Մայիսը հայոց համար դարձել է խորհրդանշական հաղթանակների ամիս: Ավարայր, Սարդարապատ, Շուշի… Դժվար է համեմատել կամ գերագնահատել այս հաղթանակները: Բոլորն էլ բախտորոշ նշանակություն ունեցան հայոց կյանքում:

1918 թ. թուրքական զորքերը Արևմտյան Հայաստանում բնաջնջեցին հայությանն ու շարժվեցին դեպի արևելք` Հայաստանի սիրտը` Արարատյան դաշտավայր:

Թուրքական ոհմակը ձգտում էր դեպ արևելք` դեպի նախնյաց երկիր…ու  այդ ճանապարհին մի ազգ էր կանգնած` հայը:

«Ճակատագիրը կքշե Թուրքիան արևմուտքեն-արևելք. մենք հեռացանք Բալկաններից, կհեռանանք նաև Աֆրիկայից, բայց մենք պետք է տարածվենք դեպի արևելք: Այնտեղ է մեր արյունը, մեր կյանքը և մեր լեզուն: Եվ դա տարերային ձգողություն ունի: Մեր եղբայրները Բաքու, Թուրքեստան, Ադրբեջան են: Մենք պետք է ճամփա ունենանք դեպի նրանց, և դուք` հայերդ, կանգնած եք մեր այդ ճամփի վրա: Դուք պետք է մի կողմ քաշվեք և մեզ ճամփա տաք» (Թուրքիայի կովկասյան բանակի ընդհանուր հրամանատար Վեհիբ Մոհամմեդ փաշա. 1918 թ.):

Երբևէ հայության գլխին նման վտանգ չէր կախվել` իսպառ ոչնչացման վտանգը: Ու այդ որոշիչ պահին ցեղասպան եղած, սոված, ուժասպառ ժողովուրդն իր մեջ ուժ գտավ ոտքի կանգնելու ու գոյամարտ տալու:

Իսկ իրադրությունը մինչև 1918 թ. մայիսի 22-ն ավելի քան օրհասական էր. հայությունը` որպես քաղաքական ուժ, միավոր, կազմալուծված էր: Ժողովուրդը ծայրահեղ հուսալքված ու բարոյալքված էր: Բայց կատարվեց անսպասելին:

Հայոց ցաքուցրիվ զինուժը հավաքվեց Երևանում: Քաղաքական, հոգևոր գործիչները, Արամ Մանուկյանը հուսահատ ջանքեր էին գործադրում ժողովրդին կազմակերպելու համար:

Սարդարապատը կայացավ Արամ Մանուկյանի կամքի շնորհիվ: Նա արտակարգ իրավիճակ հայտարարեց երկրում և արտակարգ միջոցներ գործի դրեց. Երևանում դասալիքների մի քանի ցուցադրական գնդակահարություններ եղան: Միաժամանակ աշխատանքներ տարվեցին ժողովրդին հավաքագրելու համար: Հայն զգաց, որ այլևս նահանջի տեղ չունի, և մարտադաշտ  մտավ ոչ թե հաղթելու, այլ ապրելու կամ մեռնելու համար:

Շարունակությունը այստեղ

1917 թ. հոկտեմբերյան հեղաշրջումից հետո Անդրկովկասում իրադրությունը կտրուկ փոխվեց: Այստեղ իրավիճակը ծայրաստիճան լարված էր: Անդրկովկասյան ժողովուրդները չընդունեցին նոր ստեղծված խորհրդային կարգերը: Իրավիճակը խիստ սրվեց հատկապես այն ժամանակ, երբ ռուսական զորքերը մեծ խմբերով լքեցին թուրքական ճակատը` այդպիսով երկրամասի դռները բացելով թուրք ջարդարարների առաջ:

Ստեղծված իրավիճակում Անդրկովկասյան ժողովուրդների առաջնորդները և քաղաքական կուսակցությունները` Ադրբեջանի Մուսաֆաթը, վրաց մենշևիկները և Հայ հեղափոխական դաշնակցությունը, խորհրդակցություն հրավիրեցին և որոշում ընդունեցին` ստեղծել Անդրկովկասյան միասնական պետություն` Անդրկովկասյան Սեյմը: Շուտով Սեյմում մեծամասնություն կազմող վրաց մենշևիկներն ու Ադրբեջանի մուսաֆաթականները, տեղի տալով Թուրքիայի ճնշումներին, Սեյմը հռչակեցին Ռուսաստանից անկախ հանրապետություն: Սա ավելի կազմալուծեց հայկական ճակատն ու արձակեց թուրքերի ձեռքերը:

Թուրքական մեծ բանակի դեմ մնացին միայն հայկական նոր կազմավորվող նոսր զորամիավորումները: Չնայած հայերի համառ դիմադրությանը` թուրքերին հաջողվեց կոտրել դիմադրությունն ու մտնել Անդրկովկասի խորքերը` Արարատյան ու Շիրակի դաշտավայրեր: Թուրքական բանակն այստեղ բաժանվեց երկու մասի: Մի մասը նպատակ էր դրել Լոռու վրայով արշավել Թիֆլիսի ուղղությամբ, մյուս մասը, գրավելով Երևանը, պիտի արշավեր Բաքու: Երևանի վրա թուրքերը գրոհեցին երկու ուղղությամբ` Արարատյան դաշտով դեպի Սարդարապատ և հյուսիսից` Բաշ- Ապարանով:

Այս օրհասական պահին Արարատյան երկրի դիկտատոր Արամ Մանուկյանը, ի մի բերելով հայկական կազմալուծված զորամիավորումները, կարողացավ ժողովրդական զանգվածների աջակցությամբ ճակատ կազմել և Սարդարապատում ու Բաշ- Ապարանում կասեցնել թուրքական բանակի առաջխաղացումն ու պարտության մատնել` ստիպելով փախուստի դիմել: Միաժամանակ Ղարաքիլիսայում հայկական աշխարհազորը համառ մարտերի արդյունքում կարողացավ կոտրել դեպի Թիֆլիս արշավող թուրքական բանակի թափը:

1918 թ. մայիսի 26-ին Վրաստանը, 27-ին` Ադրբեջանը, 28-ին` Հայաստանը հռչակեցին իրենց անկախությունը: Հայաստանի անկախությունը, ըստ երևույթին, պարտադրված էր: Երկիրը պատրաստ չէր և անկարող էր նման պայմաններում գոյատևել: Հայաստանում մոլեգնում էին սովը, համաճարակները, երկիրը լի էր փախստականներով, կազմալուծված էր ողջ տնտեսությունը:

Հայաստանի Հանրապետությունը հռչակվեց ընդամենը 12 հազար քկմ տարածքի վրա:

Անկախության հռչակումից շատ չանցած` ՀՀ կառավարությունը Բաթումում բանակցությունների նստեց Թուրքիայի ներկայացուցիչների հետ: 1918 թ. հունիսի 4-ին Թուրքիան առաջինը պաշտոնապես ճանաչեց ՀՀ անկախությունը:

Թիֆլիսում կազմավորվեց ՀՀ առաջին կառավարությունը` վարչապետ Հովհաննես Քաջազնունու գլխավորությամբ: Կառավարության կազմի մեջ մտան նաև Ալեքսանդր Խատիսյանը` արտաքին գործերի նախարար, Խաչատուր Կարճիկյանը` ելևմտային, Արամ Մանուկյանը` ներքին գործերի, Հովհաննես Հախվերդյանը` զինվորական և այլն…

Հուլիսի 17-ին կառավարությունը գնացքով ժամանեց Երևան:

Այսպիսով, չնայած քաղաքական ծանր պայմաններին, համարյա 900 տարի պետականության կորստից հետո այս փոքրիկ հողակտորի վրա վեր հառնեց հայկական առաջին հանրապետությունը:

Ժամանելով Երևան` կառավարությունն անմիջապես գործի լծվեց: Ստեղծվեց խորհրդարան, որ իր առաջին նիստը գումարեց 1918 թ. օգոստոսի 1-ին Երևանի քաղաքային ակումբում:

Հաստատվեցին հայոց պետության խորհրդանիշները` կարմիր-կապույտ-նարնջագույն դրոշը, գերբը և պետական օրհներգը` Մ. Նալբանդյանի «Իտալացի աղջկա երգը» Կանաչյանի երաժշտությամբ:

Հայաստանի կառավարությունը ծանր պայմաններում էր աշխատում: Երկրում կային մոտ կես միլիոն անօթևան փախստականներ, չէր բավարարում պարենը: Խոլերան, բծավոր տիֆը ուղղակի հնձում էին: Բծավոր տիֆի զոհ դարձավ նաև Արամ Մանուկյանը:

 Շարունակությունը այստեղ

1918 թ. մայիսն ամենաօրհասականն էր հայոց պատմության մեջ:  Այդ օրերին Սարդարապատում, Բաշ Ապարանում և Ղարաքիլիսայում հայությունը գոյապայքարի էր ելել թուրքական յաթաղանի դեմ: Առաջին երկու դեպքում հայերը հաղթեցին ու թշնամին նահանջեց: Ղարաքիլիսայում հերոսական ճակատամարտը ողբերգական ավարտ ունեցավ: Բայց հենց Ղարաքիլիսայի ճակատամարտի մասին  էր, որ թուրք զորահրամանատար Վեհիբ փաշան օրեր անց ասաց. «Այս պատերազմում Դարդանելից հետո Ղարաքիլիսան ամենալուրջ ճակատամարտն էր, որին ես մասնակցեցի: Ղարաքիլիսայի  մոտ հայերը ապացուցեցին, որ կարող են աշխարհի ամենալավ զինվորները լինել»: Անցյալ դարասկզբի հայ քաղաքական, մշակութային գործիչներից մեկը` Ավետիս Ահարոնյանը, Ղարաքիլիսայի ճակատամարտն անվանեց XX դարի Ավարայր:

Ներխուժելով Արևելյան Հայաստան` թուրքական բանակը երեք մասի բաժանվեց: Առաջին մասը երկաթուղու ուղղությամբ շարժվեց հարավ` Արարատյան դաշտի կողմից մոտենալով Երևանին: Զորքի մյուս մասը Երևանի վրա գրոհեց Բաշ-Ապարանի վրայով: Երրորդ մասի խնդիրն էր Լոռու վրայով շարժվել հյուսիս և գրավել Թիֆլիսը, որի նվաճումը հայությանը կհասցներ անուղղելի հետևանքներ: Թիֆլիսում և շրջակայքում էր կենտրոնացած Անդրկովկասի հայության շուրջ կեսը,  բացի այդ, Թիֆլիսում էր գտնվում հայոց քաղաքական, մշակութային միտքը:

Թուրքերը, շատ լավ հասկանալով Թիֆլիսի նշանակությունը Անդրկովկասի յուրացման գործում, մեծ ուժեր էին կենտրոնացրել Ղարաքիլիսայի ուղղությամբ: Պետք է նշել, որ Ալեքսանդրապոլի անկումից հետո իսկական շփոթ էր սկսվել Լոռու ձորում: Տեղացիների խուճապը բազմապատկվում էր գաղթականների մեծ հոսքով ու նրանց պատմություններով: Խուճապը երբեմն վեր էր ածվում իսկական քաոսի: Զգացվում էր պարենի պակաս, համաճարակն իր սև գործն էր անում: Ղարաքիլիսայի մատույցներում խմբվել էին ավելի քան կես միլիոն փախստականներ, հիմնականում` Կարսի և Ալեքսանդրապոլի գավառներից: Թվում էր` օրհասից փրկություն չկա: Թվում էր` թուրքական արշավող ենիչերին այլևս անպարտելի է, և ոչինչ չի կարող նրան կանգնեցնել: Եվ թուրքական բանակը, չհանդիպելով որևէ դիմադրության, կրնկակոխ հետապնդելով փախչող հայ գյուղացուն, արդեն մայիսի 19-ին հայտնվեց Ղարաքիլիսայի մատույցներում:

Պետք է նշել, որ համատարած այս քաոսին, փախչելու մոլուցքին չենթարկվեց Լոռու բնակչությունը, որն անդրդվելիորեն մնաց տեղում` պատրաստ դիմագրավելու արհավիրքը: Սակայն կազմակերպված դիմադրություն ցույց տալու համար չկար որևէ զինվորական կամ վարչական մարմին, չկար զորք: Բնակչությունը վատ էր զինված, և գրեթե անիմաստ էր թվում դիմադրությունը: Այս պայմաններում թշնամին արագ երթով մոտենում է Համամլուին:

Ղարաքիլիսայի բնակչությունը որոշում է  բանակցել թուրքերի հետ. անձնատուր լինել թշնամուն անձի և ինչքի ապահովության երաշխիք ստանալու դեպքում: Անգամ պատգամավորություն է ընտրվում` Վանո Արսենյանի ղեկավարությամբ: Պատգամավորությունը շարժվեց դեպի Համամլու` դիմավորելու թուրքերին: Արջուտի մոտ նրանց շրջապատեցին շրջակա թուրքական գյուղերի բնակիչները, և հայերը վտանգը զգալով` հետ գնացին:

Մի քանի օր Ղարաքիլիսայի հայերն ապրեցին սարսափի ու հուսահատության մեջ: Թվում էր` կործանումն անխուսափելի է: Բայց մայիսի 24-ին եկավ փրկությունը` Նժդեհն իր խմբով, որ Դիլիջանից փութաց Ղարաքիլիսա` փակելու թուրքի ճանապարհը: Լոռեցիները Նժդեհին դիմավորեցին որպես փրկչի:

Հասնելով Ղարաքիլիսա` Նժդեհն իզուր ժամանակ չկորցրեց: Մինչ այդ ճակատի այս գծի հրամանատարությունը ստանձնել էր գեներալ Արեշյանը, որը, սակայն, հրամանատարությունը հանձնելով գնդապետ Ա. Բեյ-Մամիկոնյանին, մեկնեց Թիֆլիս: Բեյ-Մամիկոնյանին պետք է օգներ գնդապետ Նիկոլայ Ղորղանյանը: Նժդեհն ու Բեյ-Մամիկոնյանը կազմակերպեցին հայոց ցաքուցրիվ ուժերի դիմադրությունը:  Տեղում կազմած աշխարհազորը բաժանելով իր զորքի վրա` հրամայեց դիրքեր գրավել Ղշլաղ-Դարպաս ուղղությամբ: Թուրքական բանակը Ղարաքիլիսայի ճակատում կենտրոնացրել էր 10000 զինվոր, 70 թնդանոթ և 40 գնդացիր:

Մայիսի 25-ին թուրքական բանակը թնդանոթային նախապատրաստությունից հետո հարձակման անցավ: Հայկական ուժերը չընկրկեցին թշնամու առջև և պահեցին պաշտպանական գիծը: Համընդհանուր ոգևորությունը տիրել էր բոլորին: Ընդամենը երկու օր առաջ հուսալքված լոռեցին այլևս բռունցք դարձած հաղթական կռիվ տվեց թուրքական կանոնավոր բանակի դեմ: Հայկական ուժերը ոչ միայն պահեցին գիծը, այլև որոշ վայրերում աշխարհազորը շրջապատման մեջ առավ թուրքական առանձին զորախմբեր: Ամեն դեպքում, եռօրյա մարտերից հետո թուրքական բանակը կարողացավ գրավել Աչաուրթի և Բզովդալի բարձունքները: Հայկական դիրքերն աստիճանաբար օղակվում էին թշնամու ուժերի կողմից: Օրհասական պահին փայլում է գնդապետ Սամարցևը, որ մի քանի հարյուրյակներով անակնկալ հարձակումով գրավում է Մայմեխը և հետ շպրտում թշնամուն ճակատի աջ թևից` փրկելով հայերին շրջապատումից: Այնուամենայնիվ, մեկ օր անց թշնամին կարողանում է հետ մղել հայերին և սեղմել օղակը: Ուժեղ մարտեր են ծավալվում Հաջի-Ղարայի դիրքերում: Թշնամուն հաջողվում է այստեղ ևս ընկճել հայերի դիմադրությունն ու չորս կողմից ակցանի մեջ առնել Ղարաքիլիսան:

Օրհասական պահին թվում էր` մի հույս կա. թվում էր` միայն մոտակայքում` Դսեղում գտնվող Անդրանիկը կարող էր փրկել հուսահատ պաշարյալներին: Անդրանիկը Դսեղում էր իր մարտունակ զորաբանակով: Դսեղից Ղարաքիլիսա մեկ ժամվա ճանապարհ էր, բայց Անդրանիկը չկար… Անդրանիկը հրաժարվեց կռվի բռնվել:

Մայիսի 28-ին, երբ հայությունը տոնում էր հայոց անկախության հռչակումը, երբ Սարդարապատում և Բաշ-Ապարանում թշնամին ճողոպրում էր, Ղարաքիլիսան ընկավ: Ղարաքիլիսայում սկսվեց թուրքական նախճիրը:

Թշնամին, ճիշտ է, հավաստիացրեց քաղաքի անձնատվությունը հաստատող հայ բանբերներին, որ բնակչությունը չի տուժի, սակայն թուրքի խոսքը ե՞րբ է հավաստի: Անձնատվության օրն իսկ` կեսգիշերին, թուրքական բանակը Վարդանլու գյուղի խուժանի առաջնորդությամբ Ղարաքիլիսայում սկսեց թալանը, որ ուղեկցվում էր բռնաբարություններով ու սպանություններով: Ամբողջ մեկ շաբաթ թշնամին չէր կարողանում հագուրդ տալ արյան ծարավին: Քաղաքից դուրս գնդակահարություններ էին կատարվում: Տեղական թուրքերի մատնությամբ ձերբակալվում էին երևելի հայերը, երիտասարդները և տեղում գնդակահարվում: Ավարի, բռնությունների ու կոտորածների ենթարկվեցին Ղարաքիլիսայի շրջակա բոլոր հայկական բնակավայրերը: Հատկապես գազանաբար էին գործում տեղացի թուրքերը, որոնք, մոռացած հարևանության, հայերի հետ դրացիության մասին, հագուրդ էին տալիս իրենց գազանային կրքերին: Թուրք խուժանն ուղղակի գերի էր բռնում հայերին, մատնության սպառնալիքով թալանում նրանց ու հանձնում ասկյարներին:

Թուրքերը Ղարաքիլիսայի կենտրոնում ժողովում են գերիներին և նրանց խումբ-խումբ քաղաքից դուրս հանելով` գնդակահարում: Երկու օրվա մեջ հազարավոր գերյալներ են գնդակահարվում գյուղաքաղաքի մատույցներում:

Նախճիրը շարունակվեց մինչև հունիսի 10-ը: Միայն տասն օր անց թուրքական հրամանատարությունը, հագենալով հայերի արյունով, վերջ տվեց սպանություններին ու բռնություններին, որոնց զոհ գնաց մոտ 10000 հայ:

Սակայն փրկվելով թուրքի յաթաղանից` լոռեցին հայտնվեց սովի ճիրաններում: Երկշաբաթյա կռիվն ու թալանը լրիվ քայքայեցին Ղարաքիլիսայի և շրջակա բնակավայրերի բնակչության տնտեսությունը: Թշնամին ու տեղական թուրք ամբոխը այնպես էին թալանել հայերին, որ հիմա էլ սովը սկսեց իր հունձը հայության շրջանում:

Սովին հետևեց համաճարակը: Շոգ ամառը, հազարավոր անթաղ դիակները նպաստեցին համաճարակի արագ տարածմանը: Հազարավոր մարդիկ զոհ գնացին սովին ու համաճարակին, իսկ թուրքական իշխանությունները, բնականաբար, ոչինչ չէին ձեռնարկում դրանց դեմն առնելու համար:

Այս ամենը չէր լինի, եթե Անդրանիկը ժամանակին օգնության հասներ Ղարաքիլիսայի ճակատին: Մինչդեռ նրան Ղարաքիլիսայում սպասում էին անհամբեր, որպես փրկչի: Բայց նա չկար ու չկար: Անգամ գնդապետ Ա.Բեյ-Մամիկոնյանը գրավոր լուր է ուղարկում Անդրանիկին, որում, նկարագրելով իրերի վիճակը, խնդրում է օգնության փութալ: Անդրանիկը, զանց առնելով խնդրանքը, հրաժարվում է ճակատ մտնել` պատճառաբանելով, թե հսկում է երկաթգիծը:

Իր զորաբանակով նահանջելով առաջացող թշնամու առջև` նա մայիսի վերջին մտավ Լոռու դաշտ` Ջալալօղլի: Սակայն չամրանալով այնտեղ` շարունակեց նահանջը: Հետևելով Անդրանիկի օրինակին` փախուստի դիմեց նաև Ջալալօղլիի բնակչությունը: Վարդաբլուրում պայթեցնելով զինապահեստը` զորավար Անդրանիկը իջավ Լոռու ձոր ու հաստատվեց Դսեղում:

Առհասարակ Հայկական կորպուսի հրամանատար գեներալ Նազարբեկովն Անդրանիկին չէր վստահում: Դեռևս Էրզրումի անկումից հետո Անդրանիկը Հայոց ազգային խորհրդին էր ներկայացրել իր հրաժարականը: Խորհուրդը մերժեց, և զորավարը պայման դրեց, որ պետք է ենթարկվի միայն Նազարբեկովի հրամանատարությանը:

Բավական մութ է այս պատմությունը: Հավանաբար ճիշտ կլինի Անդրանիկի վարմունքը մեկնաբանել նրա և Ազգային խորհրդի տարաձայնություններով: Համենայն դեպս, Անդրանիկի վարմունքը երբեք չի արդարացվում  որևէ ռազմավարական պատճառաբանությամբ:

Նախ` Ղարաքիլիսա-Թիֆլիս երկաթուղու հատվածը, որ «հսկում» էր Անդրանիկը, գտնվում էր հայկական ուժերի թիկունքում, և երկաթուղուն ոչ ոք չէր սպառնում: Բացի այդ, Լոռու ձորում երկաթուղու հսկողության կարիք էլ չկար. ուղղակի Ղարաքիլիսայի անկումից հետո երկաթուղով թուրքերի շարժը կասեցնելու համար կարելի էր պայթեցնել Դեբեդի կամուրջներից կամ բազում թունելներից մեկը: Ուստի երկաթուղու պահպանության համար Դսեղում մարտունակ և մեծաքանակ զորաբանակ նստեցնելն ուղղակի անիմաստ էր: Փաստն այն է, որ Ղարաքիլիսայի անկումից հետո Անդրանիկը նահանջեց նաև Դսեղից` բախտի քմահաճույքին թողնելով թե՛ երկաթուղին, թե՛ առհասարակ ճակատը:

Վահե ԱՆԹԱՆԵՍՅԱՆ

Vivid Sydney փառատոնի կապակցությամբ Սիդնեյի օպերայի շենքը լուսավորվել է 3D բազմագույն պատկերներով:

Vivid Sydney-ը հարավային կիսագնդի լույսերի, երաժշտության և գաղափարների ամենամեծ փառատոնն է, որը այս շաբաթ բացվել է հինգերորդ անգամ:

Աշխարհահռչակ օպերայի շենքը լուսավորվել է 3D պատկերներ ցուցադրող լույսերով՝ այդ կերպ ազդարարելով փառատոնի առաջին երեկոյի բացումը:

Vivid Sydney-ի շրջանակներում Սիդնեյի նավահանգստում լույսեր են տեղադրվում, կենդանի երաժշտական ներկայացումներ և ավելի քան 120 ստեղծագործական ոլորտի միջոցառումներ են տեղի ունենում:

Սպասվում է, որ մինչև Vivid Sydney –ի փակումը՝ հունիսի 10-ը, փառատոնը կունենա 550,000 այցելու:

Լուսային գեղարվեստական ցուցադրումները կազմում են փառատոնի Vivid Light կոչվող հատվածը, որոնք անցած տարվա համեմատությամբ եռապատկվել են:

Սիդնեյի հայտնի Հարբոր բրիջ կամուրջը կկենդանանա ինտերակտիվ լուսային էֆֆեկտներով, որոնք տեղադրվել են կամրջի արևմտյան հատվածում:

Լուսային շոուն կկառավարվի սենսորային էկրանի միջոցով, և այցելուները կկարողանան իրենց ցանկությամբ դիզայնավորել կամուրջը:

ԱՄՆ Կալիֆորնիայի նահանգի Էսկոնդիդո քաղաքում 61 տարեկանում կրծքի քաղցկեղից վախճանվել է հայտնի դերասանուհի Անջելինա Ջոլիի հարազատ մորաքույրը`Դեբի Մարտինը:

Երկու շաբաթ առաջ Ջոլին հայտարարեց, որ հեռացրել է կաթնագեղձերը`հետագայում քաղցկեղից խուսափելու համար, հիշեցնում է ИТАР-ТАСС-ը: Այդ դժվար որոշումն ընդունելու համար հիմք էին հանդիսացել այն անալիզները, որոնց համաձայն Ջոլիի կրծքի քաղցկեղ ստանալու հավանականութունը  87 տոկոս է: վիրահատությունից հետո այդ ցուցանիշը իջել  է 5 տոկոսի:

Մորաքույրը Անջելինայի մոր`Մարշելին Բերտրանի հարազատ քույրն էր, որը նույնպես տառապել է քաղցկեղից և կյանքից հեռացել 2007թ.:Դեբի Մարտենի ամուսին ասել է, որ հարազատները մինչև 2004թ., երբ հիվանդության ախտորոշումը տրվել է, չեն իմացել BRCA1 վտանգավոր գենի մասին: Նա ավելացրել է, որ եթե իմանային, ապա կդիմեին մաստեկտոմիայի:

Մինչդեռ, Ջոլիի վիրահատության լուրը միարժեք չընդունվեց հասարակության կողմից: Շատ կանայք սատարում էին դերասանուհուն, հատկապես նրանք, որոնք նույնպիսի ախտորոշում ունեին: Ուրիշները այդ քայլը չափազանցություն էին համարում: Երրորդները լրջորեն քննարկում են ախտորոշողների նոր դավադրությունը, որոնք կանխատեսում են քիչ հավանական հիվանդություններ և դժբախտ կանանց վրա աշխատում միլիարդներ:

ԱՄՆ Տեխաս նահանգում  Հյուսիսային Կարոլինայում ծնված անձը կրակ է բացել  անցորդների նվրա: Որի հետևանքով  երկու մարդ է զոհվել և հինգը վիրավորվել են: Ինչպես հաղորդում է ИТАР-ТАСС -ը, վկայակոչելով   CBS, 23-ամյա տղամարդը  միանգամից մի շարք հարձակումներ է իրականացրել Դալասից ոչ հեռու մի քանի բնակավայրերի բնակիչների վրա, որից հետո զոհվել է իրավապահների հետ փոխհրաձգության արդյունքում: Որի հետևանքով վիրավորվել է նաև Կոնչո շրջանի շերիֆը: Հրաձիգը զինված է եղել շտուրմային հրացանով և ատրճանակով, ունեցել է հարյուրավոր փամփուշտներ: Քննիճները պարզում են հանցագործության շարժառիթը:

Անջելիան Ջոլիի երկակի մաստեկտոմիայից ոգեշնչված՝ Էմի Ուայնհաուսի հետմահու նկարով հայտնի շվեդացի նկարիչ Յոհան Անդերսոնը կտավի վրա յուղաներկով պատկերել է կիսամերկ Անջելինա Ջոլիին վիրահատությունից հետո:

Սպասվում է, որ նկարը կվաճառվի 22,000 դոլարով: Նկարը վաճառքի հանած ArtBelow ցուցասրահի տեղեկություններով՝ նկարի վաճառքից ստացված հասույթը կուղղվի Կոնգոյում խաղաղության հաստատմանը, ինչի վրաբերյալ անհանգստանում է նաև Անջելինա Ջոլին:
Անդերոսնը հայտնել է, որ ինքը ինչ-որ չափով ապրել է Ջոլլի փորձը, քանի որ իր մայրիկը ևս մահացել է քաղցքեղից՝ ավելացնելով, որ ինքը այդ ժամանակ 15 տարեկան է եղել, և իր մայրիկը մաստեկտոմիայի փոխարեն ընտրել է վիրահատությունը:

Անջելինայի քայլի վերաբերյալ նորությունը նրա մեջ աստղին նկարելու փափագ է առաջացրել:

Թուրքական հանրահայտ «Հրաշալի դար» («Muhteşem yüzyıl») սերիալի գլխավոր հերոսուհի Հյուրեմ սուլթանին մարմնավորած դերասանուհի Մերյամ Ուզերլին անցած կիրակի անակնկալ կերպով հեռացել էր Ստամբուլից՝ մեկնելով ընտանիքի մոտ՝ Բեռլին: Դերասանուհին չի շփվում ոչ մեկի հետ, կտրել է կապը նույնիսկ ֆիլմի իր խաղընկերների հետ: Ուզերլին չի պատասխանում հեռախոսազանգերին, այնուհանդերձ հնարավոր է եղել զրուցել նրա հոր հետ: Վերջինս նշելով, որ չգիտի, թե արդյոք դերասանուհին վերադառնալու է Ստամբուլ, թե ոչ, ասել է. «Մերյամը բուժվում է, չգիտեմ, թե երբ կապաքինվի»:
Թուրքական «Vatan» թերթը հաղորդում է, որ սերիալի արտադրությամբ զբաղվող «TIMS» ընկերությունը ամեն տեսակ իրավիճակի պարագայում միջոցներ է ձեռնարկել: Եթե դերասանուհին չվերադառնա, ապա գործի կդրվի պահեստային՝ երկրորդ սցենարը, ըստ որի Հյուրեմ սուլթանը իր որդու՝ Մեհմեդի հետ կուղարկվի Ամասիա: Մի քանի սերիայից հետո ավարտվում է սերիալի եթերաշրջանը, իսկ հաջորդի համար նախատեսվում է գտնել նոր դերասանուհի:
Խոսելով Ուզերլիի հեռանալու պատճառների մասին՝ պետք է նշել, որ վարկած կա, թե նա գոհ չէ իր ստացած աշխատավարձից, որը շաբաթական 12 հազար 500 եվրո է կազմում: Ուզերլին նշել է, որ ուզում է Սուլեյմանի դերակատար Հալիթ Էրգենչի չափ գումար ստանալ, այսինքն ներկայիս հոնորարի կրկնապատիկը:

Հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների վերաբերյալ ուշագրավ հոդված է ներկայացել Eurasianet.org լրատվական-վերլուծական կայքը: “Ադրբեջան-Հայաստան. Հեյդար Ալիևը և հայկական դրոշը`կողք կողքի” անվամբ հոդվածի հեղինակը Օնիկ Գրիգորյանն է:

Ստորև ներկայացնում ենք հոդվածի թարգմանությունը.

“Թբիլիսիի Հին քաղաք կոչվող թաղամասում երկար ժամանակ կողք կողքի ապրել են տարբեր ազգությունների ներկայացուցիչներ՝ հայեր, ադրբեջանցիներ, հրեաներ, քրդեր, վրացիներ: Հին քաղաքի փողոցներից մեկում գտնվում է ադրբեջանական թեյատուն, որը ներկայում տնօրինում են էթնիկ հայերը, իսկ մեկ այլ փողոցում ադրբեջանցիներին պատկանող թեյատունն է, որտեղ այցելուներին սպասարկում է հայ մատուցողուհի:

Բլրի վրա գտնվում է մզկիթ, որտեղ հիմնականում այցելում են էթնիկ ադրբեջանցիներ, իսկ մզկիթից մի քանի քայլ այն կողմ հայկական եկեղեցին է, որտեղ թաղված է 18-րդ դարի աշուղ Սայաթ-Նովան, որը նաև բազմաթիվ ադրբեջաներեն երգեր ու բանաստեղծություններ է գրել:

Իր վերջին ֆիլմն Ադրբեջանում նկարահանած սյուրռեալիստ ռեժիսոր, ազգությամբ հայ Սերգեյ Փարաջանովի հուշարձանը գտնվում է նարգիլեի սրճարանից մի քանի մետր հեռավորության վրա, որտեղ աշխատում են հիմնականում Մերձավոր Արևելքից Վրաստան տեղափոխված էթնիկ հայեր, իսկ այցելուները հիմնականում ադրբեջանցիներ են:

Վրաստանում մեծ թվով էթնիկ հայեր ու ադրբեջանցիներ են բնակվում, և տարբեր ազգությունների ներկայացուցիչների համագոյակցությունն այստեղ սովորական երևույթ է: Բայց սա չի նշանակում, որ այստեղ արտասովոր իրավիճակներ չեն լինում: Օրինակ` վերջերս Ադրբեջանի նախկին նախագահ Հեյդար Ալիևի կիսանդրու մոտակայքում գտնվող մասնավոր բաղնիքի տարածքում մի հայկական դրոշ էր ծածանվում:

Դրոշը բաղնիքի տարածքում ծածանվում էր մինչև մայիսի 9-ը՝ Հեյդար Ալիևին նվիրված Ծաղկի տոնի նախորդ օրը: Մայիսի 10-ին դրոշն անհետացել էր, իսկ հաջորդ օրը կրկին հայտնվել: Ինչ խոսք, անսովոր հարևանություն է: Հեյդար Ալիևն Ադրբեջանի նախագահի պաշտոնը զբաղեցրել է 1993-2003թթ-ին, և հենց նա էր երկրի նախագահը, երբ Լեռնային Ղարաբաղի համար հայերի և ադրբեջանցիների միջև պատերազմն ավարտվեց և զինադադար կնքվեց 1994թ.-ին: Այդ վայրում դրոշի հայտնվելու, անհետանալու, կրկին հայտնվելու հստակ պատճառները հայտնի չեն: Բաղնիքի ղեկավարությունից բացատրություն ստանալ չհաջողվեց:

Հայկական դրոշն այդ վայրում ծածանվում էր ԱՄՆ-ի,  Իսրայելի, Վրաստանի, ԵՄ-ի դրոշների կողքին՝Հեյդար Ալիևի անվան զբոսայգու անմիջական հարևանությամբ գտնվող համալիրի տարածքում:

Թբիլիսիում Ադրբեջանի դեսպանատունը և Ադրբեջանի Հանրապետության պետական նավթային ընկերության վրաստանյան  գրասենյակը, որը վերահսկում է Հեյդար Ալիևի անվան զբոսայգին, նույնպես չմեկնաբանեցին, թե ինչով էր պայմանավորված դրոշի անհետացումը:

Վերոհիշյալ լուսանկարի վերաբերյալ արձագանքները “Ֆեյսբուք” սոցիալական ցանցում տարբեր էին: Շատերը սկսեցին պնդել, որ լուսանկարը ֆոտոշոփի արդյունք է: Սակայն այս պատմությանը քաջատեղյակ աղբյուրները պնդում են, որ Թբիլիսիում Ադրբեջանի դեսպանն անձամբ է այցելել բաղնիք և տերերին խնդրել է դրոշը հանել: Ասում են, որ ադրբեջանական հեռուստաընկերությունների աշխատակիցները եղել են զբոսայգում և ցանկացել են նկարահանել կիսանդրին և դրա ետնամասում ծածանվող դրոշը, բայց նրանց  թույլ չեն տվել:

Որոշ աղբյուրների համաձայն՝ երբ դրոշը կրկին  հայտնվել է այդ տարածքում, Ադրբեջանի դեսպանը զայրացել է ու նորից է այցելել բաղնիքի տերերին: Բաղնիքի աշխատակիցը, որը չցանկացավ հայտնել իր անունը, հերքում է, որ իրենց համալիրի տարածքում ծածանվող հայկական դրոշն ինչ-որ խնդրի պատճառ է դարձել: Սակայն եթե հաշվի առնենք Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև աճող լարվածությունը, ապա կողմերը դեռևս կհամոզվեն, որ հակամարտության ներուժը դեռ չի սպառվել”:
 

Այս շաբաթվա սկզբին Անկարայի մետրոյի Քուրթուլուշ կայարանում կանգնած ուղևորների համար այսպիսի անոնս է հնչել՝ «Հարգելի ուղևորներ, խնդրում ենք պահպանել բարոյականության կանոնները»: Անկարայի բնակիչները որոշել են բողոքել այս անոնսի դեմ և կազմակերպել են «Համբուրվում ենք Քուրթուլուշ մետրոյում» նախաձեռնությունը:
«Ակօս»-ը հայտնում է, որ նախաձեռնության կազմակերպիչները «Facebook»-ում էջ են բացել՝ մայիսի 25-ին ժամը 18:30-ին բոլորին հրավիրելով Քութուլուշ կայարանում համբուրվելու՝ այդպիսով արտահայտելով իրենց բողոքը: Ժողովրդա-հանրապետական կուսակցության Անկարայի պատգամավոր Լևենտ Գյոքը առաջարկել է հարցը տեղափոխել Ազգային ժողով և պահանջել, որպեսզի ներքին գործերի նախարար Մուամեր Գյուլերը մեկնաբանի իրավիճակը:

Բուդիստ վանականը լուրջ վնասվածքներ է ստացել ինքնահրկիզման արդյունքում՝ բողոքելով անասունների սպանդի դեմ:

Շրի Լանկայի ոստիկանությունից հայտնում են, որ վանականը ինքնահրկիզվել է Քանդի քաղաքի հայտնի Բուդդայի տաճարի առջև:

Ըստ տեղեկությունների՝ նա մյուս վանականներին տեղեկացրել էր, որ ինքնահրկիզվում է որպես բողոքի նշան կենդանիներին իրենց մսի համար սպանելու դեմ:

Վանականը լուրջ վնասվածքներով տեղափոխվել է Կոլոմբոյի ազգային հիվանդանոց:

Շրի Լանկայի պետական կրոն բուդդիզմը արգելում է որևէ կենդանի արարածի սպանություն: Շրի Լանկայի բնակչության 75 տոկոսը բուդդայականներ  են:

Շրի Լանկայի բազմաթիվ  բուդդայականներ միս չեն ուտում, սակայն նրանց մեծամասնությունը կովի մսից հրաժարվում է, քանի որ դրանք սուրբ կենդանիներ են համարվում:

Իրաքի հարավում գտնվող Սայիդ Դխել քաղաքում թունավոր օձերը սարսափելի իրավիճակի պատճառ է դարձել: Չափազանց շոգ եղանակի հետևանքով թունավոր օձերը հարձակվում են գործել քաղաքի վրա: «El Arabia» փոխանցած լուրի համաձայն՝ մի քանի ամսվա ընթացքում քաղաքում նվազագույնը 60 մարդ մահացել է թունավոր օձերի խայթոցներից: Նշվում է նաև, որ շատերը վախենալով օձերից, հեռանում են վտանգավոր քաղաքից:
Տեղական պաշտոնյաները նշել են, որ շոգի պատճառով օձերը զով տեղ գտնելու համար հայտնվել են քաղաքի գրեթե ամեն փողոցում, դրանք հիմնականում կոբրաներ են: Քաղաքի հիվանդանոցներում հակաթույն չլինելու հետևանքով աճել է զոհերի թիվը:

Մայիսի 24-ին ԱԳ նախարար Էդվարդ Նալբանդյանն ընդունեց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներ  Իգոր Պոպովին, Ժակ Ֆորին և Յան Քելիին, ինչպես նաև ԵԱՀԿ գործող նախագահի անձնական ներկայացուցիչ Անջեյ Կասպրչիկին:

         Հայաստանի արտաքին քաղաքական գերատեսչության ղեկավարն ու ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները քննարկեցին ղարաբաղյան հիմնախնդրի խաղաղ կարգավորման գործընթացն առաջ մղելու հնարավոր ուղիները:

Համանախագահները նախարար Նալբանդյանին ներկայացրեցին Բաքվում ունեցած հանդիպումների տպավորությունները:

Էդվարդ Նալբանդյանը համանախագահների ուշադրությունը հրավիրեց բանակցային գործընթացի էությունն ու բնույթը խեղաթյուրող ադրբեջանական կողմի շարունակական հայտարարությունների վրա, որոնք չեն նպաստում գործընթացի առաջխաղացմանը:

***

Հանրապետության բոլոր դպրոցներում այսօր ուսումնական տարվա վերջին դասն է. 9-րդ դասարանցիները մնաս բարով են ասում  հիմնական դպրոցին և մուտք գործում ավագ դպրոց, իսկ 12-րդ դասարանցիներն էլ` հասուն կյանք:

Այսօր Երևանի Ռաֆայել Իշխանյանի անվան թիվ 153 հիմնական դպրոցի 41 սաները ևս վերջին դասին մնաս բարով ասացին իրենց դպրոցին: Նրանց վերջին դասը, սակայն, տարբերվում էր նրանից, ինչ սովոր ենք տեսնել վերջինզանգյան բեմից:

Ռաֆայել Իշխանյանի անվան թիվ 153 հիմնական դպրոցը հայագիտական թեքում ունի և այստեղ արդեն մեկ տարի 8-րդ և 9-րդ դասարաններում ուսանում են «Հայ մշակույթի պատմություն» առարկան: Դպրոցի շրջանավարտները վերջին դասն օգտագործեցին` ցույց տալու, թե ինչ են հասցրել սովորել մեկ տարվա ընթացքում:

Դպրոցի տնօրեն Անուշ Սարգսյանն ասում է, որ դպրոցը կրթելու առաքելություն ունի, աշակերտն էլ`գիտելիքը սերտելու, ուստի վերջին դասը պետք է ճիշտ օգտագործել և ցույց տալ, թե դպրոցից ինչ գիտելիքներով են հեռանում. «Սա իսկապես վերջին դաս էր, որ չվերածվեց շոուի»:

Մեկժամյա միջոցառման ընթացքում աշակերտները հարց ու պատասխանի, բեմադրությունների, երգ ու պարի միջոցով անդրադարձան հայոց պատմությանը, գրականությանը, երգարվեստին, մանրանկարչությանն ու կերպարվեստին, ճարտարապետությանը, հայոց եկեղեցու պատմությանը:

Միջոցառման ավարտին Ռաֆայել Իշխանյանի այրի Բյուրակն  Չերազ-Անդրեասյանն ասաց, որ  թիվ 153 դպրոցն իսկապես Ռաֆայել Իշխանյանի երազած դպրոցն է: «Այս վայրէջքները վերջանալու են և մենք վերելք ենք ունենալու ու դառնալու ենք արևելքի լույսը: Կարծում էի, որ մեր ժողովրդի մեջ ինչ-որ ոգի մահացել է, բայց դա այդպես չէ»,- ասաց նա:

 «Անկախ»-ը ներկայացնում է մի քանի դրվագ միջոցառումից` տեսանյութերի տեսքով: