«Դո՛ւք կգաք կպարապեք, ե՛ս կպարապեմ». Ներքին Կարմիրի դպրոցի տնօրեն
Սեպտեմբերի 1-ին Տավուշի մարզի սահմանամերձ Մովսես գյուղի դպրոցում առաջին զանգը կհնչի ինը երեխայի համար: Վերջին շրջանի սահմանային դեպքերից հետո հյուսիսարևելյան սահամանագոտում հարաբերական խաղաղություն է, ամառային արձակուրդն էլ ավարտվում է, ուստի ժամանակավորապես գյուղից տեղափոխված ընտանիքներն ու նրանց դպրոցահասակ երեխաներն աստիճանաբար վերադառնում են Մովսես:
«Իմ հաշվարկով` բոլոր դասարանները միասին` 12 աշակերտ, դուրս էին եկել գյուղից, նրանք վերադառնում են գյուղ»,- նշեց Մովսեսի դպրոցի տնօրեն Ռուզաննա Ադամյանը: 2014-ի նոր ուսումնական տարում դպրոց կհաճախի 130 աշակերտ: «Ճիշտ է` երեխաների թիվը նվազել է,- ասում է Ադամյանը,- բայց չենք հասել նրան, որ երկկազմ դասարաններ ձևավորենք: 1960-70-ական թթ. Մովսեսի դպրոցն ունեցել է 1200 աշակերտ, այդ ցուցանիշը նվազեց 1990-ականների պատերազմի հետևանքով»: Նրա խոսքով` Մովսեսի դպրոցը մասնագետների խնդիր գրեթե չունի:
«Միայն թե մեր քիմիայի ուսուցչուհին, որը նաև փոխտնօրենն է, Մովսեսից տեղափոխվել է Բերդ, այնտեղ 1-ին հիմնական դպրոցում հայտարարված մրցույթը հաջողությամբ հաղթահարել է և ընդունվել աշխատանքի: Փաստորեն, քիմիայի դասն է, որ բաց է մնում: Այս առարկան դասավանդվում է ընդամենը 10 ժամ, Բերդում մեկ մասնագետի մասին եմ լսել, նրան կզանգահարեմ, եթե ցանկանա, կառաջարկեմ` մեր գյուղում աշխատի, մրցույթ կհայտարարենք: Մնացած առարկաների գծով մասնագետներով ապահովված ենք, ունենք նաև թոշակառու մանկավարժներ, բայց կարողանում ենք մեր երեխաներին անհրաժեշտ կրթությամբ ապահովել»,- նշեց Մովսեսի դպրոցի տնօրենը:
Ի դեպ, Մովսեսի դպրոցը գտնվում է ադրբեջանական դիրքապահների տեսադաշտում և բազմիցս, հատկապես վերջին շրջանի գնդակոծությունների ժամանակ փամփուշտները դիպել են կրթական հաստատության պատերին: «Մեծ վնասներ չեն հասցվել, կրակել են ԴՇԿ-ով, եղել է, որ կրակահերթերը սկսվել են հենց դասապրոցեսների ժամանակ: Մայիսին` քննությունների ժամանակ, խփեցին գյուղապետարանի շենքին, ապա նաև դպրոցին, գնդակներից մեկը մնացել էր պատուհանի շրջանակի մեջ: Բայց եթե անգամ դասերի ժամանակ կրակոցներ են լինում, խուճապի չենք մատնվում, պարզապես երեխաներին թույլ չենք տալիս դուրս գալ շենքից, յուրաքանչյուրն իր ուսուցչի հետ պատսպարվում է իր դասարանում: Երբ կրակոցները մի փոքր դադարում են, ներքևի թաղամասի մեր աշակերտներին կցում ենք վերևի` ավելի ապահով հատվածում գտնվող թաղամասում ապրող աշակերտներին, երբեմն էլ ավտոմեքենաներով տեղափոխում ենք, որպեսզի երեխաները կրակի տակ երկար ճանապարհ չանցնեն: Ապա նաև զանգահարում ենք նրանց ծնողներին, տեղեկացնում, որ չանհանգստանան` երեխաներին ընկերուհիների հետ ապահով վայրեր ենք ուղեկցել»,- պատմում է Մովսեսի դպրոցի ղեկավարը:
Դպրոցի անմիջական հարևանությամբ է գտնվում գյուղի մարզադաշտը: Ռուզաննա Ադամյանն ասաց, որ թույլ չի տրվում երեխաներին օգտվել այդ դաշտից, քանի որ խիստ վտանգավոր հատվածում է: «Դասերից հետո երեխաները երբեմն ֆուտբոլ են խաղում, բայց դասերի ընթացքում խստորեն արգելել եմ խաղալ այդ դաշտում, ֆիզկուլտուրայի դասերն անցկացնում ենք փակ դահլիճում»:
Ուղիղ մեկ դար անց սահմանապահ գյուղը դարձյալ քահանա ունի: Տեր Հովհաննես Բադալյանցը Մովսեսում հոգևոր ծառայություն է իրականացրել մինչև 1914 թ.: Ռուզաննա Ադամյանն ուրախությամբ նշեց, որ Մովսես գյուղի նորակառույց Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին նոր քահանա ունի, որի կինը կաշխատի գյուղի միջնակարգ դպրոցում, կդասավանդի երգեցողություն: Տեր Աբել քահանա Քարտաշյանը ավարտել է Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանը, ապա նշանակվել է այս հեռավոր գյուղի եկեղեցու քահանա: «Մենք լքել ենք Երևանը և եկել Հայաստանի այս գեղեցիկ անկյունում մեր ժողովրդի հետ միասին հայրենիքի սահմանները պահելու»: Տեր Աբելն ավելացնում է, որ չափազանց կարևոր է հատկապես այս դժվարին ժամանակներում, երբ սահմանամերձ համայնքների բնակիչներն ապրում են պատերազմի ու խաղաղության սահմանագծում, ամրապնդել նրանց մեջ հայրենիքի հանդեպ սերը և համախմբել հավատքի շուրջ. «Որդիս նոր է զորացրվել, դուստրս սովորում է Երևանի պետական մանկավարժական համալսարանում, իսկ փոքր աղջիկս Մովսեսում է, սովորում է տեղի միջնակարգ դպրոցի 7-րդ դասարանում»:
Տավուշի մարզի սահմանամերձ Ներքին Կարմիրաղբյուր գյուղի դպրոցն այս տարի դռները կբացի վեց առաջին դասարանցիների առաջ: «Այս պահին 6 երեխա են, որ գալու են առաջին դասարան, դե, շատ կուզեի` 26-ը լինեին, բայց դե ինչ անեմ, այս պահին այս տարվա երեխաների թիվն այդքան է»,- ասաց գյուղի դպրոցի տնօրեն Իվան Ադամյանը: Նա նաև տեղեկացրեց, որ դպրոցն անհրաժեշտ մասնագետներ ունի, սակայն այս տարի երկու դասվարի թափուր տեղ է առաջացել. «Երեխեքս սեպտեմբերին գալու են, տեսնեն` դասվար չունեն»:
Մեր հարցին` բա ինչ եք անելու, եթե դասվար չգտնեք, Իվան Ադամյանը պատասխանեց. «Դո՛ւք կգաք կպարապեք, ե՛ս կպարապեմ»: Փոխարենը Ներքին Կարմիրաղբյուրն ունի պատմության հրաշալի մասնագետ` Հենրիկ Գալստյանը, որն արժանացել է վարչապետի բարձր գնահատականին` ճանաչվելով լավագույն ուսուցիչ: Հենց նա է, որ երեխաների մեջ ամրապնդում է հայրենասիրական ոգին` բացատրելով, որ հակառակորդը վախկոտ է, հենց «մեր առյուծներն արթնացան»` նրանք նահանջում են:
Սեպտեմբերի 1-ին սահմանամերձ Չինարի գյուղի միջնակարգ դպրոց կհաճախի 105 երեխա: Չինարիի դպրոցն ունի երկկազմ դասարաններ: Տնօրեն Գրետա Դալլաքյանի խոսքով` երկրորդ և չորրորդ դասարանները դասերն անցկացնում են միասին: Ինչ վերաբերում է կադրային խնդիրներին, ապա դպրոցը որոշ մասնագետների խնդիր ունի: «Հինգ ուսուցիչ ունենք, որոնք թեև կենսաթոշակի տարիքի են, բայց շարունակում են աշխատել և իրենց երկարամյա փորձառությունն ու գիտելիքները փոխանցել չինարեցի աշակերտներին: Նրանցից երկուսը դասվար են, մեկը` ֆիզիկայի մասնագետ, մյուսը` անգլերենի»: Ամեն ինչից անկախ, Չինարիում Գիտելիքի օրը կդիմավորեն ինչպես հարկն է. շնորհավորանքներ` նախորդ ուսումնական տարին գերազանցությամբ ավարտած աշակերտներին և բարի գալուստ կրթօջախ նոր ոտք դնողներին:
Գրետա Դալլաքյանն ասաց, որ օգոստոսի 7-ին ադրբեջանական կողմից գերեվարված և սպանված Կարեն Պետրոսյանին ինքը չի դասավանդել: Նա դպրոցում երեք տարի է սովորել, դպրոցի արխիվում տղայի փաստաթղթերում նշված չէ` նրա դպրոցից դուրս գալու մասին: Տիկին Դալլաքյանը նշեց, որ ամբողջ գյուղն է ցավում երիտասարդ, խելոք, համեստ ու աշխատասեր տղայի մահվան կապակցությամբ: Չինարիի վերջին ողբերգական դեպքը լրիվ փոխել է սեպտեմբերմեկյան օրակարգը: Առաջին դասը կսկսեն պատմության հերթական դասը լավ սերտած. նենգ հակառակորդի դեմ պետք է պայքարել միասնական` կրթվելով, ապրելով ու ամրացնելով հայկական սահմանապահ գյուղերն ու դիրքերը…

