ՄԱԿ-ի մարդասիրական օգնության կարգավորող Վալերիա Ամոսը հայտարարել է, որ Սիրիայում  շուրջ 9,3 մլն բնակիչ կարիքի մեջ է:

ՄԱԿ-ի  Անվտանգության խորհրդի նիստում նա հայտարարել է, որ կարիքավորների թիվը սրընթաց աճում է: ՄԱԿ-ի տվյալներով, միայն սեպտեմբերին նրանց թիվն արդեն 6,8 մլն է կազմել: 2 ամսում կարիքավորների թիվը 30%-ով ավելացել է:

ՄԱԿ-ի ներկայացուցիչը տեղեկացրել է, որ սիրիացիների մեծամասնությունն ապրում է առանց ջրամատակարարման, սննդի, հոսանքի ու դեղորայքի: Նա իշխանությունների հասցեին իր դժգոհությունն է հայտնել, որոնք շրջափակել են մարդասիրական առաքելության աշխատողների մուտքը: Դրա հետ կապված  կոչ է արել Անվտանգության խորհրդին օգնել մարդասիրական օգնության ապահովումն`  բեռներ հասցնել ու բուժաշխատողներին անցում տալ:

ՄԱԿ-ի գնահատմամբ, 2011-ի սկզբից Սիրիայից հեռացել է 2,8 մլն մարդ: Նրանցից շատերը ստիպված հարևան երկրներում են ապաստանել` Լիբանանում, Հորդանանում, Թուրքիայում, Իրաքում ու Եգիպտոսում:

Շիմոն Պերես

«Մարդիկ նախընտրում են  հիշել, բայց ոչ երևակայել: Հիշողությունը ծանոթ բանի հետ գործ ունի, իսկ երևակայությունը` անհայտի: Երևակայությունը կարող է  սարսափելի կերպարներ ստեղծել, երևակայությունը պահանջում է, որ մարդը ռիսկի դիմի ու բաժանվի  փորձածից: Նոր Իսրայելի սերմերը ծլել են  այն մարդկանց երևակայությունից, որոնք եղել են տարագրության մեջ: Տարագրություն, որ երկար է տևել, մոտ 2 հազարամյակ; Տարագրությունը հրեաներին թողել է աղոթքով, առանց հայրենիքի: Սակայն այդ երբեք չընդհատված աղոթքով  նրանք  հույս են փայփայել ու պահել իրենց նախնյաց  հողի հետ կապը:

Իսրայել պետության ստեղծման հետ այդ մեծ աղոթքը սերմանվեց մի բուռ հողակտորի վրա: Հողը  քիչ էր, իսկ շրջապատը` թշնամական: Հինկտակարանային Եգիպտոսից Իսրայել ուղևորության ժամանակ մենք հատել ենք հսկայական անապատը: Նոր ժամանակներում կրկին մեր հայրենի հողն ենք վերադարձել, որը նույնպես հիմնականում անապատ էր: Մենք պետք է նորից վերստեղծեինք մեզ: Աղքատների պես, որոնք վերադառնում են  տուն` իրենց խղճուկ հողակտորը, մենք պետք է հասկանայինք, թե ինչպես պետք է  կարիքի պայմաններում հարստանայինք:

Միակ կապիտալը, որ ունեինք, մարդկային կապիտալն էր: Չորային հողը ոչ թե ֆինանսական ներդրումներ էր ներգրավում, այլ միայն պիոներների, որոնք բավարարվում էին քչով, համաձայնում շատ աշխատելուն: Նրանք նոր կենսակերպ  հայտնագործեցին` կիբուցներ, մոշավներ, ձեռնարկեցին քաղաքների զարգացում և  ընկերակցություններ այն վայրերում, որտեղ ոչինչ չկար: Նրանք ջուր գտնելու որոնումներով հորատում էին հողը, աշխատում էին, իրենցից շատ բան պահանջում, հետն էլ  երազում ու նորարարություններ հղանում:

Նրանք իդեալիստ էին ու ինտելեկտուալ, սակայն ձգտում էին  հողը մշակել սեփական ձեռքերով: Երբ հասկացան, որ հողը բերրի չէ, ջուրն էլ բավարար չէ,  գնացին հայտնագործությունների ու տեխնոլոգիաների ստեղծման ուղղությամբ:

Կիբուցը դարձավ ինկուբատոր, իսկ ֆերմերը` գիտնական: Իսրայելում բարձր տեխնոլոգիաները սկսվում էին գյուղատնտեսությունից: Նույնիսկ ոչ մեծ տարածքով հողակտորներով ու ջրի սակավությամբ իսրայելացիները դարձան գյուղատնտեսության առաջատար:

Իսկ  շրջակայքի թշնամությունը չէր թուլանում: Իսրայելն իր գոյության  առաջին 62 տարում 7 անգամ հարձակման է ենթարկվել և  դիվանագիտական ու  տնտեսական լայնածավալ պատժամիջոցների թիրախ է եղել: Օտարերկրյա զորքերը օգնության չեն հասել: Մենք կարողացել ենք թվային առավելություն ունեցող ուժերին հաղթել մեր զինվորների խիզախության ու տեխնոլոգիաների շնորհիվ:

Իսրայելը երկրի չափսերին ոչ համապատասխան ու  դիմակայած վտանգներին հակակշիռ  ստեղծելու ունակություն է զարգացրել:

Իսրայելը միշտ էլ կլինի փոքրիկ երկիր և՛ տարածքով, և՛ բնակչության թվով: Ուստի երբեք չի կարող խոշոր շուկա դառնալ կամ արդյունաբերության խոշոր ճյուղեր զարգացնել: Բայց եթե  չափսը քանակական առավելություն է տալիս, ապա փոքր չափսը հնարավորություն է տալիս կենտրոնանալու որակի վրա: Իսրայելի միակ հնարավորությունը որակին ձգտելն է…

Ինչպես Իսրայելի առաջին վարչապետ Դավիդ Բեն Հուրիոնն է ասել, բոլոր փորձագետներն այնտեղ են, որտեղ կատարվել է,  փորձագետներ չկան այնտեղ, որտեղ դեռ պիտի կատարվի:

Որպեսզի ապագայի փորձագետ դառնաս, պետք է  փորձը փոխարինվի տեսնելու ունակությամբ: Ես համոզված եմ, որ հաջորդ տասնամյակն ամենազարմանալին կլինի թե՛ գիտության թե՛ արդյունաբերության համար հետևյալ ճյուղերի համաժամանակյա զարգացման շնորհիվ:

Դրանցից առաջինն արհեստական ինտելեկտի զարգացումն է: Վերջին 25 տարում համակարգիչների հնարավորությունները միլիոն անգամ են աճել:

Երկրորդը գիտական հայտնագործությունների բռնկումն է, որոնք տեղի են ունենում աշխարհում  ժամանակակից տեխնոլոգիաների  առավելությունների համադրման ու գիտնականների թվի ավելացման հետ (հիմնականում Հնդկաստանում ու Չինաստանում):

Երրորդ ուղղությունը նանոտեխնոլոգիայի ոլորտում հայտնագործություններն են, որոնք հնարավորություն են տալիս գաղտնազերծելու բնության ամենահրաշալի արարածի` մարդու ուղեղի կառուցվածքը: Դա հնարավորություն կտա բացահայտելու մարդու ներուժն ու կհանգեցնի սոցիալական մարտահրավերների, որոնց մասին անգամ չենք էլ երևակայում:

Մենք կկարողանանք կանխել ու բուժել հիվանդությունները, շրջանցել խոչընդոտները, ուղևորվել տիեզերքի հեռուներն  ու թափանցել օվկիանոսների խորքերը:

Ներկայումս Իսրայելն իրեն նախապատրաստում է այդ ուղևորությանը` օգնելով մյուս ճամփորդներին ու օգնություն ստանալով նրանցից:

Գյուղատնտեսությունն ավելի հեղափոխական է, քան արդյունաբերությունը. 25 տարում Իսրայելը գյուղատնտեսական արդյունաբերությունը մեծացրել է 17 անգամ: Մարդիկ չեն հասկանում,  սակայն գյուղատնտեսության 95%-ը գիտություն է և միայն 5%-ն է աշխատանք»: Շիմոն Պերես             

Բեն Հուրիոն և Գոլդա Մեիր

Իսրայելը փորձարարական հրաշալի հարթակ է: Թշնամական միջավայրում երկիրը վերածվել է գաղափարների փորձարկման հրաշալի լաբորատորայի: Իսրայելացիները հասկացել են,  թե ինչ է նշանակում իրենց համար նավթից կախվածություն չունենալը թե ֆինանսական և թե շրջակա միջավայրի պահպանության տեսանկյունից:

«Նավթն է ֆինանսավորում միջազգային ահաբեկչությունն ու անկայունություն ստեղծում» Շիմոն Պերես

Դուբայի շեյխ Ռաշիդի`«Իմ պապը ուղտով էր ճանապարհ գնում, հայրս` նույնպես, ես Mercedes եմ վարում, իմ որդին` Land Rover, նրա որդին նույնպես  Land Rover կվարի, իսկ որդու որդին նորից ուղտ կնստի»  արտահայտությունը հանգեցնում է այն գիտակցության, որ նավթային պաշարներն անսպառ չեն, և դա Իսրայելին ստիպում է  հսկայական գումարներ ներդնել  բնական պաշարների այլընտրանքային միջոցներ գտնելու նպատակով:

Շայ Ագասի. նա համոզված էր, որ եթե  մի երկիր անգամ կարողանա լրիվ անկախանալ նավթից, ապա աշխարհը կհետևի նրան: Նա մինչ այդ արդեն ուսումնասիրել էր մի քանի էկզոտիկ տեխնոլոգիաներ, սակայն որոշեց ավելի հասարակ համակարգի վրա կենտրոնանալ` էլեկտրամոբիլների, որոնք սնվում էին հանվող մարտկոցներով: Նա կարծում էր, որ  դա լուրջ քայլ է  էկոլոգիական շարժիչների ու տրանսպորտի  ստեղծման ճանապարհին: Ահա այս գաղափարն է, որ Շայ Ագասիին ստիպեց տեխնոլոգիական նորարարությունների ներդրումով զբաղվել հիբրիդային շարժիչների ու էլեկտրաշարժիչների ոլորտում:

Շվադ Շաքեդ. երբ նա  էլեկտրոնային վճարման  համակարգի` PayPal-ի նախագահ  Սքոթ Թոմսոնին երկար թախանձելուց հետո հասավ իր նպատակին, այն է` 20 րոպեով հանդիպման, Թոմսոնը չէր էլ պատկերացնում, թե իսրայելցի գործարարն ինչ է առաջարկելու իրեն: Իսկ երիտասարդ Շաքեդը հայտարարեց, որ կարող է լուծել օնլայն մեքենայությունների խնդիրը: Այն հարցին, թե ինչպես դա կարելի է անել, պատասխանեց. «Լավ մարդիկ հետք են թողնում համացանցում, թվային հետքեր, քանի որ նրանք թաքցնելու բան չունեն, իսկ վատ մարդիկ հետք չեն թողնում, քանի որ փորձում են թաքցնել իրենց այցելությունը: Եթե կարողանանք այդ հետքերը հայտնաբերել, ապա կարելի է այդ ռիսկը  հնարավորինս նվազեցնել ու հայտնաբերել նրանց: Դա շատ պարզ է»: «Այլևս չպետք է հապաղել»,- մտածեց Սքոթ Թոմփսոնը:

Նրա ընկերությունում 2 հազար աշխատակից կա (50-ը գիտությունների դոկտոր են), որոնք գիշերուզօր աշխատում են, որ ավազակներին հաղթեն: Նրա այն հարցին, թե ինչպես է Շաքեդը սովորել դա անել, երիտասարդը պատասխանեց` ահաբեկիչներին որսալու ընթացքում: Համաձայնություն տալով Թոմփսոնը վստահ էր, որ որոշ ժամանակով կազատվի այդ  հանդուգն  փորձարարից: Սակայն 3 օր անց Շաքեդը զանգահարում է Թոմփսոնին ու ասում, որ ամեն ինչ պատրաստ է: Արդյունքը գերազանցեց սպասումները.  Թոմփսոնը Շաքեդին  տեխնոլոգիաների ներդրման համար առաջարկեց 79 մլն: Շաքեդը հրաժարվեց. երկար բանակցություններից հետո համաձայնության եկան 169 մլն դոլարի շուրջ:

Դրանից հետո Թոմփսոնը ուղևորվում է Իսրայել` իր նոր ձեռք բերած ընկերություն:

Առաջինը, ինչին նա բախվեց այս երկրում, իսրայելական  խուցպան էր. ըստ հրեա գիտնական Լեո Ռոստենի` այս բառը ժամանակակից եբրայերենը (իվրիտ) փոխառել է  իդիշից, նշանակում է հանդուգն, անամոթ, համարձակ, բացառիկ կամքի տեր, ինքնավստահություն` գումարած մեծամտություն: Որևէ ուրիշ լեզվում չկա համարժեք բառ, որը լրիվ արտահայտի այս իմաստները: Կողքից դիտողի համար Իսրայելում այս բառի իմաստի դրսևորումն ամենուրեք է. թե ինչպես են ուսանողները խոսում իրենց դասախոսների հետ, ինչպես են աշխատողները շփվում իրենց ղեկավարի հետ: Դա նրանց ապրելու ձևն է: Տանը, դպրոցում թե բանակում իսրայելցին սովորում է, որ ինքնավստահությունը նորմ է:  Եթե նստած եք իսրայելցի գեներալների կողքին, ու բոլորը մտածում են, որ վատ չէր լինի սուրճ խմել, ով ամենից մոտ է նստած սրճեփին, նա էլ սուրճ է պատրաստում: Ու  սովորական բան է, որ գեներալները սուրճ եփեն իրենց զինվորների համար: Իսրայելի բանակը լավագույն օրինակն է հիերարխիայի բոլոր օղակների համար: Այստեղ կողք կողքի ծառայում են միլիոնատերերի, քաղաքական էլիտայի, տաքսիստների ու խոհարարների երեխաները: Ու զարմանաի չէ, որ Իսրայելի բանակը սոցիալական ամենաամուր ցանցն է, հետագա գործնական հարաբերությունների հիմքը:

Գործարար Ջոնաթան Մեդվեդն ասում է. «Շատ բան  կարելի է  ասել հասարակության մասին`  հիմնվելով այն բանի վրա, թե ինչպես է այդ հասարակությունը խոսում իր էլիտայի մասին: Իսրայելն այն միակ տեղն է, որտեղ յուրաքանչյուր մարդ, որ իշխանություն ունի, այդ թվում նաև վարչապետը, բանակի գեներալները, մականուններ ունեն, որոնք օգտագործում են բոլորը, ներառյալ` ժողովրդական զանգվածները»: Օրինակ` Բենյամին Նաթանյահուին ու Արիել Շարոնին Բիբի ու Արիկ մականուններով  են կնքել: 1980-ականներին գլխավոր շտաբի պետ Մոշե Լևիին անվանում են Մոշե Վա-Խեցի (կես Մոշե), քանի որ  կարճահասակ է:

Իսրայելացիները անհաջողություններից չեն հուսահատվում: Նրանք կարծում են, որ առանց «կառուցողական կամ ինտելեկտուալ անհաջողությունների», ինչպես իրենք են ասում, չի կարելի իսկական նորարարության հասնել: Այն իսրայելցի գործարարը, որը մի շարք անհաջողություններ է ունեցել, անհաջողակ չի համարվում: Նրա բացասական փորձն էլ արժեքավոր ակտիվ է համարվում:

Պետության հիմնադրումից սկսած` իսրայելացիները խորապես գիտակցել են, որ մոտ և հեռավոր ապագան միշտ էլ հարցականի տակ է: Եթե իսրայելցի գործարարը մի գործնական գաղափար է ունենում, ապա անմիջապես սկսում է իրագործել այն: Դա, իհարկե, լավ է գործի համար: Եթե երկար ես մտածում, ապա դա կարող է հանգեցնել մի վիճակի, երբ սկսում ես կասկածել` գուցե ինչ-որ բան այն չէ:

Եթե իսրայելացին տարվա վերջին ռադիոյով լսում է, որ ներհոսքը նվազել է, ապա դա ընկալվում է որպես վատ նորություն, ասես  խոսքը տեղումների քանակի նվազման մասին է: Ընտրությունների շրջանում տարբեր կուսակցությունների թեկնածուները հայտարարում են, որ իրենց պաշտոնավարման ժամանակ կկարողանան ևս 1 մլն ներգաղթողների հրավիրել երկիր: Իսրայելի բնակչությունն իր գոյության 60 տարիների ընթացքում աճել է 12 անգամ, իսկ տնտեսությունը մեծացել է  50 անգամ: 1968-1989 թթ. Իսրայելի կառավարությունը 112,5 մլն դոլար է վճարել Ռումինիայի բռնապետ Նիկոլաե Չաուշեսկուին ավելի քան 40,5 հազար հրեաներին ազատ արձակելու համար (յուրաքանչյուր հրեայի համար` 2,8 հազար դոլար):

Իր բոլոր խնդիրներով հանդերձ, իսրայելացին մի շատ կարևոր առավելություն ունի` նպատակի զգացողություն: Իսրայելը նավթ կամ բարեբեր հող չունի, ոչ մի ցամաքային սահման չունի, որով հնարավոր լինի արտաքին առևտուր անել: Բոլոր նյութական արժեքները ստեղծում է գործարարների բանակը:

«Հրեա ժողովրդի ամենամեծ ներդրումը մարդկության պատմության մեջ  չբավարարված լինելու զգացումն է: Դա վատ է քաղաքականության համար, սակայն շատ լավ` գիտության համար: Անընդհատ ցանկանում է փոխել ու փոխվել»: Այս թեզով Շիմոն Պերեսն ընդգծում է, որ գիտական ու շուրջգիտական վեճերը, սովորելու մշտական ցանկությունն ու նույնիսկ կատարյալը ստիպում են տնտեսությանը շարժվել դեպի վեր ու ամենակարևորը` բարձրացնել աշխատանքի արտադրողականությունը: Իսրայելցի մայրիկը երջանիկ կլինի, եթե իր երեխան դոկտոր կամ իրավաբան դառնա, սակայն առնվազն կհպարտանա, եթե իր զավակը ձեռներեց, գործարար դառնա: Իսրայելական ընտանիքը երեխային խանձարուրից գիտությունների դոկտոր, գործատեր է մեծացնում: Երկուսն էլ պատվավոր դերեր են արագ զարգացող հասարակության համար:

Բեն Հուրիոն` Իսրայել պետության  ստեղծողն ու  առաջին վարչապետը

Նա սիոնիստական շարժման հիմնադիրն է, որը համաշխարհային պատմության մեջ մտել է նաև որպես նոր Իսրայել պետության հիմնադիր: Նրա ողջ կյանքը ստորադասված էր  իր նախնիների երկրում հրեական պետության վերածնմանը: Կառավարություն է ստեղծել ու պայքարել Իսրայելի ճանաչման համար,  հեռացել է ու կրկին վերադարձել մեծ քաղաքականություն: Իր նպատակին հասել է 1948-ին: Ժամանակակից քաղաքական գործիչները նրան  Չերչիլի, Շառլ դը Գոլի և Ռուզվելտի շարքն են դասում: Նրա պատվին է անվանակոչվել միջազգային օդանավակայանը Թել Ավիվում, նրա անունով փողոց կա Երուսաղեմում և համալսարան` Նեգևում:

Նրա իսկական անունը Դևիդ Գրին է: Ծնվել է Վարշավայից ոչ հեռու, լեհական հրեաների ընտանիքում: Նրա հայրը քաղաքական սիոնիզմի հիմնադիր Թեոդոր Գերցելի ընկերն էր: Պատահական չէ, որ նա փոքր հասակից սիոնիզմի գաղափարներով էր տարված:  20-ամյա իրավաբանը 1906-ին Լեհաստանից  արտագաղթեց ու նախնյաց հողին ոտք դնելով` փոխեց իր անունն ավելի հրեական Բեն Հուրիոնով («երիտասարդ առյուծ»)` ի պատիվ  հռոմեական դարաշրջանի հրեա զորավարի: Իսրայելում նա  իսկույն առաջ գնաց:  Նրա մասին Ամոս Օզը գրել է, որ «պետության այն վաղ ժամանակաշրջանում շատ իսրայելցիներ նրա մեջ տեսնում էին Մովսեսին, Ջորջ Վաշինգտոնին, Գարիբալդիին ու Բարձրյալին»:

Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ նա մեկնեց Ամերիկա, ուր երիտասարդ հրեաներին համոզում էր պատմական հայրենիք վերադառնալ:

1947-ին Հուրիոնը  կազմակերպեց հրեական Պաղեստինի մարտական պատրաստության ուսումնասիրությունը, քանի որ գիտեր, որ Իսրայելի անկախության հռչակումը կհանգեցնի պատերազմի: Նա օրեր ու գիշերներ էր անցկացնում զինվորական  գործի մասնագետների հետ, լսում նրանց ու քննում նրանց կարծիքները: Ավելի քան 6 ամիս անց ՄԱԿ-ը կյանքի կոչեց Պաղեստինը հրեական ու արաբական պետությունների բաժանելու որոշումը:  Բեն Հուրիոնը դարձավ Իսրայել պետության ժամանակավոր վարչապետը: Նա նպաստեց հրեական ժողովրդի ինքնիշխանության վերականգնմանը: Արաբական պետությունները խիստ դժգոհ էին դրանից ու սկսեցին Իսրայելի դեմ մարտական գործողություններ ծավալել: Բեն Հուրիոնը գլխավորեց երիտասարդ պետության սահմանների պաշտպանությունը:

Նա  հրեական պետության տեսիլքը վերածեց գործող ազգային պետության: Բեն Հուրիոնն է գլխավորել այն գործողությունները, որոնց արդյունքում կառուցվել է  երկիրը: Նրա առջև ծառացած խնդիրները շատ բարդ էին:  Դրանցից մեկն էլ 1930-ականներից մինչև Հոլոքոստի ավարտը ներգաղթյալների հոսքն ընդունելն էր: Նրանց մի մասը համակենտրոնացման ճամաբարներում էր, մի մասին հաջողվել էր փախչել Պաղեստին, մյուսներին տարբեր երկրներում մերժել էին  կացարան տրամադրել, և  նրանք ստիպված էին թաքնվել: Իսկ 1939-ին, երբ Բրիտանիայի կառավարությունը գաղութարարություն էր իրականացնում Պաղեստինում, սահմանափակեց  հրեաների ներգաղթը: Այդ քաղաքականությունը հայտնի է «Սպիտակ թուղթ» անվամբ:

Դրան ի պատասխան`  Հուրիոնը երկու  կազմակերպություն ստեղծեց, որոնք առաջին հայացքից իրար հակասող էին: Սկզբում նա ոգեշնչեց ու կազմակերպեց շատ հրեաների հետդարձը Եվրոպա, որ նրանք  բրիտանական բանակի «հրեական գումարտակներ» մտնեին ու  բրիտանացիների հետ կռվեին նացիստների դեմ: Միաժամանակ նա ընդհատակյա  գործակալություն էր ստեղծել, որի խնդիրն էր Եվրոպայի հրեա փախստականներին գաղտնի Պաղեստին ուղարկել` հակառակ Բրիտանիայի արտագաղթի քաղաքականության: Այդպիսով, Հուրիոնը Եվրոպայում կռվում էր բրիտանացիների հետ ու Պաղեստինում էլ պայքարում էր նրանց դեմ:

Բեն Հուրիոնը սևեռվել էր ցանկացած պայմանով պետություն ստեղծելու գաղափարի վրա: Նա բավականաչափ համբերություն չուներ, որ փորձեր կատարեր քաղաքականության  մեջ, որը նրա համոզմամբ ստեղծված էր միայն մարքսիստական գաղափարախոսությունն իրականացնելու համար: Նա համոզված էր, որ գաղութացման ծրագրի իրականացումը Իսրայելի ինքնիշխանության միակ հնարավոր երաշխիքն էր, հակառակ պարագայում չբնակեցված կամ թույլ բնակեցված շրջանների վրա թշնամին աչք կդներ ու միջազգային ընկերակցության միջոցով տարածքները կվիճարկեր:  Մյուս կողմից` խիտ բնակեցված քաղաքները կարող էին թշնամական օդուժի համար թիրախ դառնալ: Այդ հանգամանքը պատճառ դարձավ, որ բնակչությունը երկրով մեկ ցրված բնակություն հաստատեր: Բեն Հուրիոնը հասկանում էր նաև, որ մարդիկ սեփական կամքով  չէին գնա բնակություն հաստատելու քաղաքային կենտրոններից հեռու, եթե  կառավարությունն ինքը գաղութացման ծրագիրն իր ձեռքը չվերցներ ու վերաբնակների համար զեղչեր չնախատեսեր:

Բեն Հուրիոնը վարչապետ էր մինչև 1953 թ., կուսակցության ներքին հակասությունները ստիպեցին նրան հեռանալ:1955-ին նա ընտրութուններում հաղթեց ու կրկին վարչապետ դարձավ: Մեծ քաղաքականությունից նա հեռացավ 1970-ին ու գրական գործունեություն սկսեց:

Բեն Հուրիոնը մահկանացուն կնքեց 1973 թ. դեկտեմբերի 1-ին:

Հատվածներ «Խելացի մարդկանց ազգը» գրքից

 Թուրքիայի նախագահ Աբդուլահ Գյուլը հայտարարել է, որ Սիրիան Միջերկրածովյան տարածաշրջանում կարող է վերածվել Աֆղանստանի նման մի երկրի, եթե միջազգային հանրությունը չաջակցի հակամարտության կարգավորմանը: Այս մասին հաղորդում է թուրքական «Հյուրիյեթը»: Գյուլի խոսքերով՝ եթե միջազգային հանրությունը ժամանակին միջամտեր Սիրիայում ստեղծված պատերազմական իրավիճակին, հնարավոր կլիներ խուսափել այսչափ զոհերից:

Նշենք, որ Սիրիայում ներքաղաքական պայքարի սկզբից ի վեր՝ 2011 թվականի մարտից, զոհվել է շուրջ 115 հազար մարդ, մոտ 4,5 մլն մարդ է լքել երկիրը, որոնցից  2 մլն բնակեցվել է հարևան երկրներում տեղակայված ճամբարներում՝ Լիբանանում, Իրաքում, Թուրքիայում և Հորդանանում:

ԱՄՆ պետքարտուղարությունը գտնում է, որ Սիրիայի նախագահ Բաշար Ասադը բռնապետ է, որը մասնակից է խաղաղ բնակչության սպանությանը, և ապագայում Սիրիայում նրա համար տեղ չկա: Այս մասին է հաղորդում թուրքական «Հաբերլերը»՝ վկայակոչելով պետքարտուղարության ներկայացուցիչ Ջեն Պսաքի հայտարարությունը՝ արված Ասադի անվտանգության երաշխիքների վերաբերյալ ՌԴ վարչապետ Դմիտրի Մեդվեդևի ելույթի շուրջ: «Մեր նպատակը ամեն հաղորդագրությանը արձագանքելը չէ, այլ Ժնև-2 համաժողովին պատրաստվելը: Ինչ վերաբերվում է Ասադին, ապա մեր դիրքորոշումը այս հարցում չի փոխվել: Նա բռնապետ է, որը սպանել է ավելի քան հարյուր հազար մարդու և նա տեղ չունի ապագա Սիրիայում»,-հայտարարել է Պսաքին:

Ավելի վաղ ՌԴ վարչապետ Մեդվեդևը հայտարարել էր, որ Սիրիայի նախագահին երկրի ապագայի հարցի շուրջ բանակցություններից հեռացնելը իրատեսական չէ և դրա փոխարեն անհրաժեշտ է քննարկել նրան անվտանգության երաշխիքներ տալու հարցը:

Թուրքական «Zorlu» հոլդինգը բանակցություններ է սկսել իսրայելական ընկերության հետ Իսրայելից Թուրքիա գազի խողովակաշար անցկացնելու վերաբերյալ: Սակայն թուրքական «Հյուրիյեթի» հաղորդմամբ՝ կողմերին չի հաջողվում համաձայնության գալ թուրք-իսրայելական լարված հարաբերությունների պատճառով: «Թուրքիան կախում ունի այլ երկրների գազի մատակարարումից: Մենք հույս ունենք նոր գործընկեր ձեռք բերելու և դառնալու տարանցիկ երկիր դեպի Եվրոպա գազի մատակարարման հարցում»,-հայտարարել է «Zorlu» հոլդինգի ղեկավար Օմեր Յունգյուլը: Մասնագետների գնահատմամբ՝ նախագիծը 3,5 մլն դոլարի արժեք ունի:

Հիշեցնենք, որ երկու պետությունների հարաբերությունները լարվեցին այն բանից հետո, երբ 2010 թվականի մայիսին իսրայելական հատուկ նշանակության ջոկատները հարձակում կատարեցին թուրքական «Mavi Marmara» նավի վրա՝ դառնալով 10 մարդու մահվան պատճառ: Չնայած Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն այս դեպքի համար պաշտոնապես ներողություն խնդրեց Թուրքիայից, այնուհանդերձ թուրք-իսրայելական հարաբերություններում առաջընթաց չի նկատվում:

   Եգիպտոսի նախկին նախագահ Մուհամադ Մուրսին սարսափելի վախենում է իր նկատմամբ հարուցված դատական գործի սկսվելուց: Ինչպես հաղորդում է թուրքական «Հաբերլերը»՝ գաղտնի տեղում պահվող Մուրսին ձևացրել է, թե սրտի կաթված է ստացել, որպեսզի խուսափի նոյեմբերի 4-ին դատարան ներկայանալուց: Աղբյուրների համաձայն՝ նախկին նախագահը գտնվում է շատ ճնշված և նյարդային վիճակում և դատալսման օրվա մոտենալու հետ մեկտեղ մոտ է հիստերիայի մեջ ընկնելուն: Նախագահի հոգեզգացական վիճակը գնալով վատանում է: Նա գանգատներ ունի սրտի շրջանում սուր ցավերի պատճառով, սակայն նրան զննած բժիշկները չեն տվել սրտի կաթվածի ախտորոշում: Մուրսիին թուլատրվում է պարբերաբար հեռախոսով խոսել ընտանիքի հետ, որոնց հետ նա քննարկում է դատարանում իրենց ներկայացնող փաստաբանների հարցը:

Այնուհանդերձ առայժմ հայտնի չէ, թե որտեղ է պահվում Մուհամադ Մուրսին հուլիս ամսին Եգիպտոսում տեղի ունեցած ռազմական հեղաշրջումից հետո:

Սիրիայում ամբողջովին ոչնչացվել են քիմիական զենքի արտադրության սարքավորումները: Քիմիական զենքն արգելող կազմակերպության մասնագետները , որոնք Սիրիա էին մեկնել հոկտեմբերի սկզբին` Բաշար Ասադի պաշտոնական թույլտվությունից  անմիջապես հետո, հայտնել են  քիմիական զենք արտադրող հայտարարագրված բոլոր սարքավորումների ոչնչացման մասին:

Ինչպես  նշել են Քիմիական զենքն արգելող կազմակերպությունից, սա առաջին դեպքն է, երբ փորձագետները քիմիական զենք են ոչնչացնում մի երկրում, որտեղ պատերազմ է: Ավելի վաղ հայտնվում էր, որ մարտագլխիկներն ու ավիառումբերը պատրաստվում են ճզմել ծանր բեռնատարների անիվների տակ:

Իսրայելը չորեքշաբթի առավոտյան ազատ է արձակել 26 պաղեստինցի բանտարկյալների՝ խթանելով երկու երկրների միջև խաղաղ բանակցությունները:

Սա պայմանավորված ազատվելիք չորս խմբերից՝ ընդհանուր 100 բանտարկայլ, ազտված բանտարկայլների երկրորդ խումբն էր:

Պաղեստինի բանտային իշխանությունները հաստատել են, որ 21 բանտարկյալներ ազատ են արձակվել Արևմտյան ափին, իսկ մյուս հինգը՝ Գազայում:

Ազատված բանտարկայլներով ավտոբուսներին Արևմտյան ափին ուրախության ճիչերով դիմավորել են նրանց ընտանիքները:

Սակայն որոշ իսրայելցիներ դժգոհ են մնացել բանտարկյալներին ազատելու փաստից և բողոքի ցույց են կազմակերպել Արևմտյան ափի բանտի մոտակայքում, որտեղ նախքան ազատվելը պահվում էին բանտարկյալները:

Իսրայելի վարչապետ Բինյամին Նաթանյահուն հայտնել է, որ պաղեստինցի բանտարկյալներին ազատելու որոշում կայացնելը իր կարիերայի ամենաբարդ որոշումն է եղել:

Պաղեստինի նախագահ Մահմուդ Աբբասը ողջունել է բանտարկյալներին ազատ արձակելու փաստը: Սակայն նա զգուշացրել է, որ խաղաղության համաձայնագիր չի կնքվի մինչև բոլոր պաղեստինցի բանտարկյալները ազատ չարձակվեն:

Սիրիացի գրոհայինները կրկին թունավորող նյութով զենք են կիրառել Ռաս-էլ-Այն քաղաքի մոտ, որը գտնվում է Թուրքիայի սահմանից ոչ հեռու:

Քուրդ զինվորների խոսքով, պայթյունի տեղում դեղին ծխասյուն է բարձրացել, իսկ զինվորների մոտ թունավորման նշաններ են ի հայտ եկել: Սակայն, քիմիական զենքի կիրառման մասին պաշտոնական տեղեկացում երկրի իշխանությունների կողմից չի եղել:

Չնայած դրան, երկրի հարավ Արևելքում տարհանել են շուրջ 2 հազար խաղաղ բնակիչների:  Որպեսզի բնակչությունը կարողանա հեռանալ վտանգավոր վայրից, բանակն ու գրոհայինները ժամանակավորապես դադարեցրել են մարտերը Դամասկոսի մոտ: Տարհանվողներին օգնություն են ցուցաբերում Կարմիր խաչն ու մյուս իրավապաշտպան կազմակերպությունները:

Սիրիայի նախագահ Բաշար Ասադը համաներում է հայտարարել մինչև հոկտեմբերի 29-ը զինվորական ծառայության շրջանակներում հանցանք կատարածների համար: Այս որոշումը հրապարակվել է որպես կառավարության՝ համար 70-րդ համաներման հրամանագիր:

5 կետից բաղկացած հրամանագիրը ուշագրավ հիշատակում է պարունակում դասալիք զինվորների վերաբերյալ: Այսպես, եթե երկրի սահմաններից դուրս ծառայող սիրիացի զինվորները դիմել են դասալքության, ապա 90 օրվա ընթացքում զորամաս հետ գալու և ներկայանալու պարագայում նրանց ներում է շնորհվելու: Սա վերաբերում է նաև երկրի ներսում ծառայող զինվորներին, սակայն վերջիններիս հետ գալու համար 30 օր է տրվելու: «SANA» լրատվական գործակալության փոխանցմամբ՝ հրամանագիրը ուժի մեջ կմտնի պետական պաշտոնաթերթում հրապարակվելուց հետո և կտարածվի մինչև հոկտեմբերի 29-ը հանցանք կատարածների վրա:

Քիմիական զենքի համաշխարհային վերահսկման մարմինը հայտնել է, որ անվտանգության նկատառումներով իր տեսուչները չեն կարողացել մուտք գործել Սիրիայի քիմիական զենքի օգտագործման ծրագրի մաս կազմած երկու վայրեր:

Քիմիական զենքի արգելման կազմակերպությունը երկուշաբթի օրը հայտնել է, որ կիրակի օրվա դրությամբ տեսուչները կարողացել են մուտք գործել Դամասկոսի մատնանշած 23 թունավոր գազի կիրառման ծրագրի մաս կազմող վայրերից 21-ը:

Առաքելությունը իր հայտարարության մեջ չի նշել, թե ով է պատասխանատու անվտանգության հետ կապված խնդիրների համար, սակայն հայտնել է, որ երկու վայրերը մուտք գործելու համար անհրաժեշտ անվտանգության երաշխիքներ ստանալու նպատակով բանակցությունները կշարունակվեն:

Պաշտոնյաների տեղեկություններով՝ որոշ վայրեր մուտք գործելու համար հրադադար է անհրաժեշտ:

Սիրիայի Հոմս քաղաքում տեղի ունեցած ահաբեկչության հետևանքով մեկ մարդ է զոհվել, ավելի քան 40 հոգի վիրավորվել է: Թուրքական «Հաբերլերի» փոխանցմամբ՝ ականապատ մեքենան պայթել է քաղաքի հարավային մասում տեղակայված հրապարակում: Տուժածների թվում կան նաև կանայք և երեխաներ:

Լոնդոնում տեղակայված «Մարդու իրավունքների պաշտպանության մշտադիտարկման սիրիական կենտրոն» իրավապաշտպան կազմակերպության հաղորդմամբ՝ պայթյունը տեղի է ունեցել գլխավորապես ալավիներով բնակեցված թաղամասում:

Նշենք, որ վերջին ամիսներին Սիրիայում բազմաթիվ բախումներ են գրանցվել ընդդիմությանը աջակցող սունիների և Բաշար Ասադի վարչակարգի կողմակից ալավիների միջև:

Դամասկոսից ոչ հեռու  մի շարք պայթյունների հետևանքով վնասվել է գազատարը, որը գազ էր մատակարարում երկրի հարավում տեղակայված էլեկտրակայաններին:

Իշխանությունների հավաստմամբ, հոսանքն անջատվել է ինչպես ամբողջ Դամասկոսում, այնպես էլ երկրի գրեթե բոլոր տարածաշրջաններում: Այդ պայթյունների համար Սիրիայի կառավարությունը մեղադրում է ընդդիմադիրներին:

  «TRT Haber»-ի փոխանցմամբ՝ Իրաքի արտգործնախարար Հոշիյար Զիբարին ուրբաթ օրը կայցելի Թուրքիա: Այցի շրջանակներում քննարկվելու են երկկողմ համագործակցության, սիրիական ճգնաժամի, տնտեսական և տարածաշրջանային մի շարք հարցեր:

Պետք է նշել, որ վերջին տարում թուրք-իրաքյան հարաբերություններում որոշակի լարվածություն է նկատվում: Ավելի վաղ Իրաքի վարչապետ Նուրի ալ Մալիքը հայտարարել էր, թե Թուրքիան  տարածաշրջանի բոլոր երկրների համար վերածվում է թշնամու «տարածաշրջանում գերակշիռ դիրք գրավելու և հարևանների գործերի մեջ խառնվելու փորձերի հետևանքով»: Ի պատասխան այս հայտարարությանը՝ վարչապետ Էրդողանը նշել էր, որ Իրաքը առաջին հերթին պետք է լուծի իր ներքին խնդիրները և ապա հարևաններին մեղադրի թշնամական վերաբերմունք դրսևորելու մեջ: Կողմերի միջև լարվածությունը սրվեց Թուրքիայի և Հյուսիսային Իրաքի միջև էներգետիկ համագործակցության պատճառով: Թուրքիան իրաքյան նավթի ու գազի հիմնական սպառողն է:

Սիրիայի նախագահ Բաշար Ասադը երկրի քուրդ ազգաբնակչությանը խաղաղության կոչ է արել: Այս մասին հաղորդում է «Հաբեր 7» հեռուսաալիքը՝ հղում կատարելով Հյուսիսային Իրաքի Քրդական ինքնավարության դիվանագիտական աղբյուրներ վրա: Հայտնի է, որ Ասադը քրդերին խոստացել է, որ հաշտության գալու պարագայում իրենք կստանան 18 խորհրդարանական մանդատ:
Տեղեկություն կա նաև, որ քրդերի հետ համաձայնության գալու նպատակով Սիրիայից հատուկ պատվիրակություն է մեկնել Էրբիլ, որը հանդիսանում է ոչ միայն Հյուսիսային Իրաքի այլ նաև Սիրիայի քրդերի քաղաքական կենտրոնը: Հաղորդվում է, որ Հյուսիսային Իրաքի նախագահ Մեսուտ Բարզանին բանակցությունների համար հրավիրվել է Դամասկոս, սակայն նա հրաժարվել է այս այցելությունից:

Այս տարվա օգոստոս ամսին Լիբանանում առևանգված երկու թուրք
օդաչուները շուտով ազատ կարձակվեն: Այս մասին հայտարարել է Լիբանանի ներքին գործերի նախարար Մարվան Շարբելը՝ չմանրամասնելով գերիների ազատման մանրամասները:
Թուրքական ավիաուղիների աշխատակից օդաչուները գերի էին ընկել Բեյրութում հյուրանոց գնալու ճանապարհին: Նրանց առևանգման պատասխանատվությունը ստանձնել էր «Զուվար ալ Ռիդա» խմբավորումը: Ավելի վաղ «Ահ Նահար» թերթը հաղորդել էր, որ գերիներին անհայտ ուղղությամբ են տարել այն բանից հետո, երբ լիբանանյան ոստիկանությունը հայտնաբերել է նրանց գտնվելու վայրը:

Եգիպտոսի պաշտոնանկ արված նախագահ Մուհամադ Մուրսիի հազարավոր կողմնակիցները կրկին բողոքի ցույցերի են դուրս եկել Կահիրեում՝ դժգոհության արտահայտություններ անելով բանակի ղեկավար գեներալ Աբդել Ֆաթահ աս Սիսի հասցեին: Այս մասին հաղորդում է «Reuters» գործակալությունը: Կահիրեի հարավային մասում տեղի ունեցած բազմահազարանոց ցույցի ժամանակ զանգվածային բախումների հետևանքով մեկ հոգի հրազենային վնասվածք է ստացել, 4 մարդ վիրավորվել է:
Մուրսիի կողմնակից իսլամիստները բազմամարդ ցույցեր են անցկացրել նաև Եգիպտոսի մյուս քաղաքներում՝ Ալեքսանդրիայում և Բուհայրայի շրջանում: Ի տարբերություն հոկտեմբերի 6-ին տեղի ունեցած բողոքի ցույցերի, որոնց ընթացքում սպանվեցին «Մուսուլման եղբայրների» տասնյակ կողմնակիցներ, երեկվա ցույցը անցել է համեմատաբար հանգիստ, առանց միջադեպերի:

Փորձագետները դեռ չեն որոշել, թե ինչպես պետք է ոչնչացնեն քիմիական զենքը: Հնարավոր է դա անեն  Սիրիայի սահմաններից դուրս: Սակայն ռուս դիվանագետները նշում են, որ ինչ որ բան հասատատ ասել դեռևս անհնար է: Ավելի վաղ ԱՄ Պետդեպարտամենտի ղեկավար Ջոն Քերին հայտարարել էր, որ քիմիական զենքը պետք է հնարավորինս շուտ հանել երկրից:

Ռուսական ԱԳՆ-ում ընդգծել են, որ Քիմիական զենքն արգելող կազմակերպությունը սեպտեմբերի 27-ին մի փաստաթուղթ է ընդունել, որում հաստատվում է, որ զենքի ոչնչացման հարցում պետք է կողմնորոշվել մինչև նոյեմբերի 15-ը: Մինչ այդ ամսաթիվը, մասնագետները պետք է  զենքի ոչնչացման պլան ու գրաֆիկ կազմեն: Ռուս դիվանագետները պարզաբանել են, որ մանրամասները քննարկվում են Հաագայում,  սիրիական քիմիական զենքի ոչնչացումը պլանավորող ոչ ֆորմալ խմբավորման կողմից.այնտեղ ներկա են նաև ՌԴ փորձագետներ:

Բաղդադում տեղի ունեցած պայթյունների հետևանքով 35 մարդ է զոհվել, մոտ 80 հոգի վիրավորվել է: Ամենաարյունալի ահաբեկչությունը տեղի է ունեցել Բաղդադի կենտրոնական մասում տեղակայված ռեստորաններից մեկի մոտակայքում, որտեղ երկու ականապատ մեքենա է պայթել: Նմանօրինակ պայթյուն էլ տեղի է ունեցել քաղաքի հյուսիսարևելյան մասի շիական թաղամասում:

Ինչպես գրում է թուրքական «Հաբերլերը»՝ երեկ էլ Իրաքի հյուսիսում մահապարտի ինքնապայթեցման հետևանքով առնվազն 15 մարդ է զոհվել: Իշխանությունները ենթադրում են, որ պայթյունները պետք է կապել Ալ-Քայիդա ահաբեկչական կազմակերպության հետ: Պետք է նշել, որ վերջին շրջանում Իրաքում սրվել է լարվածությունը իսլամական երկու հիմնական ուղղությունների ներկայացուցիչների՝ սունիների և շիաների միջև: