է հայտնվել Հաքան Ֆիդանը, որը հայտնի է ազգային անվտանգության ոլորտում իր պաշտոնավարությամբ: Այս հանգամանքը դժգոհությամբ է ընդունվում ընդդիմադիր թևի կողմից: Չնայած Դավութօղլուի կողմնակիցները շատ են, սակայն նրա անհաջողություններն արտաքին քաղաքական դաշտում մտահոգությունների տեղիք են տալիս:
Վարչապետի պաշտոնին հավակնում է նաև ներկայիս փոխվարչապետ Բյուլենթ Արընչը, որը, սակայն, քիչ շանսեր ունի, քանի որ ԱԶ կուսակցության ներսում նրա կողմնակիցները շատ չեն: Քննարկվող անուններից մեկն էլ Էրդողանի մտերիմ ընկեր Մեհմեդ Ալի Շահինն է, ինչպես նաև մյուս փոխվարչապետ Ալի Բաբաջանը: Ցանկալի թեկնածուների թվում է նաև ԱԶԿ-ի փոխնախագահ Նուման Քուրթուլմուշը, սակայն վերջինս, չլինելով մեջլիսի պատգամավոր, չի կարող ստանձնել վարչապետի պաշտոնը: Դավութօղլուի համար մրցակից կարող է հանդիսանալ տրանսպորտի, նավագնացության և կապի ներկայիս նախարար Բինալի Յըլդըրըմը:
Ինչ վերաբերում է նախագահ Գյուլին, ապա վերջինս չի կարող զբաղեցնել վարչապետի պաշտոնը` ելնելով երկու հանգամանքից: Նախ նա մեջլիսի պատգամավոր չի հանդիսանում, ինչը պարտադիր պայման է վարչապետի համար: Բացի այդ, վարչապետի անունը հայտնի է դառնալու օգոստոսի 27–ին ԱԶԿ-ի հրավիրած կուսակցական արտահերթ կոնգրեսի ժամանակ, իսկ Գյուլը նախագահական աթոռին հրաժեշտ է տալու միայն հաջորդ օրը` օգոստոսի 28–ին: Հետևաբար Գյուլը պետք է հրաժարական տա մինչև կոնգրեսի օրը, ինչը անհավանական է համարվում: Չնայած Գյուլը նշել է, որ վերադառնալու է հարազատ կուսակցություն, սակայն նա վարչապետ և կուսակցության ղեկավար կարող է դառնալ լավագույն դեպքում միայն 2015 թվականի խորհրդարանական ընտրություններից հետո:
Գալով Թայիփ Էրդողանի նախագահությանը, ապա պետք է նշել, որ այս պաշտոնում վերջինիս լիազորությունները բավական սահմանափակ են լինելու, քանի որ Թուրքիան առայժմ վարչապետական կառավարման համակարգ ունեցող պետություն է: Անցումը նախագահական կառավարման համակարգին հնարավոր է միայն սահմանադրական բարեփոխումներ անցկացնելու ճանապարհով: Այնուհանդերձ ԱԶԿ-ն, մեջլիսում չկազմելով բացարձակ մեծամասնություն, չի կարող հասնել այս փոփոխությանը: Նման հնարավորություն միգուցե առաջանա հաջորդ տարվա խորհրդարանական ընտրություններից հետո, սակայն այս տարբերակն էլ քիչ հավանական է համարվում: Արդյունքում ակնհայտ է, որ Էրդողանը, չունենալով երկիրը ղեկավարելու ուղիղ լիազորություններ, դա փորձելու է անել վարչապետի ձեռքով: Հետևաբար վարչապետի պաշտոնը նա կվստահի իրեն մոտ կանգնած հավատարիմ մեկին:
Տաթևիկ Սարգսյան, Անկարա