Մայա ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

Մի քանի օր առաջ  Երևանի  քաղաքապետին աշխատանքից ազատվելու դիմում է ներկայացրել թ.174 հիմնական դպրոցի տնօրենը: Ըստ լուրերի՝ պատճառը եղել է դպրոցում ինչ-որ կազմակերպության կողմից ստուգումների արդյունքում տնօրենի նկատմամբ հարուցված քրեական գործը, որի հետևանքով բացահայտվել են հրամանագրված անձինք, որոնք չեն աշխատել դպրոցում և աշխատավարձը յուրացվել է տնօրենի կողմից: Կրկնում եմ՝ ըստ տարածված լուրերի, որոնց մասին  քաղաքապետարանը, ինչպես իրենք են ասում, տեղյակ չէ: Ես  այս մասին արդեն հարցում եմ ուղարկել  քաղաքապետին, պատասխանի մասին նույնպես կտեղեկացնեմ հասարակությանը:

Սակայն ասելիքս այլ է: Միայն այս տարվա անցած 6 ամիսների ընթացքում սա երկրորդ դեպքն է, երբ դպրոցի  տնօրենը խարդախ ճանապարհով յուրացնում է կրթությանը հատկացված պետական միջոցները: Եթե թ. 27 հիմնական դպրոցի դեպքում այդ փաստի առթիվ հարուցված քրեական գործը տնօրենի կողմից աշխատանքից ազատման պատճառ չդարձավ, այլ հասավ դատարան, որտեղ արդեն նախկին տնօրենը  հրապարակավ ընդունեց իր մեղքը, վերականգնեց պետությանը հասցրած վնասը և քաղաքապետի հրամանով 1,5  տարով ազատվեց թե՛ տնօրենի, թե՛ մանկավարժի պաշտոններից, թ.174-ի տնօրենն ավելի ամոթով էր, ազատվեց իր դիմումի համաձայն: Այս փաստն արդեն վկայում է այն մասին, որ այս տնօրենի մասին տարածված լուրերը  մոտ են ճշմարտությանը:

Ի՞նչ է կատարվում մեր դպրոցներում, ինչպե՞ս է, որ  այս երևույթները  չեն կանխվում պատկան մարմինների  կողմից, և ոչ միայն չեն կանխվում, այլև  շատ  տարածված  մտածելակերպ կա՝ «Իսկ ո՞վ չի անում, որ…»: Արդյո՞ք  քաղաքային իշխանությունը  պայքարում է  այս հանցավոր երևույթի դեմ, չի երևում, որովհետև  նա  հրապարակային ոչ մի  քննադատական  խոսք, նախադասություն, միտք այդպես էլ  չարտահայտեց  թ.27  դպրոցի  նախկին տնօրենի  վարքագծի մասին, իսկ թ.174 դպրոցում իրականացված ստուգումների  վերաբերյալ լռում է, կարծես խոսքը պետական անվտանգության մասին է:  Եզրակացությունս հետևյալն է. եթե  արատավոր երևույթի մասին  պետական մարմինը լռում է, ուրեմն  այն նրա  կողմից խրախուսվում ու թաքցվում է  այնքան ժամանակ, քանի դեռ  չի  բացահայտվել: Գուցե  թաքցնելը երկուստեք ձեռնտու՞  է: Մեր հասարակությունն ու մասնավորապես կրթությունը պատանդ  են մնացել պաշտոնյաների ծանոթների, բարեկամների ամբիցիաների ձեռքին, մինչև ե՞րբ….

Անահիտ Բախշյան

«Բարև Երևան» խմբակցության անդամ

«DASARAN.am» կրթական ծրագրիրը ծառայում է նաև սպորտի և առողջ ապրելակերպի զարգացմանը: Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի դպրոցների աշակերտներին այս անգամ համախմբել է «ֆուտբոլի դպրոցական գավաթ 2014» մրցաշարը, որն իրականցվում է «Կոկա-Կոլա Հելլենիկ Բոթլինգ Քամփնի Արմենիա» ընկերության և Հայաստանի Հանրապետության Ֆուտբոլի ֆեդերացիայի նախաձեռնությամբ:

Այս տարվա մրցաշարին իրենց դպրոցի լավագույն մարզիկներին են հայտագրել ՀՀ և ԼՂՀ 354 դպրոցներ, ինչը կազմում է մրցաշարի տարիքային պահանջները բավարարող՝ 6-ից 9-րդ դասարանցի աշակերտներ ունեցող դպրոցների շուրջ 40 տոկոսը: Այս բարձր ցուցանիշը վկայում է այն մասին, որ մեր դպրոցականները մեծապես հետաքրքրված են սպորտային միջոցառումներով, մասնավորապես՝ ֆուտբոլով:

Ուշագրավն այն է, որ թիմերը ձևավորված են համատեղ՝ տղաներից և աղջիկներից. թերևս սա կարելի է համարել միակ ֆուտբոլային մրցաշարը, որտեղ տղաներն ու աղջիկները համախմբվել են նույն թիմի շրջանակներում:

Ծրագրի շարունակականությունը միանշանակ կնպաստի տարեց տարի ավելի մեծ քանակությամբ աշակերտների ներգրավածությանը սպորտային միջոցառումներում: Իսկ այս տարվա մրցաշարն իսկական նվեր է ֆուտբոլասեր մեր դպրոցականների համար 2014թ. ֆուտբոլի աշխարհի գավաթի խաղերին ընդառաջ:

«Կոկա-Կոլա» ընկերությունն ամբողջ աշխարհում սերտորեն աջակցում է սպորտի զարգացմանը` հատկապես ուշադրության կենտրոնում պահելով երեխաներին: Ֆուտբոլի դպրոցական մրցաշարերին Կոկա-Կոլա համակարգն աջակցում է ավելի քան 100 երկրներում, հավատացած լինելով, որ երեխաների ֆիզիկական զարգացումը ֆուտբոլի միջոցով նպաստում է առողջ հասարակության ձևավորմանը:

Մեր սիրելի դպրոցականները սիրով են մասնակցում մրցաշարին՝ մեծ խանդավառությամբ պայքարելով իրենց դպրոցի սպորտային պատիվը բարձր պահելու և չեմպիոնական գավաթն իրենց դպրոց տանելու համար:

 Ստամբուլի հայաշատ Բաքըրքյոյ թաղամասում նոր հայկական դպրոց է կառուցվում: Մոտ 500 աշակերտի համար նախատեսված դպրոցը սեպտեմբեր ամսին իր դռները կբացի նոր ուսումնական տարվան ընդառաջ: Հայկական նոր դպրոցի բացումը առաջինը կլինի հանրապետական Թուրքիայի պատմության մեջ, քանզի 1965 թ. Հատուկ կրթական հաստատությունների վերաբերյալ թիվ 625 օրենքով օտարերկրացիներին և փոքրամասնություններին արգելվել էր դպրոցներ հիմնել:

Դպրոցի շինարարությունը ֆինանսավորվում է հայ համայնքի կողմից: Նոր դպրոցը կկոչվի Տատյան, որը, ըստ էության, կդառնա Ստամբուլում գործող պատմական Տատյան դպրոցի նոր մասնաշենքը: Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու հիմնադրամի տնօրեն Մեսութ Օզդեմիը նշել է, որ 170 տարվա պատմություն ունեցող դպրոցը արդեն չի համապատասխանում իրենց կարիքներին: Նոր շենքի կառուցումը նպատակ ունի դպրոցի 400 աշակերտների համար կրթության ժամանակակից պայմաններ ապահովել:

Նոր դպրոցի շինարարության տարածքում հին դպրոցի մի շենք կա, որը դիմաց հայկական եկեղեցի է գտնվում: Չնայած տարածքը պատկանում է հայկական համայնքին, այնուհանդերձ այն հանդիսանում է ժամանակին բռնագրավված համայնքային գույք, որը, առայժմ չի վերադարձվել: Օզդեմիրի խոսքերով՝ Ստամբուլի քաղաքապետ Քադիր Թոփբաշի և Բաքըրքյոյի նախկին թաղապետ Աթեշ Ունալ Էրզենի համաձայնությամբ իրենք կարող են օգտագործել տարածքը:

Մոտ 1750 քառ. մետր տարածքում կառուցվող դպրոցը 300 հոգու համար նախատեսված դահլիճ կունենա, ինչպես նաև ընդարձակ մարզասրահ: Արդյունքում դպրոցական հասակի մոտ 3000 երեխա ունեցող հայ համայնքը նոր ուսումնական տարին կդիմավորի նոր դպրոցով:

Նշենք, որ այսօր Ստամբուլում գործում է 16 հայկական դպրոց՝ 14 առաքելական և 2 կաթոլիկ: Թաքսիմում տեղակայված Եսայան հայկական վարժարանը, Սամաթիայում գտնվող Սահակյան-Նունյան վարժարանն ու Պանգալթըի հայկական նախակրթարանն ու լիցեյը (կաթոլիկ) տալիս են եռաստիճան կրթություն՝ մանկապարտեզ, նախակրթարան և լիցեյ: 12 դպրոց նախակրթարան են համարվում, որտեղ տրվում է 8-ամյա կրթություն: Դրանք են՝ Բեզգյան, Տատյան, Մերամեթչյան, Արամյան-Ունջյան, Լևոն Վարդուհյան, Եշիլքյոյ, Քարագյոզյան, Թարգմանչաց դպրոցները, Գալֆայան ճեմարանը և կաթոլիկ դպրոցները՝ Սամաթիայի Անարատ հղության  և Բոմոնթիի Մխիթարյան: Միայն հայկական երկու վարժարան՝ Կեդրոնականն ու Սուրբ Խաչ Դպրեվանքը ունեն լիցեյի, այսինքն ավագ դպրոցի կարգավիճակ, որտեղ կրթությունը 3-ամյա է:

Նյու Յորքում ձերբակալել են չորրորդ դասարանի երկու աշակերտների ուսուցչի խմելու ջուրը թունավորելու համար:

9 և 12 տարեկան տղաները երկուշաբթի կեսօրին ուսուցչի խմելու ջրի մեջ թույն էին լցրել, որի հետևանքով ուսուցիչը հաջորդ օրը վատ էր զգացել: Ուսուցչին բուժօգնություն են տրամադրել, որից հետո նրա վիճակը բարելավվել է:

Թույնն  այժմ հետազոտում են լաբարատորիայում, սակայն ենթադրվում է, որ այն առնետի թույն է եղել:

Երկու տղաներին մեղադրանք է առաջադրվել երկրորդ կարգի հարձակման, անխոհեմ սպառնալիքի և զենք պահելու համար:

Աշակերտական ինքնավարության մարմինների երկրորդ համադպրոցական համաժողովը մայիսի 21-ին համախմբել էր ավագ դպրոցների աշակերտական խորհուրդների ներկայացուցիչներին։ Համաժողովը կազմակերպվել էր Հայաստանի երիտասարդական հիմնադրամի կողմից։

ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության հանրակրթության վարչության պետ Նարինե Հովհաննիսյանն իր խոսքում առանձնացրեց աշակերտական խորհուրդների դերն ակտիվ քաղաքացի ձևավորելու գործում։ Նա ընդգծեց, որ դպրոցների վարկանիշավորման հարցում այսուհետև մեծ տեղ է տրվելու նաև աշակերտական խորհուրդներին. «Սա նշանակում է, որ պետության կողմից ավելի է կարևորվում աշակերտական խորհուրդների դերը, ինչն էլ ավելի պատասխանատու պետք է դարձնի աշակերտական ինքնակառավարման մարմինների աշխատանքը»։ Նա խորհուրդ տվեց դպրոցականներին աշխատանքներ տանել մասսայական միջոցառումների իրականացման, աշակերտական կառույցների ակտիվության բարձրացման ուղղությամբ, ինչը դպրոցների միջև կապահովի մրցակցություն։

Հայաստանի երիտասարդական հիմնադրամի ծրագրերի ղեկավար Արուսյակ Պողոսյանը նկատեց, որ նման հավաքների ընթացքում բավականին հետաքրքիր գաղափարներ են առաջարկվում աշակերտների կողմից։ «Աշակերտները ցանկանում են, ուսումնական պրոցեսից բացի, ունենալ նաև այլ զբաղվածություն։ Առաջին համաժողովից հետո հենց աշակերտների առաջարկով կազմակերպվեցին մասնագիտական կողմնորոշման դասընթացներ, ինչը հետագայում կօգնի նրանց ընտրել այն մասնագիտությունը, որն ավելի հոգեհարազատ է, և որի շրջանակներում կկարողանան ավելի լավ ինքնադրսևորվել»,- նշեց Արուսյակ Պողոսյանը։

Թիվ 198 ավագ դպրոցի աշակերտական խորհրդի նախագահ Լիլիթ Սարաջյանը նշում է, որ իրենց դպրոցում ուսուցիչներն ու տնօրինությունը կարևորում են աշակերտական խորհրդի դերը, և իրենց ցանկացած առաջարկ արժանանում է քննարկման։ Լիլիթը ներկայացրեց իրենց դպրոցի աշակերտական ինքնակառավարման մարմնի 2013-2014 ուսումնական տարվա գործունեությունը։ Նա մատնանշեց որոշ խնդիրներ, որոնք խոչընդոտում են իրենց կառույցի աշխատանքներին, մասնավորապես, խոսեց աշակերտների ծանրաբեռնվածության մասին, ինչը հաճախ խանգարում է երեխաներին լինել ավելի ակտիվ։

Անդրանիկ Մարգարյանի անվան թիվ 29 ավագ դպրոցի աշակերտական խորհրդի նախագահ Ալեն Մարգարյանն էլ նշում է, որ իրենց կառույցը դպրոցի սաների համար մշտապես կազմակերպում է տարբեր թեմաներով դասընթացներ։ Ալենն իր զեկույցում առաջարկեց, որպեսզի ավագ դպրոցներն ավելի սերտացնեն համագործակցությունը միմյանց հետ, ինչը կնպաստի փորձի փոխանակմանն ու աշակերտական ինքնավարության մարմինների զարգացմանն ու կատարելագործմանը։

Հայաստանի երիտասարդական հիմնադրամի

հասարակայնության հետ կապերի ծառայություն

Այսօր լրագրողները կրթության և գիտության նախարար Արմեն Աշոտյանից հետաքրքրվեցին, ի վերջո շարունակվելու՞ է դպրոցական ծրագրերում «Հայ եկեղեցու պատմություն» առարկայի դասավանդումը, թե ոչ: Քանի որ ՄԱԿ-ը զեկույց էր հրապարակել, ըստ որի սույն առարկան ոտնահարում է խղճի և կրոնի ազատության մասին օրենքները:

«Հայաստանի կրթական համակարգի բովանդակությունը որոշում է ՀՀ կառավարությունը», – ասում է Արմեն Աշոտյանն ու նշում, թե իրենք բարձր են գնահատում բոլոր միջազգային, արտասահմանյան գործընկերներին և նրանց աջակցությունը, սակայն կրթական քաղաքականությունը որոշում ենք մենք:

«Մենք կարիքը չունենք փորձագիտական եզրակացությունների, որպեսզի Հայաստանի Սահմանադրությամբ ամրագրված Հայաստանյաց առաքելական սուրբ եկեղեցու բացառիկ առաքելությունը, հոգևոր, մշակութային ժառանգության պահպանման, ազգային ինքնության հարցերում դնենք հարցականի տակ՝ հանուն ինչ-ինչ զեկույցների», – ասում է նախարարը:

Նա նաև հայտնում է, որ այդ զեկույցները ենթակա չեն պարտադիր կատարման: Իսկ «Հայ եկեղեցու պատմությունը» շարունակվելու է դասավանդվել, ավելին այն արդեն փորձում են կիրառել նաև տարրական դասարաններում, և գործընթացն անկասելի է: Արմեն Աշոտյանը առարկայի դասավանդումը չի կապում խղճի ազատության դրսևորումների հետ. «Այն բացառապես կապված է հայրենի երկրի պատմության, ազգային ինքնության ճանաչման գործընթացի հետ, որտեղ եկեղեցու առաքելությունն ամրագրված է Սահմանադրությամբ»:

Նախարարը հավելում է, որ այդ նույն զեկույցում խոսվել է նաև ՆԶՊ առարկայի դասավանդման դադարեցման մասին: Այստեղ ևս նախարար Աշոտյանը նույն կարծիքին է. «Մնացել էր, որ այլ մայրցամաքներում աշխատող մարդիկ  մտածեն, թե ինչ է պետք մեր երեխաներին, մեր երկրին  և մեր հասարակությանը: Սա բացառապես մեր խնդիրն է»:
Զինվորական պատրաստվածությունը և «Հայ եկեղեցու պատմությունը» մնալու են դպրոցական ծրագրերում:

Համաձայն ՀՀ կրթության և գիտության նախարար Արմեն Աշոտյանի`  “Հանրակրթական հիմնական ընդհանուր և հատուկ պետական ծրագրեր իրականացնող ուսումնական հաստատությունների 2013-2014 ուսումնական տարվա օրինակելի ուսումնական պլանները հաստատելու մասին”10.06.2013թ. թիվ 730-Ն հրամանի` ուսումնական պարապմունքները հանրակրթական դպրոցներում կավարտվեն 2014 թ. մայիսի 23-ին:

Ս.թ. մայիսի 13-ից 14-ը Հայաստանի մանուկներ հիմնադրամի (COAF) նախաձեռնությամբ և ՀՀ Առողջապահության նախարարության հովանու ներքո գործող «Դպրոցներն առողջության համար» ծրագրի հետ համագործակցությամբ տեղի ունեցավ «Դպրոցներն առողջության համար» Եվրոպական ցանցի (Schools for Health in Europe) երրորդ սեմինարը ՀՀ-ում: Ծրագրի նպատակն է ընդլայնել ցանցի աշխատանքները Հայաստանում և խթանել առողջությունը խրախուսող դպրոցների թվի ավելացմանն ու գործունեության ակտիվացմանը:

Դպրոցներում զարգացնել կարողություններ և տրամադրել անհրաժեշտ գործիքներ իրավիճակը ճիշտ գնահատելու, արդյունավետ ծրագրեր մշակելու և ինքնուրույն իրականացնելու համար. սա է առողջ դպրոցի կարևորագույն գաղափարը, որը համահունչ է նաև COAF-ի զարգացման ծրագրերի ընդհանուր գաղափարախոսությանը:

Հայաստանում այս պահին գործում է ինը «Առողջ դպրոց», որից վեցը COAF-ի շահառու դպրոցներն են (ՀՀ Արմավիրի մարզի Լեռնագոգի, Սարդարապատի, Շենիկի, Մյասնիկյանի, Քարակերտի թիվ 1, ինչպես նաև ՀՀ Արագածոտնի մարզի Արտենի համայնքի դպրոցը):  Սեմինարի ընթացքում հնչեցված ՀՀ Առողջապահության նախարարի հրամանի համաձայն՝ ներկայումս գործող ինը առողջ դպրոցներին ավելանում են ևս հինգը (ՀՀ Արմավիրի մարզի Հացիկի, Վանանդի, Գետաշենի, Քարակերտի թիվ 2, ինչպես նաև ՀՀ Գեղարքունիքի մարզի Ծաղկունք համայնքի դպրոցը): Վերջինս թեև չի հանդիսանում COAF-ի շահառու համայնք, սակայն հայտնել է ցանկություն և պատրաստակամություն անդամակցելու Հայաստանի առողջ դպրոցների ցանցին:

Երկօրյա սեմինարի ընթացքում ուսումնասիրվեցին առողջությունը խրախուսող դպրոցների սկզբունքներն ու արժեքները, դիտարկվեցին «Դպրոցներն առողջության համար» Եվրոպական ցանցին անդամակցելու համար անհրաժեշտ նախնական հմտությունները, քայլ առ քայլ քննարկվեցին ապագա մասնակից դպրոցների քաղաքականության մշակման և աշխատանքների հետագա պլանավորման փուլերը:

Եվրոպական փորձը ցույց է տալիս, որ առողջ դպրոցներում աշակերտների շրջանում գրանցվում է ավելի բարձր առաջադիմություն: «Առողջ դպրոց»-ի ստեղծումը համագործակցային գործընթաց է, որին մասնակցող թիրախային խմբերն են դպրոցի ղեկավարությունը, ուսուցիչները, աշակերտները, ծնողները, դպրոցի բուժքույրը և համայնքն ամբողջությամբ: Համայնքում առողջ դպրոցի ներմուծմամբ բոլոր երեխաների և դպրոցի անձնակազմի համար ստեղծվում են հավասար հնարավորություններ՝ օգտվելու կրթական և առողջապահական ծառայություններից:

Առողջ դպրոցը խթանում է միջոցառումներ նախաձեռնելու, փոփոխություններ իրականացնելու և որոշումներ կայացնելու երեխաների հնարավորությունը: Առողջապահական կրթումը ինտեգրված է ուսումնական ամբողջ ծրագրում և դպրոցական առօրյայի բոլոր ոլորտներում: Առողջությունը խրախուսող դպրոցների կարևորագույն տարրերից են նաև առողջ սնուցումն ու ֆիզիկական ակտիվությունը:

2012թ. վերջից COAF-ի առողջապահական ծրագիրը սերտորեն համագործակցում է «Դպրոցներն առողջության համար» Եվրոպական ցանցի հետ: Այս գործընկերության շրջանակներում Հիմնադրամը զեկույցով հանդես եկավ 2013թ. հոկտեմբերին Դանիայի Օդենս քաղաքում կայացած «Դպրոցներն առողջության համար» 4-րդ միջազգային համաժողովին, որը հյուրընկալեր էր 250 մասնակից 30 երկրից: Զեկույցի ընթացքում ներկայացվեց առողջ դպրոցների խրախուսման Հիմնադրամի մոդելը, ներառյալ դպրոցներում ատամների մաքրման կայանների (Brushodrome) կառուցումը, ատամների խնամքի կրթությունն ու անվճար ատամնաբուժական ծառայությունների տրամադրումը, ատամնափուտի կանխարգելման նպատակով կատարվող ատամների ֆտորացումը, դպրոցական առողջ սննդի ծրագիրը, որի շրջանակներում վերանորոգվում են դպրոցական ճաշարանները, և ամենօրյա տաք սնունդ է տրամադրվում տարրական դպրոցի երեխաներին:

Երևանի պետական բժշկական համալսարանի  “Հերացի” ավագ դպրոցում այսօր տեղի է ունեցել “Քաղաքացիական կրթության բացատրական բառարանի” շնորհանդեսը, որին մասնակցել են  ՀՀ կրթության և գիտության նախարար Արմեն Աշոտյանը, ԵՊԲՀ ռեկտոր Միքայել Նարիմանյանը, Գերմանական միջազգային համագործակցության ընկերության /GTZ/ Հարավային Կովկասում իրավական  և դատական բարեփոխումների խորհրդատվություն ծրագրի ղեկավար Վարդան Պողոսյանը, բառարանի հեղինակները, ինչպես նաև կրթության ոլորտի պատասխանատուներ:
Շնորհակալություն հայտնելով գերմանական ընկերությանը` բառարանը հանրապետության դպրոցներին նվիրաբերելու համար, նախարար Ա. Աշոտյանը նշել է, որ չնայած գիրքը նախատեսված է աշակերտների համար, սակայն չէր խանգարի, որ քաղաքական գործիչները, քաղաքացիական ակտիվիստները ևս այն ընթերցեն` հասկանալու, թե  ինչպես են ձևակերպվում համամարդկային արժեքները և ինչ մեթոդներով են դրանք ժողովրդավարական հասարակություններում պաշտպանվում: “Յուրաքանչյուր մարդ, ով դառնում է գիտելիքների և օրենքների գերի, պետք է կարողանա լիարժեք ըմբոշխնել իր ազատությունը: Մեր ապագան հայրենասեր քաղաքացիների մեջ է, որտեղ և հայրենասեր բառն է շատ կարևոր, և քաղաքացի հասկացության լիարժեք ընկալումը: Ցավոք, որոշակի նորաձևությանը տուրք տալով` այսօր քաղաքացիական, քաղաքացի,  հասարակական եզրույթները բավականին լայն կիրառում են գտնում, պատեհ և անպատեհ առիթներով օգտագործվում: Եթե օգտագործում ես մի գաղափար, որին լիարժեք չես տիրապետում, ապա դա այն վարկաբեկելու  ամենակարճ և հստակ ճանապարհն է: Մենք ուզում ենք, որ մեր դպրոցներում քաղաքացիական կրթության հիմքերը դրվեն ճիշտ, դպրոցը դաստիարակի քաղաքացիներ, ովքեր իրենց ազատությունների և իրավունքների ողջ փունջը ծառայեցնեն իրենց ընտանիքների, հասարակության, իրենց հայրենիքի կայացման գործում: Ցավոք, այսօր մեր հասարակությունում  քաղաքացիական ազատությունների ընկալումը խեղված է: Ազատության արժեքը դրսևորվում է բացառապես այն մարդկանց շնորհիվ, ովքեր այդ արժեքներով ապրում և արարում են”,-նշել է նախարարը` հավաստիացնելով, որ գրքերը կհասնեն բոլոր այն աշակերտներին, ովքեր հետաքրքրված են իրենց իրավունքներով և ազատություններով: “Համոզված եմ, որ այս բառարանը իր տեղը կզբաղեցնի դպրոցների գրադարաններում և ակտիվ կգործածվի”,-նշել է Ա. Աշոտյանը` շնորհակալություն հայտնելով ԵՊԲՀ-ին և դպրոցին` ընդգծելով, որ վերոնշյալ միջոցառումը սկիզբն է համատեղ գործունեության, քանի որ մարդու իրավունքների կրթության հայեցակարգի շրջանակում առկա են նոր նախաձեռնություններ, որոնք “նպաստելու են մատաղ սերնդի մոտ քաղաքացիական մտածելակերպի լիարժեք ձևավորմանը”:
Հարավային Կովկասում իրավական և դատական բարեփոխումների խորհրդատվություն ծրագրի ղեկավար Վարդան Պողոսյանը, շնորհակալություն հայտնելով ԿԳ նախարարությանը` ակտիվ համագործակցության համար, համոզմունք է հայտնել, որ բառարանը լինելու է աշակերտների սեղանի գիրքը: “Այս գիրքը լինելու է ձեր մշտական ուղեկիցը` ձեր գիտակցական կյանքում, ձեր քաղաքացիական դաստիարակության ողջ գործընթացում: Այս բառարանով կարող եմ հպարտանալ, որովհետև գրքի հեղինակներին հաջողվել է հանրամատչելի ներկայացնել այն բարդ, իրավական հասկացությունները, որոնք անհրաժեշտ են ցանկացած գիտակից մարդու համար, ով ցանկանում է լինել երկրի քաղաքացի: Դա նշանակում է` իմանալ և հարգել օրենքները` նախատեսելով երկրի զարգացման ժողովրդավարական, իրավական պետության ճանապարհ”,-նշել է նա` հույս հայտնելով, որ բառարանի շնորհիվ կմեծանա հետաքրքությունը իրավագիտության նկատմամբ` առանց որի, ըստ բանախոսի, չեն կարող լինել ակտիվ, երկրի շահերին ծառայող քաղաքացիներ:

Դոնեցկի քաղաքապետարանում հայտնել են, որ Դոնեցկի ինքնահռչակ ժողովրդական հանրապետության կողմնակիցներին քվեարկություն անցկացնելու համար տարածք չեն տրամադրել: Սակայն, քաղաքային ադմինիստրացիայում խոստովանել են, որ իրենք բավականաչափ ուժ չունեն, որ խոչընդոտեն “ֆեդերալիստներին”:

Դոնեցկի ադմինիստրացիան դպրոցներ ուղերձ է հղել, որում նշվում է, որ եթե ակտիվիստները ցանկանան քվեարկություն անցկացնել ուսումնական հաստատություններում, ապա նրանց պետք չէ դիմադրել: Ընդ որում, դպրոցների տնօրենները պետք է նման միջադեպերի մասին տեղեկացնեն կրթության շրջանային բաժին, որոնք էլ իրենց հերթին, կդիմեն միլիցիա ու դատախազություն, հաղորդում է “Ինտերֆաքսը”:

Քաղսովետում խոստովանել են, որ “դպրոցների պաշտպանության համար համապատասխան ուժեր չունեն”, դրա համար էլ չեն կարողանա աշխարհազորայիններին խանգարել մայիսի 11-ին տարածաշրջանում հանրաքվե անցկացնել:

Անկախ

«Dasaran.am» կրթական ծրագրի աշխատանքային թիմն այցելեց Ստեփանակերտ, որտեղ իրականացրեց տեղի դպրոցների շուրջ 150 ներկայացուցիչների վերապատրաստման աշխատանքները: Աշխատանքները միտված էին օպերատորների, ուսուցիչների և դպրոցների տնօրենների շրջանում Dasaran.am ծրագրի էլեկտրոնային գործիքների վերաբերյալ հմտությունների զարգացմանը:

Լեռնային Ղարաբաղի դպրոցների ինտգերումը «Dasaran.am» կրթական ծրագրին ոչ միայն հասանելի կդարձնի հարթակի բոլոր կրթական հնարավորությունները Լեռնային Ղարաբաղի աշակերտներին, այլև էապես կխթանի Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի դպրոցականների միջև շփումների և կապերի ակտիվացումը՝ նպաստելով միասնական սերնդի ձևավորմանը և ներառական կրթության ամրապնդմանը:

Հիշեցնենք նաև, որ ս.թ. ապրիլի 18-ին «Նոր Սերնդի դպրոց» ՀԿ-ի նախագահ Սուրեն Ալոյանի և Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության Կրթության և գիտության նախարար Սլավա Ասրյանի միջև ստերագրվեց համագործակցության հուշագիր, համաձայն որի ԼՂՀ դպրոցները նույնպես կմիանան «Dasaran.am» կրթական ծրագրին:

Կրթական ծրագիրը տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման միջոցով թույլ է տալիս բարձրացնել դպրոցների կառավարման արդյունավետությունը և թափանցիկությունը: Մասնավորապես, այն հնարավորություն է տալիս կայքի միջոցով հետևել դպրոցականների հաճախելիության և առաջադիմության ցուցանիշներին, ինչպես նաև տեղեկանալ դպրոցում կազմակերպվող ժողովների, միջոցառումների, որոշումների և հաշվետվությունների մասին: Այն ապահովում է նաև ուսուցիչների և ծնողների անմիջական կապը, իսկ կրթության պատասխանատուներին հնարավորություն է տալիս արդյունավետ կերպով վերահսկել կրթական գործընթացները դպրոցներում:

Կրթական հարթակի գլխավոր նպատակներից է նաև նպաստել ԼՂՀ-ում և Հայաստանում կրթության որակի բարձրացմանը: Այդ նպատակով կիրառվում են կրթելու նորարարական մեթոդներ՝ էլեկտրոնային ինտելեկտուալ և զարգացնող խաղեր, որոնք ինտերակտիվ մեթոդով երեխաներին օգնում են սովորել հայոց լեզու և գրականություն, պատմություն, աշխարհագրություն, ծանոթացնում են նրանց հայկական մշակույթին, սովորեցնում են պահպանել բնությունը և շրջակա միջավայրը, պատմամշակութային արժեքները և այլն: Միմյանց միջև մրցակցությունը խթանելու միջոցով սովորելը ապահովում է առավել արդյունավետ և հիմնավոր կրթություն: Բացի այդ կազմակերպվում են տարաբնույթ օլիմպիադաներ և մրցույթներ, որոնք նույնպես խթանում են երեխաների՝ գիտելիք ստանալու ձգտումը: Գործում է նաև հատուկ աշակերտների համար ստեղծված սոցիալական ցանց, որն օգնում է դպրոցականների միջև կապերի ակտիվացմանը՝ անկախ նրանց բնակության վայրից և զերծ է դպրոցականների համար վնասակար տեղեկատվությունից:

Երևանի քաղաքապետարանի տեղեկատվության և հասարակայնության հետ կապերի վարչությունից Անկախին հայտնեցին, որ Երևանի քաղաքապետի տեղակալ Արամ Սուքիասյանը և ՀՀ-ում Ֆրանսիայի արտակարգ և լիազոր դեսպան Անրի Ռենոն Երևանի Ղ. Սարյանի անվան արվեստի և երաժշտական դպրոցում ունկնդրել են Երևանում ֆրանկոֆոնիայի օրերին նվիրված համերգը։ Դպրոցի սաները հանդիսատեսին են ներկայացրել ֆրանսիացի կոմպոզիտորների ստեղծագործություններ, ինչպես նաև Քամիլ Սեն-Սանսի «Կենդանիների շքահանդես» սյուիտի հիման վրա բեմադրված երաժշտական-խորեոգրաֆիկ ներկայացումը։ Համերգին մասնակցել են նաև ժողգործիքների դասարանների աշակերտները՝ յուրովի ներկայացնելով ֆրանսիացի ժամանակակից երգահանների ստեղծագործություններ։

Համերգին ներկա են եղել նաև ՀՀ-ում Ֆրանսիայի դեսպանատան և ՄԱԿ-ի հայաստանյան գրասենյակի ներկայացուցիչներ։

Ղ. Սարյանի անվան արվեստի և երաժշտական դպրոցի նախասրահում բացված ցուցահանդեսում Երևանի քաղաքապետի տեղակալ Արամ Սուքիասյանը հյուրերի հետ միասին ծանոթացել է նաև գեղարվեստի բաժնի սաների աշխատանքներին, որոնք ևս ֆրանսիական մոտիվներով էին։

 Անկախ

Արմեն

ԱՄՆ Պիտսբուրգ քաղաքում  դեռահասը դանակով հարձակվել է միջնակարգ դպրոցի աշակերտների վրա: Նա այժմ ձերբակալված է և կանգնած դատարանի առաջ: Ճշտված տվյալների համաձայն վիրավորվել է 22 մարդ, երեխաներից երկուսի վիճակը ծայրահեղ ծանր է:

Չնայած հանցագործը 16 տարեկան է, նրան դատելու են ինչպես չափահասի: Հիմնական հոդվածն է “մահափորձ”: Փենսիլվանիա նահանգի Մարիսվիլի միջնակարգ դպրոցի աշակերտը կոտորածը սկսել է պարապմունքի ժամանակ:Ականատեսների վկայությամբ նա զինված է եղել երկու խոհանոցային դանակներով և հարվածել է աջ ու ձախ, առանց ծպտուն հանելու:Մի քանի րոպեից դպրոցում միացել է հրդեհային ազդանշանը և աշակերտներին հրամայել են անմիջապես հեռանալ շենքից:

“Սկզբում միացավ հրդեհային ազդանշանը: Այդ պահին ես մոտենում էի ելքին և տեսա հատակին արյուն: Ես մտածեցի, որ ինչ որ մեկի քթից արյուն է եկել, -պատմել է աշակերտ Զակ Ամսլերը: — Իսկ հետո լսեցի  աղջիկներից մեկի ճիչը, որ իրեն դանակով հարվածել են”:”Չի կարելի ասել, որ ես շատ զարմացած եմ,  — ասել է մեկ այլ աշակերտ Ջոշուա Վեյջաեսը: — Նմանատիպ դեպքեր տարին մեկ անգամ չէ, որ կատարվում են: Սակայն երբեք չես կարող ենթադրել, որ դա կկատարվի քեզ հետ և կտուժեն քո ընկերները..”: Շարունակությունը կարդացեք այստեղ:

Անկախ

Այսօրվա նիստում ՀՀ կառավարությունն ընդունել է Տավուշի մարզի Դիլիջան համայնքի վարչական սահմանների տարածքում բացառիկ՝ գերակա հանրային շահ ճանաչելու որոշում: Հաշվի առնելով «Քեմփ վենչուրս» ՓԲԸ-ի և Հայաստանում ու Մեծ Բրիտանիայում գրանցված բարեգործական հիմնադրամների ներքո գործող անկախ, շահույթ չհետապնդող, ինչպես նաև «Միացյալ համաշխարհային քոլեջների» կողմից իրականացվող կրթական ծրագրերի կարևորությունը, գործադիրը քաղաքացի Սաթենիկ Սանթրոսյանի սեփականությունը հանդիսացող անշարժ գույքի (հող և շինություններ) նկատմամբ բացառիկ՝ գերակա հանրային շահ է ճանաչել հետևյալ հիմնավորմամբ. ծրագրի իրականացման շահը գերակայում է օտարվող սեփականության սեփականատիրոջ շահից, քանի որ միջազգային դպրոցի կրթական ծրագիրն ունի համապետական կարևոր նշանակություն, ծրագրի անխափան իրականացումը կապահովի 50 երկրից 650 աշակերտի ուսուցում, ծրագրի արդյունավետ իրագործումը չի կարող լիարժեք ապահովվել առանց նշված սեփականության օբյեկտի օտարման: Որոշմամբ, մասնավորապես, սահմանվել է, որ վերը նշված տարածքի ձեռք բերողն է «Քեմփ վենչուրս» ՓԲԸ-ն, սեփականության օտարման գործառույթների իրականացումը համակարգող և պետական լիազոր մարմինը Տավուշի մարզպետն է, սեփականության օտարման գործընթացն սկսելու վերջնական ժամկետը 2014թ. մայիսի 1-ն է:
Օտարվող սեփականության օբյեկտը գտնվում է կրթահամալիրի անմիջական հարևանությամբ, որտեղ կառուցվելու են օժանդակ շինություններ, բարեկարգվելու է շրջակա տարածքը:

Անկախ

Այս անգամ «Dasaran.am» կրթական ծրագրի աշխատանքային թիմն այցելեց Արարածոտնի մարզ՝ տեղի գյուղական համայնքի 81 դպրոցների ավելի քան  160 ներկայացուցիչների վերապատրաստման գործընթացն իրականացնելու նպատակով:

Հաջորդ կանգառը Լոռու մարզն էր, ուր 98 դպրոցներ ևս միացան «Dasaran.am» կրթական ծրագրին՝ հաջողությամբ անցնելով վերապատրաստման գործընթացը:

Վերապատրաստումները միտված էր օպերատորների, ուսուցիչների և դպրոցների տնօրենների շրջանում Ծրագրի էլեկտրոնային գործիքների վերաբերյալ հմտությունների զարգացմանը:

Ինտերակտիվ մեթոդով իրականացվող վերապատրաստման ընթացքում մասնակիցներին հնարավորություն է տրվում ոչ միայն մանրամասն ծանոթանալ կրթական ծրագրի կողմից ստեղծած էլեկտրոնային գործիքին (ինտերֆեյսին), այլև տեղում՝ համակարգիչների առջև, գործնական առաջադրանքների միջոցով ամրապնդել ստացած տեսական գիտելիքները: Կրթական ծրագիրը տրամադրում է նաև  «Dasaran.am»-ից օգտվելու մանրամասն ուղեցույց, ինչպես նաև ապահովում ծրագրի հետագա աշխատանքների սահուն ու անխափան ընթացքը:

Նշենք նաև, որ վերապատրաստումներին արդեն իսկ մասնակցել են Երևան քաղաքի և ՀՀ 10 մարզերի ավելի քան 35.000 օպերատորներ և ուսուցիչներ:

Հիշեցնենք, որ «Dasaran.am» կրթական ծրագիրը վայելում է ՀՀ ԿԳ նախարարութան և Երևանի քաղաքապետարանի աջակցությունը, իսկ մարզերում համապատասխան գործունեությունն իրականացվում է ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանի հավանությամբ: «ՎիվաՍել-ՄՏՍ» ընկերության աջակցության շնորհիվ ծրագիրը գործում է անվճար հիմունքերով:

31 տարվա մանկավարժ Վարդան Գալստյանը սպառնում է հացադուլ հայտարարել դպրոցում, եթե մինչև հաջորդ շաբաթ իր խնդիրը չլուծվի:
Գալստյանը 1983 թվականից աշխատում է Գեղարքունիքի մարզի Վերին Գետաշենի միջնակարգ դպրոցում, դասավանդում է քիմիա և կենսաբանություն: 1987-2000 թթ. Գալստյանը նաև եղել է դպրոցի փոխտնօրեններից մեկը: Այժմ, երբ լրացել է Գալստյանի 55 տարին և օրենքով սահմանված կարգով նա կարող է մասնակի կենսաթոշակի անցնել, խնդիրներ են առաջացել:
Փետրվարի սկզբին Գալստյանը համապատասխան փաստաթղթերը ներկայացրել է սոցիալական ապահովության ծառայության տարածքային բաժին, սակայն շուտով մերժում է ստացել. փոխտնօրեն աշխատելու 13 տարիները մասնագիտական ստաժ չեն համարել ու մերժել են:
Ըստ 2010-ին ընդունված «Պետական կենսաթոշակների մասին» օրենքի` մասնակի կենսաթոշակի իրավունք ունեն կրթության ոլորտի որոշ կատեգորիաների աշխատողներ, եթե լրացել է նրանց 55 տարին և ունեն առնվազն 25 օրացուցային տարվա աշխատանքային ստաժ, որից գոնե 12-ը` մասնագիտական: Իսկ մասնագիտությունների ցանկը, որոնք կարող են ընդգրկվել մասնակի կենսաթոշակի համակարգում, սահմանել է կառավարությունը 2011-ի 665-Ն որոշմամբ: Ըստ ցուցակի` նման իրավունք ունեն դպրոցական համակարգից ուսուցիչը, դասվարը, զինղեկը, մանկավարժ դաստիարակը, դաստիարակ-ղեկավարը, ջոկատավարը և ավագ ջոկատավարը, հրահանգիչը, խուլ-համրերի, կույրերի մանկավարժները, լոգոպեդը, լսողական կաբինետի վարիչը, ուսումնական և դաստիարակության գծով տեղակալները, տնօրենը:
Մինչ 2010 թ. մասնակի կենսաթոշակի անցնելուց բավարար է եղել տեղեկանքը դպրոցից, որ փոխտնօրենը կամ կազմակերպիչը նաև զուգահեռաբար դասավանդել է` օրենքով թույլատրված ժամաքանակով: Սակայն «Պետական կենսաթոշակների մասին» նոր օրենքում հստակ նշվում է, որ համատեղությամբ աշխատած ժամանակահատվածը մասնագիտական աշխատանքային ստաժում չի հաշվառվում:
Ըստ այս տրամաբանության` Գալստյանը զրկվել է 13 տարվա մանկավարժական ստաժից, իսկ փոխտնօրենի ստաժն էլ հրաժարվում են դիտարկել` պատճառաբանելով, որ ցանկում «կազմակերպիչ» տերմինը չկա:
«Տառակերությամբ են զբաղվում: Այն ժամանակ փոխտնօրենը կոչվում էր կազմակերպիչ, հիմա` դաստիարակության գծով տեղակալ: Ընդամենը հաստիքի անվանումն է փոխվել: Ինչո՞ւ պետք է զրկվեմ ինձ հասանելիք կենսաթոշակի իրավունքից, ինչ է թե հաստիքի անունը փոխվել է»,- ասում է Գալստյանը:
Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության կենսաթոշակային ապահովության վարչության պետի տեղակալ Ռոզա Մկրտչյանն «Անկախի» հետ զրույցում նշեց, որ խնդրին առնչվում են արդեն տարիներ շարունակ: Նրա խոսքով` հիմնավորող իրավական փաստաթուղթ չկա, որ կազմակերպչի հաստիքը վերանվանվել է դաստիարակության գծով տեղակալ: «Խորհրդային տարիներին դպրոցի տնօրենը երկու տեղակալ է ունեցել` ուսումնական գծով տեղակալ և կազմակերպիչ: Այն ժամանակ էլ ուսումնական գծով տեղակալը մասնակի կենսաթոշակի իրավունք ունեցել է, կազմակերպիչը` ոչ: Բոլորը չէ, որ այդ իրավունքը ունեն»,- ասում է Մկրտչյանը:
Նրա խոսքով` Գալստյանին մասնակի կենսաթոշակի իրավունք չտալը օրենքի սահմաններում է, եթե, իհարկե, Գալստյանը չկարողանա իրավական փաստաթուղթ ներկայացնել, որը կհիմնավորի, որ կազմակերպիչը և դաստիարակության գծով տեղակալը նույն հաստիքն են:
ԿԳՆ նախադպրոցական և միջնակարգ կրթության քաղաքականության մշակման և վերլուծության բաժնի պետ Սյուզաննա Մակյանը «Անկախի» հետ զրույցում նշեց, որ հաստիքի ցանկացած փոփոխություն ուղեկցվում է իրավական փաստաթղթով, բացառություն չէ նաև այս դեպքը: Մակյանը նշեց, որ 1987-ին Գալստյանի հաստիքի ամբողջական անվանումն է եղել արտադասարանական ու դաստիարակչական աշխատանքների կազմակերպիչ: Նրա խոսքով` խառնաշփոթի պատճառն այն է, որ Գալստյանի աշխատանքային գրքույկում պաշտոնի անվանումն ամբողջական չի գրվել:
Մակյանի խոսքով` խնդիրը կլուծվի, եթե Գալստյանի աշխատանքային գրքույկում դպրոցի ներկայիս տնօրինությունը, հիմք ընդունելով արխիվային փաստաթղթերը, ուղղում կատարի:
Գալստյանը, սակայն. արդեն հուսահատվել է հիմնարկությունների դռնից դուռ անցնելուց ու մերժումներ ստանալուց:
«Բա որ հանկարծ ուղղում կատարվի, հիմա էլ ասեն, թե կեղծում եմ արել, էդ ժամանանակ ի՞նչ կլինի: Վախենում եմ: Չգիտեմ, թե ինչ անեմ, ում դիմեմ»,- ասում է նա:

Այսօր Երևանի Ռաֆայել Իշխանյանի անվան թիվ 153 հիմնական դպրոցում կայացավ ցերեկույթ` նվիրված մեծն հայագետի 92-րդ տարեդարձին:

Դպրոցի սաները հավաքվածներին ներկայացրեցին  հատվածներ Ռաֆայել Իշխանյանի «Պատկերազարդ պատմություն հայոց» գրքից,  ինչպես նաև արտասանեցին ու բեմադրեցին  բանաստեղծություններ Չարենցից, Տերյանից, Հովհաննես Թումանյանից, Սայաթ Նովայից:

Ռաֆայել Իշխանյանի ծննդյան օրը մարտի 9-ին էր, սակայն օրը կիրակի էր, և դպրոցի տնօրինությունը նպատակահարմար էր համարել միջոցառումն այսօր կազմակերպել` արժևորելով հայագետի ծնունդը:

«Այն օրվանից, ինչ դպրոցն անվանակոչվեց նրա անունով, որդեգրեց մի պարտավորություն. ամեն միջոցառման, ամեն օրվա հետ տեսնել Իշխանյան անձին, արժևորել` ամեն անգամ վեր հանելով մեկը իր տպագիր գրքերից, անտիպ ձեռագրերից, մենագրություններից, ձեռնարկներից, այնքան շատ է նրա թողածը, որ երբևէ չենք կրկնվելու,- ասաց դպրոցի տնօրեն Անուշ Սարգսյանը:- Իշխանյան քաղաքացու, Իշխանյան անձի հիշատակը չի թառամելու, քանի կա  Ռաֆայել Իշխանյանի անվան դպրոցը, քանի կա հայ դպրոցը: Այն միշտ վառ է մնալու և հարատևելու է դարեր»:

Ռաֆայել Իշխանյանի այրի Բյուրակն Չերազ-Անդրեասյանը, դիմելով ցերեկույթի մասնակից աշակերտներին, ասաց. «Այնքան երջանիկ եմ զգում, որ տեսնում եմ, թե ինչ հրաշալի սերունդ է մեծանում: Ուզում եմ ապրեք այն երկրում, որի մասին երազել ենք: Հույս ունեմ, որ լույս է բացվելու մեր երկրի վրա, մի քիչ էլ դիմացեք»:

)

Մարտի 11-ին, ժամը 18.00-ին, ոստիկանության Շենգավիթի բաժնի ծառայողները Շիրակի փողոցի 8 շենքից, գողություն կատարելու կասկածանքով, բաժին են ներկայացրել 1998 թ. ծնված Դանիել Կ.-ին:
Պարզվել է, որ նա փետրվարի 20-ին, ժամը 22.00-ին, բաց պատուհանից մտնելով Շիրակի փողոցում գտնվող դպրոցի գիշերային պահակի սենյակ` գողացել է բջջային հեռախոս և դրամապանակ:
Ոստիկանությունից Անկախին հայտնեցին, որ կատարվում է հետաքննություն: