Ապրիլի 29-ին “ՆԱՍԴԱՔ ՕԷՄԷՔՍ ԱՐՄԵՆԻԱ” ԲԲԸ-ում կայացել է 300,000 ԱՄՆ դոլարի առք եւ վաճառք` 410.5 դրամ մեկ ԱՄՆ դոլարի դիմաց միջին կշռված փոխարժեքով: Փակման գինը կազմել է 410.5 դրամ:

NASDAQ OMX Armenia

Երեկ` ապրիլի 28-ին, Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանում «Բարեւ Երեւան» կուսակցությունների դաշինքի քարոզարշավի ընթացքում մի քանի անգամ խոչընդոտվեց քաղաքացիների հետ հանդիպումը. նախ կտրեցին հոսանքալարը, ապա այն վերանորոգելուց հետո հոսանքազրկեցին ողջ շենքը: Երբ միջոցառման կազմակերպիչները փորձեցին անհրաժեշտ հոսանքը հայթայթել այլ աղբյուրից՝ ՀՀԿ շտաբից դուրս եկած երիտասարդները հրահրեցին քաշքշուկ, որը դադարեցվեց ոստիկանների միջամտությունից հետո:

«Բարեւ Երեւան» կուսակցությունների դաշինքի շտաբը դատապարտում է ՀՀԿ որդեգրած այս գործելոճը եւ ոստիկանությունից պահանջում ձեռնարկել համապատասխան միջոցներ` բացահայտելու եւ պատասխանատվության      ենթարկելու սադրիչներին, ինչպես նաեւ ապահովելու դաշինքի կազմակերպած հետագա միջոցառումների կարգուկանոնը եւ մասնակիցների անվտանգությունը:

«Բարեւ Երեւան» կուսակցությունների դաշինքի շտաբ

Խորհրդարանում քննարկման դրվեց «Արդարադատության ակադեմիայի մասին» և մի շարք օրենքներում փոփոխություններ ու լրացումներ առաջարկող օրինագծերի փաթեթը, որով նախատեսվում է միավորել դատական եւ դատախազական դպրոցները` ստեղծելով մեկ ընդհանուր դպրոց` Արդարադատության ակադեմիա:

Հրայր Թովմասյանի խոսքով՝ այդ փոփոխությունը ոլորտում առկա խնդիրներին արմատական լուծում տալու նպատակ ունի, և որ դատական ու դատախազական համակարգերի համար կադրերի պատրաստման եւ վերապատրաստման հարցում մեկ միասնական կառույցի գործառնության գաղափարը համահունչ է ժամանակակից միջազգային զարգացումներին:

Նախատեսվում է ուսուցումն անցկացնել դասախոսությունների, սեմինարների, դատախաղերի, դատարաններում կոնկրետ գործերին ծանոթանալու, կրթական արդի այլ եղանակներով ու մեթոդներով: Ակադեմիայի շրջանակներում աստիճանաբար իրականացվելու են դատական ու դատախազական համակարգերի կադրերի պատրաստմանը եւ վերապատրաստմանը ներկայացվող պահանջները:

Արդարադատության նախարարը հորդորեց կողմ քվեարկել օրինագիծը երկրորդ ընթերցմամբ ընդունելուն: Այն քվեարկության կդրվի վաղը:

Եթե օրինագիծն ընդունվի, Արդարադատության ակադեմիան կսկսի գործել 2014 թվականի հունվարի 1-ից, իսկ մինչ այդ կլուծարվեն ՀՀ դատական և դատախազական դպրոցները:

Հիշեցնենք, որ առաջին քննարկման ժամանակ օրինագծին դեմ էր արտահայտվել անկախ պատգամավոր Էդմոն Մարուքյանը: Նա ճիշտ չի համարում դատավորների եւ դատախազների թեկնածուների` մեկ հարկի տակ սովորելու հանգամանքը: Ըստ Էդմոն Մարուքյանի՝ Հայաստանում նրանց շփումը պետք է հնարավորինս բացառել եւ ոչ թե միասնականացնել:

Արտաքին գործերի նախարարությունը խորը վշտով հայտնում է, որ ապրիլի 24-ին կյանքից վաղաժամ հեռացել է Ֆրանսիայում ՀՀ դեսպանության խորհրդական Հասմիկ Սողոմոնյանը:

Հասմիկ Սողոմոնյանը ծնվել է 1951թ. ապրիլի 4-ին Երևանում:

1974թ.-ին ավարտել է Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտի միջազգային տնտեսական հարաբերությունների ֆակուլտետը:

Աշխատանքային գործունեությունը սկսել է ՀԽՍՀ Արտաքին գործերի նախարարությունում 1977թ.-ից: Տարբեր պաշտոններ է զբաղեցրել ՀԽՍՀ ԱԳՆ քաղաքական լրատվության, հյուպատոսական բաժիններում:

1992-1995թթ. աշխատել է Հայաստանի նորաստեղծ ԱԳՆ հյուպատոսական վարչությունում:

1995-1999թթ. Ֆրանսիայում ՀՀ դեսպանությունում աշխատել է որպես հյուպատոսական բաժնի վարիչ։ 1999-2002 թթ.՝ ՀՀ ԱԳՆ գլխավոր քարտուղարի պաշտոնակատար:

Հասմիկ Սողոմոնյանը 2002-2003 թթ. հանդիսացել է ԱԳ նախարարի խորհրդական: 2003-2006 թթ. Բելգիայում ՀՀ դեսպանության խորհրդական, հյուպատոսական բաժնի ղեկավար:

2006-2009թթ. աշխատել  է  ԱԳՆ Եվրոպայի վարչությունում որպես խորհրդական:

2009թ-ից Ֆրանսիայում ՀՀ դեսպանության խորհրդականն էր:

Հասմիկ Սողոմոնյանին շնորհվել էր արտակարգ դեսպանորդ և լիազոր նախարարի դիվանագիտական աստիճան:

Հասմիկ Սողոմոնյանը ՀՀ ԱԳՆ կազմավորման առաջին իսկ օրից իր գիտելիքներն ու փորձը ներդրել է արտգործնախարարության հյուպատոսական ծառայության ստեղծման և կայացման գործընթացում:

Հասմիկ Սողոմոնյանը երկու երեխաների մայր էր։

ԱԳՆ իր ցավակցությունն է հայտնում Հասմիկ Սողոմոնյանի զավակներին, հարազատներին և մերձավորներին: Վառ անհատականությամբ օժտված, հմուտ և օրինակելի դիվանագետի հիշատակը միշտ վառ կմնա նրան ճանաչողների սրտերում:

          Ապրիլի 29-ին ԱԳ նախարար Էդվարդ Նալբանդյանն ընդունեց ՀՀ-ում ՌԴ դեսպան Վյաչեսլավ Կովալենկոյին՝ առաքելության ավարտի կապակցությամբ:

Նախարար Նալբանդյանը շնորհակալություն հայտնեց դեսպան Կովալենկոյին արդյունավետ և ակտիվ աշխատանքի համար` նշելով, որ նրա պաշտոնավորման տարիներին հայ-ռուսական  դաշնակցային, ռազմավարական փոխգործակցությունը բոլոր բնագավառներում էլ ավելի է ամրապնդվել:

Դեսպան Կովալենկոն նշեց, որ հպարտ է, որ կարողացել է իր ներդրումն ունենալ հայ-ռուսական եղբայրական կապերի զարգացման մեջ և շնորհակալություն հայտնեց պաշտոնավարման ժամանակ ՀՀ արտգործնախարարության կողմից ստացված մեծ աջակցության համար:

Զրուցակիցները մտքեր փոխանակեցին հայ-ռուսական հարաբերությունների հետագա ընդլայնման նպատակով ձեռնարկվող համատեղ քայլերի շուրջ:

Հայ-ռուսական հարաբերությունների ամրապնդման գործում դեսպան Կովալենկոյի ներդրման համար, նախարար Նալբանդյանն ԱԳՆ հուշամեդալ հանձնեց Վյաչեսլավ Կովալենկոյին:

«Նոր Հայաստան» շարժումը թևակոխել է իր ամենաարդիական հանգրվանը: Րաֆֆի
Հովհաննիսյանն այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարեց, որ պատրաստվում է արդեն անձամբ մասնակցել «Բարև Երևանի» բոլոր հավաքներին և ապրիլի 5 -ին կամրագրվի վերջնական հաղթանակը, քանի որ «Բարև Երևանը» միակն է, որ երիտասարդական է, միջկուսակցական, վերկուսակցական:
«Ժառանգության» առաջնորդը անդրադարձավ քաղաքական այն գործիչներին և ուժերին, որ փետրվարի 18 -ին ոչինչ չարեցին, բայց հիմա հետադարձ գնահատականներ են տալիս իրեն և ողջ շարժմանը. «Պետք է սկսենք յուրաքանչյուրս մեր մասին խոսել, մեր արածները գնահատել:Ոչ փառքը, ոչ էլ մեղքը միայն ինձ չէ, որ պատկանում են:Ապրիլի իննին ես պատրաստ չէի հաջորդ օրը ցավակցական ուղերձներ հղելու, ես պատրաստ չէի արյան ու բախումների: Այսօր ես վստահ եմ, որ ճիշտ եմ, որ հավատացի ընտրություններին, թեև գիտեմ, որ կեղծիքներ շատ կլինեն, բայց բոլորս էլ հասկանում ենք, որ այսպես ևս հինգ տարի շարունակվել պարզապես չի կարող»:
«Ժառանգության» առաջնորդը չհերքեց, որ մարզային հանդիպումների ժամանակ նկատել է որոշակի զգացողություն, որը բնութագրեց հետևյալ կերպ. «Կար մի ժողովրդական ակնկալիք, որ առայժմ չարդարացվեց՝ թողեց մի դատարկ տեղ. չեմ կարող ասել, թե ինչով պետք է լցվի այդ դատարկ տեղը, դեռևս ոչ ոք չի կարող ասել, բայց ակնհայտ է, որ եթե ապրիլի իննին շարժվեինք այլ կերպ, հաջորդ օրը կունենայինք ողբերգության Հայաստան»:

Մոսկվայի հարավ-արևելքում 8-րդ դասարանի աշակերտուհուն բռնաբարելու մեղադրանքով ձերբակալվել է ոչ մի տեղ չաշխատող 23-ամյա դաղստանցի մի երիտասարդ:

Նախօրեին աղջիկը դիմել է ոստիկանություն:  Նրա խոսքով, շաբաթ, ժամը 7:00-ին  կովկասյան արտաքինով անծանոթ երիտասարդը բռնաբարել է իրեն: Հանցագործությունը կատարվել է  “Կուզմինկի” մետրոյից 200մ հեռավորության վրա գտնվող պուրակում, “Փառքի երաժշտություն” շատրվանի մոտ:

Դաղստանցին ձերբակալվել է:

Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանը հանդիպել է ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Միջազգային պարային խորհրդի նախագահ Ալկիս Ռաֆտիսի հետ:  Շնորհավորելով  մասնագիտական տոնի՝ պարի միջազգային օրվա կապակցությամբ, Տարոն Մարգարյանը շնորհակալություն է հայտնել Ալկիս Ռաֆտիսին մասնագիտական տոնը Երևանում նշելու համար և հույս է հայտնել, որ մինչ օրս հայաստանյան պարախմբերի միջազգային ելույթներով Հայաստանի մասին ունեցած լավ տպավորությունները էլ ավելի կամբողջանան երևանյան այցով. «Երևանը բազմաթիվ պետական ու մասնավոր պարախմբեր ունի և մեր սաները մասնակցելով միջազգային մրցույթներին ու փառատոններին շատ հաճախ Հայաստան են վերադառնում պատվաբեր մրցանակներով: Երևանի քաղաքապետարանն էլ իր հերթին, հաշվի  առնելով նաև մեր 2794-ամյա քաղաքի մշակութային հարուստ ավանդույթները, մշտապես աջակցել ու խթանել է Երևանում մշակութային կյանքի աշխուժացմանն ու զարգացմանը»,- նշել է Տարոն Մարգարյանը և ընդգծել, որ Երևանի քաղաքապետարանը սերտ համագործակցում է պարային տարբեր խմբերի հետ՝ նրանց մշտապես ներգրավելով համաքաղաքային միջոցառումներում:

ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Միջազգային պարային խորհրդի նախագահ Ալկիս Ռաֆտիսն էլ իր հերթին, շնորհակալություն հայտնելով ջերմ ընդունելության համար, նկատել է, որ Պարի միջազգային օրվան նվիրված երևանյան միջոցառումների կազմակերպչական բարձր մակարդակը արդեն իսկ խոսուն վկայությունն են, որ Երևանն իսկապես մշակութային հարուստ ավանդույթներով քաղաք է ու պատվախնդիր է իր մշակույթը հավուր պատշաճի ներկայացնելու հարցում. «Երկու օր է ինչ Երևանում եմ և իսկապես հիացած եմ ինչպես քաղաքի, այնպես էլ բնակիչների ջերմությունից: Ինձ իսկապես հաճելի է գտնվել Ձեր գեղեցիկ քաղաքում և դրան զուգահեռ նաև արձանագրել, որ իսկապես մեծ աշխատանք է տարվել Պարի միջազգային օրը Երևանում ըստ արժանվույն անցկացնելու համար: Եվ այդ ամենն արդեն իսկ հուշում է, որ տոնն իսկապես կվերածվի տոնախմբության»,- նշել է Ալկիս Ռաֆտիսը՝ նշելով, որ իր լիազորությունների շրջանակում կանի հնարավորը, որպեսզի Պարի ամենամյա միջազգային համաժողովը հաջորդ տարի անպայման անցկացվի Երևանում:

Ի դեպ, Պարի  միջազգային օրվա կապակցությամբ մայրաքաղաքի հանրակրթական դպրոցներում, քաղաքապետարանի նախաձեռնությամբ, աշակերտներին մասնագետները հայկական ավանդական քոչարի պարել կսովորեցնեն:

Երևանի քաղաքապետարանի տեղեկատվության
և հասարակայնության հետ կապերի վարչություն

Ճարտարապետները վախենում են, որ, եթե այսպես շարունակվի, մենք կկորցնենք մեր քաղաքի ճանաչելիությունը: Կարճես թե վտանգի առաջ կանգնելու հերթը հասել է «Զվարթնոց» օդանավակայանի հին (կլոր) շենքին: «Արմենիա միջազգային օդանավակայաններ» ընկերությունը դիմել է Երևանի քաղաքապետարանին «Զվարթնոց» օդանավակայանի հին (կլոր) շենքը քանդելու համար այն պատճառաբանությամբ, որ կոնստրուկցիաները վնասված են: Երևանի քաղաքապետարանին կից քաղաքաշինական խորհուրդը միաձայն մերժել է դիմումը:
Հայաստանի ճարտարապետների միության նախագահ Մկրտիչ Մինասյանը լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ներկայացրեց այդ շենքի ողջ արժեքը. ««Զվարթնոց» օդանավակայանի շենքը Սովետական շրջանի մոդեռնիստական ստեղծագործությունների շարքին է պատկանում, միութենական մրցանակի է արժանացել: Սեփականատիրոջ բերած մտահոգությունները, որ կոնստրուկցիաները թույլ են, վերջին հաշվով կարելի է վերականգնել, ուժեղացել ու պահել», – ասաց բանախոսը և հավելեց. « «Զվարթնոց» օդանավակայանի հին մասնաշենքն ընդգրկված չէ պետության կողմից պահպանվող հուշարձանների ցուցակում: Կան հուշարձաններ, որոնք գրանցված չեն, բայց մեծ արժեք են ներկայացնում: Սակայն պարզվել է, որ անպաշտպան են այդ ցանկերում ընդգրկված հուշարձանները ևս: Մինչև օրինախախտները չպատժվեն, նմանատիպ խնդիրները չեն լուծվելու»,-ասաց Մ. Մինասյանը:

Խորհրդարանը սկսեց հերթական քառօրյա աշխատանքը: Մարտի 1-ի գործով ԱԺ ժամանակավոր հանձնաժողով ստեղծելու մասին օրինագծի քվեարկությունը տեղափովեց հաջորդ քառօրյա` քննարկումները շարունակելու և օրինագիծը վերջնական տեսքի բերելու նպատակով:

ԲՀԿ խմբակցության քարտուղար Նաիրա Զոհրաբյանը նշեց, որ իրենց խմբակցությունը կողմ է օրինագծի այս տեսքով ընդունմանը, և այն  առաջարկները, որոնք ընունելի կլինեն ՀԱԿ-ի կողմից, ընդունելի կլինեն նաև ԲՀԿ-ի համար:

ՀՀԿ խմբակցության ղեկավար Գալուստ Սահակյանը դրական գնահատեց օրինագիծը` նշելով, որ այն բավականին լուրջ քննարկումների ճանապարհ է անցել նաև նախորդ քաեռօրյայում: Սակայն նրան մի միտք է անհանգստացնում. «Շատ բարեկիրթ ձևով մեր առաջարկները ներկայացրեց Տաճատ Վարդապետյանը, բայց չգիտես ինչի` միշտ էլ չարախնդացողներ ենք ունենում, և հասարակությանը ներկայացվում է, թե իբր ՀՀԿ-ն դեմ է օրինագծի ընդունմանը: Մարդիկ կան, որ իրենց թվում է, թե իրավական օրենքներով բարուրված են ծնվել և կարող են ամեն ինչ ասել` էսպես արհամարհական ժեստերով: Մենք չենք ներում, բայց հանդուրժում ենք»:

Ըստ Սահակյանի` թվացյալ է այն կարծիքը, թե Հանրապետականը չի ուզում այս նախագիծն անցկացնել: «Հանրապետականը ոչինչ չունի թաքցնելու»,-հավաստիացրեց նա:

Պարզապես, ըստ նրա, որոշակի հարցեր կան, այդ թվում նաև` խմբագրական, որ պետք է քննարկվեն, մինչև օրինագիծը բոլորի համար ընդունելի տեսք ստանա:

Օրինագծի հիմնական զեկուցող Գագիգ Ջհանգիրյանն ամփոփիչ ելույթում անդրադարձավ ներկայացված առաջարկներին: Ընդհանուր առմամբ` նա այդ առաջարկներում լուրջ հակասություններ չի տեսնում, սակայն համամիտ է օրինագիծը հաջորդ քառօրյա տեղափոխելու և քննարկումները շարունակելու Հանրապետականի առաջարկին:

Վիճակագրությունը յուրաքանչյուր տնտեսության համար կարևոր նշանակություն ունի. այն ստեղծում է երկրի իրական վիճակի համապատկերը, և դրանից ելնելով է կառավարությունը պետական քաղաքականություն մշակում ու իրականացնում այս կամ այն ոլորտում, դրանից ելնելով են գործարարները պլանավորում իրենց բիզնեսը, և այլն: Ու եթե վիճակագրությունը կեղծվում է, նշանակում է` նույնիսկ ամենաիրատեսական ծրագրերը դառնում են անիրականանալի:

 Պանիր չկա, բայց պետք է լիներ

Նախորդ շաբաթ մամուլում հրապարակումներ եղան, որ Երևանի սուպերմարկետներում հայկական արտադրության պանիր չկա, ու թերևս մինչև մայիս նոր խմբաքանակ չեն ստանա: Այդ կապակցությամբ «Ժողովուրդ» օրաթերթին ՀՀ Պանրագործների միության նախագահ Արմեն Գրիգորյանն ասել է. «Պանիր արտադրող ընկերությունները կաթ չեն ունեցել: Քիչ է եղել: Այս խնդիրը բոլոր ընկերությունների մոտ է: Եվ սա կշարունակվի մինչև մայիս ամսվա վերջ: Անասունի խոտն անցյալ տարի թանկ էր, այդ պատճառով էլ գյուղացիները գումար չեն ունեցել անասուններին կերակրելու համար և մորթել են: Դրա համար էլ կաթը պակասել է»:

Այս պարզաբանմանը և մամուլի ահազանգներին անմիջապես պատասխանեց ՀՀ գյուղատնտեսության նախարարությունը` պարզաբանելով, որ  լավորակ պանիրը, ի տարբերություն այլ կաթնամթերքի, պատրաստվում է բացառապես անարատ կաթից, այն էլ ցածր գնով և մեծ ծավալներով մթերված կաթից: Դեկտեմբեր-մարտ ժամանակահատվածում կաթի  արտադրման ծավալները խիստ նվազում են, ամռան ամիսների համեմատությամբ` մոտ 3,5 անգամ: Բնականաբար, աճում է կաթի մթերման գինը (1 կգ 130-150 դրամից հասնելով 170-200 դրամի): Նման իրավիճակում վերամշակող ձեռնարկությունները թանկ գնով ձեռք բերված կաթի նվազագույն ծավալները գերադասում են տրամադրել այլ կաթնամթերքի (կաթ, մածուն, թթվասեր և այլն): Սրանով է պայմանավորված, ըստ նախարարության, ներքին շուկայում հայրենական արտադրության պանրի ծավալների ժամանակավոր նվազումը: Ինչ վերաբերում է անասնագլխաքանակին,  պարզվում է` այն ոչ թե պակասել է, այլ կտրուկ ավելացել. ընթացիկ տարվա հունվարի 1-ի դրությամբ միայն կովերի գլխաքանակը նախորդ տարվա համեմատությամբ ավելացել է 20 հազարով: Այդ տվյալից ելնելով` ենթադրվում է, որ նախորդ տարվա համեմատությամբ կաթի արտադրությունը կավելանա շուրջ 40 հազար տոննայով: «Ներկայումս վերամշակող ձեռնարկություններն օրեցօր ավելացնում են պանրի արտադրության ծավալները, և պանրի հասունացումից հետո այն կտրամադրվի սպառողին: Ակնկալվում է, որ կաթի արտադրության ծավալների ավելացմանը զուգահեռ, պանրի արտադրությունը նախորդ տարվա համեմատությամբ կավելանա 1,5-2%-ով, ինչն իր հերթին կբերի պանրի գների նվազում 7-10%-ի սահմաններում»,- հավաստիացնում է գյուղատնտեսության նախարարությունը:

Ըստ նույն գյուղատնտեսության նախարարության պաշտոնական տվյալների, որոնք հրապարակված են  նրա կայքում, նախորդ` 2012 թ. անասնագլխաքանակի աճման տեմպերը պահպանվել են նաև 2013-ին: Իսկ 2012-ին նախորդ տարվա համեմատությամբ գյուղատնտեսական կենդանիների աճման ցուցանիշներով Հայաստանը ԱՊՀ երկրներում զբաղեցրել է առաջին տեղը: Բայց հիշենք, որ  անցած տարի խոտի պակասության ու թանկության պատճառով բազմաթիվ ահազանգեր հնչեցին, որ գյուղացիները գերադասում են վաճառել կամ մորթել իրենց անասունները: Ու եթե նշվում է, որ ավելացել է անասնագլխաքանակը, դա նշանակում է, որ պետք է ավելանա նաև այդ անասուններից ստացվող կաթը:

Հարց է ծագում` ինչո՞ւ անցած տարի պանրի խնդիր չկար, իսկ այս տարի կա, երբ ըստ պաշտոնական թվերի` նախորդ տարի ավելի քիչ անասուն ունեինք:

Բայց միայն այս հանգամանքը չէ, որ տարակուսանք է առաջացնում: Ըստ գյուղնախարարության պարզաբանման` կաթի սեզոնային նվազմամբ է պայմանավորված պանրի արտադրության ծավալների նվազումը, մինչդեռ նույն նախարարության պաշտոնական կայքը, ամփոփելով նախորդ տարին, գրում էր, որ 2012 թվականին, նախորդ տարվա համեմատությամբ, կաթի արտադրությունը ավելացել է 16.7 հազար տոննայով կամ 2.8%-ով, և կաթի համախառն արտադրությունը կազմել է 618,1 հազար տոննա: Երբ համեմատում ենք գյուղնախարարության ներկայացրած վիճակագրությունը` համադրելով անասնագլխաքանակի ու կաթի ծավալները, ստացվում է, որ իր կովերի կաթնատվությամբ Հայաստանը մրցում է, օրինակ, ԱՄՆ-ի հետ:

Այս հանգամանքները նշեցինք, հասկանալու համար, որ վիճակագրությունն ընդամենը նկարված, ավելի ճիշտ` «կրակված» թվերի համախումբ է, որն իրականությանը չի համապատասխանում:

Կարծիք կարող է լինել, թե դա վերաբերում է միայն կաթին, կովերին, պանրին, գյուղնախարարությանը, նրա ներկայացրած վիճակագրությանը և այլն: Սակայն

մի կարևոր արձանագրում անենք. անցյալ շաբաթ նաև պարզ դարձավ, որ համաշխարհային շուկայում գունավոր մետաղների գներն ընկել են: Մասնավորապես 1 տոննա պղնձի գինը համաշխարհային շուկայում ընկել է մինչև 7 հազար 253 դոլար,  սա ամենացածր գինն է վերջին 1.5 տարվա ընթացքում: Իսկ նավթի գինը մոտեցել է 100 դոլարի: Սա անմիջականորեն ազդում է մեր երկրի վրա, որովհետև Հայաստանից արտահանվող ապրանքների մի զգալի մասը  գունավոր մետաղների, առավելապես պղնձի հանքաքարն է: Ուստի դրա էժանացումը նվազեցնում է մեր երկրի եկամուտները: Իսկ նավթի գնի անկումը վատթարացնում է վիճակը Ռուսաստանում և բացասական ազդեցություն թողնում այնտեղ աշխատող մեր հայրենակիցների եկամուտների վրա: Իսկ թե ինչ ազդեցություն ունեն  դրսից Հայաստան եկող մասնավոր տրանսֆերտները մեր տնտեսության համար, չեն թաքցնում նույնիսկ պատկան մարմիները: Հարկ է նշել նաև, որ 2008-2009 թթ. համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամի ազդեցությունը Հայաստանի վրա հիմնականում այս ապրանքների գների անկմամբ էր պայմանավորված:

Սա նշանակում  է, որ տնտեսական աճի այն ցուցանիշներին հասնելը, որոնք որպես թիրախ իր առջև դրել էր ՀՀ կառավարությունը, չեն իրականանա: Բայց երբ նայում ենք պաշտոնական վիճակագրությանը, Հայաստանը դրախտավայր է:

Փաստացի մենք ունենք արդեն ոչ միայն երկու` իրական ու վիրտուալ Հայաստաններ, այլև դրանց ավելացել է ևս մեկը` վիճակագրական Հայաստանը: Ու մեր երկրի տնտեսությունը այսպես դեռ երկար կկաղա, քանի դեռ Հայաստանում վիճակագրությունը ոչ թե վարվում է, այլ հորինվում:

Արարատի և Արմավիրի մարզեր, Արագածոտնի նախալեռներ

Օդի ամսական միջին ջերմաստիճանը սպասվում է 18..19⁰C, որը 1⁰C բարձր է բազմամյա միջին արժեքից: Ամսվա առաջին տասնoրյակում հնարավոր է ջերմաստիճանի նվազում՝ գիշերը մինչև 7…9⁰C, առանձին օրեր ջերմաստիճանի բարձրացում ցերեկը՝ մինչև 28…30⁰C (դիտված բազմամյա միջին բացարձակ նվազագույն ջերմաստիճանը 4…6⁰C, առավելագույնը՝ 29…30⁰C): Ամսական տեղումների քանակը ենթադրվում է բազմամյա միջին քանակից ավել (նորման 35-50մմ):

Շիրակի, Կոտայքի և Գեղարքունիքի մարզեր, Արագածոտնի մարզի
լեռնային շրջաններ

Օդի ամսական միջին ջերմաստիճանը սպասվում է 9..12⁰C, որը 10C բարձր է բազմամյա միջին արժեքից: Ամսվա առաջին տասնoրյակում հնարավոր է ջերմաստիճանի նվազում՝ գիշերը մինչև -2…+3⁰C, առանձին օրեր ջերմաստիճանի բարձրացում ցերեկը՝ մինչև 20…24⁰C (դիտված բազմամյա միջին բացարձակ նվազագույն ջերմաստիճանը -1…+2⁰C, առավելագույնը՝ 19…24⁰C): Ամսական տեղումների քանակը ենթադրվում է բազմամյա միջին քանակից ավել (նորման 75-100մմ):

Լոռու մարզ
Օդի ամսական միջին ջերմաստիճանը սպասվում է 11..13⁰C, որը մոտ է բազմամյա միջին արժեքին: Ամսվա առաջին տասնoրյակում հնարավոր է ջերմաստիճանի նվազում՝ գիշերը մինչև 0…+5⁰C, առանձին օրեր ջերմաստիճանի բարձրացում ցերեկը՝ մինչև 23…26⁰C (դիտված բազմամյա միջին բացարձակ նվազագույն ջերմաստիճանը 0…-2⁰C, առավելագույնը՝ 23…26⁰C): Ամսական տեղումների քանակը ենթադրվում է բազմամյա միջին քանակից ավել (նորման 95-130մմ):

^{Տավուշի մարզ}
Օդի ամսական միջին ջերմաստիճանը սպասվում է 12..15⁰C, որը մոտ է բազմամյա միջին արժեքին: Ամսվա առաջին տասնoրյակում հնարավոր է ջերմաստիճանի նվազում՝ գիշերը մինչև +3…8⁰C, առանձին օրեր ջերմաստիճանի բարձրացում ցերեկը՝ մինչև 25…30⁰C (դիտված բազմամյա միջին բացարձակ նվազագույն ջերմաստիճանը 2…5⁰C, առավելագույնը՝ 25…26⁰C): Ամսական տեղումների քանակը ենթադրվում է բազմամյա միջին քանակից ավել (նորման 97-107մմ):

Վայոց Ձորի մարզ
Օդի ամսական միջին ջերմաստիճանը սպասվում է հովտային շրջաններում 18…19⁰C, լեռնային շրջաններում` 10…12<sup>0</sup>C, որը 1<sup>0</sup>C բարձր է բազմամյա միջին արժեքից: Ամսվա առաջին տասնօրյակում հնարավոր է ջերմաստիճանի նվազում գիշերը` հովտային շրջաններում մինչև 7…9⁰C, լեռնային շրջաններում՝ -2…+3⁰C, առանձին օրեր ջերմաստիճանի բարձրացում՝ ցերեկը հովտային շրջաններում 28…30⁰C, լեռնային շրջաններում՝ 20…22⁰C (դիտված բազմամյա միջին բացարձակ նվազագույնը հովտային շրջաններում՝ 3…4⁰C, լեռնային շրջաններում՝ -1…-2⁰C, առավելագույնը հովտային շրջաններում 28…30⁰C, լեռնային շրջաններում՝ 18…19⁰C): Ամսական տեղումների քանակը ենթադրվում է բազմամյա միջին քանակին մոտ (նորման հովտային շրջաններում` 45-60մմ, լեռնային շրջաններում՝ 95մմ):

Սյունիքի մարզ
Օդի ամսական միջին ջերմաստիճանը սպասվում է հովտային շրջաններում 17…20⁰C, լեռնային շրջաններում` 11…12<sup>0</sup>C, որը մոտ է բազմամյա միջին արժեքին: Ամսվա առաջին տասնօրյակում հնարավոր է ջերմաստիճանի նվազում գիշերը` հովտային շրջաններում մինչև 8…10⁰C, լեռնային շրջաններում՝ +2…+5⁰C, առանձին օրեր ջերմաստիճանի բարձրացում՝ ցերեկը հովտային շրջաններում 31…35⁰C, լեռնային շրջաններում՝ 21…23⁰C (դիտված բազմամյա միջին բացարձակ նվազագույնը հովտային շրջաններում՝ 4…7⁰C, լեռնային շրջաններում՝ -1…+1 ⁰C, առավելագույնը հովտային շրջաններում 29…33⁰C, լեռնային շրջաններում՝ 24…26⁰C): Ամսական տեղումների քանակը ենթադրվում է նորմայից պակաս (նորման հովտային շրջաններում` 49-96մմ, լեռնային շրջաններում՝ 69-112մմ) :

Երևան 
Օդի ամսական միջին ջերմաստիճանը սպասվում է 18..19⁰C, որը 1⁰C բարձր է բազմամյա միջին արժեքից: Ամսվա առաջին տասնoրյակում հնարավոր է ջերմաստիճանի նվազում՝ գիշերը մինչև 8…10⁰C, առանձին օրեր ջերմաստիճանի բարձրացում ցերեկը՝ մինչև 28…30⁰C (դիտված բազմամյա միջին բացարձակ նվազագույն ջերմաստիճանը 4…6⁰C, առավելագույնը՝ 29…30⁰C): Ամսական տեղումների քանակը ենթադրվում է բազմամյա միջին քանակից ավել (նորման 45-60մմ):

Ապրիլի 27-ին 86 տարկան հասակում կյանքից հեռացել է լրագրող, հրապարակախոս, արձակագիր Մարգո Ղուկասյանը:

Մ. Ղուկասյանը ծնվել է 1927թ. Գյումրիում: Ավարտել է Երևանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետը: Նա 13 գրքի, տասնյակ ակնարկների, հուշագրությունների և շուրջ 400 հրապարակախոսական հոդվածների հեղինակ է:

Մարգո Ղուկսյանի վերջին գիրքը կոչվում է  «Անվերնագիր…1915թ.»: Այն նվիրված է Հայոց մեծ եղեռնի զոհերի հիշատակին: 2011թ. գրողների միությունը «Տարվա լավագույն գիրք» մրցանակաբաշխութայն Հրապարակախոսության անվանակարգու «Անվերնագիր… 1915թ.» գրքի համար Միքայել Նալբանդյանի անվան մրցանակ է շնորհել է Մարգո Ղուկասյանին:

“Անկախն” անդրադարձել էր այս գրքին նախորդ տարվա հոկտեմբեր ամսին` ««Անվերնագիր…1915». թուրքի գենետիկ թրքության ևս մի վկայություն» վերնագրով հոդվածում: Ներկայացնում ենք հոդվածն ամբողջությամբ:

«Անվերնագիր…1915»: Կարդում եմ: Մի փաստագրություն է Տեր Զորի անապատներով անցած, «զավակաթափ եղած» (բառը հորինել է հեղինակը) աշխարհեաշխարհ ընկած, ապա վերընձյուղված բասենցի և սեբաստացի 2 հայ ընտանիքների մասին:

Կարդում եմ և կարծես գիտեմ, թե հաջորդ նախադասությունն ինչի մասին է լինելու: Պատկերներն այնքան ծանոթ են. նույն նկարագրությունները, նույն սարսափը, նույն ցավը, որ կարդացել ու զգացել եմ Եղեռնը վկայող նախորդ բոլոր գրքերում. «Շո՛ւտ արեք, պետք է ճամփա ելլեք. տներից դո՛ւրս եկեք, մի քանի օրվա ուտելիք վերցրեք…», «Հանդիպեցին գետի, որ դիակներ էր բերում, թափվեցին ջրի վրա: Շատերն անուժությունից գլորվեցին ափն ի վար, և հոսանքը քշե՜ց, տարա՜վ նրանց: Իսկ մի մասն էլ, որ երկար ծարավ էր մնացել, այնքան խմեց այդ աղտոտ ջրից, որ ընկան ու այլևս չկարողացան գետափից վեր կենալ: Ու մնացին…», «Քանի առաջ կերթայինք, այնքան դիակներու թիվը` ոմանք ուռած, ոմանք կմախքացած, կշատանար…», «40-50 մանկիկներ` նիհարած, խոշոր-խոշոր աչքերով, կը նայեին անցորդներու վրա, ոչ կուլային, ոչ ալ ձայն կը հանեին, այլևս ուժ չէր մնացած վրանին, որևէ շարժում ի վիճակի չէին ընել…», և այսպես շարունակ…

«Ալմաստ մայրիկի տունը Սեբաստիայի գավառի Կարագյոլ գյուղի փոքր տարբերակն էր Երևանում, որտեղ ես հարս եկա 1950 թվականին…»,- այսպես է սկսվում պատմությունը: Իսկ հարս եկողը գրող, հրապարակախոս, լրագրող Մարգո Ղուկասյանն է: Այս գիրքը նրա 13-րդ «զավակն» է, որի ծնունդն ամենադժվարն ու ցավալին է եղել: Լույս է տեսել անցյալ տարի: «Ոչ մի գրքի վրա 3 տարի չեմ աշխատել, սա իմ ամենաերկար ու դժվարին գիրքն է,- ասում է նա,- դժվարին, որովհետև այն, ինչի մասին գրել եմ, իմ մեջ է եղել վաղուց` ծնողներիցս փոխանցվելով, ապա հարս գնալուց հետո, երբ իմացել եմ ամուսնուս ընտանիքի ծանր կյանքի պատմությունը»:

Անգամ գրքի վերնագիրն է շատ մեծ դժվարությամբ ընտրել. «Ամբողջ գրելու ընթացքում մտածում էի՝ ես ի՞նչ վերնագիր պետք է դնեմ, որ արտահայտի այդ ողբերգությունը: Դրա համար էլ որոշեցի «Անվերնագիր… 1915»:

Պատմում է, թե ինչպես իր սկեսուրը` սեբաստացի Ալմաստը, որի ամուսնուն թուրքերը նախապես տարել էին անհայտ (ավելի ճիշտ` հայտնի) ուղղությամբ, 5 զավակների հետ, թողած տունն ու տեղը, 1915-ին բռնել է գաղթի ճամփան, անցել Տեր Զորով` այնտեղ թողնելով 5 զավակներից 4-ի դիակները,  հրաշքով հասել Իրաք, ուր վերջին որդու դին հանձնելով հողին` ի վերջո եկել է Հայաստան:

Այսպես, զավակաթափ եղած, ամուսնացել է Ղուկաս Խաչատրյանի հետ: Մի ահավոր պատմություն էլ նրանն է. Ղուկասը եղել է թուրքական բանակում, ապա հանձնվել ռուսական զորքին, որպեսզի պատերազմի թուրքի դեմ, սակայն աքսորվել է Սիբիր և երկար տարիներ անց միայն կարողացել  է Հայաստան գալ` այդպես էլ իր ընտանիքից որևէ լուր չունենալով: Իսկ ընտանիքը, գաղթի ճամփան անցնելով, հասել էր Ֆրանսիա: Տարիներ անց, երբ Ալմաստն ու Ղուկասը, վիշտը սրտներում թաղած, կրկին որդի էին ունեցել, 1927 թ. Ֆրանսիայից լուր են ստանում, որ Ղուկասի կինն ու 5  զավակներից երկուսը ողջ են մնացել: «Ալմաստն այնքան բարի էր և խելացի… Նա համարում էր, որ Ղուկասը պետք է երթա, իր ընտանիքին ու զավակներին տիրություն ընե…»:

Սակայն Սովետական Հայաստանի և Ֆրանսիայի միջև երկաթյա վարագույր էր, որի միջով, ինչպես Մարգո Ղուկասյանն է գրել, օձն իր պորտով, հավքն իր թևով չէր կարող անցնել: Հայր ու որդի իրար հանդիպում են 41 տարի անց` 1955 թ.:

Գրքի ուշագրավ հատվածներից է Ղուկասի որդու` Ղազարոս Խաչատրյանի հիշատակարանը, որը Եղեռնի ողջ դառնությունն ապրած ականատեսի վկայություն է:

Նկարագրելով իրական «զուլումը»` Մարգո Ղուկասյանը ժամանակ առ ժամանակ շեղվում է ու փորձում հասկանալ այդ մղձավանջային իրողության պատճառները. «Հեռատես չէի՞նք արդյոք, անմիաբա՞ն էինք, թերևս այդ ճիշտ է: Նույնիսկ այդ առթիվ սեբաստացիների մեջ պատկերավոր մի խոսք կա. «Կայենն իր կոտոշներից մեկը Հայաստան է նետել»: Մեզանում ընդունված կարծիք է, չէ՞, դիվանագետ չենք: Ինչո՞ւ: Չէ՞ որ թուրք դիվանագետը իտալացի քաղաքագետ Մաքիավելու գիրքը բարձի տակ է քնում: Մենք ինչո՞ւ այդպես չենք վարվում: Ինչո՞ւ աշխարհի նշանավոր դիվանագետների փորձերը չենք յուրացնում: Չէ՞ որ մենք սովորելու մեջ ետին տեղում չենք: Այնինչ խաբվել ենք: Քանի՜, քանի՜ անգամ ենք թուրքից խաբվել…»:

Հայտնի է` թուրքն էն գլխից է ծրագիր ունեցել: «Իսկ մենք ծրագիր չենքունեցել ու հիմա էլ չունենք: Լավ, էն ժամանակ չենք ունեցել, որովհետև մեր մտքով չի էլ անցել, որ մեզ մեր հազարամյա հողից կարող են դուրս քշել, մինչև խելքի ենք եկել, որ հողը ոտքներիս տակից գնում է, արդեն շատ ուշ է եղել: Իսկ հիմա՞, հիմա՞ ինչու չունենք»:

Քեմալի քստմնելի պլանը հայերի դեմ նա համարում է «հարյուրից հարյուր ի կատար ածված». նախապես հավաքել ու ոչնչացնել տղամարդկանց` ընտանիքի պաշտպաններին, թողնել միայն ծերերին, երեխաներին և կանանց ու դեռ անպատկառորեն նրանց դեմ հայտարարել «սրբազան» հորջորջվող պատերազմ. «Սրբազան: Պատկերացնո՞ւմ եք, թե ինչն է թուրքի համար «սրբազան»: Ոչ այլ ինչ, եթե ոչ մեկ այլ ազգի իր հազարամյակների բնօրրանի, իր հողի վրա բնաջնջելը…»:

Այսօր էլ, ըստ նրա, թուրքը շարունակում է իր թրքությունը, քանի որ դա նրա գեների մեջ է, օրինակն էլ` Սաֆարովի դեպքը: «Արբեջանցի ժողովուրդն իրեն իջեցրել, հողին է հավասարեցրել,- ասում է նա,- ո՞նց կարող է նման դեպքը ժողովրդի համար դառնալ ոգեշնչող, հաղթանակների, նոր սերունդ դաստիարակելու միջոց: Մի՞թե XXIդարում ադրբեջանցին չի կարողանում ըմբռնել, թե ինչքան ցածր ու ստոր էՍաֆարովի արարքը»:

85-ամյա գրող, լրագրող, հրապարակախոսն այս հարատև պայքարում հաղթելու մի պարզ բանաձ է տեսնում. «Ուժեղ պետականության ստեղծում… Այդ էփրկությունը»: Սակայն պարզվում է` դա բավականին բարդ է մեզ` հայերիս համար: «Մենք դեռ չենք գտել մեզ հզորացնելու ձևը,- ցավով արձանագրում է նա,- մենք պետք է դառնանք օրենքի երկիր, կարծում եմ՝ ձևերից մեկն էլ դա է: Պետք է միասնական լինենք, միասնական չենք, Կռիլովի առակի պես ենք: Պետք է էս մի կտոր հողի վրա դողանք, ոչ թե անապատի նման թողնենք-գնանք…»:

«Իսկ գնացողները հայ չեն մնա,- համոզված է նա:- Օրինակ` մերոնք՝ Խաչատրյանները, Փարիզում մոտ 30 հոգի են, բայց երևի 3-ն են հայերեն խոսում: Էսպես որ գնա, փոքր գաղութները շատ շուտով կհանգեն, կմնա միայն հայերիկառուցածը: Ինչպես ասում են` անունը կմնա, ամանումը չիմնա»:

Եվ, ինչպես միշտ, մեր թերությունների մասին բարձրաձայնելիս, այս անգամ էլ է հրեաների օրինակն առաջ բերվում, թե ինչպես են իրենց հողը շատացնում, պաշտպանում, ինչքան միասնական են և այլն:

Մարգո Ղուկասյանը հիշում է, որ խորհրդային տարիներին, երբ Սիրիա էր գնացել, իրեն հրավիրել էին մի ակումբ պորտապար դիտելու: Հետո իմանում է, որ ակումբի պորտապարուհիները հրեա աղջիկներ են: Պատմել են նաև, որ երբ պորտապարից հետո որևէ հարուստ ցանկանում է նրանցից մեկի հետ գիշերն անցկացնել, հրեա պորտապարուհիները փոխարենը ոչ թե փող կամ զարդեր են ուզում, այլ հող, գոնե փոքրիկ հողակտոր այն վայրում, որտեղ իրենց հայրենիքն էին կերտում: «Պատկերացնո՞ւմ եք, հրեաներն անգամ իրենց մարմինը վաճառելու գնով են հող ստեղծել,- ասում է նա,- իսկ մե՞նք, արդյոք այսօր, երբ անկախ ենք, ամեն ինչ անո՞ւմ ենք, որ ուժեղանա մեր պետականությունը, որ նրա հետ հաշվի նստեն, որ մեր էշին չոշ ասող չլինի, որ արդարությունը վերականգնված լինի: Եկեք բաց աչքով մեր շուրջը նայենք…»:

«Ֆուտբոլային դիվանագիտության» մասին…

«Թուրքիայի Բուրսա քաղաքում էի: Պարզվեց` ավտոբուսի մեր վարորդը ոչ թե թուրք է, այլ հայ, անունն էլ` Համբարձում: Մի օր Համբարձումը զգուշորեն մեզ տարավ Բուրսայի հայկական եկեղեցին ցույց տալու: Հասանք «Սելավի գլուխ» կոչված փողոցը, որտեղ մի հաստաբուն ծառ կար: Համբարձումն ասաց` վար նայեք: Ներքևում խոր կիրճ էր: Հետո համարյա փսփսալով ասաց. «Եղեռնի տարում թուրքերը բուրսահայերին հոսկե գլորեցին անդունդը…»:

Այդ պատմությունից շատ տարիներ են անցել, սակայն գրողին այն վերհիշելու առիթ է տվել մեր «ֆուտբոլային դիվանագիտությունը», որն այնքան էր առաջադիմել, որ սպասվում էր պատասխան խաղը. «Մեր ֆուտբոլիստներն ու հանրապետության նախագահը Թուրքիայում էին և թերևս «Սելավի գլուխ» փողոցով էին անցնելու Բուրսայի մարզադաշտ հասնելու համար: Ափսոս, նրանց կողքին չէր ականատեսը` Համբարձումը, որ ականջներին փսփսար. «Վար նայեք, ասոնց չհավատաք, ասոնց դիպլոմատին ասկե կուգա, խորը արմատներ ունի, արյունոտ արմատներ…»:

Ներկայացնում ենք նաև “Անկախ”-ի` նախորդ տարվա նոյեմբեր ամսին հրապարակված մեկ այլ հոդված Մարգո Ղուկասյանի գործունեության վերաբերյալ:

Լրագրող, որի հոդվածներն իսկական գիտական աշխատանքներ էին

 «Լրագրողի միտքն անընդհատ պետք է աշխատի. մի հոդվածը դեռ տպարանում, լրագրողը պետք է աշխատի հաջորդ հոդվածի վրա, իսկ մտքում ունենա ևս մեկը»,-ասում է վաստակավոր լրագրող, գրող, հրապարակախոս Մարգո Ղուկասյանը, որի լրագրողական գործունեությունն ընդգրկում է կես դարից ավելի:

1967 թվականից մինչև 2002 թվականը Մարգո Ղուկասյանի անունը կապված է ժամանակի ամենանշանավոր ամսագրերից մեկի` «Գարունի» հետ, ամսագիր, որը նոր շունչ հաղորդեց խորհրդային լրագրությանը և որի տպաքանակը 1989-ին հասավ 100 հազար օրինակի:

Մոտ իննսուն էջանոց ամսագրում լրագրողն իրեն լիարժեք էր զգում, քանի որ կարող էր երկար և լավ աշխատած նյութեր տալ: «Գարունում» Մարգո Ղուկասյանի առաջին հոդվածը 6 էջանոց էր՝ երկրաշարժերի մասին: «Համալսարանի սև շենքի բակում` 8 մետր խորության վրա, երկրաշարժերի կայան կար, որը գրանցում էին ողջ աշխարհի երկրաշարժերը: Երբ այդ մասին իմացա, շատ հետաքրքրեց: Գնացի կայան, ութ մետր աստիճաններով իջա, շատ խորհրդավոր էր…»,-հիշում է նա:

Սակայն 6 էջը «Գարունի» համար համարվում էր փոքր նյութ, ուստի հոդվածն այն տպավորությունը չթողեց, ինչ որ պետք էր՝ չնայած խմբագիրը՝ Վարդգես Պետրոսյանը, շատ գոհ էր: «Հասկացա, որ «Գարունում» ժուռնալիստի թևերը բացվում են: Եթե թեմա կար, ապա ինչքան շատ խորանայիր, այնքան լավ: Իմ ամենամեծ հոդվածը 75 էջանոց  է եղել:՝ Մատենադարանի ձեռագրերի մասին էր»:

Այո, «Գարունում» գոյություն ուներ թեմայի ընտրության ազատություն և անսահմանափակ ծավալով գրելու հնարավորություն, քանի որ թեման պետք է ամբողջությամբ բացվեր, չմնար ոչ մի հարց, ոչ մի անհասկանալի բան: «Այդ գիծը դրվեց հիմնադիր-խմբագիր Վարդգես Պետրոսյանի օրոք, և հաջորդ խմբագիրներն էլ դա շարունակեցին: Եվ մենք պրոբլեմատիկ թեմաների մասին շատ մանրամասն և վստահելի տեղեկություններ էինք հայտնում»:

Համեմատելով այսօրվա և իր ժամանակների ժուռնալիստիկան՝ Մարգո Ղուկասյանը նշում է, որ այսօր թեմայի մեջ չխորացած, չաշխատած հոդվածները գերակշռում են: Մինչդեռ ինքը, եթե գրում էր գյուղատնտեսության կամ բնապահպանության մասին, աշակերտի նման սկսում էր սովորել` կարդում էր ոլորտին վերաբերող գրքեր, նյութը յուրացնում, ապա հանդիպում ոլորտի մասնագետների հետ:

Չափազանց բարձր գնահատելով լրագրողի աշխատանքը` Մարգո Ղուկասյանն այն համեմատում է բժշկի մասնագիտության հետ. բժիշկը մարդու ֆիզիկական առողջության հետ գործ ունի, լրագրողը՝ հոգեկան:

Նշում է «Գարուն»-ում տպագրած իր ամենահիշարժան հոդվածներից մեկը. «Եվ այգեգործն ասաց՝ հողը խռովել է մեզնից…» վերնագրով հոդվածն էր, որի վրա աշխատել է շուրջ 6 ամիս, եղել է Հայաստանի բոլոր այն շրջաններում, որտեղ կային գործարաններ, և որոնք աղտոտում էր բնությունը. Արթիկում՝ քարհանքերի թափոններ, Հրազդանում՝ ցեմենտի փոշի, Ալավերդիում՝ Դեբեդի թունավորումներ և այլն և այլն: Գրել էր, որ օրինակ, Ալավերդիում օդն այնքան աղտոտված է, որ անձրևի ժամանակ կանանց կապրոնե զուգագուլպաները ծակվում են կամ Դեբեդն այնքան կեղտոտ է, որ դրանով այգիները ոռոգելու դեպքում վնասակար նյութերն անցնում էին պտղի մեջ՝ թունավորելով մարդկանց: Գրել էր փաստերով, մասնագիտական հիմնավորումներով և այնպես, որ անգամ Կենտկոմն էր ցանկացել, որ այն տպագրվի առանց գրաքննության:

«Հոդվածը գլավլիտը նախապես պետք է կարդար և տպագրելու թույլտվություն տար: Սակայն մի քանի օր էր՝ պատասխան չկար: Վարդգես Պետրոսյանը բարկացավ, զանգեց Կենտկոմ, որտեղ Սուրեն Ավետիսյան անունով մի շատ խելացի ու հայրենասեր մարդ էր աշխատում և ասաց, որ հոդվածն արդեն մի քնաի օր է չեն ուղարկում: Սուրեն Ավետիսյանն ասաց, որ հոդվածն իր սեղանին է, ինքը կարդացել է և թույլատրել, որ այն տպվի,-պատմում է Մարգո ղուկասյանը,-երբ բնագրերը վերցրեցինք, համարյա բոլոր էջերի կողքերին՝ վերևից ներքև կամ տողատակերին, կարմիր գծեր էին քաշված, ինչը նշանակում էր՝ չի կարելի տպագրել: Սակայն նշումներն արված էին գլավլիտի կողմից, իսկ Սուրեն Ավետիսյանը կարգադրել էր, որ այն տպվի այնպես, ինչպես կա»:

Հոդվածն իսկական ռումբ էր…Մարգո Ղուկասյանը մինչ օրս պահել է դրա վերաբերյալ հայտնի մարդկանց, պաշտոնյաների, քաղաքացիների հայտնած կարծիքները: Անգամ մեկն ասել էր, որ հոդվածը պատրաստի գիտական աշխատանք է, և հեղինակը կարող է պաշտպանել այն` ստանալով գիտական աստիճան:

Ահա այսպիսին էր խորհրդային ժուռնալիստիկան: Այսօրվա լրագրությունը, վաստակավոր լրագրողի կարծիքով, մեկ բառով կարելի է բնութագրել մակերեսային: «Հիմա կարծեմ գործուղումներ չկան, ես մի անգամ հետաքրքրվեցի և զարմացա, որ լրագրողները մարզեր, հեռավոր գյուղեր չեն գնում: Ինչպե՞ս կարելի է երկրի դեմքը պարզել առանց գործուղումների, հո միայն Երևա՞նը չի»,-զարմանում է նա:

Որքան էլ գովասանքով ու հպարտությամբ հիշի խորհրդային տարիները, չի կարող չարձանագրել. «Սովետի ժամանակ իրավունք չկար էդքան բացահայտ թերությունները նշել: Շատ բաների մասին բարձրաձայն չէին խոսում, իսկ եթե խոսում էին, հաճախ չնկատելու էին տալիս»,-ասում է նա:

«Հին սերնդի մարդը», ինչպես ինքն է իրեն բնորոշում, այսօր էլ, ինչպես 50 տարի առաջ, աշխատում է իրեն հարազատ թուղթ ու գրիչով, բայց դա ամենևին էլ չի նշանակում, որ անտարբեր է լրագրության նորօրյա նվաճումների հանդեպ: Ընդհակառակը` զարմացած է ու հիացած հատկապես հանրային լրագրությամբ. «Զարմացա, երբ իմացա, որ վերջերս, օրինակ, անբարեխիղճ պաշտոնյաների ազատ արձակման պատճառ են դարձել ոչ թե լրագրողական նյութերը, այլ սովորական մարդիկ՝ սոցիալական կայքերի միջոցով»,-ասում է փորձառու լրագրողն ու իր գոհունակությունը հայտնում սերնդափոխության արդյունքում ծնված նոր ժուռնալիստիկայի հանդեպ,-հիմա, փառք Աստծո, կա ինտերնետ, որից, ճիշտ է` ես չեմ օգտվում, բայց դա այնքան բան է անում, որ իմ աչքին շատ է բարձրացել…»:

Անի Գասպարյան

Ապրիլի 27-ին ԱԳ նախարար Էդվարդ Նալբանդյանն ընդունեց Ֆրանսիայի

Ազգային ժողովի պատգամավորներ Գի Տեսյեին եւ Վալերի Բուայեին:
Ողջունելով հյուրերին նախարար Նալբանդյանը բարձր գնահատեց ֆրանսիացի
խորհրդարանականների ներդրումը հայ-ֆրանսիական ավանդական բարեկամական հարաբերությունների զարգացման գործում։ Նախարարը երախտագիտություն հայտնեց Վալերի Բուայեին՝ Հայոց ցեղասպանության ժխտումը քրեականացնող օրինագծի ընդունմանն ուղղված ջանքների համար։

Շնորհակալություն հայտնելով ընդունելության համար՝ ֆրանսիացի
պատգամավորները վստահեցրին, որ շարունակելու են ջանքերը Հայաստանի եւ
Ֆրանսիայի միջեւ համագործակցության առավել սերտացման եւ ընդլայնման
ուղղությամբ։

Զրուցակիցները քննարկեցին հայ-ֆրանսիական բարձր մակարդակի
առանձնաշնորհյալ հարաբերությունների՝ հետագա զարգացման ուղղությամբ
ձեռնարկվող քայլերը: Այդ համատեքստում կարեւորվեց միջխորհրդանական
համագործակցությունը որպես երկկողմ կապերը խթանելու կարեւոր միջոց եւ
անդրադարձ կատարվեց խորհրդարանական բարեկամության խմբերի
գործունեությանը:

Նախարար Նալբանդյանը հյուրերին ներկայացրեց Հայաստանի արտաքին
քաղաքականության առաջնահերթությունները, տարածաշրջանային եւ միջազգային
խնդիրների լուծման վերաբերյալ Հայաստանի մոտեցումները:

Հայոց ցեղասպանության 98-ամյակի առիթով կազմակերպված տարաբնույթ միջոցառումներում կարմիր թելի նման անցնում էր գաղափարախոսական մի կարեւոր առանցքային թեմա, որը ոչ թե սոսկ կարգախոսային բնութագիր ուներ, այլ աւելի շուտ առաջադրանքային։

Այն  հստակորեն վերաբերում էր ճանաչման եւ դատապարտման պահանջատիրական ռազմավարությունից դեպի հատուցման իրաւականացում անցմանը ։ Սա իհարկե համատարած առաջադրանքի չի վերածվել դեռեւս։ Ճիշտ է, որ կարմիլ թելը երեւում է տարաբնույթ միջոցառումներում, այսուհանդերձ չենք կարող արձանագրել, որ համազգային համախոհություն ու համաձայնություն է կայացել այս ուղղությամբ։

Զգուշաւոր մոտեցումները հրամայական են։ Ներագզային առումով զգացվում է անհրաժեշտություն գիտակցական հողի ձեւաւորման, որը կնպաստի կանխելու հիասթափության դյուրաւ գոյառելի ալիքը։ Մեկից աւելի են այն միտումները, որոնք շրջադարձային փուլ են ակնկալում հարյուրամյակի առիթով։ Հարյուրամյակի բերելիք առանձնահատկությունը դեռեւս պարզ չի։ Այս կապակցությամբ տեղի ունեցող քննարկումները անպայման համեմատական եզրեր են ուզում որոնել Ցեղասպանության հիսնամյակի հետ, որը իրոք ներազգային առումով իրադրային նշանակություն ունեցաւ եւ համահայկական նպատակի շուրջ համախմբեց հայությունը։

Պայմանների եւ հանգամանքների տարողունակությունների տարբերությունները ճիշտ գնահատելը օգտակար կլինի այս դեպքում։ Հարյուրամյակը ի վերջո որեւէ եզրագիծ չէ, որից այս կողմ եւ այն կողմ էական տարբերություններ են լինելու։

Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի միջոցառումները համակարգող պետական հանձնաժողովի պաշտոնական անունը ինքնաբացատրական է։ Այն թելադրող, որոշող եւ աշխարհում գործող հանձնաժողովների հանձնարարականներ տվող հանձնաժողով չէ, այլ ուղղակի համակարգող բոլորի նախաձեռնությունները։ Համագործակցողի եւ օժանդակողի դերակատարություն ունի հիմնականում եւ ոչ թե պարտադիր որոշումներ կայացանողի։

Տարբեր խնդիր է անշուշտ, որ նման հանձնաժողովի   ամենաներկայացուցչական դեմքերով հատկանշվող համընդգրկուն ձեւաչափը ինքնին կստեղծի կարեւորագույն միջավայր Ցեղասպանության նկատմամբ կիրառելի քաղաքականության շուրջ քննարկումներ ծաւալելու, ռազմավարական ուղիներ ճշտելու եւ գաղափարախոսական առանցքներ ձեւաւորելու։

Այս բոլորով հանդերձ մի քանի ուղենշային բովանդակություն ունեցող հայտարարություններ ստեղծում են որոշակի նախադրյալներ հետագաում ճշտելի առաջադրանքի ուղղությամբ։ 100-ամեակին ընդառաջ եւ Վիլսոնյան իրաւարար վճռի 90-ամյակի առիթով նախագահ Սարգսյանը խոսում էր Սեւրի պայմանագրի ներկայացրած իրաւական եւ այժմեական նշանակության մասին։ Պաշտոնական Երեւանի կողմից կատարվող հայտարարությունները եւ աւելի ուշ պետական հանձնաժողովի նիստերի քննարկումներին վերաբերող հրապարակումները բանաձեւում էին հայ ժողովրդի պատմական բոլոր իրաւունքների վերականգնման կամ Հայոց ցեղասպանության հետեւանքների վերացման առաջնահերթությունները։

Իրադրային նշանակություն ունի երկու վեհափառ հայրապետների համատեղ  հայտարարությունը՝ Թուրքիայից պահանջելու անհապաղ վերադարձնել հայոց վանքերը, եկեղեցիներն ու եկեղեցապատական կալվածքները։ Իրադարձությունները ագուցված էին իրար, այն առումով, որ ոչ շատ առաջ Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսությունը հրավիրել էր միջազգային օրենսգետներ քննարկելու համար միջազգային օրենքի համահունչ՝ հատուցման հարցը իրաւական հարթության վրա տեղադրելու համապատասխան ուղիների որոնումը։

Իհարկե իրաւականը չի կարելի տարանջատել քաղաքականից։ Խնդիրը սակայն այս դեպքում այն է, որ բոլոր նախադրյալները հուշում են, որ հարյուրամյակին ընդառաջ Հայաստանից եւ սփյուռքից հնչող շեշտադրումները խոսում են այն փաստի մասին, որ հայաստանյան խոսելաոճով Ցեղասպանության հետեւանքների վերացման կամ սփյուռքյան բառապաշարով համազգային պահանջատիրության իրաւական թղթապանակը կազմելու ուղղության վրա ենք։ Մինչեւ 100-ամյակ՝ գեթ այդ թղթապանակի հայեցակարգային նախագիծը։

Շահան Գանտահարյան

«Ազդակ»-ի գլխավոր խմբագիր

Ս.Օհանյանը հանդիպում ունեցավ Հայաստանի Հանրապետությունում իր դիվանագիտական առաքելությունն ավարտող Ռուսաստանի Դաշնության արտակարգ և լիազոր դեսպան Վյաչեսլավ Կովալենկոյի հետ:

Հանդիպման ընթացքում ՀՀ պաշտպանության նախարարը բարձր գնահատեց դեսպան Կովալենկոյի պաշտոնավարման ժամանակահատվածում գործադրած ջանքերը` մեր երկրների դաշնակցային և ռազմավարական հարաբերությունների ամրապնդման ու զարգացման համար, ինչի վկայությունն են իրականացված բարձր մակարդակի բազմաթիվ փոխայցելությունները, ինչպես նաև երկու երկրների միջև ստորագրված մի շարք, այդ թվում` պաշտպանական ոլորտին առնչվող փաստաթղթերը:

Կողմերը համոզմունք հայտնեցին, որ հայ-ռուսական ռազմաքաղաքական առկա համագործակցությունը կարևոր երաշխիք է ինչպես երկու երկրների, այնպես էլ տարածաշրջանային անվտանգության համար` ելնելով երկարաժամկետ հեռանկարից:

Հանդիպման ավարտին ՀՀ պաշտպանության նախարարը դեսպանին շնորհակալություն հայտնեց արդյունավետ ծառայության համար և հաջողություն մաղթեց հետագա գործունեության ընթացքում: Իր հերթին դեսպան Կովալենկոն հավաստիացրեց, որ այսուհետ ևս կշարունակի մնալ Հայաստանի ու հայ ժողովրդի բարեկամը և ջանքեր չի խնայի երկու պետությունների բարեկամությանը նպաստելու համար:

«Բարև Երևան» կուսակցությունների դաշինքի անդամ Դանիել Իոաննիսյանը երեկ հայցադիմում է  ներկայացրել ՀՀ վարչական դատարան՝ ընդդեմ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի:

Հայցադաիմումով բողոքարկվում է օրեր առաջ ԿԸՀ կայացրած այն որոշումը, որով ապրիլի 7-ին Երևանի քաղաքապետարանի կողմից Մայրության և գեղեցկության տոնի առթիվ կազմակերպված միջոցառումը չէր համարվել ընտրական օրենսգրքի խախտում:

Նշենք, որ նշված միջոցառման ընթացքում կանանց և աղջիկներին բաժանվում էին ծաղիկներ Տարոն Մարգարյանի անունից, ինչը «Բարև Երևան»-ի կարծիքով հանդիսանում է Տարոն Մարգարյանի քարոզչություն՝ հարկատուների գումարների հաշվին:

Վարչական դատարանից հայցվոր Դանիել Իոաննիսյանը խնդրում է նշված միջոցառումը որակել որպես թեկնածուի անունից քաղաքացիներին անվճար ապրանքների և ծառայությունների մատուցում, ինչը խստիվ արգելված է ՀՀ ընտրական օրենսգրքով:

Քաղաքապետարանի կողմից կատարված այս խախտումը նկարահանվել է «Ժառանգություն» կուսակցության ակտիվիստների կողմից:

ԱԳ նախարարը հանդիպեց Հայաստանում հավատարմագրված ոչ ռեզիդենտ դեսպաններին

Ապրիլի 26-ին պաշտոնական այցելությամբ Մոսկվայում գտնվող ԱԳ նախարար Էդվարդ Նալբանդյանն այցելեց ՌԴ ԱԳՆ Դիվանագիտական ակադեմիա, որտեղ Հայաստանի արտաքին քաղաքականության մասին ծավալուն ելույթ ունեցավ Մոսկվայում հավատարմագրված դեսպանների, ՌԴ ԱԳՆ բարձրաստիճան պաշտոնյաների, Ակադեմիայի պրոֆեսորադասախոսական կազմի և ունկնդիրների առջև։

Ելույթից հետո Էդվարդ Նալբանդյանը պատասխանեց հայ-ռուսական համագործակցության, հարևանների հետ Հայաստանի հարաբերությունների,  եվրոպական, ամերիկյան, ասիական, արաբական և այլ ուղղություններով ՀՀ արտաքին քաղաքականության մասին բազմաթիվ հարցերի։

Ելույթից առաջ Էդվարդ Նալբանդյանը հանդիպեց Դիվանագիտական ակադեմիայի ռեկտոր Եվգենի Բաժանովի հետ։

Հանդիպմանը նախարար Նալբանդյանը շնորհակալություն հայտնեց արդեն քսան տարի հայ դիվանագետներին Ակադեմիայում պատրաստելու համար՝ նշելով, որ Դիվանագիտական ակադեմիայի շրջանավարտներից շատերը դարձել են դեսպաններ և տարբեր երկրներում ներկայացնում են Հայաստանը:

Էդվարդ Նալբանդյանն ու Եվգենի Բաժանովը  պայմանավորվածություն ձեռք բերեցին առավել սերտ համագործակցություն հաստատել ՀՀ ԱԳՆ Դիվանագիտական դպրոցի և  ՌԴ ԱԳՆ Դիվանագիտական ակադեմիայի միջև։

Նույն օրը Հայաստանի արտաքին քաղաքական գերատեսչության ղեկավարը Մոսկվայում ՀՀ դեսպանատանը հանդիպեց Հայաստանում համատեղության կարգով հավատարմագրված շուրջ երեք տասնյակ երկրների դեսպանների հետ, որոնց ներկայացրեց Հայաստանի արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղություններն ու առաջնահերթությունները, Հարավային Կովկասի տարածաշրջանային անվտանգության ապահովման ուղղությամբ ձեռնարկվող քայլերը, պատասխանեց դիվանագիտական ներկայացուցչությունների ղեկավարների բազմաթիվ հարցերի։

Օրվա երկրորդ կեսին Էդվարդ Նալբանդյանն այցելեց Մոսկվայի միջազգային հարաբերությունների պետական ինստիտուտ (ՄԳԻՄՈ), ուր բուհի ռեկտոր Անատոլի Տորկունովի հետ քննարկեց ՀՀ ԱԳՆ Դիվանագիտական դպրոցի և ՄԳԻՄՈ-ի միջև համագործակցությանն առնչվող հարցեր:

ԱԳ նախարարը և ՄԳԻՄՈ-ի ռեկտորը ներկա գտնվեցին բուհի հայ շրջանավարտների ակումբի շնորհանդեսին: Ողջունելով ակումբի հիմնադրման նախաձեռնությունը՝ Էդվարդ Նալբանդյանը շնորհակալություն հայտնեց նախաձեռնող խմբին և կարևորեց նման կառույցի ստեղծումը, որը միավորելու է տարբեր տարիներին ՄԳԻՄՈ-ն ավարտած հայազգի շրջանավարտներին՝ հույս հայտնելով, որ այդ կառույցը կնպաստի հայ-ռուսական կապերի առավել ամրապնդմանը:

Մոսկվայում Էդվարդ Նալբանդյանն այցելեց նաև «Ինտերֆաքս» լրատվական գործակալություն, ուր հանդիպում ունեցավ ռուսաստանյան առաջատար լրատվամիջոցների ղեկավարների հետ։

Նույն օրը երեկոյան ավարտելով այցելությունը` նախարար Նալբանդյանը վերադարձավ Երևան։