1923 թվականին հիմնվեց Թուրքիայի Հանրապետությունը, որի առաջին նախագահը դարձավ Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքը: Այդ ժամանակներից գրեթե մեկ դար անց 2014 թվականի օգոստոսի 10–ին Թուրքիան պատրաստվում է ընտրել իր 12–րդ նախագահին: Առաջին անգամ երկրի պատմության մեջ նախագահին կընտրի ժողովուրդը` ուղիղ քվեարկության միջոցով:
Այսպես նախագահական ընտրություններին առաջադրված է երեք թեկնածու: Ներկայիս վարչապետ Թայիփ Էրդողանը հանդես կգա իշխող Արդարություն և զարգացում կուսակցության անունից: Ընդդիմադիր Ժողովրդա-հանրապետական և Ազգայնական շարժում կուսակցությունները որոշեցին առաջադրել միասնական թեկնածուի` Էքմելեդդին Իհսանօղլուին: Իսկ ահա Թուրքիայի փոխրամասնություններին միավորած Ժողովուրդների դեմոկրատական կուսակցությունից պայքարի մեջ մտավ Սելահադդին Դեմիրթաշը:
Հետևելով Թուրքիայում ընթացող նախընտրական քարոզարշավի ընթացքին` կարելի է նկատել, որ քաղաքացիները առանձնապես հետաքրքրված չեն գալիք ընտրություններով, երկրում ոգևորությունն աննշան է, քանի որ արդյունքը առավել քան կանխատեսելի է: Համեմատություն անցկացնելով մարտ ամսվա վերջին տեղի ունեցած ՏԻՄ ընտրությունների հետ` ակնհայտ է, որ հիմնական պայքարը ընթանում էր այն ժամանակ և պարզ էր, որ գրանցված արդյունքները պայմանավորելու են նախագահական ընտրությունների ելքը: Այս պարագայում սպասել է, որ Էրդողանը պարզապես ամրապնդելու է իր հաղթանակը:
Նախագահական ընտրություններին ընդառաջ անցկացված վերջին սոցիալական հարցման արդյունքները ցույց են տալիս, որ Էրդողանը հավաքելու է քվեարկողների ձայների 55 տոկոսը (ՏԻՄ ընտրություններ ժամանակ Էրդողանի գլխավորած ԱԶ կուսակցությունը հավաքել էր ձայների 45,6 տոկոսը, հանարապետականները` 27,8, իսկ ազգայնականները 15,2 տոկոս ձայներ), այսինքն շատ քիչ է հավանականությունը, որ ընտրությունները կտեղափոխվեն հաջորդ փուլ: Ինչ վերաբերում է մյուս թեկնածուներին, ապա Իհսանօղլուն ակնկալում է ստանալ 38 տոկոս ձայներ, իսկ Դեմիրթաշը միայն 7,5 տոկոս:
Անդրադառնալով թեկնածուների նախընտրական քարոզարշավներին, ելույթներին և խոստումներին` պետք է նշել, որ ընտրապայքարի առաջին իսկ օրերից ակնհայտ դարձավ, որ թեկնածուները շեշտը դնելու են կրոնական գործոնի վրա: Բանն այն է, որ Թուրքիայում ընտրողների մոտ երկու երրորդը հավատացյալ մուսուլմաններ են և բնական է, որ թեկնածուները հաշվի էին առնելու այս հանգամանքը: Թայիփ Էրդողանը, պայքարի մեջ մտնելով «Ազգային կամք, ազգային ուժ» կարգախոսով, իր առաջին ելույթը սկսեց աղոթքով և այն ավարտեց Ղուրանից տողերի մեջբերմամբ: Լինելով չափավոր իսլամի հայեցակարգով առաջնորդվող կուսակցության ղեկավար` Էրդողանի այս մոտեցումը բնական էր: Իսկ ահա նրա մրցակից ԺՀԿ-ԱՇԿ միասնական թեկնածու Էքմելեդդին Իհսանօղլուի առաջադրումը այնքան էլ սպասել չէր: Իհսանօղլուն, տարիներ շարունակ գլխավորելով Իսլամական համագործակցություն կազմակերպությունը, ներակացնում է պարկեշտ հավատացյալի մի կերպար: Սա թույլ է տալիս նրան ձայներ ակնկալելու ոչ միայն իրեն առաջադրած կուսակցությունների, այլև կրոնամետ ԱԶԿ-ականների կողմից: «Հացի համար Էքմելեդդին» կարգախոսի ներքո հանդես եկող թեկնածուն Էրդողանից տարբերվում է իր զուսպ և հավասարակշիռ պահվածքով, միջազգային հարթակներում աշխատելու բազմամյա փորձով:
Իսկ ահա ԺԴԿ-ի թեկնածու Սելահադդին Դեմիրթաշը որոշեց գնալ այլ ճանապարհով: Էրդողանի և Իհսանօղլուի հետ պահպանողական զանգվածների ձայների համար պայքարելու փոխարեն նա նախընտրեց հիմնվել երկրի աշխարհիկ ազգաբնակչության վրա: Իրեն համարելով Թուրքիայի փոքրամասնություններին ներկայացնող թեկնածու` Դեմիրթաշը ակնկալում է ստանալ ոչ միայն քուրդ քաղաքացիների ձայները, այլ նաև մյուս փոքրամասնությունների` այդ թվում և հայերի աջակցությունը: Կանխատեսվում է, որ քուրդ թեկնածուի օգտին կքվեարկեն նաև զգալի թվով ալևիներ: Դեմիրթաշը իր նախընտրական ելույթներում մշտապես շեշտը դնում է միասնության և խաղաղության գաղափարի վրա` մերժելով ազգային և կրոնական խտրականության դրսևորումները:
Ինչ վերաբերում է Թուրքիայի հայության դիրքորոշմանը, ապա այս հարցում միասնական կարծիք չկա: Երեք թեկնածուն էլ կարող են ձայներ ստանալ հայ համայնքից: Մասնավորապես համայնքի ավելի ավագ և պահպանողական սերունդը, քիչ թե շատ գոհ լինելով Էրդողանի վարչապետության տարիներին տեղի ունեցած դրական փոփոխություններից, կքվեարկի նրա օգտին: Իհսանօղլուին աջակցող հայերի թիվը քիչ է, իսկ ահա Դեմիրթաշին նախագահի պաշտոնին ցանկանում են տեսնել ընդդիմադիր, ձախ կողմնորոշում ունեցող, հիմնականում երիտասարդ սերունդի ներկայացուցիչները: Այնուհանդերձ հասկանալի է, որ փոքրաթիվ հայ համայնքի ձայները ոչ մի էական նշանակություն չեն կարող ունենալ ընտրությունների արդյունքների վրա:
Թուրքիայում նախագահական ընտրություններից հաշված օրեր առաջ ամեն ինչ կարծես պարզ է: Ներկայիս վարչապետ Թայիփ Էրդողանը, ամենայն հավանականությամբ, հաղթանակ կտոնի հենց առաջին փուլում` դառնալով Թուրքիայի նոր նախագահը: Այնուհետև կմեկնարկի սահմանադրական բարեփոխումների գործընթացը` նպատակ ունենալով փոփոխել պետության կառավարման համակարգը և վարչապետականից անցնել նախագահական ղեկավարման: Կարելի է նկատելի է, որ այժմ Թուրքիայում ավելի շատ քննարկվում է այն հարցը, թե Էրդողանից հետո ով է ստանձնելու վարչապետի պաշտոնը: Հավանական թեկնածուները երկուսն են` ներկայիս ԱԳ նախարար Ահմեդ Դավութօղլուն և Էրդողանի մտերիմ ընկեր, ԱԶ կուսակցության հիմնադիրներից Մեհմեդ Ալի Շահինը: Այսպիսով, Թայիփ Էրդողանն ու նրա գլխավորած կուսակցությունը դեռ երկար ժամանակ կշարունակեն ղեկավարել Թուրքիան` փորձելով հանրապետության հիմնադրման 100–ամյակին ընդառաջ կյանքի կոչել «Նպատակ-2023» ծրագրի կարևոր կետերը:
Տաթևիկ Սարգսյան, Թուրքիա
Թուրքիայի Ազգայնական շարժում կուսակցության հիմնադիր Ալփասլան Թուրքեշի որդին` Թուղրուլ Թուրքեշը, որը հանդիսանում է կուսակցության փոխնախագահն ու թուրքական մեջլիսի՝ Անկարայից ընտրված պատգամավորը, անդրադարձել է նախօրեին նախագահի թեկնածու, վարչապետ Թայիփ Էրդողանի հայկական ինքնության վերաբերյալ վիրավորական արտահայտությանը: Թուրքեշը ԱՇ կուսակցության պաշտոնական կայքում «Ներեցեք, հայ լինելը հանցա՞նք է» վերնագրով մի հրապարակում է հեղինակել:
«Պարոն Էրդողան, մենք տեղյակ ենք 21-րդ դարի մասին: Հայ լինելը հանցանք, թերություն, տգեղություն, ամոթ կամ մեղք չէ: Այն էթնիկական և մշակութային խմբերը, որոնք մենք ունենք, Բարձրյալի շնորհն է մեզ, և դրանց ամոթանք տալն ու ստորացնելը ամենամեծ մեղքն է: Ավելին, նման խոսքերը, համաձայն մեր օրենքների, ատելության հանցանք են համարվում»,-գրել է Թուրքեշը:
Վերջինիս համոզմամբ` Էրդողանն այդպիսով արտահայտել է իր ներսում կուտակված և խեղդված զգացմունքները:
ԱՄՆ-ում տեղակայված «Pew Research Center» հետազոտական կենտրոնը հրապարակել է 2012 թվականին սկսած մի ուսումնասիրության արդյունքները, որտեղ ներկայացված է, թե Մերձավոր Արևելքի բնակչությունն ինչպես է վերաբերում Թուրքիայի վարչապետ Թայիփ Էրդողանին:
Յուրաքանչյուր երկրում առերես հարցմանը մասնակցել է մոտ հազար մարդ: Արդյունքների համաձայն` մեկ տարվա ընթացքում այս տարածաշրջանում Էրդողանին ցուցաբերվող աջակցությունն աստիճանաբար նվազել է: Աճ նկատվել է միայն Իսրայելում, սակայն վերջին իրադարձություններից հետո պատկերն, իհարկե, փոխվել է:
Այն դեպքում, երբ Իսրայելի բնակչության 60 տոկոսն էր աջակցում Էրդողանին, Պաղեստինում այս ցուցանիշը 55 տոկոս է կազմում: Լիբանանում և Թունիսում պատկերը նույնն է` 49 տոկոս: Իսկ ահա Եգիպտոսում բնակչության 42 տոկոսն է համակրում Էրդողանին: Ինչ վերաբերում է հենց Թուրքիայի բնակչությանը, ապա այստեղ ևս բացասական փոփոխություն է տեղի ունեցել: Թուրքիայի քաղաքացիների կեսը` 51 տոկոսը, պատրաստ է իր ձայնը տալու Էրդողանին: Այս ցուցանիշը իր հաստատումը կգտնի առաջիկա նախագահական ընտրություններում:
Վաշինգտոնում Թուրքիայի դեսպան Սերդար Քըլըչը նամակ է հղել Ամերիկյան հրեական կոնգրես, որը պահանջել է հետ վերադարձնել վարչապետ Թայիփ Էրդողանին շնորհված «Արիության շքանշանը»: «Մենք հաճույքով հետ կվերադարձնենք 2004 թվականին Ձեր շնորհած շքանշանը»,-ասված է նամակում: Դեսպանի ուղարկած գրության մեջ նաև նշված է, որ Էրդողանի արդար քննադատությունը Իսրայելի կառավարության իրականացրած գործողությունների նկատմամբ անարդարացիորեն ընկալվում է որպես հակահրեականության դրսևորում:
