Հուլիսի 6-ին, ժամը 18.05-ին ՀՀ ԱԻՆ «ՀԱՅՊԵՏՀԻԴՐՈՄԵՏ» ծառայությունից տեղեկություն է ստացվել, որ ժամը 16.07-ից մինչև 16.15-ն ընկած ժամանակահատվածում Իջևան քաղաքում տեղացել է ուժեղ կարկուտ (մոտ 30 մմ):

Մայիսի 26-ին, ժամը 16.44-ին տեղեկատվություն է ստացվել, որ ժամը 15.50-ից մինչև ժամը  16.05-ը Արագածոտնի մարզի Արտենի գյուղում տեղացած կարկուտի հետևանքով վնասվել են 500-600 հա պտղատու ծառեր, խաղողի այգիներ, հացահատիկի և առվույտի ցանքատարածքներ:

Նշված տարածքը ՀՀ ԱԻՆ «ՄԵՎԱՆԾ» ՊՈԱԿ-ի կողմից չի վերահսկվում:

Անկախ

Նախօրեին առատ տեղացած կարկուտը մեծ վնասներ է հասցրել Տավուշի մարզի մի շարք գյուղերի այգիներին ու ցանքատարածություններին: Մոտ տասը րոպե տեղացած կարկուտը վնասել է սահմանամերձ Չինարիի, Այգեձորի, Արծվաբերդի ու Չորաթանի խաղողի այգիները, նոր սածիլած բանջար-բոստանային մշակաբույսերը, խաղողի այգիները, խնձորի, տանձի, դեղձի ծաղկած ծառերը: Չինարիի բնակիչ, Տավուշի ԳԱՄԿ-ի խորհրդատու Վանիկ Ոսկանյանը Անկախի թղթակցին հայտնել է, որ տուժել են հատկապես Չինարին, Այգեձորն ու Արծվաբերդը: Կարկուտի մեծ ու փոքր հարվածները գետնին են հավասարեցրել խաղողի այգիները: ՙՙՄատղաշ շիվերի աճման շրջանն է, կարկուտը վնասել է խաղողը, պտուղը, նոր սածիլած պտուղ-բանջարեղենը: Դե սածիլները նորից կշարեն, բայց ահա խաղողն ու բազմամյա տնկարքները ահագին վնաս են կրել: Տեղեր կան, որ կորուստը հարյուր տոկոսով է, որտեղ կարկուտի հատիկները փոքր են եղել, այդտեղից բերք դեռևս կարելի է ակնկալել՚՚,-ասել է գյուղատնտես-խորհրդատուն: Նա նաև տեղեկացրել է, որ վաղը գյուղում սպասում են Տավուշի մարզպետարանում ստեղծված հանձնաժողովի անդաներին, ԳԱՄԿ-ի մասնագետներին, որոնք կհաշվեն Չինարիում կարկուտի հետևանքով վնասի չափերը: Չինարի կգնան նաև Արարատի կոնյակի գործարանի Բերդի մասնաճյուղի մասնագետները: Նշեմ, որ կոնյակի գործարանի հետ չինարեցի խաղողագործները պայմանագրեր ունեն կնքած:

Անկախ

Տեղատարափ անձրևների և ուժեղ քամիների  ու կարկուտի գերության մեջ հայտնված Հոնկոնոգում փոթորկի նախազգուշացում է հայտարարվել:

Կարկուտը գոլֆի գնդակի մեծության է եղել:

Այս գիշեր խոշոր առևտրային կենտրոնների ապակյա ծածկերը կարկուտի պատճառով փշրվել են ու ջուրը լցվել տարածք: Հեղեղվել են մետրոյի 2 կայարան ու ցածրադիր վայրերում գտնվող մի քանի շրջաններ: Օդերևութաբանների գնահատմամբ, տեղումների ինտենսիվությունը հասել է ժամում 100 մմ-ի:

Քամին տապալել է ծառեր, նավահանգստում շրջել 20  բեռնարկղեր: Խանգարվել է նաև Հոնկոնգի միջազգային օդանավակայանի աշխատանքը, որտեղ տասնյակ թռիչքներ են հետաձգվել:

Անկախ

Մերձմոսկվայի հյուսիս-արևելքում հավի ձվի չափ կարկուտ է տեղացել:

Պուշկինսկի շրջանի բնակիչների խոսքով, Յարոսլավյան մայրուղու 53-րդ կմ-ի վրա գտնվող ամառանոցային ավանում “երկինքը սև է դարձել գիշերվա պես, իսկ հետո հավի ձվի չափ կարկուտ տեղացել”: Ականատեսներն ասում են, որ հիմա նման վիճակ է Միտիշցում,  ու այդ ամպրոպաբեր զանգվածը շարժվում է դեպի Մոսկվա: Ավերածությունների ու վնասների մասին դեռևս տեղեկություններ չկան: Իսկ Մոսկվայում շոգի մեկդարյա ռեկորդ է գրանցվել:

Անսովոր շոգ է Ռուսաստանի եվրոպական հատվածում: Հակացիկլոնի պատճառով օդային զանգվածների տեղաշարժը դանդաղել է ու օդը  տաքանում  է:

Մոսկվայում  գերազանցվել է  բարձր ջերմաստիճանի մեկդարյա ռեկորդը, որը  գրանցվել էր  1911-ին, երբ  օդը տաքացել էր 31,5 աստիճան: Այսօր սնդիկի սյունը բարձրացել է 31,8 աստիճան:

Մյուս մարզերում շոգը ողբերգության պատճառ է դարձել. Իժևսկում,  որտեղ մարդիկ շոգից պատսպարվել են ջրամբարների մոտ, լողացողներից զոհեր կան: Իսկ Չելյաբինսկում կրկին անտառային հրդեհ է բռնկվել, որի դեմ պայքարում էին երկու օր շարունակ:

Առհասարակ ամբողջ աշխարհում գյուղատնտեսության ոլորտը, բացի ամենառիսկայինը համարվելուց, նաև ամենից շատ ուշադրություն պահանջողն է: Ցանկացած գյուղատնտեսագետ կփաստի, որ գյուղոլորտն առանց աջակցության ուղղակի չի զարգանա: Հայաստանը բացառություն չէ:

Քաղաքակիրթ աշխարհում գյուղատնտեսության ամենագործուն աջակցության ձևերից է ապահովագրական համակարգը: Հայաստանում այս համակարգը բացակայում է: Բայց մեր երկրում էլ գյուղատնտեսությունը որոշակի աջակցություն ստանում է: Օրինակ` կառավարությունն էժան պարարտանյութեր, սերմացու և վառելիք է տրամադրում գյուղացիներին ու գյուղացիական տնտեսություններին, սուբսիդավորվում է գյուղատնտեսական վարկերի տոկոսադրույքները, խորհրդատվություն է տրամադրում և այլն:

 Շատ է խոսվում նաև գյուղատնտեսության աջակցության ծրագրերում չարաշահումների, կամայականությունների և այլ բացասական երևույթների մասին:

ՀՀ նախագահին առընթեր Հանրային խորհրդի գյուղատնտեսության հանձնաժողովի ուսումնասիրությունների համաձայն, սակայն, գյուղատնտեսության սուբսիդավորումը նորմալ է ընթանում: Այստեղ գործընթացներն ավելի հասցեական են, որովհետև գյուղացիներն անձամբ վճարում են էժան վառելիքի, սերմի կամ պարարտանյութերի համար, իսկ համապատասխան մարմիններն էլ այդ ապրանքները տանում-հասցնում են գյուղացուն: Անմիջականությունն ակնբախ է: Գյուղատնտեսական վարկերի մասով պետությունը սուբսիդավորում է գյուղատնտեսական փոքր վարկերի տոկոսադրույքի 4 տոկոսը, իսկ մնացած 10-11 տոկոսը գյուղացին ինքն է վճարում և այլն: Այս տարի, կարելի է ասել` ՀՀ նորանկախ պատմության մեջ առաջին անգամ, պետությունը նաև բնական աղետի հետևանքները վերացնելու համար, մասնավորապես մայիսյան կարկտահարությունից տուժածներին է աջակցություն ցույց տալիս:

«Հայաստանում բնական աղետների պատճառած վնասների առաջին փոխհատուցումը Արմավիրի մարզի կարկտահարության հասցրած վնասների դիմաց են նախատեսվել, որոնք արդեն ճշտված են թե՛ բանկերի, թե՛ գյուղատնտեսության նախարարության կողմից: Մասնակցում էր նաև ֆինանսների նախարարությունը. մանրամասն հաշվարկներն արվել են: Եվ այս անգամ որոշեցին, ու 100 տոկոս վնաս ստացածների հողի հարկը, ջրի վարձը և այլ վճարները 100 տոկոսով փոխհատուցելու են, 50 տոկոս վնաս կրածինը` 50 տոկոսով և այլն: Մի խոսքով` նորմալ գնաց այս գործընթացը»,- ասաց Հանրային խորհրդի գյուղատնտեսության հանձնաժողովի նախագահ Յուրի Ջավադյանը:

Նրա կարծիքով, սակայն, գյուղատնտեսական խորհրդատվությունը լավագույն վիճակում չէ: Այստեղ, ըստ մասնագետի, թերությունները, բացթողումները շատ են:

«Բազմաթիվ դեպքեր ունենք, որ խորհրդատուներն ուղղակի տեղաշարժման հնարավորություն չեն ունենում. տրանսպորտի հետ կապված հարցեր կան և այլն, չեն կարողանում իրենց գործն արդյունավետ կատարել, բայց ասվում է, թե խորհրդատվություն է մատուցվում»,- նշեց Ջավադյանը:

Նույն կարծիքին է նաև ագրարագյուղացիական միավորման նախագահ Հրաչ Բերբերյանը: Նրա համոզմամբ` այն ծառայությունները, որոնք գյուղացիներին մատուցվում են, պետք է լինեն պայմանագրային, մատուցողը գյուղացու հետ պայմանագիր պիտի կնքի ու դրա շրջանակներում իր ծառայությունները մատուցի:

«Այսինքն` կարգ ու կանոն պետք է մտնի ամեն ինչի մեջ, և եթե խորհրդատվություն է մատուցվում գյուղացուն, ապա համապատասխան գրանցում պետք է լինի, պայմանագրային  ակտ գրանցվի, թե ինչ խորհրդատվություն է մատուցվել գյուղացուն և ինչ բարեփոխումներ են արվել այդ խորհրդատվության արդունքում: Այսօր մենք ունենք շատ կազմակերպություններ, այդ թվում` նաև միջազգային ֆինանսավորող կազմակերպություններ, որոնք ինչ-որ ծրագրեր են իրականացնում, բայց պարզվում է` դա գյուղացուն չի հասնում: Եթե գրասենյակն աշխատում է, բայց գյուղացին դրանից որևէ օգուտ չի ստանում, դա արդեն չարաշահում է: Օրինակները բազմաթիվ են. ամենամոտիկ գյուղի գյուղացիներին հարցնելով էլ պարզ կդառնա, թե իրականությունն ինչպիսին է»,- ասաց ագրարագյուղացիական միավորման նախագահը:

Հրաչ Բերբերյանը նշեց, որ որպես չարաշահում կարելի է դիտել Հայաստան ներկրվող և գյուղացուն որպես աջակցություն տրամադրվող սերմացուի որակի հարցը: Որովհետև, ասաց նա, ծրագրի առաջին տարում, օրինակ, շատ բարձր որակի ցորենի սերմ ներկրվեց, բայց հաջորդ տարիներին այդ սերմի որակն այնքան էլ բարձր չէր, ու բազմաթիվ բողոքներ կային: Բայց ցորենի սերմը ներկայացվում էր որպես էլիտար և այլն:

Գյուղատնտեսության ոլորտում չարաշահումների մեկ այլ ձև էլ Հրաչ Բերբերյանը  նշեց հակակարկտային կայանների օրինակով: «Եթե գյուղացին ոռոգման համար ունի համապատասխան պայմանագիր, էլեկտրացանցի հետ ունի համապատասխան պայմանագիր, չէ՞ որ հակակարկտային կոչված կայաններն էլ ծառայություն են մատուցում ազգաբնակչությանը: Բայց հակակարկտային կայանի կողմից գյուղացու հետ կնքված որևէ պայմանագիր չկա: Այստեղ չարաշահումն այն է, որ հայտնի չէ, թե այդ կայաններն ում համար են աշխատել: Այս առումով համակարգը թերի է, և պարզ չէ, թե որ պայմանագրի հիման վրա է այդ ծառայությունը մատուցվում»,- ասաց  նա` հավելելով, որ պատասխանատվության հարց պետք է դրվի, որովհետև եթե էլեկտրացանցը թերություն ունի և մեկի տանը տեխնիկա է փչանում, էլեկտրացանցն է այդ վնասը փոխհատուցում: Իսկ հակակարկտային համակարգերի հետ գյուղացու առնչություններում պայմանագրային հարաբերություններ չկան, հետևաբար նաև պատասխանատվություն չկա, հսկողություն էլ չկա, ու հայտնի չէ, թե նրանք ինչով են զբաղվում, ինչպես են զբաղվում կամ զբաղվո՞ւմ են առհասարակ…

Ի դեպ, «Անկախը» տեղեկություն ստացավ, որ ԱԱԾ-ի կողմից գյուղատնտեսական աջակցության ստուգումներ են ծավալվել, ու հայտնաբերվել են չարաշահուների բազմաթիվ դեպքեր: ԱԱԾ տեղեկատվության և հասարակայնության հետ կապերի բաժնի պետ Արծվին Բաղրամյանից փորձեցինք ճշտել, թե ինչ ստուգումներ են եղել դրանք ու ինչ բացահայտումներ են եղել: Ա. Բաղրամյանը զարմացավ մեր հարցից ու նշեց, որ ինքը գյուղոլորտում ԱԱԾ-ի կողմից անցկացված որևէ միջոցառման մասին տեղյակ չէ, և ԱԱԾ-ն էլ ստուգումներ իրականացնող մարմին չէ: Իսկ եթե չարաշահումներ են եղել, ապա այդ հարցերով կզբաղվի դատախազությունը կամ ոստիկանությունը:

Մայիսի 29-ին, ժամը 13.11-ին տեղեկություն է ստացվել, որ ժամը 12.55-ից մինչև 13.10-ը տեղացած կարկուտի հետևանքով Սյունիքի մարզի Տաշտուն գյուղում վնասվել են ցանքատարածքներ:

Վնասի չափերը ճշտվում են:

Մայիսի 26-ին, ժամը 16.35-ին տեղեկատվություն է ստացվել, որ ժամը 15.35-ի սահմաններում կարկուտ է տեղացել Տավուշի մարզի Այգեհովիտ, Դիտավան և Ազատամուտ գյուղերում:

Ժամը 17.18-ին ՀՀ ԱԻՆ “ՄԵՎԱՆԾ” ՊՈԱԿ-ի տնօրենից տեղեկատվություն է ստացվել, որ

ժամը 15.10-ից-15.30-ը  կարկուտ է տեղացել Տավուշի մարզի Գետահովիտ, Ենոքավան, Ակնաղբյուր, Աչաջուր գյուղերում:

Դեպքի մասին տեղեկացվել են մարզպետարանի գյուղատնտեսության վարչության պետի ժամանակավոր պաշտոնակատարը և ՀՀ ԱԻՆ ՃԿԿ-ի հետ համագործակցող ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարության պատասխանատուն:

Նշված  տարածքները  չեն վերահսկվում ՀՀ ԱԻՆ “ՄԵՎԱՆԾ” ՊՈԱԿ-ի կողմից: