Վերջերս Թուրքիայի Ժամանակակաից լրագրողների միության նախագահ Ահմեդ Աբաքայը, գրքի վերածելով իր մոր՝ 82-ամյա Հոշանայի կյանքի պատմությունը, ընթերցողներին ներկայացրեց «Հոշանայի վերջին խոսքը» վերնագրով գիրքը: Գրողը փորձել է ներկայացնել Հայոց ցեղասպանության տարիներին իսլամացված մոր պատմությունը, որը ամբողջ կյանքի ընթացքում զավակներից ու թոռներից թաքցրել է իր հայկական ծագումը:

Ահմեդ Աբաքայը գրքի շնորհանդեսի ժամանակ լրագրողներին պատմել է, թե ինչպիսի արձագանքներ է ստացել ընտանեկան պատմության հրապարակումից հետո: Մտերիմները հետաքրքրվել են, թե ինչու է Ահմեդը այսքան տարի անց որոշել բացահայտել մոր հայկական ինքնությունը: «Մի պահ զգացմունքներիս տուրք տվեցի՝ որոշելով դադար տալ: Մտածում էին, արդյո՞ք անհանգստություն կպատճառեմ շրջապատիս»,-նշել է հեղինակը:

Այնուհանդերձ գրքի լույսընծայումից հետո գրողին չի հաջողվել խուսափել հարազատների սուր քննադատությունից: «Ինձ զանգահարեցին հարազատ քեռուս երեխաները: Ասացին, թե գրքից պետք է հանեմ «հայ» բառը և «հայ» չանվանեմ իրենց հորաքրոջը, այլապես նրանք հավաքել կտան բոլոր գրքերը: Եթե իմ բարեկամները նույնիսկ այսօր նման վերաբերմունք են ցուցաբերում, ապա միանգամայն բնական է, որ Հոշանան այսքան տարի վախով է ապրել»,-պատմում է Ահմեդը:

Ցեղասպանության տարիներին բռնի իսլամացված ևս մեկ հայ կնոջ պատմությունը թուրք հասարակությանը ներկայացրած գրողը պատմել է նաև, որ գտնել է մոր անվան ստուգաբանությունը: Պարզվել է, որ «Հոշ Անա» հայկական անունը նշանակում է «սրբազան գիշեր, երբ ընդունվում են աղոթքները»: Հետաքրքրական է, որ մոր հայկական ծագման մասին իմանալուց հետո Ահմեդ Աբաքայը չի փոխել իր վերաբերմունքը Հայկական հարցի նկատմամբ: «Հայկական ինքնության բացահայտումը ամենևին էլ հեշտ չէ, քանի որ մեզանում դեռևս հաշվեհարդարի մշակույթ կա: Իմ գաղափարներում փոփոխություն տեղի չի ունեցել, պարզապես  հետաքրքրասիրությունից դրդված ուսունասիրություններ անելու կարիք եմ զգացել: Հայ լինելը ինձ համար պատիվ է: Ես այն եմ, ինչ կամ: Այս պատմությունը ինձ վրա միայն զգացական ազդեցություն թողեց, այն, թե վախը ինչ աստիճանի է համակել մարդկանց: Գիրքը գրելիս զգացմունքային առումով շատ դժվարություններ ապրեցի: Որոշ հատվածներ արտասվելով եմ շարադրել»,-անկեղծացել է «նոր հայ» Ահմեդ Աբաքայը:

«Զվարթնոց» օդանավակայանի հին ուղևորային համալիրի` Կլոր շենքի քանդել-չքանդելու հարցն այսօր Հանրային խորհրդի մշակույթի ենթահանձնաժողովի նիստի օրակարգում էր:

Քննարկմանը ներկա էր նաև կառույցի ճարտարապետներից մեկի` Արթուր Թարխանյանի դուստրը` Անահիտ Թարխանյանը, որն իր կողմից ներկայացրեց շենքը պահպանելու վերաբերյալ իր առաջարկները:

Նրա խոսքով, երբ 2001թ.-ին ՀՀ կառավարության և «Կորպորասիոն Ամերիկա» ընկերության միջև կնքվել է պայմանագիր, ըստ որի «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանը կոնցեսիոն կառավարման է հանձնվել «Արմենիա միջազգային օդանավակայաններ» ընկերությանը` 30 տարի ժամկետով, ընկերությունը որոշակի պարտավորություններ է իր վրա վերցրել. «Սակայն ընկերությունը հիմա բացեիբաց հրաժարվում է կառավարության հետ կնքած պայմանագրից բխող պարտականություններից, ըստ որոնց պարտավորվում է պատշաճ ձևով օգտագործել այն և ցանկության դեպքում ներդրումներ և շինարարաություն իրականացնել»:

Անահիտ Թարխանյանը նշեց, որ կառույցը հանդիսանում է Հայաստանի հանրապետության սեփականությունը, և քանի որ սեփականատերը հրաժարվել է որևէ պատասխանատվություն կրելուց, ապա ինքն առաջարկում է կառավարությանը հետ վերցնել իր սեփականությունը հանդիսացող գույքը, նոր վարձակալ գտնել և շենքն օգտագործել փոքր ավիացիայի և մոտ տարածքներ չվերթներ իրականացնելու նպատակով:

Ներկաներից մեկն էլ հարց բարձրացրեց. եթե շենքում 10 տարուց ավելի է` ներդրումներ չեն արվել և այն կիսաքայքայված վիճակում է, ապա ինչպե՞ս պետք է պետությունը գտնի նոր վարձակալ:

Ճարտարապետի դուստրը կարծում է, որ այն պայմաններով, ինչով որ շենքը հանձնվել է «Արմենիա միջազգային օդանավակայաններ» ընկերությանը, նոր վարձակալ կգտնվի, իսկ եթե ոչ, ապա ինքը հանդես կգա առաջարկությամբ` ստեղծել քաղաքացիական հասարակության նախաձեռնող խումբ, որը կդիմի կառավարությանը, որպեսզի կառույցը վարձակալությամբ տրվի խմբին. «Ես համոզված եմ, որ Հայաստանում մոտ տասը նվիրյալներ կգտնվեն, որպեսզի ցանկություն հայտնեն դառնալու այդ շենքի վարձակալը, և մի քանի տարվա մեջ հետ կբերեն այն գումարները, որ վաստակել է նախկին վարձակալը, ինչպես նաև կվերականգնեն շենքը»:

Ինչ վերաբերում է շենքի ներկայիս ոչ բարվոք վիճակին, ապա Թարխանյանը չի հավատում ներկայացվող թվերին. «Ժամանակին այն կառուցվել է որպես ռազմավարական կառույց, ինչը նշանակում է, որ դրանք հաշվարկվել են 10 բալանոց սեյսմակայունության համար: Ինձ համար զարմանալի են չակերտավոր եզրակացություններն այն մասին, որ շենքը սեյսմակայունության խնդիր լինի: Կարող ենք գնալ և տեղում տեսնել, թե ինչպես  են բարբարոսաբար քանդել շենքի երեսպատումը, որի ընթացքում, պարզ է, երևում են նաև արմատուրաները, սակայն դա լուծելի խնդիր է և շենքի սեյսմակայունության վրա չի կարող ազդել»:

Նրա խոսքով` կառույցը գնահատվում է շուրջ 100 միլիոն դոլլար:

Մշակույթի ենթահանձնաժողովի անդամ, Նկարիչների միության նախագահ Կարեն Աղամյանի խոսքով` կարծես մի չար ձեռք վերացնում է մշակութային արժեքները, որոնք խոսում են մեր ճարտարապետության, մեր անցյալի և մեր ազգի տեսակի մասին: Նրա կարծիքով` այս անհասկանալի երևույթը պետք է կանխվի:

Վլադիմիր Պողոսյանը, որը ոչ միայն Հանրային խորհրդի մշակույթի ենթահանձնաժողովի, այլև մշակույթի նախարարության փորձագիտական հանձնաժողովի անդամ է, հանդես եկավ կոնկրետ առաջարկով` որոշում կայացնել դիմելու մշակույթի նախարարության փորձագիտական հանձնաժողով կառույցը պետական մշակութային հուշարձանների ցուցակում ներառելու համար: Նա նշեց, որ կառույցը ժամանակին ներառված է եղել պատմամշակութային հուշարձանների ցանկում, սակայն հետագայում անհայտ պատճառներով ցանկից հանվել է:

Առաջարկը դրվեց քվեարկության` ընդունվելով միաձայն:

Հշեցնենք, որ Հայաստանի քաղավիացիայի գլխավոր վարչությունը վերջերս դիմել էր Հանրային խորհուրդ` տեղեկացնելով, որ ՀՀ կառավարությունն ու «Զվարթնոց» օդանավակայանի կառավարիչ «Արմենիա միջազգային օդանավակայաններ» ՓԲԸ-ն քննարկում են օդանավակայանի առաջիկա 5 տարիների զարգացման խնդիրները, որի շրջանակներում անհրաժեշտություն է առաջացել վերջնական գնահատական տալու հին ուղևորային համալիրի հետագա պահպանման կամ քանդման խնդրին:

Քաղավիացիայի վարչության կողմից Հանրային խորհրդին առաջարկվել էր համատեղ քննարկել հարցը, որպեսզի մինչև վերջնական որոշում կայացնելը հասկանալի լինեն այն գնահատականներն ու մոտեցումները, որոնք առկա են համալիրի նկատմամբ հանրության և ոլորտի մասնագետների կողմից:

Հարցը քննարկման է դրվել նաև Հանրային խորհրդի  քաղաքաշինության և ճարտարպետության, ինչպես նաև ՀԽ օդային տրանսպորտի քաղաքականության հարցերի ենթահանձնաժողովում: Նախատեսված է քննարկում նաև ՀԽ ազգային արժեքների պահպանման ենթահանձնաժողովում:

ՀԽ ենթահանձնաժողովների որոշումները կամփոփվեն Հանրային խորհրդի փոքր, ապա լիագումար նիստում, որից հետո Հանրային խորհուրդն իր վերջնական դիրքորոշումը կհայտնի բարձրացված հարցի վերաբերյալ:

Ժողովրդավարական ուժերին ազգային խորհրդի Բեյլագանի մասնաճյուղի նախագահ Ֆիզուլի Գահրամանլիին, որը  Ադրբեջանի ընդդիմության միասնական թեկնածու Ջամիլ Հասանլիի կողմից դիտորդ է ներկայացված, հոկտեմբերի 9-ին, Բեյլագանի 81-րդ ընտրատարածքի 8-րդ տեղամասում դաժան ծեծել են:

«Ես տեղամասում հետևում էի քվեարկությանը և հանձնաժողովի քարտուղարը փորձում էր վիճարկել հայտնաբերած ընտրախախտումները: երբ ես դուրս եկա տեղամասից, մեկը ետևից ինձ հարվածեց: Երբ ես շուռ եկա նորից ինձ հարվածեցին և աչքերս արյունով  լցվեցին»,  -ասել է Ֆիզուլի Գահրամանլին  “Ազադլիգ” ռադիոյի թղթակցին»:

Բեյլագանի 81-րդ ընտրատարածքի նախագահ Ազեր Ալիևը ասել է, որ դեպքը տեղի է ունեցել ոչ թե տեղամասում  այլ նրա սահմաններից դուրս:

Ադրբեջանի ընդդիմադիր քաղաքական ուժերին միավորող Ժողովրդավարական ուժերին ազգային խորհրդի կողմից նախագահի թեկնածու առաջադրված Ջամիլ Հասանլին մասնակցել է ընտրություններին: “Թող այս ընտրությունները ծառայեն ի շահ մեր ժողովրդի”,- ասել է Հասանլին ընտրախցիկից դուրս գալուց հետո:

Ինչպես հաղորդում է ադրբեջանական “Կոնտակտ” կայքը, վերջինս նշել է նաև, որ Բաքվում և շրջաններում քվեարկության ժամանակ զանգվածային խախտման դեպքեր են գրանցվել: “Որոշ ընտրատեղամասերում արձանագրվել են  զանգվածային լցոնումներ: Ցավոք, իշխանության շատ ներկայացուցիչներ մասնակցում են ընտրակեղծիքին`դառնալով պետական հանցագործության մասնակից”,-հայտարարել է նախագահի թեկնածուն:

Հոկտեմբերի 9-ի գիշերը հանրապետության հովտային շրջաններում, այդ թվում նաև Արարատյան դաշտում և նրա նախալեռնային գոտում, առանձին ցածրադիր հատվածներում սպասվում է ջերմաստիճանի անկում՝ օդում մինչև 0 ° C, գետնի մակերևույթին` մինչև -1…-2°C:
Հանրապետության տարածքում`

Հոկտեմբերի 9-13-ին սպասվում է առանց տեղումների եղանակ:

Քամին հյուսիս-արևմտյան` 1-6 մ/վրկ: Օդի ջերմաստիճանը հոկտեմբերի 9-ի գիշերը կնվազի 3-4, 9-ի ցերեկը և 10-12-ին աստիճանաբար կբարձրանա 5-7 աստիճանով:

Երևանում՝

Հոկտեմբերի 9-13-ին սպասվում է առանց տեղումների եղանակ:

Թուրքական «Զաման» թերթում տեղ գտած լուրի համաձայն՝ Սիրիայի հյուսիսում իր իշխանությունն ամրապնդող Ալ Քայիդա խմբավորմանը առընթեր գործող Իրաք-Դամասկոս իսլամական էմիրություն կազմակերպությունը շրջանում մշտական բնակություն հաստատելու նպատակով որոշ հետաքրքրական քայլեր է ձեռնարկում: Թուրքիայի սահմանից 7 կմ հեռավորության վրա գտնվող Ազեզ ավանը զավթած խմբավորումը Հալեպ և Ռաքա քաղաքներում հատուկ դպրոցներ է հիմնել: Դպրոցներում աշակերտները դաստիարակվում են Ալ Քայիդայի ծայրահեղական գաղափարներով, ինչպես նաև նրանց սովորեցնում են ինքնապայթեցման և մահափորձ իրականացնելու «արվեստը»:

Հայտնի է, որ ահաբեկիչներ պատրաստելու համար բացված տարրական և միջնակագ դպրոցներում հայտնվում են սիրիացի որբ և անտեր երեխաները: Ալ Քայիդան ներքաղաքական պատերազմից տուժած սիրիացի ընտանիքներին ֆինանսական «օգնություն» է տրամադրում՝ փոխարենը իր դպրոցներ անդամագրելով սիրիացի երեխաներին: Ալ Քայիդայի գործողություններն ու ազդեցության տարածումը անհանգստացնում է սիրիական իշխանություններին ու ընդդիմությանը:

Արդեն երկրորդ անգամ Esquire ամսագիրը “Վրիժառուների” աստղին ճանաչել է ամենասեքսուալ կինը: Առաջին անգամ այդ  տիտղոսին Սկարլետ Յոհանսոնն   արժանացել է  2006 թ.:  Յոթ տարի անց նա հաստատել է իր անվանումը և հայտնվել հայտնի հրատարակության կազմին:

Esquire -ի նոյեմբերյան կազմը զարդարում է  28-ամյա  Սկարլետ Յոհանսոնը, որին հրատարակությունը ճանաչել է մոլորակի ամենասեքսուալ կինը: Դերասանուհին միակն է , որ այդ տիտղոսին արժանացել է երկու անգամ: Ինքը` Յոհանսոնը, այդ ամենն  այսպես է մեկնաբանել.”  Գիտեք, ես հիմա շտապում եմ: Ես 28-ամյա կին եմ կինոբիզնեսում,ճի՞շտ է: Շուտով ինձ կառաջարկեն մայրերի դերեր:Այդ ժամանակ ես կմտածեմ, միգուցե կանգ առնելու ժամանա՞կն է:  Ես պետք է   աշխատանքի միջոցով (թատրոնի, պրոդյուսերության և Esquire-ի համար նկարվելու) պաշտպանեմ  ինձ դրանից:

Սկարլետ Յոհանսոնը հատուկ կինոնախագծում` «Ֆիլմ պրո / կինոարտադրություն» Espresso

Այժմ դերասանուհու  ապագա նախագծերում են հետևյալ ժապավենները` «Նա», «Շեֆ», «Առաջին վրիժառուն.երկրորդ պատերազմը»,«Վրիժառուները. Ալտրոնայի ժամանակաշրջանը»:

«Bestanuce 1» լրատվական կայքում հրապարակված լուրի համաձայն՝ հայազգի արվեստագետ, գրող, դիվանագետ Շառլ Ազնավուրը խոսել է Հայոց ցեղասպանության հարցի մասին: Ազնավուրը, նշելով, որ թուրքական կառավարության թերությունը Հայկական հարցի անտեսումն է, ասել է. «Հայկական հարցից են խոսում, սակայն այն իրականում Թուրքական հարց է»:

Լրագրողի այն հարցին, թե արդյոք Ազնավուրի՝ Թուրքիայում համերգով հանդես չգալու պատճառը հայ-թուրքական տարաձայնություններն են, երգիչը պատասխանել է. «Թուրքիայում լրագրողների, գրողների հետ կապեր ունեմ: Սակայն գիտեմ, որ այնտեղ երգել չեմ կարող, քանի որ և՛ թուրքերին, և՛ հայերին հնարավոր է անհանգստացնեմ: Բայց ես բաց մտածելակերպով և բաց սրտով մարդ եմ և կուզենայի, որ նրանց հանդիպելիս նրանք էլ նման հայացքներ ունենային: Թուրքիային երբեք ոչ չեմ ասի, քանի որ այն իմ մոր հայրենիքն է»:

Ամերիկյան երգչուհի Մադոննան Harper’s Bazaar  տաբլոիդում  հրապարակել է անկեղծ  ինքնակենսագրական էսսե : Համաշխարհային  երգչուհին պատմում է իր կարիերայի առաջին տարիների մասին, որոնք, մեղմ ասած,  նրա կյանքի ամենապայծառ էջերը չէին: Մասնավորապես, աստղը պատմել է, թե իրեն ինչպես են բռնաբարել: 

Երգչուհին իր պատմությունը սկսում է դպրոցական տարիներից: Դժվար է հավատալ, որ մի քանի սերունդների համար սեքս սիմվոլ համարվող կինը պատանի հասակում չի փայլել գեղեցկությամբ: Լուիզա Չեկոնեն, որ հետագայում հայտնի դարձավ Մադոննա կեղծանվամբ, պրակտիկորեն ընկերներ չի ունեցել: Նրան նյարդայնացրել են իր հասակակիցները, որոնք  ծխել են մարիխուանա և խմել են գարեջուր, գրում է դերասանուհին:

“Այդպես էին իրենց պահում բոլորը, և ինձ համար հետաքրքիր չէր լինել բոլորի նման: Ես չէի սափրում թևատակերս  և հագնվում էի ռուս գեղջկուհու նման, կրում էի գլխաշոր և հագնում երկար զգեստներ: Երբ ակտիվ հասարակական կյանք չես վարում, ավելի շատ  ժամանակ ես ունենում  մտածել ապագայի մասին: Այդ ժամանակ ես որոշեցի լքել Միչիգանը և ուղևորվել Նյու Յորք, որպեսզի այնտեղ իսկական դերասանուհի դառնամ”:-գրում է Մադոննան:

Ապագա աստղին այնտեղ գրկաբաց չեն ընդունում և նա ստիպված է լինում տեղավորվել շատ փոքրիկ բնակարանում ու   տարբեր ոչ արհեստավարժ աշխատանքներ կատարել:

“Իմ բնակարանը մի քանի անգամ թալանել են, ավելի ճիշտ` երեք անգամ: Տարօրինակ է, որ երբ առաջին անգամ տարան ռադիոընդունիչը, ես այլևս ոչ մի արժեքավոր բան  չունեի: Բայց դա դեռ ամենը չէ: Մի անգամ ատրճանակի սպառնալիքով   ինձնից խլեցին իմ բոլոր փողերը: Դրանից քիչ անց դանակով զինված տղամարդը ինձ քարշ տվեց կտուր և բռնաբարեց”,-խոստովանում է Մադոննան:

Նա նաև պատմել է, որ ապրելու համար ստիպված է եղել բնորդուհի աշխատել: “Մարդիկ նայում էին իմ մերկ մարմնին, ես էլ իրենց էի նայում”,-գրում է երգչուհին:

1995 թ. Մադոննան արդեն պատմել էր իր կենսագրության այդ տհաճ դիպվածների մասին, սակայն մինչ վերջերս նա  գերադասում էր չհիշել դրանց մասին:

Երեք տարեկան էլ չկար, երբ դժբախտ պատահարը խլեց Ալբերտի աչքերի լույսը: Փոքրիկ տղան, որ մեծ սեր ուներ երաժշտության նկատմամբ, շարունակեց նվագել, իսկ 12 տարեկանում արդեն ստեղծագործում էր:

Ընտրությունը կարծես արված էր. Ալբերտը պետք է կրթություն ստանար երաժշտության բնագավառում, ահա թե ինչու նախ ընդունվում է Ռոմանոս Մելիքյանի անվան ուսումնարան: Սակայն կար մի ոլորտ, որը նրան նույնքան հոգեհարազատ էր, որքան երաժշտությունը. դա  իրավաբանությունն էր, և ուսումնարանի վերջին տարում նա իրավաբանական կրթություն ստանալու որոշում է կայացնում: Այդ որոշումն անակնկալ էր ծնողների համար, և նրանք կարծում էին, որ Ալբերտը չի հասցնի մեկ տարում պատրաստվել 2000-ի ընդունելության քննություններին: Սակայն Ալբերտի համար կարևորը նշաձող սահմանելն էր, մնացածը կախված էր իրենից: Ինքնուրույն, առանց որևէ մեկի օգնության, պարապում է և փայլուն քննություններ հանձնելով` ընդունվում Երևանի պետական համալսարանի իրավաբանական ֆակուլտետ:

Սակայն երաժշտությունը բնավ չի անտեսում: Ավելին, իրավաբանականին զուգահեռ ընդունվում է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիա, ապա                                                               ուսումը շարունակում իրավաբանականի մագիստրատուրայում, հետո կոնսերվատորիայի ասպիրանտուրայում… Խոստովանում է, որ նման հաջողություններ չէր ունենա, եթե չլինեին ծնողների հետևողականությունն ու ջանքերը: «Այդ հավատը, որ ես կարող եմ, ծնողներիս մեջ կար: Մեծ դեր ուներ նաև նրանց ճիշտ դաստիարակությունը: Ծնողներս ինձ երբեք չեն տարանջատել քրոջիցս ու եղբորիցս. իմ վրա բարկանում էին նույնչափ, որքան նրանց, սիրում, որքան նրանց»:

Համապարփակ և լուրջ գիտելիքներ ձեռք բերելով երկու ոլորտներից էլ` որպես իրավաբան աշխատանքի է անցնում Ազգային ժողովում` շարունակելով ստեղծագործել: 2009-ից մինչ օրս Ալբերտ Աբգարյանն աշխատում է նախագահական ապարատում` որպես իրավաբան. «Ես հասել եմ մի վիճակի, երբ արդեն ինքս ինձ և դիմացինին ապացուցելու բան չունեմ, այդ դժվար փուլն անցել է, ես հիմա ինձ լիարժեք մարդ եմ զգում»:

Ալբերտը լիարժեք կյանքով ապրելու կոչ է անում բոլոր ֆիզիկական խնդիրներ ունեցողներին` ընդգծելով, սակայն, որ դրա համար նախ և առաջ պետք է լիարժեք կրթություն ստանալ` համապատասխան ֆիզիկական, մտավոր կարողություններին և ամենակարևորը` ցանկություններին: «Պետք է ներդնես ձգտում, կամք, աշխատասիրություն: Պետք է ապացուցես, որ ի վիճակի ես: Մյուս կողմից էլ գործատուներին եմ կոչ անում` տվեք հնարավորություն հաշմանդամներին, որովհետև շատ դեպքերում նրանք ավելին կարող են անել, քան ոչ հաշմանդամները»:

Ֆիզիկական խնդիրներ ունեցող անձանց աշխատանքի խնդիրը համարում է ողջ հասարակության խնդիրը, իսկ գործատուն այդ հասարակության մի մասնիկն է: «Էնպես չի, որ նախագահականում բոլորն ինձ էին սպասում: Եթե նախագահի նման մոտեցումը չլիներ, ես  այստեղ չէի լինի…»:

Այսօրվա պես հիշում է. 2007-ի դեկտեմբեր ամիսն էր: Սերժ Սագսյանը որպես վարչապետ հանդիպել էր ՀԿ-ների ղեկավարների հետ: Այդտեղ էր նաև ինքը` որպես ՀԿ-ի ղեկավար: Ելույթ ունենալով` Ալբերտը բարձրացնում է հաշմանդամների աշխատանքի խնդիրը և կոչ անում Սերժ Սարգսյանին օրինակ ծառայել գործատուների համար:

Սերժ Սարգսյանն իմանալով, որ Ալբերտն իրավաբան է և աշխատում է Ազգային ժողովում, ասում է, որ եթե նա որոշի աշխատել կառավարությունում և համապատասխանի իրենց մասնագիտական պահանջներին, ապա նրան անպայման աշխատանքի կվերցնեն:

Երկու ամիս անց Սերժ Սարգսյանը դառնում է նախագահ` չմոռանալով Ալբերտին: Նրան հրավիրում են նախագահական` հարցազրույցի և անմիջապես աշխատանքի ընդունում:

2013-ի նախագահական ընտրությունների նախաշեմին Ալբերտն իր երախտագիտությունը յուրօրինակ ձևով է հայտնում. ստեղծում է նախագահի նախընտրական քարոզարշավի երգը:

Ալբերտը խոստովանում է, որ այդ երգը ծնվել էր 2013-ի նախընտրական քարոզչությունից շատ ավելի վաղ` մոտ երկու տարի առաջ, սակայն հենց այդ նպատակով: Նա համբերատար սպասել էր և ներկայացրել ճիշտ պահին` հավանության արժանանալով նախագահի կողմից:

Ալբերտն ուրախ է, որ իրեն գնահատում են, ինքնավստահ, որ այդ հաջողություններին հասել է իր ջանասիրության ու ձգտման շնորհիվ: Սակայն այսքանով չի պատրաստվում սահմանափակվել. նա սիրում է բարձր նշաձողեր սահմանել և անպայման հասնել դրանց. «Ես իմ առջև դրված ռուբիկոնը հաղթահարում եմ: Դեռ հակառակը չի եղել»,-ասում է նա:

Ուստի Ալբերտի ձգտումներն ու ջանքերը շարունակվում են: Իսկ այն, որ տեսողության խնդիր ունի, միայն եռապատկում է  դրանք. «Աշխատանքը ժամը 9-ին է սկսվում, բայց ես այստեղ եմ ավելի վաղ: Ինչո՞ւ: Որովհետև, եթե ես ունեմ ֆիզիկական որևէ խնդիր, ապա պետք է այնքան լավ աշխատեմ, որ ոչ միայն հավասարվեմ խնդիր չունեցողների կարողություններին, այլ ավելին` գերազանցեմ նրանց: Ի վերջո, բոլոր գործատուներն ուզում են ունենալ լավ աշխատող, որի վրա կարող են հենվել: Այդ հենարանը ես ապահովում եմ»:

Ասում է, որ պետական համակարգում աշխատելն իր համար լուրջ նպատակների հասնելու ևս մի միջոց է` օգտակար լինել պետությանը: Գուցե վերամբարձ է հնչում, բայց նա համոզված է, որ կարող է և անելու է այնպես, որ Հայաստանում լուրջ բարեփոխումներ լինեն. «Ես զարմանում եմ, երբ մարդիկ ասում են` էս երկիրը երկիր չի, դժգոհում են, բայց փոխարենը ոչինչ չեն անում: Դժգոհելն ամենահեշտ բանն է: Պետք է հասկանալ խնդիրը և փորձել լուծել: Պետք է դնել նպատակ և հասնել: Ես չպիտի մտածեմ` պետությունն ինչ է անում ինձ համար, պիտի մտածեմ` իսկ ե՞ս ինչ եմ անում իմ երկիրը կառուցելու համար: Ես պարտավո՛ր եմ անել, քանի դեռ երիտասարդ եմ, որ հետո ծերության հասակում վայելեմ իմ արածի պտուղներն իմ հայրենիքի մեջ»:

Եթե հանկարծ հրաշք տեղի ունենար և Ալբերտը տեսներ, ի՞նչ կփոխվեր նրա կյանքում: «Կփոխվեր այն, որ անծանոթ վայրեր միայնակ կգնայի կամ մեքենա կվարեի` չնայած քաղաքից դուրս հիմա էլ եմ վարում` հուշումներով: Ուրիշ ոչինչ, հավատացեք, չէր փոխվի, որովհետև ես իսկապես լիարժեք կյանքով եմ ապրում»:

Իսկ  Ալբերտի կյանքում հրաշք արդեն տեղի ունեցել է. սեպտեմբերի 30-ին ծնվել է նրա առաջնեկ որդին` ավելացնելով նրա երջանկությունն ու հաղթահարվելիք ռուբիկոնները…

«Ամեն մեկս մեր զենքով Հայ դատի Մարտունու գրասենյակում նստում ու սպասում էինք, թե մեզ երբ Ղարաբաղ կուղարկեն: Բայց ինձ հաճախ խաբում չէին ուղարկում: Բոլորն ուզում էին գնալ, բայց օրինակ` 5 հոգի էր պետք: Ինձ, էսպես ասած, փայ չէր հասնում: Դրա համար շա~տ եմ վիճել շտաբի ղեկավարի` Թաթուլ Կարապետյանի հետ»,- պատմում է 54-ամյա Գնել Գրիգորյանը` հիշելով, թե ինչպես է 1988-ին միացել Արցախյան շարժմանը:

Գրիգորյանն ասում է, որ տանը մեծ գրադարան են ունեցել, միշտ պատմական գրքեր է կարդացել, հայրն էլ հայրենասեր մարդ էր ու որդու մեջ դեռ մանկուց սերմանել է հայրենասիրության ոգին: Երբ խառը ժամանակներն են վրա հասնում ու հայրենիքը պաշտպանության կարիք ուներ, Գնել Գրիգորյանը, առանց երկար-բարակ մտածելու, վերցնում է իր 5 փամփուշտանոց որսորդական հրացանն ու միանում շարժմանը: Ընտանիքն էլ` հոր գլխավորությամբ, ողջունում է նրա քայլը: Միայն երկու փոքրիկներն էին նեղվում, չնայած փոքր հասակին` հասկանում էին, որ հայրը կարող է գնալ ու էլ չվերադառնալ:

«Մի անգամ գիշերը 2-3 ժամով տուն եկա հանգստանալու: Դուրս գալիս աստիճանների դիմաց երեխաները չոքեցին, թե պապա մի գնա, բայց ես երեխեքիս վրայով անցա: Հայրենիքը սպասում էր»,- ասում է նա:

Գրիգորյանը հիշում է, որ այն ժամանակ շատերը չէին էլ պատկերացնում, որ պատերազմ կարող է սկսվել, հավատում էին, որ Ղարաբաղի հարցը խաղաղությամբ կարող է լուծվել:

Գյուղից զենքը ձեռքին զինվորագրվում է 7 երիտասարդ, 1992-ից նրանց են միանում ևս երկուսը: Լիճքեցի 9 կամավորները մինչև պատերազմի հաղթական ավարտը մարտնչում են:

Հիշում է, որ սկզբում զինվորագրվողների մասին ասում էին, թե երևի մի շահ ունեն: «Մենք մե~ծ շահ ունեինք, բայց ոչ անձնական: Մեր շահը հայրենիքի պաշտպանությունն էր»,- ասում է Գրիգորյանը:

Երբ 1994-ին Լիճքից 106 երիտասարդներ են նոր կազմավորված հայոց բանակ զորակոչվում, նոր միայն գյուղի բնակիչները հասկանում են պատերազմի լրջությունը և բուն իրավիճակը:

«Մեր պատերազմը սկսվեց բահով, դանակով, եղանով, որսորդական հրացանով, նոր կամաց- կամաց անցանք ավտոմատին, հետո` այլ զինատեսակներին: Կամաց-կամաց սովորեցինք, փորձ ձեռք բերեցինք»,- ասում է Գրիգորյանը` հավելելով, որ սկզբնական շրջանում թշնամին շատ էր նեղում. թվով էլ էին շատ, պաշարներով էլ, ռուսական զորքերն էլ ադրբեջանցիներին օգնում էին:

Պատմում է, որ իրենք բազմաթիվ սոված օրեր են անցկացրել, բայց մարտական ոգին բարձր է եղել: Ասում է, որ զարմանում էին, երբ  ադրբեջանցիների նահանջից հետո տեսնում էին, թե սննդամթերքի ինչ պաշարներ են ունեցել նրանք:

«Թուրքը կռվող ազգ չէ: Քանակը դեռ որակ չի նշանակում: Բացի այդ, հայերից կամավոր զինվորագրվել էին մարդիկ, որոնց հայրենասիրական ոգին բարձր էր: Մենք ախպոր պես էինք, իրար թև-թիկունք, մեկս մյուսի համար պատրաստ մեր կյանքը զոհելու: Դրա համար էլ մենք հաղթեցինք»,- այսպես է բացատրում հայերիս հաղթանակը Գրիգորյանը:

Առաջին մարտական գործողությանը Գրիգորյանը մասնակցել է Վարդենիսում: «Լուրջ բան չէր, մի քանի կրակոց սահմանի վրա»,- հիշում է նա: Իսկ առաջին լուրջ ռազմական գործողությունը նրա մասնակցությամբ եղել է Ճամբարակի Ջիլ գյուղում:

Հիշում է, որ սկզբնական շրջանում դժվար էր թշնամու վրա կրակելը, այն գիտակցությունը կար, որ թշնամին էլ է մարդ: Սակայն հետագայում, երբ տեսնում է ընկերների մահը, ադրբեջանցիների վայրագությունները, վրեժի ծարավով է լցվում. «Էդ ամենը տեսնելով` երդվեցինք, որ վրեժ պիտի լուծենք մեր ընկերների համար ու տրամադրվեցինք, որ կա՛մ ազատություն պիտի լինի, կա՛մ մահ»:

Գրիգորյանը կամավորների հետ մասնակցել է Նոյեմբերյանի, Ճամբարակի, Վարդենիսի ինքնապաշտպանական մարտերին, ապա Քարվաճառի, Մարտակերտի, Դրմբոնի ազատագրմանը:

Երբ պատերազմն ավարտվում է, Գրիգորյանը չի շտապում քաղաքացիական կյանքին վերադառնալ: «Նոր էր կազմավորվել մեր բանակը, և կադրերի խնդիր կար: Ես դեռ անելիք ունեի»,- ասում է նա: Մինչև 1997-ը նա շարունակում է զինվորական ծառայությունը որպես գումարտակի հրամանատարի տեղակալ, շտաբի պետ: Հետո արդեն, առողջական խնդիրներով պայմանավորված, ստիպված թողնում է ծառայությունը: 2008-ից Գրիգորյանը Լիճքի գյուղապետն է:

Այժմ 4 թոռների պապ Գնել Գրիգորյանը զբաղված է թոռների դաստիարակությամբ, ինչպես ժամանակին իր երեխաներին է դաստիարակել, որդուն բանակ ուղարկել, որտեղ նա անգամ մարտական հերթապահություն իրականացնելիս վիրավորվել է, ապա կազդուրվելով շարունակել ծառայությունը:

Ասում է, որ անկախ ամեն ինչից, մարդ պետք է պատրաստ լինի հայրենիքը պաշտպանելուն. «Երիտասարդներին խորհուրդ կտայի, որ սիրեն իրենց հայրենիքը, պահեն ու պաշտպանեն: Պատերազմը չարիք է: Բայց եթե հանկարծ թշնամին ոտնձգության դիմի` բոլորս պիտի պատրաստ լինենք պաշտպանելու հայրենիքը»:

Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովում նախագահ Սարգսյանի խոսքի հետեւյալ բաժինը այժմեական խնդիրների հետ ուղղակի առնչություններ է ընդգծում։ Թեեւ առաջին հայացքից այս բաժինը կենտրոնանում է արցախյան կարգավիճակի հստակեցման վրա, այսուհանդերձ այն տարածվում է ՀՀ արտաքին քաղաքականության գերակա ուղղությունների վրա։

Այսպես, «Ղարաբաղը եղել է, կա և կմնա Եվրոպայի մաս: Ղարաբաղի այսօրվա հանրությունը եվրոպական հանրության` եվրոպական ընտանիքի մասնիկ է` անկախ իր պետության քաղաքական կարգավիճակից: Ուստի, ես կարծում եմ, որ Եվրոպայի խորհուրդը կարող է, կարգավիճակից անկախ, ուղղակիորեն շփումներ նախաձեռնել Ղարաբաղի հետ` իր իսկ գործառույթների շրջանակներում, առավել ևս, երբ Եվրոպայի խորհուրդը նման փորձ ունի այլ հակամարտությունների գոտիներում»:
Արցախը եվրոպական տարածք համարելը հետեւյալ տրամաբանությունն ունի։ Արցախը, թեկուզ իբրեվ երկրորդ հայկական հանրապետություն, Հայաստանի Հանրապետության անքակտելի մասն է, պատմականորեն մաս է կազմել Հայաստան աշխարհի։ Հետեւաբար Արցախի Եվրոպա համարումը Հայաստանի Եւրոպա համարումն է, ինչ որ այս վեհաժողովում վերընդգծելը քաղաքական մակարդակով այժմեական խնդիրներ է արծարծում։ Այստեղ նշումը «անկախ իր պետության կարգավիճակից» վերաբերում է իրողական անկախությանը։ Եւ այս դեպքում, անկախ առանձին հանրապետության կարգավիճակ ունենալուց, խորքում հայաստանյան տարածքի ամբողջականության մաս կազմող շրջան պետք է համարել եւ իբրեւ այդպիսին Արցախը ընկալել Եվրոպայի մասնիկ։
Նախագահի կոչը Եվրոպական խորհրդին՝ ուղղակի շփումներ նախաձեռնելու Արցախի հետ, ենթադրում է Արցախի Հանրապետության նախաճանաչման քայլ ակնկալել եվրոպական կառույցներից։ Այստեղ «անկախ կարգավիճակիցը», իրողական անկախության փոխարեն արծարծում է իրավական անկախության կարգավիճակը։ Այլ խոսքով, հակառակ նրան, որ Արցախը դեռեվս իրաւական անկախություն չի նվաճել, եվրոպական կառույցներին կոչով է դիմվում ուղղակի բանակցությունների ձեռնարկման, հիշեցնելով նման հակամարտության գոտիների հետ արձանագրված ուղղակի կապերը, իբրեւ նախադեպ։
«Անկախ կարգավիճակիցը» երկու անգամ օգտագործվել է այս խոսքի բնագրում։ Առաջին անգամ հակառակ իրողական անկախության Արցախը պետք է համարել Հայաստանի մաս, ուրեմն նաեւ Եվրոպայի մաս. իսկ երկրորդ անգամ «անկախ իր կարգավիճակից», այսինքն հակառակ նրան, որ իրավական անկախության չի հասել Արցախը, եվրոպական կառույցները պետք է ձեռնարկեն ուղղակի բանակցություններ պաշտոնական Ստեփանակերտի հետ։
Պարզ է, որ Արցախի եվրոպական տարածք լինելու հիշեցումը այս օրերին կապվում է Եվրամիության հետ ընկերակցության փաստաթղթի նախաստորագրման հաւանականության վտանգված լինելու հետ։
Չպետք է մի կարեւոր դիտարկում բաց թողնել այս դեպքում։ Հայաստանի Ազգային ժողովի լսումներում, արտգործնախարարը մշուշոտ պատասխան էր տվել այն հարցին, թե Մաքսային միությանը Հայաստանի Հանրապետության անդամակցության դեպքում Արցախը իբրեւ տարածք եւ իբրեւ անկախ միավոր մաս կազմելո՞ւ է առաջադրված այս միությանը։
Ստրասբուրգում շատ հաստատ էր Եվրամիությանը Արցախի նախանդամակցության Երեւանի պատկերացումը։ Արցախը պատմականորեն եղել է Եւրոպայի մասնիկ եւ այժմ էլ պետք է այդպես ընկալվի։ ԼՂՀ-ն ՀՀ-ի մաս, ՀՀ-ն Եւրոպայի մաս, ուրեմն՝ ԼՂՀ-ն Եւրոպայի մաս։

Շահան Գանտահարյան
«Ազդակ» թերթի գլխավոր խմբագիր