Թուրքիայի վարչապետ Թայիփ Էրդողանը Գազայի նկատմամբ Իսրայելի իրականացրած գործողությունները անվանել է մարտահրավեր` ուղղված ՄԱԿ-ին և համաշխարհային հանրությանը: Էրդողանը նշել է, որ Իսրայելը սպառնում է աշխարհի և Մերձավոր Արևելքի խաղաղությանը և տառապանք է պատճառում պաղեստինցի ժողովրդին: Էրդողանը հայտարարել է, որ ոչ Թուրքիան, ոչ էլ անձամբ ինքը դրական կարծիք չունեն Իսրայելի մասին: Նա ընդգծել է, որ Թուրքիան չի կարող անտարբեր հետևել իսրայելական բանակի գործողություններին:
Իր հերթին նախագահ Աբդուլահ Գյուլը հայտարարել է, որ Գազայում Իսրայելի իրականացրած ռազմական գործողությունները չափազանց վտանգավոր են դարձել: «Ես ուզում եմ ևս մեկ անգամ զգուշացնել Իսրայելին. եթե այսպես շարունակվի, ապա հետևանքներն ահռելի կլինեն»,-նշել է Գյուլը:
Թուրքական «Սաբահի» հաղորդմամբ` Թուրքիայի նախագահի թեկնածու, ներկայիս վարչապետ Թայիփ Էրդողանի թափորի մեքենաներից մեկը վթարի է ենթարկվել Դենիզլի քաղաքի կենտրոն տանող ճանապարհին:
Հայտնի է, որ ընթացքի ժամանակ քաղաքի կենտրոնական խաչմերուկներից մեկում կառավարական մեքենաներից մեկը բախվել է քաղաքացիների մեքենաներին, որի հետևանքով շղթայական վթար է տեղի ունեցել՝ վեց ավտոմեքենաների մասնակցությամբ:
Նաև հայտնի է, որ մի քանի մարդ վնասվածք է ստացել, որոնցից մեկին բժշկական օգնություն է ցուցաբերվել:
Էրդողանի պահակախումբը վթարից հետո նրան նստեցրել է մեկ այլ մեքենա և շարունակել ճանապարհը:
Թուրքիայի նախագահի թեկնածու ներկայիս վարչապետ Թայիփ Էրդողանը իր նախընտրական քարոզարշավը սկսել է Սամսուն քաղաքից: «95 տարի առաջ 1919 թվականի մայիսի 19-ին Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքը եկավ Սամսուն: Այստեղ նա սկսեց իր պայքարը թուրք ժողովուրդի անկախության համար: 95 տարի անց մենք Սամսունում նույնպիսի քայլ ենք ձեռնարկում`նախընտրական քարոզարշավ ենք սկսում»,-հայտարարել է Էրդողանը`քաղաքացիների առաջ ելույթ ունենալով Հանրապետության հրապարակում:
«Անադոլու» գործակալության հաղորդմամբ` Էրդողանը նշել է, որ առաջին անգամ Թուրքիայում նախագահը կընտրվի ուղիղ քվեարկության ճանապարհով: Նա ընգծել է, որ գործող նախագահ Աբդուլահ Գյուլի հետ վերջին 7 տարիների համատեղ աշխատանքի շնորհիվ էական առաջընթաց է գրանցվել երկրի զարգացման գործում:
Թուրքիայի հաջորդ նախագահի թեկնածու ներկայիս վարչապետ Թայիփ Էրդողանը հայտարարել է, որ միայն հեղափոխականներն են ցանկանում այնպիսի նախագահ ունենալ, որը չի զբաղվում քաղաքականությամբ: Վարչապետի խոսքերով` նախագահը պետք է ակտիվորեն զբաղվի քաղաքականությամբ: «Ընդդիմությունը ուզում է այնպիսի նախագահ ունենալ, որը կներկայացնի կառավարությանը, ոչ թե ժողովուրդին»,-ասել է Էրդողանը` նշելով, որ նման նախագահը մարդկանց պահանջներին, ցանկությանն ու ընտրությանը համապատասխան չի լինի: «Այսօր երկրում հեղափոխություն անելու ձգտումներ ունեցող մարդիկ են միայն ուզում այնպիսի նախագահ, որը ակտիվ մասնակցություն չի ունենա երկրի քաղաքականության մեջ»,-նշել է Էրդողանը` այսպիսով ակնարկելով, որ նախագահի պաշտոնում ունենալով սահմանափակ լիազորություններ, ինքը չի պատրաստվում հրաժարվել երկրի քաղաքականության կառուցման գործում ստանձնած ակտիվ դերից:
Թուրքիայի իշխող “Արդարություն և զարգացում” կուսակցությունը երեկ հայտարարեց նախագահական ընտրություններում իր թեկնածուի` Թայիփ Էրդողանի անունը: Դրանից հետո բոլորին հետաքրքրում էր, թե ով է գլխավորելու ԱԶ կուսակցությունը: Ահա հայտնի է դարձել, որ իշխող կուսակցությունը կգլխավորի նրա ներկայիս փոխնախագահ, քաղաքական և իրավական հարցերով նախագահ Մեհմեդ Ալի Շահինը: Վերջինս, ըստ էության, երկրորդ մարդն է կուսակցության ներսում: Շահինը, լինելով Էրդողանի 40 տարվա ընկերը, նրան ուղեկցում է քաղաքական ողջ կարիերայի ընթացքում: Իսկ այժմ նրան վստահվել է իշխող ԱԶ կուսակցության ղեկը:
Րոպեներ առաջ Անկարայի առևտրի պալատի դահլիճում “Արդարություն և զարգացում” կուսակցության փոխնախագահ Մեհմեդ Ալի Շահինը հայտարարեց նախագահական ընտրություններում Թայիփ Էրդողանի թեկնածության առաջադրման մասին: «Գիտեք, որ նախագահի թեկնածու դառնալու համար անհրաժեշտ է հավաքել նվազագույնը 20 պատգամավորի ստորագրություն: Մենք հավաքել ենք մեր խմբակցության ընկերների ստորագրությունները` ներկայացնելով նախագահի մեր թեկնածուին: Թուրքիայի 12–րդ նախագահի թեկնածուն մեր կուսակցության նախագահ, վարչապետ, Ստամբուլից պատգամավոր Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանն է»,-հայտարարել է Շահինը:
Թուրքական լրատվամիջոցների հաղորդմամբ` երկար սպասված այս հայտարարությունից հետո ներկայացվել է Էրդողանի քաղաքական անցյալի մասին պատմող «Եթե դժվար էլ լինի» վերնագրով ֆիլմը, որի ցուցադրության ընթացքում Էրդողանի կինը` Էմինե Էրդողանը, հուզվել և արտասվել է:
Նշենք, որ Թուրքիայում նախագահական ընտրությունները տեղի կունենան օգոստոսի 10-ին:
Վաղը Թուրքիայի իշխող Արդարություն և զարգացում կուսակցությունը կհայտարարի առաջիկա նախագահական ընտրություններում իր թեկնածուի անունը: Գրեթե կասկած չկա, որ ԱԶԿ-ի թեկնածուն ներկայիս վարչապետ Թայիփ Էրդողանը կդառնա: Անկարայի առևտրի պալատի համաժողովների կենտրոնում կազմակերպված միջոցառման ժամանակ Էրդողանի տարվա ընկերը` ԱԶԿ-ի փոխնախագահ Մեհմեդ Ալի Շահինը, կհայտարարի իրենց թեկնածուի անունը:
7 տարի առաջ Աբդուլահ Գյուլի թեկնածությունը հայտարարել էր հենց Էրդողանը: Այն ժամանակ նա Գյուլին եղբայր էր անվանել: Այժմ այդ կարևոր գործը վստահվել է Էրդողանի վաղեմի ընկերոջը, ինչը խորհրդանշական իմաստ է կրում: Հնարավոր է, որ նախագահական ընտրություններից հետո Էրդողանի դպրոցական ընկերը կզբաղեցնի վարչապետի պաշտոնը:
Թուրքիայի վարչապետ Թայիփ Էրդողանի՝ Վիենա կատարած այցի ժամանակ Արդարության և ժողովրդավարության Ավստրիայի հայկական կոմիտեի, Ավստրիայի ալևի միությունների դաշնության և Ավստրիայի քրդական միությունների դաշնության մի խումբ անդամներ, ինչպես նաև սոցիալիստ ավստրիացիներ հավաքվել են Պրատերստեն հրապարակում՝ բողոքի ցույց անցկացնելով թուրքական կառավարության և Էրդողանի դեմ: Ներկաները պարզել են հայկական և ավստրիական դրոշներ, Աբդուլահ Օջալանի նկարները, PKK-ի խորհրդանիշներ, Հայոց ցեղասպանությունը դատապարտող ցուցապաստառներ:
Ավստրիայի հայկական կոմիտեի անդմաները «Անկախ»-ի հետ զրույցում նշեցին, որ ցույցը սկսվել է Էրդողանին վարած քաղաքականությանը վերջ դնելու և նրան կանգնեցնելու կոչերով: Ելույթով հանդես են եկել ցույցի մոտ 10 մասնակիցներ, այդ թվում Ավստրիայի հայկական կոմիտեից Գարո Չադյանը: Ցույցը ավարտվել է օպերային երգչուհի Շուշան Բլեյանի «Կիլիկիա» երգի կատարմամբ: Բողոքի ակցիան ընթացել է տեղական ոստիկանության հսկողության ներքո: Անվտանգության միջոցառումներին մասնակցել են նաև ուղղաթիռներ:
Թուրքիայի վարչապետ Թայիփ Էրդողանը Վիենայից մեկնել է Փարիզ՝ այնտեղ Ելիսեյան պալատում հանդիպում ունենալով Ֆրանսիայի նախագահ Ֆրանսուա Օլանդի հետ: Հանդիպմանը ներկա են եղել նաև Ֆրանսիայի ԱԳ նախարար Լորան Ֆաբիանը և Եվրամիության հարցերով Թուրքիայի նախարար Մևլյութ Չավուշօղլուն: Քննարկվել են երկկողմ քաղաքական և տնտեսական հարաբերությունները, Թուրքիայի ԵՄ անդամակցության հարցը և տարածաշրջանային խնդիրներ:
Թուրքիայի վարչապետ Թայիփ Էրդողանը Վիեննա կատարած իր եռօրյա այցի շրջանակներում հանդիպել է տեղի թուրքական համայնքի հետ՝ դիմելով եվրոպաբնակ թուրքերին. «Թող ոչ ոք չվախենա Թուրքիայի աճից, ոչ ոք չտագնապի նոր Թուրքիայից: Մենք մի ազգ ենք, որը ներկայացված է նաև Ավստրիայում, Գերմանիայում, մյուս եվրոպական երկրներում, մեր հայրենակիցները այնտեղ ցուցաբերում են իրենց աշխատասիրությունը, փորձը և որ ամենակարևորն է՝ նրանք հանդիսանում են խաղաղության և բարեկամության դեսպաններ»:
Վարչապետը անդրադարձել է նաև Թուրքիայի ԵՄ անդամակցության գործընթացին: «Նոր Թուրքիան կարևոր ընտրություն է Եվրոպայի համար, այն հանդիսանում է միասնական ամուր դարպաս դեպի արևելք և մահմեդական աշխարհ»,-հայտարարել է Էրդողանը՝ նշելով, որ Թուրքիան Եվրոպայի համար մեծ հնարավորություններ է ներկայացնում:
Թուրքիայի վարչապետ Թայիփ Էրդողանը հայտարարել է, որ ոչ մի քաղաքական իմաստ չի տեսնում «Իսլամական համագործակցություն» կազմակերպության նախկին ղեկավար Էքմելադդին Իհսանօղլուին Թուրքիայի նախագահի թեկնածու առաջադրելու մեջ: Էրդողանի խոսքերով՝ թուրքական ընդդիմության առաջադրած միասնական թեկնածուն ընտրությունների ընթացքում քաղաքական հենարան չունի:
Նշենք, որ նախագահական ընտրությունների առաջին փուլը Թուրքիայում տեղի կունենա օգոստոսի 10-ին: Եթե թեկնածուներից և ոչ ոքի չհաջողվի հավաքել ձայների 51 և ավելի տոկոսը, ապա օգոստոսի 24-ին կանցկացվի ընտրությունների երկրորդ փուլը:
Թուրքիայի վարչապետ Թայիփ Էրդողանը թուրքական խորհրդարանում անդրադարձել է երեկ ընդդիմադիր Ժողովրդա-հանրապետական և Ազգայնական շարժում կուսակցությունների կողմից նախագահական ընտրություններին միասնական թեկնածուի առաջադրման մասին: Իր մրցակցի՝ Էքմելադդին Իհսանօղլուի թեկնածության մասին Էրդողանը նշել է. «Ամենալավ գնահատականը մեր ազգը կտա»: Էրդողանը նաև հայտնել է, որ ԱԶ կուսակցությունը հանդիպումներ և քննարկումներ է անցկացնում իր թեկնածուի ընտրության շուրջ: «Մինչև հուլիս ամիս ժամանակ ունենք: Մեր թեկնածուին կհայտարարենք ամսվա վերջին»,-նշել է Էրդողանը:
Թուրքիայի վարչապետ Թայիփ Էրդողանը նշել է, որ եկել է Թուրքիայի տնտեսական և ազգային վերածննդի ժամանակը: Էրդողանի խոսքերով՝ մի շարք երկրներ տեսել են պատերազմներ, սակայն դա չի խանգարել, որ դրանք վերածնվեն: Սակայն չգիտես ինչու Թուրքիայի պարագայում վերածնվել չի հաջողվել: Ըստ վարչապետի՝ ամեն անգամ, երբ Թուրքիան բռնում էր վերածնման ճանապարհը, ահաբեկչությունները և մի շարք քաղաքական իրադարձությունները խափանում էին այդ գործընթացը: «Կան ուժեր, որոնք ձգտում են պառակտել Թուրքիան, սակայն դա երբեք տեղի չի ունենա», – նշել է վարչապետը:
Էրդողանը ընդգծել է նաև, որ Թուրքիան մեծ ծրագրեր ունի տարբեր ոլորտներում և մոտ ապագայում պատրաստվում է դրանք ի կատար ածել: Նշենք, որ վերջերս Թուրքիայի Ժողովրդա- հանրապետական կուսակցության առաջնորդ Քեմալ Քըլըչդարօղլուն քննադատել էր Էրդողանին՝ նշելով, որ վերջինս Թուրքիային ներքաշում է ներքին հակասությունների մեջ:
Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելը Թուրքիայի վարչապետ Թայիփ Էրդողանին կոչ է արել լինել զուսպ մայիսի 24-ին Քյոլն կատարելիք այցի ժամանակ: Մերկելը, հիշեցնելով նախորդ տարիներին Էրդողանի՝ Բեռլին և Քյոլն կատարած այցերի փորձը՝ նշել է. «Վստահ եմ, որ վարչապետ Էրդողանը շաբաթ օրը պատասխանատվության գիտակցում և նրբանկատություն կդրսևորի»: Գերմանիայի Քրիստոնյա-դեմոկրատական միության պատգամավորներից Էլմար Բրոքն էլ Էրդողանին չափավոր լինելու կոչեր է արել: «Եթե վարչապետ Էրդողանը Գերմանիայում հասարակական բևեռացման պատճառ է դառնալու, ապա ավելի լավ է հրաժարվի շաբաթօրյա իր ելույթից»,-ասել է Բրոքը: