Թուրքիայում Էգեյան ծովի ափերին հերթական անգամ սիրիացի փախստականներ տեղափոխող նավ է խորտակվել: Թուրքական «Միլիյեթի» հաղորդմամբ՝ պատահարի հետևանքով 10 մարդ է զոհվել, միայն 4 հոգու է հաջողվել փրկել խեղդվելուց: Հայտնի է, որ սիրիացի փախստականները մտադիր էին անցնել Հունաստան:
Թուրքական «Հաբերլերի» հաղորդմամբ՝ Սիրիայում Ասադի ուժերը փորձեր են ձեռնարկում սիրիական ընդդիմության ձեռքում գտնվող Քեսաբ ավանը գրավելու համար: Տեղական աղբյուրները նշում են, որ կառավարական զորքերը օդուժի աջակցությամբ հարձակում են գործել Քըրքբեշ և Չալմա բարձունքների վրա տեղակայված ընդդիադիր ուժերի վրա, ինչպես նաև թուրքմեններով բնակեցված Բայըրբուջաք շրջանի ուղղությամբ: Ռումբերի պայթյուններ լսվում են Քեսաբի մերձակայքում և հարևան Յայլադաղի շրջանում:
Երեքշաբթի օրը Լիբիայի մայրաքաղաք Տրիպոլիում առևանգել են Հորդանանի դեսպանին:
Հորդանանի արտաքին գործերի նախարարը հայտնել է, որ դեսպան Ֆավազ ալ-Այտենին առևանգել են, իսկ վարորդին վիրավորել:
Լիբիայի արտաքին գործերի նախարարության ներկայացուցիչը հայտնել է, որ երկու մեքենաներով դիմակավորված, զինված մարդիկ կանգնեցրել են դեսպանի մեքենաների շարասյունը և առևանգել նրան:
Ռազմական խմբերը պարբերաբար թիրախ են դարձնում և ահաբեկում երկրի պետական պաշտոնյաներին:
ՀԱԼԷՊ, «Գանձասար».- Անցնող օրերուն Հալէպի ապահովական վիճակը զգալիօրէն վատթարացաւ: Սուրիական օրինաւոր բանակին եւ զինեալ ընդդիմադիրներուն միջեւ բուռն բախումներ տեղի կ՛ունենան Զահրաա (քաղաքի արեւմտեան կողմը), Լերամուն (հիւսիսարեւմուտք), Ռամուսէ (հարաւարեւմուտք), Համտանիէ (արեւմուտք) եւ Շէյխ Մաքսուտ (հիւսիս) շրջաններուն մէջ:
Ռամուսէի բախումներուն հետեւանքով, ժամանակաւորապէս վտանգուած է Հալէպէն դուրս գալու միակ ճանապարհը՝ Խանասերը: Խանասերի ճանապարհը տակաւին բաց է, սակայն բախումներու սաստկացման պարագային՝ ապահովական նկատառումներով անիկա ժամանակաւորապէս կը փակուի:
Միւս կողմէ, կը շարունակուի զինեալ խմբաւորումներուն կողմէ հրասայլերու արձակումը Հալէպի զանազան թաղամասերուն վրայ: Երկուշաբթի, Ապրիլ 14ին չորս հրթիռեր պայթեցան Նոր Գիւղ շրջանի տարբեր թաղամասերուն մէջ: Անցած շաբաթավերջին տեղի ունեցած բախումներուն ընթացքին, տասնեակներով հրասայեր եւ արկեր արձակուած են Հալէպի զանազան շրջաններու եւ յատկապէս Նոր Գիւղ շրջանին վրայ՝ մարդկային եւ նիւթական լուրջ վնասներ հասցնելով բնակչութեան: Արձանագրուած են հայ եւ տեղացի վիրաւորներ եւ զոհեր: Վիրաւոր հայորդիներու անուններն են՝ Վրէժ Եագուպեան, Ժագ Տէկիրմէնճեան, Յարութ Աբիկեան, Արաքսի Օրուլեան, Յասմիկ Մանուէլ-Թիւթիւնճեան, Կարօ Քարակիւլլիւեան, իսկ զոհերուն մէջ կը գտնուին երկու հայեր՝ Սագօ Աշնալըքեան եւ Լեւոն Գէորգեան։
«Արմէնփրէս»ի հետ զրոյցի մը ընթացքին, Բերիոյ թեմի Ազգային առաջնորդարանի մամլոյ քարտուղար Ժիրայր Ռէիսեան ըսած է, թէ ստեղծուած լարուած իրավիճակը անմիջապէս իր բացասական ազդեցութիւնը ունեցած է շուկայի մթերքներուն վրայ, որոնց գիները բարձրացած են՝ նշելով, որ կրկին հացի կարգեր սկսած են գոյանալու փուռերու առջեւ:
Միւս կողմէ, Կիրակի, Ապրիլ 13ին, հալէպահայութիւնը պատշաճ շուքով, հոծ բազմութեան ներկայութեամբ եւ հանդիսաւոր Ս. պատարագի մատուցմամբ նշեց Ծաղկազարդի տօնը՝ խաղաղութիւն մաղթելով սուրիական հայրենիքին, ապահովութիւն ու համբերութիւն՝ Սուրիոյ տագնապահար ժողովուրդին: Ըստ վերոնշեալ աղբիւրին՝ մարդիկ թէեւ սովորական իրենց ցնծութիւնը չզգացին այս տարի, որովհետեւ երկրի տագնապը, օրական արձանագրուող մարդկային զոհերն ու նահատակները համարեա խլած էին Սուրիոյ ժողովուրդին երբեմնի խանդավառութիւնը, սակայն հաւատքը կը շարունակէր ապրիլ իւրաքանչիւրի սիրտին մէջ:
Նաեւ, Ապրիլ 14ին, Լաթաքիոյ Ճապլէ շրջանի մերձակայքը քանի մը հրթիռ ինկած է՝ միայն նիւթական վնասներ պատճառելով: «Լաթաքիոյ տեղեկատուական ցանց» կայքէջը աւելուցած է, թէ բախումները կը շարունակուին Քեսապի մէջ, մասնաւորապէս՝ թիւ 45 դիտարանի տարածքին:
Սուրիական օրինաւոր բանակի գործողութիւնները վերջին քանի մը օրերուն կեդրոնացած են Սալիտրին գագաթի ուղղութեամբ, որ ճանապարհ պիտի բանայ դէպի Չալմայի գագաթ, ինչպէս նաեւ դէպի Նապալէյն եւ Սամրա շրջանները:
asbarez.com
Սաուդյան Արաբիայի իշխանություններն ապրիլի 13-ին հաստատել են մահացու վարակի բռնկման մասին, որը վերջին 2 շաբաթում ողջ թագավորությունում մի քանի կյանք է խլել: Դրանից առաջ նման տեղեկություն էր ստացվել ԱՄԷ-ից : Այնտեղ հիվանդության 6 դեպք էր գրանցվել ռեսպիրատորային համախտանիշով` (Middle East Respiratory Syndrome, կարճ` MERS-CoV ): Հիվանդացել էին բուժանձնակազմից մի քանիսը, իսկ վարակվածներից մեկն էլ մահացել էր: Բժիշկների վարակվելու փաստը բուժաշխատողների առջև մի լուրջ խնդիր բարձրացրեց. որքանով են Պարսից ծոցի երկրների իշխանություններն արդյունավետ գործել մեկուկես տարի առաջ նույն հիվանդության համաճարակի ժամանակ:
Անցած շաբաթ ամենաշատ թվով դեպքերն են գրանցվել,այն ժամանակից, ինչ սկսվել է համաճարակը: Ավստրալացի համաճարակաբան Յեն Մաքքեյը, որն ուշադիր հետևում է հիվանդության տարածմանը, հայտնել է առողջապահության համակարգում 50 վարակվածների մասին.”Որքանով տեղյակ ենք, կորոնավիրուսը, որը այս համախտանիշն է առաջացնում, չի փոխանցվում մարդուց` մարդուն: Դրա համար հիմա կարելի է ասել, որ կանխարգելման ու վարակի տարածման վերահսկման համակարգում են բացթողումներ եղել”:
Սաուդյան Արաբիայում ու տարածաշրջանի մյուս երկրներում հավատացնում են, որ 2012-ի սեպտեմբերից բոլոր անհրաժեշտ միջոցները ձեռք են առնվում վարակի դեմ պայքարելու համար: Սակայն, այդ օրից սկսած, Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը, այս տարածաշրջանում գրանցել է հիվանդության 228 դեպք, որից 95-ը` մահացու ելքով: Այս ամիս հիվանդների թիվն ավելացել է: Սաուդյան Արաբիայում, ընդամենը 4 օրում 15 նոր դեպք է գրանցվել, որոնցից 2-ը` մահվան ելքով: Երկրի Առողջապահության նախարարը հայտնել է, որ կանխարգելումն ու վարակի տարածման վերահսկողությունը գտնվում են պատշաճ մակարդակի վրա, սակայն դրանից ժամեր անց արդեն հայտնի դարձավ 4 նոր դեպքի մասին:
Այս հիվանդությամբ վարակման դեպքերի մեծ մասը հենց Սաուդյան Արաբիայում են գրանցվել: Դեպքեր եղել են նաև Եվրոպայում, որոնք, ի վերջո պարզվել է, որ այս կամ այն կերպ կապված են մերձավորարևելյան տարածաշրջանի հետ:
ԱՀԿ-ն տեղեկացնում է, որ կորոնավիրուսը կարող է մարդկանց մոտ մի շարք հիվանդություններ առաջացնել` մրսածությունից մինչև սուր ռեսպիրատորային համախտանիշ: Ներկայում հայտնի է շրջանառվող տեսակ վարակի մասին, որոնք, առաջացնում են վերին շնչուղիների չափավոր ու սուր բորբոքում, իսկ ինչ վերաբերում է MERS-ին, ապա այն սուր ռեսպիրատորային հիվանդություն կարող է առաջացնել` պնևմոնիայի ախտանշաններով:
“Սիրիայից արդեն դուրս է բերվել քիմիական զենքի պաշարի երկու-երրորդը և կարևոր է որ գործընթացն ավարտվի որքան հնարավոր է շուտ”,-այս մասին հայտնել է Քիմիական զենքի ոչնչացման կազմակերպության գլխավոր տնօրենը Ահմետ Ուզյումդջյուն:
Նա նշել է, որ ԱՄՆ-ն ու Ռուսաստանը մեծ թվով նյութեր և սարքավորումներ են տրամադրել այս գործընթացն իրականացնելու նպատակով:
“Ողջ զինապահեստի երկու-երրորդն /65%/ արդեն դուրս է բերվել, և հուսով եմ, այս առաքելության հաջող իրականացումը կնպաստի սիրիական կոնֆլիկտի կարգավորման հարցում համատեղ ջանքերի գործադրմանը”:
Կազմակերպության ղեկավարը հույս է հայտնել, որ մինչև ապրիլի վերջ ողջ քիմիական զենքը դուրս կբերվի Սիրիայից, իսկ դրա ոչնչացմամբ կզբաղվեն Գերմանիան, ԱՄՆ-ն, Մեծ Բրիտանիան և Ֆինլանդիան:
Վերջին շաբաթներին թուրք-սիրիական սահմանին ստեղծված լարվածության պատճառով սահմանային հայաբնակ Քեսաբ ավանի բնակիչները ստիպված են եղել լքել իրենց տները՝ տեղափոխվելով Լաթակիա և Վաքըֆլը գյուղ: Այնուհանդերձ «T24»-ի հաղորդմամբ քեսաբցի 9 հայ առ այսօր կորած են համարվում: Նրանցից ոչ մի լուր չի ստացվել և Թուրքիայի ԱԳ նախարարությունը կորածներին գտնելու ուղղությամբ որոնողական աշխատանքներ է սկսվել: Ահա անհայտ կորած անձանց անունները՝ Շամի Փոլադյան, Սեդա Չիլինգարյան, Լիդեր Թրթիռյան, Ջորչ Քորթմոսյան, Մուսա Սահակյան քրոջ հետ միասին, Մինաս Չերչիգյան, Տիգրանուհի Գազազյան, Շանթ Հովհաննեսյան:
Խտրականության ու ազգայնականության դեմ պայքարող թուրքական «DurDe» նախաձեռնության խոսնակ Լևենթ Շենսևերը «Al Jazeera Türk»-ի հետ զրույցում նշել է, որ ապրիլի 24-ին Ստամբուլում սպասվող միջոցառումների հարցով հանդիպում է ունեցել Ստամբուլի անվտանգության ծառայության ղեկավարության հետ: Նրան հայտնել են, որ Թաքսիմի հրապարակը փակ է բոլոր միջոցառումների համար, ինչի պատճառը ոչ վաղ անցյալում տեղի ունեցած «Գեզի» այգու ցույցերն են: Շանսևերը նշել է, որ այս հարցում հետևողական են լինելու: «Մենք փորձում ենք պաշտոնյաներին բացատրել, որ ողջ աշխարհը հետևելու է այս միջոցառմանը: Հիշատակման նման արարողությամբ կբարձրանա Թուրքիայի հեղինակությունը: Այս միջոցառման կազմակերպումը չափազանց կարևոր է, քանի որ այդպիսով ամբողջ աշխարհը Թուրքիային կտեսնի որպես ժողովրդավար երկիր»,-նշել է Շանսևերը:
Վերջին 4 տարիներին 1915 թվականի ցեղասպանության զոհերի հիշատակման արարողությունը անցկացվել է Թաքսիմի հրապարակում: Այս տարի միջոցառմանը մասնակցելու են ինչպես հայ համայնքի անվանի ներկայացուցիչներ, այնպես էլ ԵՄ պատվիրակությունը, արտասահմանցի դիվանագետներ, մի շարք հասարակական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ:
Պակիստանում ոստիկանին սպանելու փորձ կատարելու մեղադրանքով դատարանում հայտնված 9-ը ամսեկան երեխային արդարացրել են:
Երեխային՝ Մուհամադ Մոսա Խանին, մեղադրանք էր ներկայացվել ոստիկանների ուղղությամբ քարեր նետած գազային գողերի հետ միասին:
Պակիստանցի դատապաշտպանի տեղեկություններով՝ դատավորը երեխային արդարացնելու մասին հայտարարել էր շաբաթ օրը դատական լուսմների ժամանակ, քանի որ ոստիկանությունը հանել էր երեխայի մեղադրանքը:
Դատապաշտպանը ավելացրել է, որ ոստիկանությունը երեխայի և նրա ընտանիքի անդամների նկատմամբ մեղադրանք է ներկայացրել առանց գործը քննելու:
Երեխային ուրբաթ օրը ներկայացրել էին դատարան ոստիկանության և նրա բնակավայրի բնակիչների բախման կապակցությամբ հարուցված քրեական գործի շրջանակներում:
«Թեհրանը և Իսլամաբադը չեն հավատում այն տեղեկությանը, թե «Ջեյշ ալ-Ադլ» խմբավորման կողմից առևանգված սահմանապահ Ջամշիդ Դանաեֆրը սպանվել է: Մենք մտադիր ենք շարունակել որոնողական աշխատանքները»,- այս խնդրի վերաբերյալ կարծիք է հայտնել Իրանի Իսլամական Հանրապետության ներքին գործերի նախարար Աբդոլռեզա Ռահման Ֆազլին:
Պակիստանում Իրանի դեսպան Ալի Ռեզա Հաղիղյանը, անդրադառնալով այս խնդրին, ասել է, որ համամիտ է Աբդոլռեզա Ֆազլի կարծիքին և իր հերթին ընգծել է, որ Իրանի և Պակիստանի միջև անցկացված վերջին զորավարժությունները, նպաստել են երկու երկրների միջև հարաբերությունների բարելավմանը: Նա նաև մեջբերել է, որ շուտով Իրան է այցելելու Պակիստանի վարչապետ Նավազա Շարիֆը:
Ինչ վերաբերում է սահմանապահներին, նրանցից չորսը, ինչպես արդեն տեղեկացրել էինք, ազատ էին արձակվել:
Ավելի վաղ ծայրահեղականները հայտնել էին, որ գլխատել էին հինգերորդ սահմանապահ Ջամշիդ Դանաեֆրին: Իրանը նախ հաստատել է այդ լուրը, ապա հերքել և վերսկսել սահմանապահի որոնողական աշխատանքները:
Զբոսաշրջության և ցուցահանդեսների կազմակերպմամբ զբաղվող թուրքալեզու «ֆուարսեփեթի» կայքը աշխարհի պետությունների ցանկում ներկայացրել է նաև Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը (ԼՂՀ): Այս մասին տեղեկացնում է «Փաստինֆոն»` հղում անելով Ermenihaber.am-ին:
Գիտնականները հաստատել են, հնագույն պապիրուսը, որը պարունակում Հիսուս Քրիստոսի ենթադրյալ կնոջ մասին հիշատակություն, կեղծ չէ: Այս մասին գրում է RT-ն:
Համաձայն ածխաթղթով կատարված փորձերի արդյունքների` այսպես կոչված «Հիսուսի կնոջ ավետարանը», որը հանդիսավոր կերպով հրապարկվել էր ավելի քան մեկ տարի առաջ Հռոմի գագաթնաժողովում կարող էին ստեղծած լինել դեռևս 700-ականներին« Դա խորտակեց այն հայտարարությունները , թե թղթի կտորը կարող է համեմատաբար վերջերս ատեղծված լինի կեղծարարների կողմից:
Պապիրուսի կտորի վրա կան այսպիսի հատվածներ. «Եվ Հիսուսը ասաց նրանց. Իմ կինը … նա կարող է լինել իմ առաքյալը»: Սա կարող է նշանակել ոչ միայն այն, որ քրիստոնեության հիմնադիրը ամուսնացած է եղել, այլև այն, որ հազար տարի առաջ կնոջ դերը եկեղեցում զգալիորեն տարբերվում էր ժամանակակից պատկերացումներից:
Հարվարդի համալսարանի պրոֆեսոր Քարեն Լինգը, որը հայտնաբերել է պապիրուսը, սկզբում կարծում էր, որ այն ստեղծվել է չորրորդ դարում: Թեև վերջին փորձարկումները ցույց տվեցին, որ մագաղաթը մի քանի դարով ավելի նոր է, սակայն դրանք ապացուցեցին նաև, որ այն կեղծ չէ, և չի կարելի կասկածել դրա իսկությանը:
Հինգշաբթի հաղորդվել է, որ պաշտոնական Վատիկանը փաստաթուղթը կեղծ է ճանաչել, սակայն ածխաթթվով կատարված փորձերը ցույց են տալիս, որ պապիրուսում գրելու համար գործածված թանաքը ութերորդ դարից է:
«Ես հույս ունեմ, որ մենք կկարողանանք առաջ շարժվել փաստաթղթի բնօրինակ կամ կեղծ լինելու հարցի կետից դեպի ավելի կարևոր հարցեր, այն է` ինչո՞ւ է Քրիստոսի ամուսնացած լինելը կամ անգամ ամուսնացած չլինելը այդքան կարևոր: Ինչու են մարդիկ այդպես բուռն կերպով արձագանքում այս հարցին», -ասել է Լինգը The Boston Globe-ին տված հարցազրույցում :
«Երբ ես վերադառնում եմ այդ թղթի կտորին և կարդում եմ հատվածը, թվում է, թե գլխավոր խնդիրը պետք է լինի այն, որ Հիսուսը ընդունում էր` կանայք և մայրերը կարող են լինել առաքյալներ»:
Ինչ վերաբերում է այլ գիտնականների, կասկածամիտները դեռևս շարունակում են տարակուսանքներ հայտնել պապիրուսի վերաբերյալ:
«Ոչինչ չի կարող փոխել իմ միտքը,-ասում է Բրաուն համալսարանի եգիպտագետ Լեո Դեփույդը,- դա ոչ միայն կեղծ պապիրուս է, այլև շատ վատ է կեղծված: Կարծում` դա մի գեղեցիկ օր կարող կարող էր գրած լինել ինչ-որ ուսանող: Այն լի է քերականական սխալներով»:
Համաձայն Globe-ի` պապիրուսի բնօրինակ լինելու համար արված փորձերը կատարվել են երկու փուլով` Հարվարդի համալսարանում և Արիզոնայի համալսարանում:
«Ես դեռ չեմ հայտնաբերել մի ապացույց , որը կվկայեր, որ պապիրուսը կեղծ է, որ այն հնագույն չէ», – հավելել է Նյու Յորքի հին աշխարհը ուսունասիրող պրոֆեսոր Ռոջեր Բագնալը:
Իրանի արդարադատության նախարար Մոսթաֆա Փուր-Մոհամադին Իրաքի արդարադատության նախարար Հասան Շամարի հրավերով գտնվում է Բաղդադում: Արտգործնախարարները հանդիպման ընթացքում ընդգծել են, որ դատական համակարգում անհրաժեշտ է երկու երկրների միջև առավել զարգացնել համագործակցությունը:
Երկու երկրների նախարարները քննարկել են իրավական և դատական համակարգերում փոխադարձ հետաքրքրություն ներկայացնող մի շարք հարցեր:
Կողմերը ստորագրել են հուշագիր` բանտարկյալների հանձման /էքստրադիցիա/ մասին:
Այս համաձայնությունը հիմք է հանդիսանում, որպեսզ ստեղծվի միացյալ հանձնաժողով: Այն ուսումնասիրելու է բանտարկյալների վիճակը և նախապատրաստրաստելու նրանց հանձնումը: Դրանից հետո բանտարկյալները ազատազրկման մնացած ժամանակահատվածը կանցկացնեն իրենց երկրում:
Փուր Մոհամդին հանդիպման ընթացքում հայտնել է իր կարծիքը` երկկողմանի համագործակցության ամրապնդման վերաբերյալ և կոչ արել գործընկերոջը զարգացնել նաև տնտեսական, տուրիստական կապերը:
Ալի Շամարին ողջունել է Իրանի պատրաստակամությունը` աջակցելու Իրաքում կայունության և անվտանգության պահպանման հաստատմանը:
Նախարարը հայտնել է, որ Իրաքի կառավարությունն իր հերթին պատրաստ է աջակցել արդարադատության, տնտեսության, առևտրի և տուրիզմի ոլորտներում երկկողմանի կապերի առաջխաղացմանը:
Այս մասին հայտնում է իսլամական «ԻՌՆԱ» գործակալությունը:
Սիրիայում ևս երկու ադրբեջանցու մահվան մասին տեղեկություն է տարածվել, տեղեկացնում է ադրբեջանական “ԱՊԱ” գործակալությունը։
Գործակալությանը հաջողվել է պարզել սպանվածների ինքնությունը։ Նրանցից մեկը Իբրահիմ Քերիմով Ասլան օղլուն է (1981թ. ծնված), իսկ մյուսը՝ Սամիր Մագերամով Սադեդին օղլուն (1987թ. ծնված)։ Նրանք երկուսն էլ Գախի շրջանից են:
Քերիմովը, որին ճանաչել են որպես մարզիկ, Սիրիա է մեկնել ընտանիքի՝ կնոջ և երեք երեխաների հետ։ Հայտնի չէ՝ արդյոք ողջ են նրանք, թե ոչ։
Սիրիայում հակամարտության սկզբից ի վեր Ադրբեջանի բազմաթիվ քաղաքացիներ են մեկնել՝ Սիրիայում Բաշար Ասադի համախոհների ուժերի դեմ մարտերին մասնակցելու նպատակով։ Սպանվել են հարյուրավոր ադրբեջանցիներ։
Վերջին մի քանի օրերին ռուսական ԶԼՄ-ներով մի քանի անգամ բավական ընդարձակ հրապարակումներ եղան Քեսաբի իրադարձությունների վերաբերյալ: Նշվում էր, որ Քեսաբում հայերին կոտորում են, քշում են, որ միջազգային հանրությունը լուռ է այս ողբերգության նկատմամբ և այլն: Պետք է արձանագրել, որ համացանցում կասկածելի բովանդակություն ունեցող տեսանյութերը, ամենասուր ձևակերպումները Քեսաբում տիրող իրավիճակի և ծավալվող իրադարձությունների մասին հնչեցվում ու տիրաժավորվում են հենց ռուսական ԶԼՄ-ների միջոցով:
Քեսաբի հարցում Ռուսաստանը, իհարկե, ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի մի շարք երկրների հետ միասին պաշտոնական դիրքորոշում հայտնեց, բայց ի տարբերություն Արևմուտքի` ոչ միայն բավարարվեց «մտահոգությամբ», այլև անցավ բուն գործողությունների, ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդում առաջարկեց Քեսաբի իրադարձությունների վերաբերյալ բանաձև ընդունել, ինչը ԱԽ մյուս մշտական անդամների կողմից չընդունվեց ու տապալվեց:
Անդրադառնալով այն հարցին, թե ինչու ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը մերժեց ՌԴ-ի նախաձեռնությունը, այն է` Քեսաբի իրադարձությունների վերաբերյալ հանդես գալ համապատասխան բանաձևով, ՌԴ Դաշնային խորհրդի միջազգային գործերի կոմիտեի նախագահի առաջին տեղակալ Վլադիմիր Ջաբարովը ապրիլի 8-ին` Երևան-Մոսկվա տեսակամուրջի ժամանակ նշեց, որ դա պայմանավորված էր այն հանգամանքով, որ ՄԱԿ-ի ԱԽ-ի շատ մշտական անդամներ Սիրիայում իրենց նպատակն են հետապնդում, որը Բաշար Ասադի ռեժիմի տապալումն է, և այդ նպատակին հասնելու համար նրանք աչք են փակում Քեսաբում տեղի ունեցած իրադարձությունների վրա:
«Խոսքը ոչ միայն հայերի մասին է, այլև քրիստոնյա և իսլամական աշխարհների բախման, դա անթույլատրելի է, քանի որ եթե դա տեղի ունենա, իմ կարծիքով, երրորդ համաշխարհային պատերազմն իրական կդառնա: Ընդ որում` դա կլինի պատերազմ մինչև վերջնական ոչնչացում: Այդ պատերազմում, սակայն, հաղթողներ չեն մնա»,- նշեց Վ. Ջաբարովը:
Քաղաքագետ Ալեքսանդր Իսկանդարյանն էլ Հ1 հեռուստաընկերության «Հարցազրույց» հաղորդաշարում կարծիք հայտնեց, որ Սիրիայում, մասնավորապես` Քեսաբում ծավալվող իրադարձությունները Ռուսաստանի կողմից ակտիվորեն խաղարկվում են որպես ուկրաինական հարցից աշխարհի ուշադրությունը շեղող մանյովր:
Ռուբեն Սաֆրաստյան
Այս տեսակետը կարծես հաստատվում է ՌԴ Դաշնային խորհրդի միջազգային գործերի կոմիտեի անդամ Ռաֆայիլ Զինուրովի խոսքով, որ Երևան-Մոսկվա տեսակամուրջի ժամանակ Քեսաբում տեղի ունեցած իրադարձությունների մասին նշեց, թե Արևմուտքն այսօր ավելի մտահոգված է Ուկրաինայում ծավալվող իրադարձություններով, որոնք Ուկրաինայի ներքին գործերն են, և ՄԱԿ-ն ու միջազգային կառույցները ձևացնում են, թե Քեսաբի իրադարձությունները լոկալ բնույթ են կրում, չնայած դա այդպես չէ: «Այսօր միջազգային հանրությունն իր ուշադրությունը պետք է կենտրոնացնի ոչ թե Ուկրաինայի վրա, այլ Սիրիայի, որտեղ արյուն է հոսում»,- նշեց Ռաֆայիլ Զինուրովը:
Ռուսները կարծես գտել են նաև դրա լավագույն միջոցը` հայերի ամենանուրբ լարերին դիպչել` անընդհատ վանկարկելով «հայերի նոր Ցեղասպանության» մասին, ոտքի հանել աշխարհի հայերին և նրանց բարձրացրած բողոքի ալիքի միջոցով փորձել դիվիդենտներ շահել: Դրան, իհարկե, նպաստում է այն հանգամանքը, որ հենց Թուրքիան կազմակերպեց և ուղղորդեց Քեսաբի դեմ իրականացված գործողությունը, ինչը բոլոր հիմքերը տալիս է հայկական կողմին հայտարարելու, թե Ցեղասպանության 100-ամյակի նախաշեմին Թուրքիան նոր գրոհներ է իրականացնում հայերի նկատմամբ:
ՀՀ ԳԱԱ Արևելագիտության ինստիտուտի տնօրեն Ռուբեն Սաֆրաստյանն օրերս նշեց, որ էթնիկ զտումները, որոնք իրականացվեցին Քեսաբում Թուրքիայի օգնությամբ և ուղղորդմամբ, հիմք են նախապատրաստում Հյուսիսային Սիրիայի որոշ շրջանների վրա Թուրքիայի կողմից տարածքային էքսպանսիա իրագործելու համար: Եվ այս առումով` Քեսաբը Թուրքիայի կողմից այդ շրջանների անեքսիայի նախապատրաստական առաջին քայլն էր: Իսկ ընդհանուր առմամբ, նրա խոսքով, Մերձավոր Արևելքը նպատակաուղղված հայաթափվում է:
Որ Սիրիայի նախագահ Բաշար Ասադին գահընկեց անելու արշավն արդեն ազգային ու կրոնական փոքրամասնությունների ցեղասպանության ծրագրի է վերածվել, ընդ որում` Արևմուտքի լուռ համաձայնության պարագայում, նույնպես ակնհայտ է դառնում: Հակառակ դեպքում էլ ինչպե՞ս կարելի է բացատրել Սիրիայում կռվող ծայրահեղականների հայտարարությունները` «քրիստոնյաները` Լիբանան, ալևիները` գերեզման»…
Թուրքիան հերթական անգամ օգտվում է առիթից
Անդրեյ Արեշև
ՌԴ Մերձավոր Արևելքի ինստիտուտի նախագահ Եվգենի Սատանովսկին Քեսաբի իրադարձությունների կապակցությամբ նշում է, որ քեսաբցիների բախտն ուղղակի չբերեց` հայտնվելով գրոհայինների հերթական գրոհի ճանապարհին, որն ուղղված էր կոնկրետ նշանակետի: «Էրդողանը վերականգնում է Օսմանյան կայսրությունը, և դա բացահայտ հայտարարվել է. «Մենք նոր օսմաններն ենք»: Դրա մասին հայտարարում է Ահմեդ Դավութօղլուն, ուստի էքստրեմիստական կուրսի պաշտպանությունն ուղղված է թուրանական սոցիումի ներսում իսլամի միջազգային դերի բարձրացմանը, ինչը միանշանակ հանգեցնում է ծայրահեղ իսլամի աջակցությանը: Այս իմաստով արևմտյան կոլեգաներին դիմելը Մերձավոր Արևելքում քրիստոնյաների կամ հայերի պաշտպանության խնդրանքով, վախենամ` անիմաստ քայլ է, քանի որ XX դարասկզբի հայերի ցեղասպանությունը Եվրոպայում քչերին էր հետաքրքրում»,- ասաց Սատանովսկին` հավելելով, որ ըստ էության` Արևմուտքին չի հետաքրքրում, որ իրենց դաշնակիցն ինչ-որ մարդկանց է կոտորում, վերջին հաշվով, Ասադի ռեժիմի տապալման հարցում հետաքրքրված են թե՛ Ֆրանսիան, թե՛ Գերմանիան ու Անգլիան: Այս առումով չպետք է աջակցություն սպասել այն երկրներից, որոնց դաշնակիցը Քեսաբի կոտորածի կազմակերպիչն է:
Հայկական սփյուռքի կողմից տարբեր երկրներում անցկացվող բողոքի ակցիաների առումով գրեթե համանման տեսակետ ունի նաև ռուս քաղաքագետ, Հարավային Կովկասի հարցերի փորձագետ Անդրեյ Արեշևը: Նա ասում է, որ դա անիմաստ է, քանի որ երբ հարցը հասնում է, օրինակ, ԱՄՆ-ի կամ նրա դաշնակիցների ազգային շահերին, իսկ Սիրիայի իրադարձությունները հենց այդպիսիք են, նրանք ոչինչ չեն անի:
Ինչպես նշում է թուրքագետ Գևորգ Պետրոսյանը` ամփոփելով Թուրքիայում ՏԻՄ ընտրություններով պայմանավորված իրավիճակը, Թուրքիայի ՏԻՄ ընտրություններից վարչապետ Թայիփ Էրդողանն ու նրա գլխավորած «Արդարություն և զարգացում» կուսակցությունը հաղթանակով դուրս եկան, ինչը հիմք է տալիս վերջիններիս ամուր պաշարով մոտենալ նախագահական և խորհրդարանական ընտրություններին, որոնցում կրկին ֆավորիտի դերում են: Այս ամենից կարող ենք հետևություն անել, որ Հայաստանը պետք է Թուրքիայի հետ հարաբերություններ կառուցելիս հաշվի առնի, որ իշխանությունը շարունակում է մնալ Էրդողանի ձեռքում, եթե չլինեն անսպասելի զարգացումներ: Ամենակարևորը` Հայաստանն ու հայերս պետք է ընդունենք ու հասկանանք թուրքական ընտրություններում արձանագրված այն իրականությունը, որ Հայաստանին սահմանամերձ ներկայիս Թուրքիայի նահանգներում ազգայնականներն իրենցից որոշակի ուժ են ներկայացնում, իսկ նրանց համար ձայներ են ապահովում նաև այդտեղ հաստատված ադրբեջանցիները:
Ակնհայտ է` ուկրաինական իրադարձություններից հետո աշխարհը կարծեցյալ սառը պատերազմից մտավ խոր անտագոնիզմի մեջ` ի դեմս ԱՄՆ-ի, ԵՄ երկրների ու Ռուսաստանի: Ռուսաստանի դեմ Արևմուտքի գործողություններում, հատկապես հաշվի առնելով Թուրքիայի նկրտումները իսլամական աշխարհում լիակատար առաջնորդի դերը ստանձնելու ուղղությամբ, Թուրքիան դառնալու է Մերձավոր Արևելքում Արևմուտքի հիմնական հենասյուներից մեկը, ինչից մեր ոխերիմ հարևանն ակնհայտորեն փորձում է օգտվել իր շահերն առաջ մղելու համար: Առավել ևս, որ ուկրաինական «ճակատում» կրած անհաջողությունն Արևմուտքը փորձելու է լրացնել սիրիական ճակատում:
Ուստի Քեսաբի իրադարձությունները, ինչպես նշում են հայ, ռուս և այլ ազգությունների փորձագետներն ու վերլուծաբանները, դեռ մեծ գործընթացի սկիզբն են, որը հնարավոր չէ դադարեցնել: Որովհետև Սիրիայում իրավիճակը կփոխվի, եթե փող չմատակարարվի ու գրոհայիններին այլևս աջակցություն ցույց չտրվի:
Եգիպտոսում 529 մարդու մահապատժի դատավճիռը բողոքի մեծ ալիք է առաջ բերել աշխարհում: Թուրքիայի մի շարք քաղաքներում՝ Գազիանթեփում, Քյութահիայում, Անթալիայում, Բոլուում, Իզմիրում, Այդընում, Դենիզլիում ԱԶ կուսակցության երիտասարդական թևի անդամները հավաքվել են քաղաքային կենտրոնական հրապարակներում՝ բեմադրելով մահապատժի տեսարաններ:
«Ռադիկալի» հաղորդմամբ՝ իրենց բողոքն արտահայտելու համար երիտասարդները հագել են մահապարտներին հատուկ շորեր, պարանոցներին պարան են փաթաթել՝ առաջացնելով քաղաքացիների հետաքրքրությունը: Յուրատեսակ ցույցի մասնակիցները աշխարհին կոչ են արել լուռ չմնալ այս որոշման առաջ՝ բացականչելով «Մուսուլման, մի՛ քնիր, եղբորդ տե՛ր կանգնիր» արտահայտությունը: Ցուցարարները մահապատժի որոշման դեմ ստորագրահավաք են անցկացրել՝ իրենց դիմումը ուղարկելով Եգիպտոսի մուվթիություն:
Քեսաբահայության զորակցության եւ միաժամանակ կատարվածի մեջ Անկարայի դերակատարության բացահայտման եւ բողոքի քարոզչաքաղաքական գործողությունները ստացել են համահայկական թափ եւ տարողություն:
Միջազգային հանրության եւ պաշտոնական կառույցների մոտ այս հարցի արծարծումը վառ պահելու միտող հատկապես ռուսական քաղաքականությունը եւս սուր կերպով զգալի է: Մինչ ուշանում է սիրիական բանակի հակահարվածը` տեղի տալով այն մեկնաբանությանը, որ Քեսաբի գրավման եւ քեսաբահայության տարհանման (հաճախ օգտագործված տեղահանման) երեւույթը ռուսական կողմը դեռեւս պիտի օգտագործի իբրեւ Ղրիմի դիմաց հակակշիռ գործողություն:
Աննկատ չէ նաեւ այն տեսակետը, որ զինյալ խմբավորումների մեկտեղմանը եւ դեպի սիրիական տարածքներ ներքաշմանը պիտի հետեւի նրանց մաքրագործման մի մեծ գործողություն:
Այս բոլորը քաղաքական մեկնաբանություններ են, որոնք կարող են չիրականանալ կամ որոնք քարոզչական պատերազմի պարունակում իբրեւ փորձի փուչիկներ կարձակվեն այս կամ այն վերլուծական կայքի հետեւում կանգնած քաղաքական ուժի կողմից:
Անկարան այս բոլորի մեջ պիտի փորձի շրջել այն դիմագիծը, որը միջազգային հանրությունը ընկալում է իր նկատմամբ: Առավելագույն լուսարձակներ կբացվեն Թուրքիայի կողմից թուրքական տարածք տարված քեսաբցիների նկատմամբ գերհյուրընկալություն ցուցադրելով:
Քեսաբը իբրեւ մարդկային աղետ ներկայացնելու ռուսական քաղաքականությունն ու թուրքական գերհյուրընկալության ցուցադրությունները թվում է, որ որոշ ժամանակի համար պիտի շարունակվեն:
Մինչ այդ, մենք հեռու չենք ապրիլյան ոգեկոչական ձեռնարկներից: Այստեղ քարոզչաքաղաքական նյութերի սահմանազատումը անհրաժեշտ է: Ցուցական գործողությունների ընթացքում հասկանալի է, որ զգացականությունը իր մեծ տեղն է գրավում: Ամբոխային տրամաբանությունը իր հաստատած օրինաչափությունները ունի եւ նման զեղումնային պոռթկումներ չակնկալելը իրատեսական չէ:
Ժողովրդային դրսեւորումների եւ պաշտոնական հայտարարությունների միջեւ տարբերությունները զգալի են իհարկե: Երկրորդի դեպքում բովանդակային եւ մանավանդ քաղաքական նուրբ անկյունների հաշվարկ կատարող միտումները գերակշիռ են: Դրանք են, որ հետեւանքների հաշվարկն են անում եւ ըստ այնմ քաղաքական բառապաշար եւ ուղերձների փոխանցման եղանակներ ճշտում:
Հիմա պահն է թիրախավորված քարոզչական աշխատանքի ճշտման: Քեսաբի հարցը, որ ստացել է միջազգային հնչեղություն, որեւէ ձեւով պետք չէ զուգահեռել ցեղասպանության հետ: Սա ոչ միայն օգտակար չէ, այլեւ ընդհանուր ռազմավարական մոտեցմանը վնասակար: Հայ հրապարակագրության հետեւողները գիտեն, որ Սումգայիթի եւ Բաքվի դեպքերը նույնիսկ չեն բնութագրվում «ցեղասպանություն» բառեզրով. որոշ ժամանակ հետո էր, որ այդ դեպքերը բնութագրվեցին «եղեռնագործություն» բառակապակցությամբ: Բառերը, հասկացողություններն ու զուգահեռները ավելի քան կարեւոր են այս դեպքում:
Քեսաբի հարցի արծարծման մեջ հայկական կողմը քարոզչաքաղաքական գործողությունների կազմակերպման իր աշխատանքների ընթացքում հստակ թիրախներ ընտրելու հարկադրանքի առջեւ է: Հայտնապես այստեղ հայկական թեմայի վրա կենտրոնացումը այնքան արդյունքներ չի ապահովում: Աշխարհաքաղաքական այլ կենտրոնները շարունակում են հայկական թեման, բնօրրանից դուրս գտնվող հայ գաղթականության իրավիճակը բարձրագոյւն տարողություններով օգտագործելու միտումներ դրսեւորել: Բացառված չէ, որ Թուրքիա տարված հայ գաղթականության փոքրաթիվ երեւույթը թուրքական մեծ լուսարձակներ խլի Անկարայի կողմից հայտարարված «հայրենադարձության» մարտավարական խաղերի պարունակում:
Հայտնապես, զգայուն կետը ոչ հայկական թեման է. Անկարայի կողմից միջազգային ահաբեկչության ֆինանսավորման, զինման եւ տարանցիկ ճանապարհ հարթելու իրականությունը: Սրանով էլ բացատրվում է Թուրքիայի արտգործնախարարության բանբերի հայտարարությունը, թե ամոթալի զրպարտանք է եւ անհիմն մեղադրանք ԵԱՀԿ-ում Հայաստանի Հանրապետության մշտական ներկայացուցչի ասածը, թե Քայիդայի զինյալները օգտագործել են Թուրքիայի տարածքը Քեսաբի վրա հարձակումը կազմակերպելու համար:
Սա է զգայուն կետը, թիրախը, որը իբրեւ նշանակետ պետք է նկատի ունենա հայկական կողմը:
Շահան Գանտահարյան
«ԱԶԴԱԿ» թերթի գլխավոր խմբագիր
Իրաքում աղմկալից օրենք է ընդունվել: Շուտով երկրում կարելի է ամուսնանալ ինը տարեկանից փոքր աղջկա հետ; Արևմտյան դիտորդների կարծիքով այդ կարգը իշխանությունները ընտրություններից առաջ հատուկ են առաջ քաշել, որպեսզի բավարարեն շիիթական ընտրազանգվածին, հաղորդում է The Telegraph-ը:
Վերլուծաբանների կարծիքով, շիիթների մեծ մասը նոր ընտանեկան օրենքի նկատմամբ դրական վերաբերմունք ունեն, ինչը չի կարելի ասել իրավապաշտպանների մասին, որոնք դեմ են այդ սարսափելի նորամուծություններին: Իրաքում ընտրությունները կկայանան ապրիլի 30-ին: Մինչ այդ վերոհիշյալ ամուսնությունների մասին օրենքը ուժի մեջ կմտնի:
Այժմ իրաքցի աղջիկները կարող են ամուսնանալ 15 տարեկանում, իհարկե ծնողներից թույլտվություն ստանալուց հետո: Առանց ավագների թույլտվության նրանք կարող են ընտանիք կազմել միայն 18 տարեկանից: Հաշվի առնելով, որ տեղի կանոններով ամուսնությունից հետո կինը դառնում է ամուսնու սեփականությունը, նոր օրենքի ընդունումը աղջիկների համար սարսափելի կլինի: Շարունակությունը կարդացեք այստեղ:
Լիբանանի արդարադատության նախարար Աշրաֆ Ռիֆին հայտնել է, որ իր երկիրը պատրաստ է Իրանի Իսլամական Հանրապետության հետ ստորագրել դատական համագործակցության փաստաթղթեր:
Այդ մասին նա հարց է բարձրացրել Լիբանանում Իրանի դեսպան Ղազար Ռոքնաբադի հետ հանդիպման ժամանակ:
Իրանի դեսպանը իր հերթին պարզաբանել է, որ դատական համագործակցության երեք փաստաթուղթ արդեն պատրաստ է, ու հնարավոր է, որ դրանք վերջնականորեն հաստատեն Իրանի և Լիբանանի ներկայացուցիչները:
Ռոքնաբադին նաև դիմել է Իրանի արդարադատության նախարարության ղեկավարությանը, որպեսզի պատրաստ լինեն ստորագրելու այդ փաստաթղթերը:
Երկու կողմերը քննարկել են նաև Լիբանանում Իրանի դեսպանատան առջև կատարված ահաբեկչական պայթյունների և մի քանի անձանց ձերբակալությունների հետ կապված միջադեպերը:
Լիբանանի արդարադատության նախարար Աշրաֆ Ռիֆին հավաստիացրել է Իրանի դեսպանին, որ Բեյրութը, այս ամենի հետ կապված, հետևողական ուսումնասիրություն կանցկացնի և մեղավորներին պատասխանատվության կենթարկի:
Այս մասին տեղեկացնում է իսլամական «ԻՌՆԱ» լրատվական գործակալությունը:
Ռուսական РИА Новости լրատվական գործակալության փոխանցմամբ՝ Սիրիայի նախագահ Բաշար Ասադը խոստացել է մինչև վերջ մնալ Սիրիայում և ոչ մի հանգամանքում չլքել երկիրը: Այս մասին լրագրողների հետ զրույցում հայտարարել է Կայսերական ուղղափառ պաղեստինյան համայնքի նախագահ Սերգեյ Ստեպաշինը: Վերջինս նախորդ շաբաթ մեկնել էր Սիրիա և հանդիպել էր այդ երկրի նախագահ Բաշար Ասադի հետ: Ստեպաշինի խոսքերով՝ Սիրիայի առաջնորդն իրեն խնդրել է Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինին փոխանցել, որ մտադիր չէ «հետևել» Ուկրաինայի նախկին ղեկավար Վիկտոր Յանուկովիչի օրինակին և ծանր պահին լքել երկիրը: Ստեպաշինը նաև ընդգծել է, որ Ասադը ոչ մի կասկած չունի նրանում, որ նա գիտի, թե ինչ է անում՝ հավելելով, որ բավական բարձր է սիրիական բանակի մարտական ոգին: Ստեպաշինը հայտարարել է, որ Ասադը գտնվում է հիանալի մարզավիճակում: