Հասարակական տրանսպորտի թանկացումից հետո Երեւանի տրանսպորտի վարչության պետ Հենրիկ Նավասարդյանը քաղաքապետարանի ամենաակտիվ պաշտոնյան է, ով ամեն ինչ անում է՝ քաղաքացիական բողոքը լռեցնելու եւ ակցիաները խափանելու համար: Պատճառն այն է, որ քաղաքացիների բողոքը կարող է լսելի դառնալ վերին օղակներում, ինչը վնաս կհասցնի Հ. Նավասարդյանի ընտանեկան բյուջեին:Այս մասին տեղեկանում ենք “Հետքից”:

Բանն այն է, որ Հենրիկ Նավասարդյանին է պատկանում թիվ 18 ավտոբուսային երթուղին: Այն սպասարկում է «ԴՅԱԿՈ-ԱՐԹ» ՍՊԸ-ն, որի սեփականատերը Հ. Նավասարդյանի 22-ամյա որդին է` Անդրանիկ Նավասարդյանը: Նա 2012 թ. նոյեմբերից ընկերության 100 % սեփականատերն է, իսկ մինչ 2012 թ. ապրիլ ամիսը 2 տարի ընկերությունը ղեկավարել է ավագ որդին` Էդգար Նավասարդյանը: Անդրանիկ Նավասարդյանը 2008-ից մինչեւ 2013 թ. մայիս ամիսը եղել է նաեւ «ԴՅԱԿՈ-ԱՐԹ» ՍՊԸ-ի տնօրենը, իսկ այժմ այդ պաշտոնը զբաղեցնում է նրանց ազգականը` Արտակ Նավասարդյանը:

Պարզ է, որ այս ընկերության իրական սեփականատերը հենց Երեւանի տրանսպորտի վարչության պետ Հենրիկ Նավասարդյան է:

Նավասարդյանների ընտանիքը ամբողջության ներգրավված է տրանսպորտի ոլորտում, ուստի հասկանալի է Հենրիկ Նավասարդյանի նյարդային վիճակը, երբ լրագրողները փորձում են նրան հարցեր տալ:

Բանն այն է, որ նրա միջնեկ որդին` Դավիթ Նավասարդյանն էլ զբաղվում է հասարակական տրանսպորտի վրա գովազդ տեղադրելով: Նրան է պատկանում «Մոշն թայմ» ՍՊԸ-ն, որը հիմնադրվել է 2011 թ.-ին:

Ըստ ընկերության կայքում հրապարակված գնացուցակի` կախված ավտոբուսի վրա փակցվող գովազդային պաստառի քմ-ից, պայմանագրի երկարաժամկետ լինելուց եւ ավտոբուսների քանակից` մեկ «Բոգդան» մակնիշի ավտոբուսի վրա գովազդ տեղադրելու գինը մեկ ամսվա համար կազմում է 100.000-130.000 դրամ, իսկ գովազդային պաստառի 1 քմ արժեքը 5.000-6.000 դրամ է: Մեկ միկրոավտոբուսի արժեքը մեկ ամսվա համար 25.000 դրամ է, իսկ գովազդային պաստառի 1 քմ գինը` 6.000 դրամ: Ի դեպ, միկրոավտոբուսների գովազդը 40-ից պակաս չի կարող լինել:

Հենրիկ Նավասարդյանից պարզաբանում ստանալ չհաջողվեց, որովհետեւ քաղաքապետարանը «բլոկ» է արել նրա հետ կապ հաստատելու հնարավոր միջոցները: Նրա ընդունարանից պատասխանեցին, որ լրատվության բաժնի հետ համաձայնեցնենք նոր միայն խոսենք Հ. Նավասարդյանի հետ: Իսկ քաղաքապետարանի տեղեկատվության եւ հասարակայնության հետ կապերի վարչությունից պատասխանեցին, թե իրենց կարգի համաձայն, հարցերը պետք է գրավոր ուղարկենք իրենց, որպեսզի քննարկեն նոր միայն որոշեն հնարավոր է հարցազրույց վարել, թե ոչ:

Գրիշա Բալասանյան

Երևանի քաղաքացիները շարունակում են պայքարել մայրաքաղաքում հասարակական տրանսպորտի թանկացման դեմ: Նրանք կոչ են անում Երևանում երթևեկելու համար շարունակել վճարել 100 դրամ, իրենք էլ այդպես են վարվում:

«Աշխարհի բոլոր երկրներում վճարելու հարմարավետությունը հօգուտ սպառողի է: Քաղաքացիական հասարակության աջակցությունը պետք է: Վարորդները բարյացակամ վերաբերմունք կցուցաբերեն ուղեւորների հանդեպ: Ճիշտ է` վատ է իրականությունը, բայց հնարավոր է միջոցներ ձեռնարկել 150 դրամ չվճարելու համար»,-այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ տրանսպորտի թանկացման պատճառաբանությունների ուռճացման ու նոր բացահայտված մանրամասների մասին նշեց «Իրազեկ եւ պաշտպանված» ՀԿ նախագահ Բաբկեն Պիպոյանը:

Բանախոսի պնդմամբ` առաջին կոնֆլիկտային իրավիճակը ստեղծվում է  վարորդի եւ սպառողի միջեւ, որոնք ամենաքիչ մեղավորներն են. «Հարկերը վճարում է ՀՀ քաղաքացին, Երեւան քաղաքի բյուջեն միայն լցվում է: Մենք ոչ թե գործարարներ ենք ունեցել, այլ առաքյալներ, ովքեր իրենց սուրբ պարտքն են կատարել, սա աբսուրդ է: Այս վատ նկարչության մեջ ամեն ինչ ուռճացված է, չի կարելի մոլորեցնել ժողովրդին. 100 դրամի պարագայում էլ այսօր գերշահույթ է»:

«Հասարակական տրանսպորտը 100 դրամ» հասարակական նախաձեռնության հիմնադիր-անդամ Լուսինե Մնացականյանի խոսքով` իրենց նախաձեռնությունը պատրաստել է հանրային կուպոններ՝ թղթից, որի վրա գրված է 50 դրամ. «Մեր վարորդները մեծ մասամբ կիրթ եւ հասկացող մարդիկ են: Մեր նախաձեռնությունն ուղղված չէ վարորդին, այն, ինչ  արվում է, արվում է եʹւ վարորդի, եʹւ հասարակության դեմ, մենք պաշտպանում ենք մեր իրավունքները: Իր գծատիրոջը վարորդը կտանի եւ ցույց կտա, որ հասարակությունը հրաժարվում է վճար կատարելուց»:

Անժելա ՇԱՀՈՒՄՅԱՆ

«Փաստինֆո»-ին հաջողվել է նոր տեղեկություններ ձեռք բերել օֆշորի սկանդալային գործարքների վերաբեյալ։ Մեզ հաջողվեց պարզել, որ վարչապետը  Կիպրոսի ընկերությունների գրանցման պետական ռեգիստրից  «WLISPERA HOLDINGS LIMITED» ընկերության վերաբերյալ հարցում է կատարել Կիպրոսում գործող «ARGYROU & DEMOSTHENOUS» իրավաբանական ընկերության միջոցով։ Կիպրոսի ռեգիստրից բավական ուշագրավ տեղեկություններ են տրամադրել իրավաբանական ընկերությանը։ Վերջինիս փոխանցած տեղեկությունների համաձայն, հիմնադրման  պահին ընկերության տնօրենի ֆունկցիաներն իրականացրել է Սոտիրուլա Միքայելը, իսկ քարտուղարությունը՝ Romanos Office Services Ltd ընկերությունը։ 10.000 բաժնետոմսերից թողարկվել է ընդամենը 1.000-ը՝ յուրաքանչյուրը 1 եվրո արժողությամբ, որոնք Conmaco Ltd. ընկերության կողմից  սկզբնական շրջանում ձեւակերպվել է երեք անձանց՝ Աշոտ Սուքիասյանի, Սամվել Կճոյանի եւ Տիգրան Սարգսյանի անուններով։ Սակայն, պարզվում է,   որոշ ժամանակ անց, բաժնետերերը փոխվել են եւ, օրինակ, Տիգրան Սարգսյանի անունով ձևակերպված բաժնետոմսերը փոխանցվել են ոմն Է.Սուքիասյանի։ Փոխվել է նաև ընկերության տնօրենն ու քարտուղարությունը և ներկայումս Աշոտ Սուքիասյանն է հանդիսանում ընկերության և տնօրենը, և քարտուղարը:   Կիպրոսից տեղեկացնում են, որ ոչ Տիգրան Սարգսյանը, ոչ Սամվել Կճոյանը չեն ստորագրել ընկերության Կիպրոսի  Ընկերությունների Ռեգիստրի Դեպարտամենտ և Պաշտոնական Գրասենյակում գտնվող պաշտոնական գործերում առկա փաստաթղթերից որևէ մեկը։ Համենայն դեպս, նրանց ստորագրությունը բացակայում է փաստաթղթերում։ Ավելին, Աշոտ Սուքիասյանն է ստորագրել նաև այն փաստաթղթերը, համաձայն որոնց նա հանդիսանում է ընկերության տնօրեն և քարտուղար՝ 20/11/2012թ.-ից ի վեր։ Ի դեպ, հենց նա է հաստատել նաև Հայաստանի վարչապետի անունով ձևակերպված բաժնետոմսերի փոխանցումը Է.Սուքիասյանին։     Նշենք, որ ՀՀ վարչապետի մամուլի քարտուղարը հաստատել է «Փաստինֆո»-ի տեղեկությունները, որ վերոհիշյալ ընկերության փաստաթղթերում վարչապետի ստորագրությունն առկա չի եղել։    Ինչպես ավելի վաղ տեղեկացրել ենք, Կիպրոսի իրավաբանական ընկերությունից ստացված հարցման պատասխանն ուղարկվել է ոստիկանություն՝ քրեական գործին կցելու  և քննության առարկա դարձնելու համար։

Տրանսպորտի ու կապի նախարար Գագիկ Բեգլարյանը կառավարությունում լրագրողների հետ ճեպազրույցում հաստատել է, որ երթուղային տաքսիների ուղեվարձը Երեւանում կթանկանա: Ուղեւարձը կդառնա 150 դրամ: Միջքաղաքային եւ միջմարզային երթուղիների ուղեվարձի հարցը, ըստ նախարարի, առայժմ պարզ չէ, եւ թանկացման որոշումներ դեռ չկան:

Մեր կողմից ավելացնենք քիչ առաջ ֆեյսբուքում Սամվել Մարտիրոսյանի գրառումը.“Տրանսպորտի նախարարությունը, եթե քյարթու մտածելակերպից դուրս գա ու մտցնի նորմալ տրանսպորտի վճարման մեթոդներ ֊ աբոնեմենտներ եւ այլ նման բաներ, որոնք, օրինակ, գործում են Թիֆլիսում, ապա եղածից էլ էժան կկարողանան ապահովել։ Մի եղիր քառակուսի տմբուշկի պես, այլ եղիր կլորիկ պոնչիկի պես:”

Ռուսաստանում խոշոր ավտովթարի պատճառ դարձած բեռնատարի վարորդ Հրաչյա Հարությունյանն ապահովված է երկու փորձառու փաստաբանով։ Նրանք փորձում են պաշտպանությունը կառուցել այն հանգամանքի վրա, որ պետք է պատասխանատվության ենթարկվի ընկերության ղեկավարությունը, որը հանձնարարել է Հրաչյա Հարությունյանին բեռներ տեղափոխել շահագործման համար ոչ պիտանի բեռնատարով: Գործի քննության ներկա փուլի, Հրաչյա Հարությունյանի բարոյահոգեբանական վիճակի մասին «Արմենպրես»-ը զրուցեց Հարությունյանի դատապաշտպան Ալեքսանդր Մալցևի հետ:

–Խնդրում եմ մանրամասներ ներկայացնեք հարուցված քրեական գործով նախաքննության ընթացքի մասին: Ի՞նչ քայլեր եք պատրաստվում ձեռնարկել Հրաչյա Հարությունյանի պաշտպանության հետ կապված:

-Հիմա ամենակարևորն այն կազմակերպության տիրոջը գտնելն է, ուր նա աշխատանքի է անցել, և որը նրան տրամադրել է անվտանգության չափանիշներին չհամապատասխանող փոխադրամիջոց: Մեքենան գործարկումից առաջ փորձաքննության չի ենթարկվել, ինչը կազմակերպության ղեկավարության կողմից կոպիտ օրինախախտում է: Այժմ մենք փորձում ենք պատասխանատվության կանչել կազմակերպության ղեկավարությանը, որին հիմա փնտրում ենք ոչ միայն մենք, այլև քննչական մարմինները: Մեր հիմնական պաշտպանությունը մենք կառուցելու ենք այս վարկածի վրա:

–Մյուս պաշտպան պարոն Չուբաևն իր հայտարարությունների ժամանակ նշել է, որ նոր մեղադրյալներ կարող են ի հայտ գալ: Արդյո՞ք հենց ընկերության ղեկավարությանն է ի նկատի ունեցել:

–Ես կարծում եմ, այո, դրա տակ ի նկատի է ունեցել հենց կազմակերպության ղեկավարությանը:

–Իսկ ի՞նչ շանսեր կան, որ այս վարկածը կաշխատի և Հարությունյանի մեղադրանքը կմեղմացվի:

-Կարծում եմ դեռ վաղ է դրա մասին ասելը, քանզի դեռ մեծ աշխատանք պետք է տարվի, այժմ կարևոր է գտնել մեղավորներին, ովքեր պատասխանատու են մեքենան ճանապարհ թողնելու համար:

–Ինչպե՞ս կմեկնաբանեք այն փաստը, որ Հրաչյա Հարությունյանին դատարանի դահլիճ են բերել նման նվաստացնող վիճակում` կանացի խալաթով, անմիջապես կոմայից դուրս գալուց հետո:

-Կարող եմ ասել, որ իրավապահ մարմինների կողմից խախտում է թույլ տրվել. նրան բերել են գործնականում կիսամերկ` կարծես ցանկանալով նվաստացնել մարդուն, ինչի կապակցությամբ ես և իմ կոլեգա փաստաբանը համապատասխան արձագանք ենք տվել և մեր դժգոհությունը հայտնել: Անընդունելի է այն, որ նրան հիվանդանոցից բերել են այդ վիճակում` ոչ մի հագուստ չտալով: Բացի դրանից, ԶԼՄ-ները նրան ցույց տվեցին այդ տեսքով` տառացիորեն նվաստացնելով մարդուն: Բանն այն է, որ նա գտնվել է Մոսկվայի 20-րդ քաղաքային հիվանդանոցում, որտեղից էլ պահակախմբի հսկողությամբ բերվել է դատարան, ուստի մենք ոչ մի կերպ չէինք կարող ազդել տեղափոխման ընթացքի վրա: Մենք նրան տեսանք դատարանի դահլիճում, երբ արդեն սկսել էր դատական գործընթացը և քննիչը միջնորդություն էր ներկայացնում կալանքը` որպես խափանման միջոց, կիրառելու վերաբերյալ:

–Իսկ հնարավոր է, որ այդ ամենը ազդել է Հարությունյանի դեպրեսիվ և անտարբեր վիճակի վրա, որի արդյունքում չի ցանկանում բողոքարկել դատարանի որոշումը:

–Չեմ կարծում, որ դա որևէ կերպ ազդել է նրա այդ որոշման վրա: Նա հրաժարվում է ելույթ ունենալ լրագրողների առաջ, բացի դրանից, նա դեռ ուշքի չի եկել նման բարոյահոգեբանական հարվածից: Ավտովթարից հետո Հարությունյանին անմիջապես տեղափոխել են հիվանդասենյակ, ուր հեռուստացույց, ռադիո կամ տեղեկատվություն ստանալու այլ աղբյուր չկար, ուստի ավտովթարի հետևանքների մասին նա իմացել է անձամբ ինձանից և մեծ սթրես է ապրել:

–Հայաստանի դեսպանատնից կապվե՞լ են Ձեզ հետ և արդյոք հայակական կողմը համագործակցության պատրաստակամություն հայտնել է:

-Այո, իհարկե: Այսօր ինձ հետ կապվել են Հայաստանի դեսպանատան մամուլի քարտուղարությունից և առաջարկել են իրենց օգնությունը, իսկ երեկ Ռուսաստանում հայկական համայնքի ներկայացուցչի հետ մենք քննարկել ենք գործի մանրամասները: Կարծում եմ մենք կհամագործակցենք նրանց հետ ապագայում:

Տեղեկանք. Հուլիսի 13-ին` ժամը 13:00-ին, «Նոր Մոսկվա»-ում` Պոդոլսկ գյուղի մոտակայքում, մանրախճով բեռնված «Կամազ» մակնիշի բեռնատար մեքնենան դուրս է եկել ճանապարհից և բախվել Պոդոլսկից Կուրիլովո գնացող ЛиАЗ ավտոբուսին` այն բաժանելով երկու մասի: Ավտովթարի արդյունքում զոհվել է 18 մարդ և ավելի քան 60-ը վիրավորվել են: Հրաչյա Հարությունյանին մեղադրանք է առաջադրվել երթևեկության անվտանգության կամ շահագործման կանոնները խախտելու համար, ինչն անզգուշությամբ առաջացրել է երկու կամ ավելի մարդու մահ: Նրա նկատմամբ կիրառվել է երկամսյա կալանք: Նրան դատարան են տարել կանացի խալաթով: ՀՀ ՄԻՊ Կարեն Անդրեասյանը դիմել է Ռուսաստանի Դաշնության մարդու իրավունքների հարցերով լիազոր Վլադիմիր Լուկինին` Հրաչյա Հարությունյանի արժանապատվության և այլ իրավունքների պաշտպանության խնդրանքով:

Հարցազրույցը` Սյունե Բարսեղյանի

Այսօր մի խումբ քաղաքացիներ բողոքի ակցիա են իրականացրել ՀՀ-ում ՌԴ դեսպանատան առջև: Նրանք բողոքել են Ռուսաստանում 18 մահվան պատճառ դարձած ՃՏՊ-ի մասնակից հայ վարորդի նկատմամբ խտրական վերաբերմունքից: ՀՀ քաղաքացի Հրաչյա Հարությունյանին  դատարանի դահլիճ էին բերել ծաղկավոր խալաթով:

Հրապարակվել են բուհեր ընդունված դիմորդների ցուցակները և անցողիկ միավորները:

ԳԹԿ արտաքին համագործակցության  բաժնի պետ Արա Իսպիրյանը «Անկախ»-ի հետ զրույցում  ասաց, որ  առաջին փուլով պետական բուհեր են ընդունվել 10 500 դիմորդներ:  Դրական միավորներով դուրս են մնացել շուրջ 600-700 դիմորդներ:

Նշենք, որ այս տարի բուհերի թիմորդների թիվը մոտ 15 000  էր, որոնցից 13000-ը պետական բուհերի դիմորդներ էին: Բուհերին հատկացվել էր շուրջ 17 հազար ընդունելության տեղ:

ԳԹԿ-ն արդեն հրապարակել է  բուհերի ու ֆակուլտետների ցանկը, որտեղ թափուր տեղեր կան: Հուլիսի 15-20-ը կանցկացվի  բուհական ընդունելության երկրորդ փուլը` քննություններից դրական գնահատականներ ստացած, բայց որևէ տեղ չընունված դիմորդները կկարողանան երկրորդ անգամ բուհ դիմել` եթե իրենց հանձնած քննություններին համապատասխան մասնագիտություններով թափուր տեղեր լինեն:

Թափուր տեղեր ունեցող մասնագիտությունների ցանկին կարող եք ծանոթանալ` հետևելով հղմանը:

Հայաստանի ազգային հավաքականի ֆուտբոլիստ Հենրիխ Մխիթարյանի նոր թիմը` Դորտմունդի «Բորուսիան» Շվեյցարիայում ուսումնամարզական հավաք է անցկացնում: Այն ստուգողական խաղում մրցեց թուրքական «Բուրսասպորի» հետ: Գերմանական ակումբը հաղթեց  4:1 հաշվով:

Մխիթարյանը խաղադաշտ էր դուրս եկել մեկնարկային կազմում և դարձավ գոլային երկու փոխանցման հեղինակ:

13-րդ րոպեին Մխիթարյանը փորձեց գլխի հարվածով գրավել դարպասը, բայց նրա  հարվածից հետո գնդակը հայտնվեց լեհ  Ռոբերտ Լեւանդովսկու առջև, որն էլ բացեց հաշիվը: 44-րդ րոպեին Մխիթարյանը, Ճեղքելով մրցակցի պաշտպանությունը, ընթացքից գնդակը փոխանցեց գաբոնցի հարձակվող Պյեր-Էմերիկ Օբամեյանգին, որն էլ երկրորդ գնդակը խփեց թուրքերի դարպասը:

Ընդմիջմանը «Բորուսիայի» գլխավոր մարզիչ Յուրգեն Կլոպն ամբողջությամբ փոխեց թիմի մեկնարկային կազմը, որից հետո դորտմունդցիները ևս 2 գոլ խփեցին:

Հաջորդ ընկերական հանդիպումը «Բորուսիան» անցկացնելու է հունիսի 16-ին և կմրցի շվեյցարական «Լյուցերնի» հետ:

Տեխնիկական արդյունքներ

«Բորուսիա» (Դորտմունդ, Գերմանիա) – «Բուրսասպոր» (Թուրքիա) – 4:1 

Ռոբերտ Լեւանդովսկի, 13, Պյեր-Էմերիկ Օբամեյանգ, 44, Մարկո Ռոյս, 62 Սերդար Ազիզ, 69 (ինքնագոլ) – Չինազ Շամիլ, 89

Պաշտոնական Անկարան արձագանքել է Հայաստանի գլխավոր դատախազ Աղվան Հովսեփյանի՝ օրեր առաջ արած այն հայտարարությանը, որ «Հայոց ցեղասպանության զոհերի ժառանգներին պետք է նյութական փոխհատուցում տրամադրվի, Հայ եկեղեցուն պետք է վերադարձվեն Թուրքիայի տարածքում հրաշքով կանգուն մնացած եկեղեցիները, Հայաստանի Հանրապետությունն էլ պետք է ստանա իր կորցրած տարածքները»:

Թուրքիայի արտգործնախարարությունը տարածել է հայտարարություն, որում նշվում է. «Հայաստանի գլխավոր դատախազի հայտարարությունն արտացոլում է Թուրքիայի տարածքային ամբողջականության և հայ-թուրքական հարաբերությունների վերաբերյալ Հայաստանի իշխող շրջանների դիրքորոշումը: Այդ դիրքորոշումը, սակայն, հակասում է այնպիսի միջազգային կազմակերպությունների առջև Հայաստանի ստանձնած պարտավորություններին, ինչպիսիք են ՄԱԿ-ը և ԵԱՀԿ-ն: Բոլորը պետք է հասկանան՝ որևէ մեկը Թուրքիայից հողեր պահանջելու իրավունք չունի»:

Հիշեցնենք, որ ՀՀ գլխավոր դատախազ Աղվան Հովսեփյանը հուլիսի 5-ին, մայրաքաղաք Երևանում, «Հայոց Ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին ընդառաջ» խորագրով համաժողովի ժամանակ, անդրադառնալով Հայոց ցեղասպանության հետևանքների վերացման իրավական կողմին, մասնավորապես հայտարարել էր.«Ի՞նչ բնույթ պետք է ունենա այդ փոխհատուցումը: Զուտ բարոյակա՞ն, թե՞ նաև գույքային և տարածքային: Ինչպիսի՞ն է փոխհատուցում ստացող սուբյեկտների շրջանակը՝ այն պետք է ընդգրկի ցեղասպանության զոհերի ժառանգների՞ն, Հայ առաքելական Եկեղեցու՞ն, Հայաստանի Հանրապետությա՞նը, թե՞ բոլորին միասին: Իմ խորին համոզմամբ, ցեղասպանության զոհերի ժառանգները պետք է նյութական փոխհատուցում ստանան, Հայ եկեղեցուն պետք է վերադարձվենԹուրքիայի տարածքում հրաշքով կանգուն մնացած եկեղեցիները և եկեղեցապատկան հողերը, Հայաստանի Հանրապետությունը պետք է ստանա իր կորցրած տարածքները և այլն: Բայց այդ բոլոր պահանջները պետք է ունենան անթերի իրավական հիմնավորումներ»:

Հարգելի Տիկին Ալվարդ,
Այս գրության հեղինակը “մեծ-մեծ խոսող տղա” Սարհատ Պետրոսյանն է, ով միգուցե Ձեզ պետք է դիմեր ընկեր Ալվարդ դիմելաձևով, սակայն ճակատագրի բերումով այդ հնարավորությունը չունեմ։ Որպես երրորդ սերնդի դաշնակցական ընտանիքից սերվող մարդ,  ճակատագրի բերումով չշարունակեցի հորս պապի ու մորս հոր դաշնակցական ուղին, քանի որ  մասնագիտությունս   դարձավ իմ կուսակցությունն ու դաշնակցությունը։ Ցավում եմ, որ Դուք ինձ չեք ճանաչում, այն դեպքում,  երբ Ձեր վաղամեռիկ եղբայր Մելս Պետրոսյանը առաջին մարդկանցից էր,  ում ես տեսել եմ Հայաստանում։ Ցավում եմ, որ մի քանի օր է,  ինչ փորձում եմ հասկանալ, թե  Ձեր` «Առավոտ» կայքում հրապարակված “Անձնական պատասխանատվությամբ” հրապարակախոսական հոդվածում  ինչու եք հիշել ինձ: Թող սխալված լինեմ յուրաքանչյուրը պահը,  երբ մտածել եմ,  որ դա արել եք այլոց դրդմամբ։
Այս նամակում արդարանալու նպատակ չունեմ, քանի որ բոլորին պարզ է,  թե ինչու երիտասարդ ճարտարապետի կառուցած շենքերը տեսնելու համար “թաղ առ թաղ” պետք է փնտրեք, քանի որ, ինչպես ինքներդ եք գրել, “ճարտարապետությունը կրպակ չէ” ու պետք է ունենաս անցած ճանապարհ քաղաքի կենտրոնում շենքեր կառուցելու համար։ Իսկ եթե մասնագիտական գործունեությունդ համեմված է քաղաքացիական դիրքորոշման ազատ արտահայտմամբ,  ապա ավելին,  խոշորացույցով է պետք փնտրել կառուցվածները։

2000-ականներին,  երբ առաջին անգամ որպես մասնագետ իմ մի քանի գործընկերների հետ զգացինք, որ պետք է հանրայնացնել քաղաքաշինական խնդիրները,  Օպերայի հրապարակը դեռ տակավին  սրճարանապատված չէր: Անհամարձակ քայլերով տարիների ընթացքում տարբեր անձանց հետ դրանց մասին խոսեցինք,  ու միաժամանակ ես կայացա որպես մասնագետ։ Այդ ժամանակից ի վեր, օգտագործելով բոլոր հնարավորությունները, սերտեցի ճարտարապետության մաս կազմող քաղաքաշինություն կոչված գիտությունն ու այսօր պարզ ճակատով կարող եմ ասել, որ մեր կազմակերպությունը Հայաստանում քաղաքաշինական ուղղվածությամբ նորաստեղծ միակ գրասենյակն է։ Մենք առաջինը լինելով` Ձեր նշած Հյուսիսային պողոտայի վերաբերյալ լուրջ մասնագիտական գնահատական ներկայացրեցինք դեռևս երկու տարի առաջ,  անտեսելով պետական մանր չինովնիկ-ճարտարապետների էժանագին քայլերը,  ներկայացրեցրինք մեր դիրքորոշումը։ Այս տարի մենք հրավեր ստացանք արդեն միջազգային հարթակներում այն ներկայացնելու։ Այս ամենը չեմ ներկայացնում որպեսզի Ձեր “թաղ առ թաղ” փնտրտուքը դյուրինացնեմ, այս ամենը ամենայն մանրամասնությամբ ներկայացված է մեր կազմակերպության կայքում՝ urbanlab.am հասցեով։

Հենց մեր կայքում կարող եք գտնել նախորդ տարի մեր իրականացրած այն հետազոտության արդյունքները, որոնցում անդրադառնում ենք Ձեր բարձրացրած  հարցերից մեկին՝ հուշարձանին ներկայացվող չափանիշներին։ Եթե չեմ սխալվում,  2003-ին Դուք ԱԺ պատգամավոր էիք,  երբ կատարվում էին փոփոխություններ «Հուշարձանների մասին» մեր ազգային օրենքում, կամ 2004-ին,  երբ կառավարությունը հաստատում էր Երևանի հուշարձանների ցուցակը։ Այդ ժամանակ ես ու իմ գործընկերները բարձրաձայնում էինք ցուցակներից “պատահաբար” դուրս մնացած շինությունների մասին։ Ձեր և իմ պատկերացումները հուշարձանի վերաբերյալ տարբեր են, ես Երևանը չեմ համեմատում ոչ Թիֆլիսի, ոչ Բաքվի, ոչ էլ Փարիզի հետ։ Ես համեմատում եմ այն Երևանը, որ Դուք տեսել եք` Աբովյան փողոցում հոսող առվակները, Հյուսիսային պողոտայի տարածքում իմ տեսած պատմական միջավայրն ու հենց այսօր վտանգված Կոնդը։ Ձեզ հետ միասին ցավ եմ ապրում Նորքի անտառների համար (որտեղ անցել է իմ մանկության մի մասը) ճիշտ այնպես,  ինչպես ցավ եմ ապրում Կասկադի աջակողմյան  հատվածի կանաչ տարածքների համար։ Ցավում եմ  Մոսկվա կինոթատրոնի  ամառային դահլիճի համար, ճիշտ այնպես,  ինչպես ցավում եմ “պատահաբար” հուշարձանի կարգավիճակը կորցրած ու արդեն ոչնչացած Թերլեմեզյանի ուսումնարանի համար, որոնց կարևորությունը ոչ միայն իրենց ճարտարապետական արժեքի, այլև  իրենց ունեցած մշակութային անցյալի և էներգետիկայի մեջ էր։

Ցավում եմ  Զանգվի ձորի “լափանոց” դառնալու համար  ու խորհուրդ եմ տալիս մի քիչ հետ գնալ ու տեսնել` ովքեր են դրա քաղաքական ու քաղաքաշինական կնքահայրերը, հավատացնում եմ,  որ կգտնեք “հեռավոր բարեկամներ”։ Միգուցե Ձեր կարծիքով այս ամենում “հայաստանյան, երևանյան հոգեբանությունը” քիչ է, սակայն այն “մենթալ միջավայրում”,  որտեղ ես ու իմ ընկերները բարիկադներ էինք սարքում Բյուզանդի փողոցի փրկության համար, կամ մեկ շաբաթում 100-ի հասնող հերոս երիտասարդների հետ շուրջ 25.000 ստորագրություն հավաքում Ձեր կարծիքով “բետոնակույտ” ամառային դահլիճի պահպանության համար,  Երևանը թթվածին էր, իսկ արևը սերն էր երկրի ու քաղաքի հանդեպ…

Հարգելի Տիկին Ալվարդ,
Վստահ եմ, որ իմ ուսուցիչներից մեկը ու իր գործի մեծ գիտակ Արտակ Ղուլյանը առիթի դեպքում կներկայացնի իր դիրքորոշումն,  ու Ձեզ պարզ կլինի ճարտարապետական գործի արարման իր պատմությունը։ Հրապարակի մրցույթի վտանգների մասին շատերն են արտահայտվել, այդ թվում և նա… Ցավում եմ,  որ տնից հաճախ դուրս չեք գալիս, թե չէ մեծ սիրով Ձեզ տեղում  հատիկ առ հատիկ կներկայացնեի մեր ճարտարապետական գոհար Հանրապետության հրապարակի խնդիրները,  հատիկ առ հատիկ կներկայացնի ովքեր են մեղավորները։ ՀՀԿ-ի և ՀՅԴ-ի շենքերի մասամբ հաջողված օրինակների կողքին ես կուզեի նշել նաև նախկին նահանգապետարանի շենքի` որպես պատմական կառույցի կորուստը, որտեղից ընթերցվել է մեր Առաջին Հանրապետության Անկախության հռչակագիրը։ Ես չեմ ուզում Ձեզ հարցնել ո՞ւր էիք Դուք այդ ժամանակ, կամ ո՞ւր էիք Օպերայի ու Օղակաձև այգու կանաչ տարածքների ավերման ժամանակ, այլ ուզում եմ հարցնել` ո՞ւր եք Դուք այսօր,  երբ նույն Զանգվի ձորում Ձեր նշած “լափանոցներից” մեկի տերը ավերում է Ծածկած շուկան: Երբ Լիլիթ Գալստյանի նման անձանուրաց մարդկանց հետ մենք փորձում ենք  այդ անբարոյականության դեմն առնել,  ոմանք դա էլ են վերագրում ինչ-ինչ անձնական խնդիրների։ Համարձակությունս հավաքում եմ ու ասում, որ Դուք այդ հոդվածում մասնագիտությանը հավատարիմ ու քաղաքացիական դիրքորոշում ունեցող ճարտարապետների մասին նման կերպ արտահայտվելով`  անձնական պատասխանատվություն եք կրում`  մի անձնավորության համարձակություն ու ազատություն տալով ևս մեկ կամար կամ ևս մեկ քար քանդելու Ծածկած շուկայից։

Երբ մոտ մեկ շաբաթ առաջ մամուլից պատահաբար տեղեկացա ոստիկանությունում քննվող Երևանում տեղի ունեցած մշակութային ջարդարարության մեղավորների վերաբերյալ գործի մասին, իսկ դրանից մեկ օր առաջ դատարանը մերժեց իմ հայցն ընդդեմ մի “մտավորականի”,  ով բացահայտ սուտ ու վարկաբեկիչ արտահայտություններ էր արել իմ հասցեին (ով ի դեպ Երևանի վերջին տարիների այլանդակությունների համար 88-ին օպերայում միացում գոռացողներին է մեղադրում),  ենթադրում էի, որ սրանով իմ ու իմ գործընկերների նկատմամբ նոր հարձակումների ալիք է սկսվելու։ Բայց ամենևին ոչ այն կողմից, որում Դուք եք։ Դուք կարող էիք զանգել   ու հանդիպել  ինձ հետ` “պեղել-գտնելու” համար այն դառնությունն ու դժվարությունները,  որ կրել եմ այն բանից հետո,  երբ ուսանող ժամանակ Ձեր նշած Էջմիածնի, Երևանում գտնվող Աֆրիկյանների տան “ասեղնագործ պատշգամբներին” ոչ մի բանով չզիջող, աղյուսաշեն շենքերի քանդման հեղինակի  դեմքին ասել էի այդ մասին։ Սակայն ես արել եմ դա գիտակցված ու մի պահ անգամ չեմ վարանել, քանի որ հորս պապի, որքան և տարօրինակ է, Դաշնակացական-հոգևորականի ոգին ես զգում եմ նման պահերին։ Վստահ եմ որպես համարձակ մտավորական Դուք ևս շատ զրկանքներ եք կրել: Սակայն այն ստոր ու ճղճիմ մեթոդները, որոնցով  իմ ու անմիջական շրջապատիս դեմ են աշխատում մշակութային “վաստակավոր” գործիչները իրենց աղախիններով,  Դուք չեք կարող պատկերացնել անգամ։ Գիտե՞ք քանի անգամ եմ զրկվել ճարտարապետի համար ամենաբաղձալի ևս մեկ շենք կառուցելու հնարավորությունից  միայն ու միայն նրա համար, որ երբ որևէ մեկը ինձ դիմում է որպես մասնագետ,  ասում եմ այն,  ինչ մտածում եմ, քանի որ այլ կերպ չեմ կարող։

Հարգելի Տիկին Ալվարդ,
Մի քանի օրից Ձեր հոդվածից առանձին հատվածներ հանրային կապերի գծով նազիր վեզիրների կողմից տարածվելու է լուսահոգի Աղասի Այվազյանի ու Արթուր Մեսչյանի մի քանի ենթատեքստից կտրված մտքերի հետ մասին, ստվերելու համար իմ ու մի շարք ավելի փորձառու ավագ գործընկերների  հանրային գործունեությունը։ Դրանք համեմվելու են հերյուրանքներով ու մտացածին ստերով։ Միգուցե պակաս չափով կոփված լինելով հանրային դաշտում` երբեմն ինքս ինձ հետ զրուցում եմ ու հարց տալիս. լավ ինչքա՞ն այսպես, ինչքա՞ն պետք է իմ բան ու գործը թողած  անեմ այն, ինչ իմ գործը չէ… բայց հաճախ փողոցում ինձ մոտենում են մարդիկ ու ոգևորում, կամ տեսնում եմ աչքերը փայլող ապագա ճարտարապետների, ովքեր չեն հասկանում իրենց դասագրքերում կարդացածի ու իրական կյանքի տարբերությունը, Սանահինի, Օպերայի ու Շառլ Ազնավուրի տան (մեղա Աստված նման համեմատության համար) տրամաբանական կապը։

Խնդրում եմ Ձեզ, հիշեք Ծածկած շուկայի քարերն ու կամարները, ու եթե չեք միանում մեզ, ապա համարձակություն մի տվեք այն փոքրամասնությանը, որն իբր թե մեծամասնությանը թելադրում է ճաշակ ու զարգացում, բայց իրականում ստորացնում է մեծամասնությանը՝ ուզուպացնելով մեր քաղաքային ոչ գավառական հիշողությունը։

Հարգանքով Ձեր,
Սարհատ Պետրոսյան

Հ.Գ. Եվ վերջում մի խնդրանք-առաջարկ։ Երբ հաջորդ անգամ հանդիպեք Ձեր “հեռավոր բարեկամ”,  “գործ անող” Նարեկ Սարգսյանին,  հարցրեք,  թե ինչպես է ձեռք բերել իր ներկա ունեցվածքն ու Հայաստանի ամենախոշոր ճարտարապետական ընկերություննեից մեկը ընդամենը մեկ տասնամյակում։ Կարծում եմ` այդժամ ամեն ինչ պարզ կլինի Ձեզ համար… Կասեք` նորից նույն երգն եմ երգում, սակայն իրավական Հայաստան ունենալու համար կարծում եմ յուրաքանչուրը պետք է կրի  անձնական պատասխանատվություն։

«Դու միշտ կմնաս մեր հիշողություններում, Աստված հոգիդ լուսավորի…», «Ի՞նչ ենք անելու առանց մեր արևի, առանց մեր խելառի, առանց մեր հրեշտակի…», «Հրեշտակները երկրի վրա չեն մնում, երևի դրա համար էլ աստված քեզ իր մոտ տարավ, գեղեցկուհիս, կկարոտեմ…», «Իմ սրտում ես, իմ աղոթքներում, իմ մտքերում…», «Ճակատագիրն անկանխատեսելի է, և այն մարդիկ, ովքեր նախատեսված են քեզ համար, ինչ էլ լինի, քեզ հետ կլինեն… նույնիսկ այն դեպքում, երբ դու համոզված ես, որ էլ երբեք չես հանդիպելու նրանց…»:

Սրանք մի կենսախինդ, գեղեցիկ ու լուսավոր աղջկա` Հայկան Սիմոնյանի ընկերների ֆեյսբուքյան գրառումներն են` արված հուլիսի 2-ի չարաբաստիկ օրվանից հետո, երբ նրանք ստիպված եղան ընդունել այն փաստը, որ այլևս երբեք չեն տեսնելու իրենց սիրելի ընկերուհուն: Այդ օրը Հայկանը Երևանից տուն էր գնում` Սպիտակ, բայց Ռյա Թազա գյուղի մոտակայքում տեղի ունեցած խոշոր ավտովթարը խլեց նրա երիտասարդ կյանքը: Սեպտեմբերի 12-ին նա կդառնար 19 տարեկան…

Ձախից՝ Արմենուհին, աջից՝ Հայկանը

Ընկերներից մեկը` Արմենուհի Այվազյանը, դեռ երկար ժամանակ կամ գուցե երբեք  չհամակերպվի այն մտքի հետ, որ Հայկանն այլևս չկա, քանի որ, ինչպես ինքն է ասում, Հայկանն իր կեսն էր: «Ամեն ինչ կանցնի ու կգնա, միայն կմնա ԿԱՐՈՏԸ, որն անվերջ ցավ կպատճառի»,- գրել է Արմենուհին:

Հայկանի հետ մանկության ընկերներ էին: Նույն դասարանում էին սովորել, հետո միասին ընդունվել էին Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի կառավարման ֆակուլտետ: Ամեն օր միասին էին:

«Ինքը հրեշտակ էր, իր նման մարդիկ շատ քիչ են աշխարհում,- ասում է Արմենուհին,- նա մարդամոտ էր, ընկերասեր, նվիրվող: Շատ ուժեղ մարդ էր: Ամեն վատ բանի մեջ էլ մեծ հույս էր տեսնում: Միշտ խորհուրդներ էր տալիս: Եթե մի սխալ բան էի արած լինում, ելք էր փնտրում ինձ հետ միասին»:

Արմենուհին պատմում է, որ Հայկանը շատ տաղանդավոր էր` դաշնամուր ու կիթառ էր նվագում, երգում էր, երգեր գրում: «Մատներով սեղանին նվագում էր, մի ձեռքով ծափ էր տալիս,- հիշում է ընկերուհին,- շատ էր սիրում նաև պարել, միշտ պարում էր: Առանց երգ ու երաժշտության կյանք չուներ: Վերջերս երաժշտություն էր գրել, ցավոք, չենք կարողանում գտնել: Միշտ ասում էր. «Ժողից» դուրս եմ գալիս, գնամ կոնսերվատորիա»:

Վերջին անգամ Արմենուհին Հայկանի հետ խոսել էր դեպքից մեկ ժամ առաջ, իմացել էր` որտեղ է, անհամբեր նրան էր սպասում: Իսկ մահվանից մոտ տասը րոպե առաջ նրանից sms էր ստացել. «Ես Սպիակում էի: Պիտի գար, որ միասին տեղ գնայինք: Բայց գրեց, որ հոգնած է, ասաց, որ ես գնամ իրենց տուն: Կարոտել էինք իրար, տասը օր էր` իրար չէինք տեսել ու էդպես էլ չտեսանք…»:

Արմենուհին ասում է, որ համարյա միշտ միասին էին Երևանից Սպիտակ գնում: Այդ անգամ Հայկանը մի քիչ գործեր ուներ, իր հետ չէր գնացել: Հիշում է, որ երբ միասին Սպիտակ էին գնում, և ճանապարհին հանկարծ ինչ-որ աննշան վթարային իրավիճակ էր լինում, ինքը ծիծաղելով ասում էր` պատկերացնո՞ւմ ես, որ միասին մահանանք: «Ասում էր` սուս մնա,  կատակով էլ նման բան չասես: Վախենում էր էդ մտքից»:

Հայկանը գեղեցիկ ժպիտ ուներ, իր ժպիտով լուսավորում էր բոլորին: Կատակասեր էր: Որքան էլ փորձեին նրա հետ վատ վարվել, միևնույնն է, ոչ ոքից չէր նեղանում, չէր վիճում: Բայց ինչքան էլ ուրախ լիներ ու ժպտար, միևնույնն է, նրա մեջ ինչ-որ տխրություն կար, որի պատճառն անգամ ամենամտերիմ ընկերուհին չէր հասկանում: «Երազանքների մասին չէր խոսում, շատ բան միայն իր մեջ էր պահում»:

Արմենուհին հիշում է, որ նա հաճախ էր ասում, թե շուտ է մահանալու, իսկ իրենք կատակի էին տալիս, լուրջ չէին վերաբերվում: Ինչո՞ւ պետք է գեղեցիկ ու երիտասարդ աղջիկը մահվան մասին մտածեր: Արմենուհին կարծում է, որ նման մտքերի պատճառը հավանաբար այն էր, որ նա կրում էր իր մահացած քրոջ անունը, որը 17 տարեկանում դարձել էր 1988 թ. ավերիչ երկրաշարժի զոհը: Ի դեպ, նրա 17-ամյա քույրն այդ արհավիրքի միակ զոհը չէր. երկրաշարժը խլել էր նաև նրա մյուս քրոջ` 19-ամյա Գայանեի կյանքը: Բարեբախտաբար, կենդանի էր մնացել եղբայրը, և դրանից վեց տարի անց` 1994 թ., ծնողներն ուժ էին գտել, դուստրերի ցավը սրտում, լույս աշխարհ բերել ևս մի աղջիկ և նրան անվանել Հայկանդուխտ` Հայկան, ի հիշատակ մահացած քույրերից ավագի:

Արմենուհին հիշում է, որ երբ վերջերս նրանց տանն էին և հին լուսանկարներն էին նայում, Հայկանը ուշադիր, մեծ հետաքրքրությամբ մահացած քրոջ` Հայկանի լուսանկարին էր նայում ու եղբորը հարցեր տալիս նրա մասին:

Արմենուհին չի ուզում ընկերուհուն տխուր հիշել, ուզում է պահել իր սրտում ամենալուսավոր ու խենթ պահերը, իսկ այդպիսիք շատ-շատ էին: «Ոչ ոք չի կարող փոխարինել նրան, նրա նման ընկեր էլ երբեք չեմ ունենա: Հիմա ինձ լրիվ մենակ եմ զգում, նա մի ուրիշ աշխարհ էր ինձ համար: Մոտ երկու ամիս առաջ մեր տանն էր մնացել, ինձ ասաց` խոստացիր, որ միշտ միասին ենք լինելու: Խոստացա…»:

Հիմա էլ է խոստանում ու համոզված է, որ Հայկանի հոգին էլ երբևէ իրեն չի լքի: Ֆեյսբուքյան իր պատին Արմենուհին գրել է. «Ես արդեն ունեմ իմ պահապան հրեշտակը երկնքում…»: