2012-2013 թթ. Թուրքիան օտարերկրյա ներդրումային ընկերություններին տրամադրել էր 476 հավաստագիր երկրում մի շարք բիզնես նախագծեր իրականացնելու համար: Թուրքիայի առևտրի և մաքսային գործերի նախարար Հայաթի Յազըջին հայտնել է, որ վերոնշյալ նախագծերի շնորհիվ երկրում իրականացվել է 20,3 մլրդ դոլարի ներդրում: Նախարարի խեսքերով՝ այս ներդրումները Թուրքիան դարձնում են դինամիկ զարգացող պետություն և հնարավորություն են տալիս իրականացնելու արմատական բարեփոխումներ:

Նշենք, որ Առևտրի և զարգացման հարցերով ՄԱԿ-ի համաժողովի տվյալներով՝ Թուրքիան աշխարհում զբաղեցնում է 24-րդ տեղը օտարերկրյա ներդրումների չափով:

 Լիբիայի ափերին հայտնաբերվել են անցած շաբաթ նավաբեկության ենթարկված նավի անհետ կորած 74 ուղևորներից 32-ի մարմինները: Այս մասին «Անադոլու» գործակալությանը հայտնել է Լիբիայի ներքին գործերի նախարարության մամլո քարտուղար, փոխգնդապետ Էյուբ Քասըմը: Նշենք, որ օրերս Լիբիայի ափին անօրինական միգրանտներ տեղափոխող նավի կործանման հետևանքով 4 մարդ էր զոհվել, 52 հոգու կարողացել էին փրկել, ևս 74-ը անհետ կորել էին:

Հոլիվուդյան դերասան Հյու Ջեքմանը քաղցկեղային ուռուցքի հերթական վիրահատության է ենթարկվել. 45-ամյա դերասանը «Իքս մարդիկ.անցյալ ապագայի օրեր» ֆիլմի պրեմիերային ներկայացել է վիրակապով:

Ջեքմանը Associated Press լրագրողներին պատմել է, որ 2 օր առաջ նրան վիրահատել են, հեռացրել բազալիոման` որն առաջանում է մաշկի քաղցկեղի տարատեսակի դեպքում: Անցած տարի նա արդեն մեկ անգամ ենթարկվել է նման վիրահատության: Այն ժամանակ բժիշկները նրան հանգստացրել էին, ասելով, որ նոր ուռուցքներ մոտ չեն առաջանա: Դրանից հետո նա պարբերաբար բուժզննում էր անցնում: «Իքս մարդիկ» ֆիլմի աստղը «Ինստագրամ»-ում իր լուսանկարն է տեղադրել` քթին սպեղանիով ու մակագրել է, որ իրեն կրկին վիրահատել են և իր երախտագիությունն է հայտնել բժիշկներին, իսկ իր երկրպագուներին կոչ է արել արևապաշտպան քսուքներ կիրառել: Ամերիկյան ԶԼՄ-ները գրում են, որ Ջեքմանի մոտ հայտնաբերված քաղցկեղի տեսակն ամենատարածվածներից է ԱՄՆ-ում: Հիվանդությունը հայտնաբերման վաղ փուլում բուժվում է, ակայն հաճախ` վիրաբուժական եղանակով:

Անկախ

Ադրբեջանի պաշտպանության նախարար, գեներալ-գնդապետ Զաքիր Հասանովն  ընդունել է ԵԱՀԿ գործող նախագահի անձնական ներկայացուցիչ Անջեյ Կասպշիկին:

Ինչպես հաղորդում է ադրբեջանական “ԱՊԱ” գործակալությունը, հանդիպմանը կողմերը քննարկել են շփման գծում տիրող իրավիճակը, դիտարկման արդյունքները և բանակցությունների հեռանկարները:

Այլ մանրամասներ  չեն  հաղորդվում:

Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը գազի հարուստ պաշարներ ունենալով` հուսալի ու վստահելի տարբերակ է` տարածաշրջանը, նաև եվրոպական երկրներին գազով ապահովելու համար:

 Իրանական գազի այս հնարավորություններն առաջին հերթին վախեցնում է ԱՄՆ-ին: Իրանում կա 35 տրիլիոն խորանարդ մետրից ավելի բնական գազ: Ներկայումս  Իրանն օրական ստանում է 700 մլն խորանարդ մետր բնական գազ:

Ըստ  վիճակագրական տվյալների` Իրանն արտահանման ծավալով չորս անգամ զիջում է ԱՄՆ-ին և Ռուսաստանին: Իրանի կառավարությունը նախատեսում է մինչև 2015-ը կրկնապատկել գազի ստացման ծավալը:

Մասնագետները կանխատեսում են, որ 2014-2015-ի ընթացքում օրական կստացվի 890-950 մլն խորանարդ մետր բնական գազ: Չնայած այն բանին, որ Իրանին հարկավոր է մեծացնել գազի արտահանման ծավալը, ստացվող գազի մեծ մասը կսպառվի երկրի ներսում: Ունենալով գազի հսկայական պաշարներ`  Իրանն ամեն կերպ փորձելու է այն վաճառել Եվրոպային: Համաշխարհային շուկան էլ իր հերթին չի հրաժարվի գազ գնել: Հետաքրքիր է միայն, թե այս պայմաններում ինչպե՞ս է Իրանը դաշնակցելու Ռուսաստանի հետ:

Իրանական գազը Եվրոպա արտահանելու հիմնական խոչընդոտներից է Թեհրանի և Վաշինգտոնի միջև առկա հակամարտությունը: Բացի Իրանի դեմ կիրառվող պատժամիջոցներից, որոնք արգելում են ներդրումներ կատարել Իրանի գազի արդյունաբերության մեջ, ԵՄ-ն, իր հերթին, էմբարգո է դրել Իրանի բնական գազի վրա:

Սպիտակ տունը հավատարիմ է իր գործելաոճին և խոչընդոտում է գազային արգելափակումից դուրս գալու Իրանի  ցանկացած փորձ` ինչպես  դեպի Եվրոպա, այնպես էլ Ասիա:

Իրանի և Պակիստանի միջև գազատարի կառուցման հիմնական արգելքն Իրանի դեմ կիրառվող ամերիկյան պատժամիջոցներն են: Իսլամաբադը թեև կարիք ունի էներգետիկ ռեսուրսների, սակայն ձգձգում է այս ծրագրի իրականացումը: Պատճառն  ոչ այնքան երկրում առկա տնտեսական բարդ իրավիճակն է, այլ Վաշինգտոնի ճնշումները: ԱՄՆ-ն պահանջում է, որ Պակիստանը հրաժարվի գազատարի կառուցման ծրագրից:

Իրանական կողմում վաղուց կառուցված է այս գազատարը: Գազատարի երկարությունը 1100 կմ է: Պակիստանն ունի բավարար ֆինանսական միջոցներ իր տարածքում կառուցվող գազատարի համար:  Ներկայումս պատրաստ է գազատարի կառուցման նախագիծը: Սակայն պակիստանյան կողմը չի էլ սկսել կառուցման աշխատանքները:

Իրանի նավթի նախարար Բիջան Զանգանեն տեղեկացրել է, որ կառուցումը կտևի 30-36 ամիս, սակայն Իրանը կարող է չեղյալ հայտարարել Պակիստանի հետ գազի մատակարարման վերաբերյալ պայմանագրը և հրաժարվել հսկայական եկամուտներից:

ԱՄՆ-ը, իրանական գազը հարևան երկրներ արտահանումը կանխելու համար, կողմ է Թուրքմենստան-Պակիստան-Հնդկաստան գազատարի կառուցման նախագծին: Այս գազատարի երկարությունը լինելու է 1700 կմ:  Վաշինգտոնը փորձում է համոզել թուրքմենական կողմին, որ Աֆղանստանից եկող գազատարն անվտանգ է:

Ամերիկացիները հաշվի չեն առնում Աֆղանստանում տիրող անկայուն վիճակը և ճնշումներ են գործադրում: Աֆղանստանում կան այնպիսի շրջաններ, որտեղ կենտրոնական իշխանության դերը թույլ է, իսկ տեղական ինքնակառավարման մարմիններն աչքի են ընկնում իրնեց անպատասխանատվությամբ, կոռումպացվածությամբ,  ինչը թույլ է տալիս թալիբներին  երկրի հարավում, հարավ-արևելքում և արևելքում ապակայունացնել դրությունը:

Վերջին տարիներում աշխարհում էներգետիկայի, հատկապես բնական գազի վառելիքի սպառման աճը պատճառ է դարձել, որ բնական գազը, որպես մաքուր վառելիք առավել քան երբևէ արդյունաբերական աշխարհի ուշադրության կենտրոնում հայտնվի:

«Բրիթիշ Փեթրոլիում» ընկերությունը   2013-ի հունիսին հրապարակած աշխարհի էներգետիկայի վիճակագրական տվյալների մասին զեկույցում  հայտարարել է, որ ԻԻՀ-ը 33 տրիլիոն 600 միլիարդ խորանարդ մետր բնական գազի պաշարներ ունենալով, համարվում է բնական գազի պաշարներ ունեցող աշխարհի խոշորագույն երկիրը:

«Բրիթիշ Փեթրոլիում» ընկերությունն իր զեկույցում նշել է, որ Ռուսաստանն ունի բնական գազի 32 տրիլիոն 900 միլիարդ, իսկ Քաթարը 25 տրիլիոն 100 միլիարդ խորանարդ մետր բնական գազի պաշար: Այդ երկրներն էլ  աշխարհում զբաղեցնում են 2-րդ և 3-րդ տեղերը:

Ադրբեջանում Ֆրանսուա  Օլանդի դիմավորման պաշտոնական արարողությունից հետո տեղի է ունեցել Իլհամ Ալիևի և Ֆրանսիայի նախագահի դեմ առ դեմ հանդիպումը:

Ինչպես հաղորդում է “ԱՊԱ” գործակալությունը, հանդիպմանը կողմերը ընդգծել են երկու երկրների միջև քաղաքական, տնտեսական, էներգետիկ, տրանսպորտի և այլ ոլորտներում հաջող զարգացումը:

Կողմերը մտքեր են փոխանակել երկկողմ, միջազգային հարաբերությունների և փոխադարձ հետաքրքրություններ ներկայացնող այլ հարցերի մասին:

Լիտվայում նախագահական ընտրությունների երկրորդ փուլը նշանակված է մայիսի 25-ին:

Նախնական տվյալների համաձայն, առաջին փուլում գործող նախագահ Դալյա Գրիբաուսկայտեն հավաքել է ձայների 45.83 տոկոսը: Դա բավարար  չէ հաղթանակի համար:

Երկրորդ փուլում նրա հակառակորդներն են լինելու Զիգմանտաս Բալչիտիսը կամ էլ Արտուրաս Պաուլաուսկասը, .նրանք մոտավորապես հավասար քանակությամբ ձայներ ունեն` համապատասխանաբար` 13.70 % և 12.12%:

Ֆրանսիայում ստեղծել են  3D հայելի, որի օգնությամբ ցանկացողը կարող է իրական ժամանակում սեփական ներքին օրգանները տեսնել: Ռենտգեն հայելի ստեղծվել է  համակարգչային ու մագնիսա-ռեզոնանսային տոմոգրաֆի, ռենտգենյան հետազոտության, համակարգչային անիմացիաjի ու  շարժումը որսացող Kinect համակարգի միավորումից:

«Հայելու» մակերեսին, որն իրենից  հսկայակաn  էկրան է ներկայացնում, բեռնվում են ռենտգեն ու մագնիսա-ռեզոնանսային տոմոգրաֆիայի պատկերները: Տվյալների մշակումից հետո, հայելու մեջ լուսավորվում է ներքին օրգանների համակարգն ու մարդու կմախքը: Իսկ շարժումները որսացող Microsoft Kinect  համակարգը հետևում է 2 տասնյակ տարբեր հոդերի աշխատանքին, այդ թվում` ծնկների, արմունկների ու դաստակների:

Բժշկական բոլոր պատկերները անիմացիայի են վերածվում գրաֆիկական պրոցեսորների միջոցով.այդպիսով, մարդուն հնարավորություն տալով նայել սեփական մարմնի ներսը` իրական ժամանակում:

Գիտնականները հույս ունեն, որ նոր հայտնագործությունը կկիրառվի բժշկության մեջ: Օրինակ, տվյալ համակարգի օգնությամբ մարդիկ կկարողանան նաև ինքնուրույն հետազոտել մարմնի որոշակի հատվածը կամ էլ նախապատրաստվել առաջիկա վիրահատության:

Անկախ

Լուգանսկի ժողովրդական  հռչակված հանրապետության կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը մարզի կարավիճակի վերաբերյալ հանրաքվեն կայացած է հայտարարել: ԿԸՀ-ի նախագահ Ալեքսանդր Մալիխինի տվյալներով, ընտրողների ընդհանուր մասնակցությունը կազմել է 81 %:

Սպասվում է, որ մայիսի 12-ին առավոտյան արդեն կհայտարարվեն քվեարկության արդյունքները: Քվեարկության հարցերով մամլո կենտրոնի ներկայացուցիչը հայտնել էր, որ հանրաքվեի ընթացքում մարզի որոշ շրջաններում խնդիրներ են առաջացել.ուկրաինական բանակը խանգարել է կամարտահայտման անցկացմանը, հաղորդում է ԻՏԱՌ-ՏԱՍՍ-ը:

Լուգանսկի մարզում 1,6 մլն ընտրողներ պետք է պատասխանեին` «Պաշտպանում եք Լուգանսկի ժողովրդական հանրապետության պետական ինքնուրույնության ակտը» հարցին:

Անկախ

Մայիսի 11-ին կայացած Լիտվայի նախագահական ընտրությունների քվեաթերթիկների 25%-ի մշակման արդյունքերով առաջատար է Դալյա Գրիբաուսկայտեն` 43,97 %-ով:

Գլխավոր ընտրական հանձնաժողովի նախագահ Զենոնաս Վայագուսկասը հայտնել է, որ «Ակնհայտ է գործող նախագահին աջակցության միտումը»: Ներկայում հաշվարկված են 2004 ընտրատարածքներից 1485-ի քվեաթերթիկները, իսկ խոշոր քաղաքներում շարունակվում է  դրանց հաշվարկը:

Եթե նա ստանա ընտրություններին մասնակցած քաղաքացիների ձայների կեսից ավելին, ապա առաջին փուլից հետո  պետության ընտրված ղեկավար կհայտարարվի, հաղորդում է ԻՏԱՌ-ՏԱՍՍ-ը: Հակառակ պարագայում, վերջնական որոշում Լիտվայի քաղաքացիները պետք է կայացնեն քվեարկության երկրորդ փուլում, որը պլանավորված է մայիսի 25-ին:

Նրա մրցակիցները` Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունից Բալչիտիս Զիգմանտասը հավաքել է 15,26, իսկ Աշխատանքային կուսակցության թեկնածու Արտուրաս Պաուլաուսկասը` 14,27 %, իսկ մյուս թեկնածուներին պաշտպանել է ընտրողների 4-9%-ը:

Լիտվայի նախագահն ընտրվում է գաղտնի քվեարկության արդյունքում, 5 տարի ժամկետով` համընդհանուր, հավասար ու ուղիղ ընտրական իրավունքի հիման վրա:

Անկախ

Մայիսի 11-ին Օհայո նահանգի Կոլումբուս քաղաքում, բնակելի շենքում պայթյուն է եղել: Տեղի ԶԼՄ-ների տվյալներով, կան տուժածներ.մի քանի մարդ հոսպիտլացվել է:

Պայթյունի պատճառը դեռևս անհայտ է, դրան հետևել է հրդեհը: Փրկարարական ծառայություններն ու հրշեջները ստուգում են գազի արտահոսքի տարբերակը:

Անկախ

-Ամեն տարի մայիսի 12-ին նշվում է Բուժքրոջ միջազգային օրը:  1974-ի հունվարին  պաշտոնապես, 141 երկրներից գթասրտության քույրերի  արհմիութենական հասարակական կազմակերպության`  Բուժքույրերի միջազգային խորհրդին միավորվելու պահից սկսած, ամեն տարի նշվում է  Բուժքրոջ մասնագիտական տոնը:

-Էկոլոգիական դաստիարակության օր

Մայիսի 12-ը նախկին ԱՊՀ երկների համար Էկոլոգիական կրթության օր է, որի նպատակն էկոլոգիական գիտելիքների այժմեականությունն է մարդկության գործունեության բոլոր ոլորտներում.այն հաստատվել է 1991

Էկոլոգիական դաստիարակությունը թույլ է տալիս բնության նկատամամբ արատավոր սովորությունները վերացնել ո հասկանալ դրանց հետևանքները: Էկոլոգիական դաստիարակության  նպատակն էկոոգիական մշակույթ ձևավորելն է:

Արգենտինայի և Չիլիի սահմանին ծովի մակարդակից 6739 մ բարձրություն ունեցող Լյուլյայլյակո հրաբխի կողքին հայտնաբերվել է մոտ 500 տարի առաջ սառույցի մեջ թաղված 14-15 տարեկան աղջկա մումիա: Չնայած անցած հարյուրամյակների, ժամանակը չի ազդել դիակի վրա, նրա օրգանները, անգամ հագուստը չեն փչացել: Սառցե մումիա դարձած աղջիկը պատկանում է Ինկա ցեղին: Աղջկա հետ միասին հայտնաբերվել են նաև 7-ամյա և 6-ամյա ևս երկու աղջիկ: Մումիայի ուսումնասիրությամբ զբաղվում են Նյու Յորքի համալսարանի գիտնականները: Նրանք աղջկա թոքերում տուբերկուլյոզին նման հիվանդություն են հայտնաբերել: Սա առաջին դեպքն է, երբ հայտնաբերված մումիան այսչափ պահպանվել է: Վարկած կա, որ աղջիկներին զոհաբերել են, քանի որ նրանց կողքին ոսկի, արծաթ, հագուստ և ուտելիք է գտնվել:

 Թուրքական «Ռադիկալի» թղթակիցը հանդիպել և զրուցել է Թուրքիայի նախագահ Աբդուլահ Գյուլի հոր՝ Ահմեդ Համդի Գյուլի հետ: 88-ամյա պարոն Ահմեդը 70 տարի խառատ է եղել, իսկ այժմ կրտսեր որդու՝ Մաջիթի հետ միասին զբաղվում է էլեկտրասյուների, քաղաքում տեղադրվող գովազդային վահանակների արտադրությամբ: Նա չի զլանում ամեն օր գալ գործարան և հետևել աշխատանքներին: «Աշխատելը պաշտամունք է, տանը ձանձրանում եմ»,-խոստովանում է Գյուլը՝ նշելով, որ նախագահի հայր լինել չի նշանակում ոչինչ չանել և տանը նստել: «Հաստոցի վրա արդեն չեմ կարողանում աշխատել, սակայն ուղղություն եմ տալիս գործարանում աշխատող երիտասարդներին: Այնուհետև նստում եմ սենյակումս թերթ կարդում, հեռուստացույց դիտում: Այցելուներ, պատվիրատուներ ունենալու ժամանակ հանդիպում եմ նրանց հետ»,-պատմում է նախագահ Գյուլի հայրը և նշում, որ այսօրվա երիտասարդները և՛ խելացի են, և՛ աշխատասեր:

 Անկախ

       ԱՄՆ-ի առաջին տիկին Միշել Օբաման կոչ է արել ազատ արձակել առևանգված նիգերիացի աղջիկներին՝ այն անվանելով սարսափելի հանցագործություն: «Ես և Բարակը այդ աղջիկների մեջ տեսնում ենք մեր դուստրերին: Մենք տեսնում ենք նրանց հույսերը, երազանքները և կարող ենք միայն երևակայել, թե հիմա ինչ տառապանք են կրում նրանց ծնողները»,-ասել է Միշել Օբաման: Վերջինիս խոսքերով՝ Նիգերիայում տեղի ունեցածը միակ դեպքը չէ, նման բաներ տեղի են ունենում ամեն օր:

Աշխարհում 65 մլն աղջիկ զրկված է կրթություն ստանալու հնարավորությունից: «Հաբերլերի» հաղորդմամբ՝ Միշել Օբաման կոչ է արել բոլորին աղոթել առևանգված երեխաների համար, որպեսզի նրանք անվնաս հետ վերադառնան տուն: Բացի այդ, Միշելը միացել է համացանցային ակցիային, որը կոչ է անում անհապաղ ազատ արձակել աղջիկներին: Նա հրապարակել է իր լուսանկարը՝ «Վերադարձրե՛ք մեր աղջիկներին» գրությամբ ցուցանակով:

 Անկախ

Ադրբեջանական ՀԿ-ների 30 ղեկավարներ նամակով դիմել են Եվրոպայի խորհրդի գլխավոր քարտուղար Թորնբորն Յագլանդին: Նամակում վերջինիս ուշադրությանը ներկայացվել է Ադրբեջանում քննադատական հայացքների համար շարունակվող հետապնդումները:

Ինչպես հաղորդում է “Կոնտակտ” կայքը, ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչները և իրավապաշտպանները մտավախություն ունեն, որ հենց որ միջազգային հանրության ուշադրությունը թուլանա, իրենց կպատժեն`իշխանությունների իրական գործողությունները բացահայտելու համար: Արդեն այսօր իշխանության քննադատները և իրավապաշտպանները քաղաքական պատվերով ձերբակալված են, ինչպես նաև ենթարկվում են սպառնալիքների և շանտաժի:

“Այն օրը, երբ Վիեննայում Ադրբեջանի արտգործնախարար Մամեդյարովը` որպես Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեի նախագահ, խոսում էր Ադրբեջանի առաջնահերթությունների մասին, 8 երիտասարդ ակտիվիստներ (18 տարեկանից փոքր), դատապարտվել են 6-8 տարվա ազատազրկման`զենք պահելու և զանգվածային անկարգությունները կազմակերպելու կեղծ մեղադրանքներով: Խորհրդարանի անդամները և պետական պաշտոնյաները հասարակական ակտիվիստներին հրապարակայնորեն ներկայացնում են որպես “հակաազգային ուժեր” և “ազգի դավաճաններ”, քանի որ նրանք հրապարակում են երկրում մարդու իրավունքների ոլորտում առկա խնդիրները: Այս բոլոր գործողությունները հակասում են  Ադրբեջանի`որպես Եվրոպայի խորհրդի անդամի պարտավորություններին”,- նշված է նամակում:

Նամակի հեղինակները խնդրել են Յանգլանդին պահանջել անմիջապես ազատել բոլոր լրագրողներին, բլոգերներին, քաղաքական ակտիվիստներին և իրավապաշտպաններին:

“Մենք խնդրում ենք Ձեզ հրապարակավ ընդգծել, որ Ադրբեջանում ակտիվիստներին ահաբեկելն ու հետապնդելը անթույլատրելի են, և պահանջել անմիջապես դադարեցնել նման գործողությունները”,- ընդգծել են ՀԿ-ների ղեկավարները:

Անկախ

Միացյալ Արաբական Էմիրություններում ՃՏՊ է եղել.զոհվել է 13 մարդ, 16-ը տուժել են:

Ինչպես ճշգրտվում է  հաղորդագրության մեջ, Դուբայում առավոտ վաղ Հարավ-Արևելյան Ասիայի երկրներից աշխատողներով ավտոբուսը լրիվ թափով մխրճվել է ճամփեզրին կանգնած բեռնատարին: Տուժածներին տեղափոխել են “Ալ-Ռաշիդ” ու “Ալ-Բաշար” հիվանդանոցներ:

Վթարի վայր են մեկնել Դուբայի ոստիկանության ու էմիրաթների  վթարային ծառայությունները: Իրավապահ մարմինները սկսել են կատարվածի հանգամանքների հետաքննությունը:

Ամերիկացի համանախագահ Ուորլիքի հրապարակումները հասկանալիորեն մեծ արձագանգ գտան: Ամենայն հավանականությամբ, Ուորլիքի կամ ավելի ճիշտ պաշտոնական Վաշինգտոնի առաջադրանքն էլ մադրիդյան սկզբունքները վերստին քաղաքական շրջանակների կողմից շրջանառության մեջ դնելն է եւ բանակցային գործընթացին իբրեւ առանցքային նախագիծ վերադարձի ապահովումը: Թվում է, թե այստեղ էական չէ նաեւ սկզբունքների առաջին կամ նորացված տարբերակի տարբերությունը: Հիմնականում մադրիդյան սկզբունքների վերաբանեցման միտումն է, որ հայտարարում է ամերիկացի համանախագահը:

Հայկական բազմակողմանի արձագանգները պետք է նկատել տեղին, հիմնավորյալ եւ իրար լրացնող, եթե նկատի ունենանք, Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության արտգործնախարարության, ՀՅԴ Արցախի Կենտրոնական կոմիտեի եւ Հայ դատի գրասենյակների հայտարարությունները:

Ամերիկացի պաշտոնատարի կամ պաշտոնական Վաշինգտոնի (թե՛ ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանը եւ թե՛  ԱՄՆ պետքարտուղարությունը հաստատեցին ամերիկացի համանախագահի հայտարարությունը)  վեց կետերը մեկ առ մեկ լույսի են բերում եւ վերստին ընդգծում մադրիդյան սկզբունքների վերաշրջանառության մոտեցումը: Կետերի  հաջորդականությունը որոշ տրամաբանություն է հուշում. ինչ էլ լինի, համաձայնելիների առաջնահերթության կարգի գաղափարը ուրվագծվում է քաղաքական վերլուծումներում: Միշտ չէ սակայն, որ առաջնային նշանակություն ունեցող հարցը, ներկայացնողի համար  անպայման իբրեւ առաջին կետ է գրառվում:

Ուորլիքի բառերով`

«Առանց որոշակի հերթականության ներկայացնեմ այդ տարրերը.
Առաջին, հաշվի առնելով Լեռնային Ղարաբաղի բարդ պատմությունը՝ կողմերը պետք է համաձայնության գան, որ վերջնական իրավական կարգավիճակի որոշումը պետք է իրականացվի փոխադարձաբար համաձայնեցված և իրավական ուժ ունեցող կամաարտահայտման միջոցով ապագայում: Սա ընտրովի տարբերակ չէ: Միջանկյալ կարգավիճակը կլինի ժամանակավոր:
Երկրորդ, նախկին Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Հանրապետության սահմաններում գտնվող տարածքը, որը չի վերահսկվում Բաքվի կողմից, պետք է ստանա միջանկյալ կարգավիճակ, որի համար առնվազն պետք է ապահովված լինեն անվտանգության երաշխիքներ և ինքնակառավարում:
Երրորդ, Լեռնային Ղարաբաղը շրջապատող գրավյալ տարածքները պետք է վերադարձվեն Ադրբեջանի վերահսկողությանը: Ադրբեջանի ինքնիշխանության նկատմամբ հարգանքի բացակայության պայմաններում կարգավորում չի կարող լինել և Ադրբեջանի ինքնիշխանության ճանաչումն այդ տարածքների նկատմամբ պետք է վերականգնվի:
Չորրորդ, պետք է լինի միջանցք, որը կկապի Հայաստանը Լեռնային Ղարաբաղի հետ: Այն պետք է բավարար լայնություն ունենա, որպեսզի անվտանգ անցում ապահովի, բայց այն չի կարող ընդգրկել Լաչինի ողջ շրջանը:
Հինգերորդ, տևական կարգավորման ներքո պետք է ճանաչվի ներքին տեղահանվածների ու փախստականների իրենց նախկին բնակավայր վերադառնալու իրավունքը:
Եվ վերջապես վեցերորդ, կարգավորմամբ պետք է ապահովվեն անվտանգության միջազգային երաշխիքներ, ինչը կներառի խաղաղապահ գործողություն: Չկա այնպիսի սցենար, որտեղ խաղաղությունն ապահովվի առանց լավ մշակված ու բոլոր կողմերի վստահությունը վայելող խաղաղապահ գործողության»:

Առանց «որոշակի հերթականության» ասելաձեւը իր վրա  է հրավիրում որոշակի խորհրդածություն: Հերթականությունը նման դեպքերում շատ կարեւոր է. Ուորլիքը տեղում հանկարծակի պատասխան տալու կացության մեջ չէ, ոչ էլ ընդհանուր անպաշտոն զրույցի ընթացքում, որպեսզի հարցերի առաջնահերթության հերթականությունը խախտի: Պատրաստված, գրավոր զեկուցումը որոշակի հերթականության օրինաչափությունը պահած կլինի անպայման: Իսկ այստեղ, նախապես պատրաստված զեկուցումում, երբ ի սկզբանե հայտարարվում է «առանց որոշակի հերթականություն»-ը, դա նշանակում է, որ հերթականությունը շատ ուսումնասիրված գրառված է: Այս ինքնամատնումը ինքնին մտածել է տալիս, որ հերթականությունը պետք է փորձենք դիտարկել շրջված կարգով:

«Եվ վերջապես վեցերորդ, կարգավորմամբ պետք է ապահովվեն անվտանգության միջազգային երաշխիքներ, ինչը կներառի խաղաղապահ գործողություն: Չկա այնպիսի սցենար, որտեղ խաղաղությունն ապահովվի առանց լավ մշակված ու բոլոր կողմերի վստահությունը վայելող խաղաղապահ գործողության»:

Ճիշտ այստեղ, թվում է  թե կենտրոնացել է  Ուորլիքի պետության շահագրգռվածությունը: Անվտանգության միջազգային երաշխիքներն ու խաղաղապահ գործողությունը Ուորլիքի ներկայացրած քաղաքական շրջանակների համար կիրականանա միջազգային խաղաղապահ ուժերի, գուցե նաեւ ՆԱՏՕ-ի զորամիավորումների տարածաշրջան տեղակայումով: Այստեղ է աշխարհաքաղաքական թեժ օրակարգի վերածված Արեւմուտք-ռուսական ազդեցության գոտիների պահպանման կամ գրավման պայքարի մադրիդյան բանաձեւը:

Ադրբեջանի արտգործնախարարը անորոշ հերթականությունը ճիշտ էր ընկալել: Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության հանգերգից հետո հատուկ ձեւով ընդգծել է. «Հակամարտության կողմերի միջև վստահություն չկա, և հարկադիր տեղահանվածների անվտանգությունն ապահովելու համար անհրաժեշտ է խաղաղարարների տեղակայում»:

Վերադառնանք «վերջապես վեցերորդ կետ»-ին` վերահամոզվելու համար, որ Ուորլիքի ներկայացրած պետության համար Արցախի հակամարտությունը շահարկման նյութ է տարածաշրջանում միջազգային խաղաղապահ ուժեր տեղակայելու համար: Որոշակի առաջնահերթ հերթականությամբ:

Շահան Գանտահարյան

«Ազդակ» թերթի գլխավոր խմբագիր

Թուրքիայի վարչապետ Թայիփ Էրդողանը այսօր մասնակցել է Պետական խորհուրդի հիմնադրման 146-րդ տարելիցին նվիրված արարողությանը: Միջոցառման ժամանակ Էրդողանը վիճաբանության մեջ է մտել Փաստաբանների միության նախագահ Մեթին Ֆեյզիօղլուի հետ՝ արդյունքում լքելով դահլիճը: Էրդողանը Ֆեյզիօղլուի ելույթի ժամանակ միջամտել է՝ ասելով. «Նախագահը 25 րոպե է խոսում, դու 1 ժամ: Սա անշնորհքություն է: Քո ելույթը ամբողջությամբ քաղաքական է: Վանի հետ կապված ասածներդ էլ միանգամայն սուտ են»: Ի պատասխան սրան Ֆեյզիօղլուն նշել է, որ ոչ մի սուտ բան չի ասում, իր ելույթը կառուցողական է և շարունակել է խոսքը, իսկ Էրդողանը, բղավելով, որ այսպիսի անշնորհքությունն անթույլատրելի է, դուրս է եկել դահլիճից:

Անկախ

 Թուրքիայի ԱԳ նախարար Ահմեդ Դավութօղլուն հայտարարել է, որ Թուրքիան շարունակելու է աջակցություն ցուցաբերել սիրիական ժողովուրդին, այլ ոչ թե այդ երկրի կառավարությանը: «Թուրքիան միշտ կլինի սիրիացիների կողքին և կաջակցի նրանց արդար պայքարին»,-նշել է Դավութօղլուն: Թուրքական «Սաբահի» հաղորդմամբ՝ Դավութօղլուն նշել է, որ սիրիական իշխանությունները մեղավորություն են կրում երկրում տեղի ունեցող իրադարձությունների համար: Նրա խոսքերով՝ սիրիական հակամարտության հետևանքով Սիրիայի բնակչության 1/3-ը դարձել է փախստական, իսկ մոտ 6 մլն քաղաքացի ստիպված են անընդհատ փոխել իրենց  բնակավայրը, որպեսզի չհայտնվեն ռազմական գործողությունների կենտրոնում:

Անկախ