Արդարադատության նորանշանակ նախարար Հովհաննես մանուկյանն իր ֆեյսբուքյան էջի միջոցով հորդորել է թողնել ծխելու վնասակար սովորությունը: Նա մասնավորապես գրել է.

“Մինչև վերջնականապես չծխողների շարքը համալրելը, անկեղծորեն պիտի խոստովանեմ, որ պարբերաբար թողնում էի ծխելը…: Եվ ինչ-որ պահի, սրանից տարիներ առաջ, հասկացա, որ ծխելը ոչ միայն ինքնակործանում է, այլև անազնիվ և անպատասխանատու՝ հարազատներիդ և շրջապատիդ համար:

Այսօր հետաքրքիր բան պարզեցի, որ մեր փոխնախարարներն ու ես ճշտորեն համադրելի ենք աշխարհում ծխողների և չծխողների թվի հարաբերակցությանը. այսինքն 5-ից մեկն է ծխում: Այժմ հայտարարում եմ, որ եթե մինչև մյուս տարի Առանց ծխախոտի համաշխարհային օրը փոխնախարարը չմիանա մեզ՝ չծխողներիս, ապա կկանգնի մեր թիմից դուրս մնալու իրական վտանգի առաջ:
Բոլոր ծխողներին խորհուրդ եմ տալիս և հորդորում թողնել այդ կործանարար սովորությունը, հենց թեկուզ նրա համար, որ չծխողներն ավելի պայծառ երազներ են տեսնում …”:

Անկախ

Ծխախոտագործությունը կամ ծխախոտն այն հակասական երևույթներից է, որը մի կողմից իրենից նեկայացնում է որպես գործարարության ճյուղ` ապահովելով աշխատատեղերով, իսկ մյուս կողմից դրա օգտագործումն անկանխատեսելի բացասական հետևանքներ է առաջացնում քաղաքացիների մոտ: Այս առումով հատկապես խոցելի են անչափահասները, որոնց կողմից ծխախոտ իրացնելու արգելքը սահմանված է օրենքով:

Այսպես, «Ծխախոտի իրացման, սպառման և օգտագործման սահմանափակումների մասին» ՀՀ օրենքով ծխախոտային արտադրատեսակների վաճառքն արգելվում է`
1) 18 տարին չլրացած անձանց,
2) 18 տարին չլրացած անձանց կողմից,
3) բաց տուփերով կամ հատով,
4) առանց վաճառողի անմիջական մասնակցության (իրացումը վաճառքի ավտոմատ համակարգի, էլեկտրոնային կամ մեխանիկական այլ սարքավորումների միջոցով), բացառությամբ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված վայրերի, որտեղ անչափահասների մուտքն արգելվում է,
5) առողջապահական, կրթական, մանկական, դաստիարակչական հաստատություններում, մարզական դահլիճներում, համալիրներում, մարզադաշտերում և առողջարաններում,
6) առանց Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությամբ սահմանված ակցիզային դրոշմանիշի,
7) եթե ծխախոտի արտադրանքի տուփի վրա չի նշված քանակը (համապատասխանաբար՝ հատերով կամ գրամներով),
8) եթե տուփի վրա փակցված չէ ծխախոտում թունավոր բաղադրիչների պարունակության ծավալը (նիկոտին, խեժ), կամ դրանց պարունակությունը գերազանցում է թույլատրելի սահմանաչափը,
9) եթե տուփի վրա զետեղված չէ ծխելու վնասակարության մասին լիազորված մարմնի հաստատած նախազգուշացումը,
10) եթե ապրանքային նշանը կեղծված է, կամ ապրանքների արտադրությունը հակասում է Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությանը:
Ծխախոտի վաճառքի բոլոր կետերում` դրամարկղերի մոտ կամ դրանց հարակից տարածքներում, տեսանելի մասում պարտադիր փակցվում են հետևյալ նախազգուշացումները`
1) 18 տարին չլրացած անձանց ծխախոտ չի վաճառվում,
2) լիազորված մարմնի զգուշացումները` մարդու առողջության վրա ծխախոտի ներգործած բացասական ազդեցության վերաբերյալ:
Ծխախոտային արտադրատեսակների իրացմամբ զբաղվող բոլոր անձինք ծխախոտային արտադրատեսակների վաճառքն իրականացնելիս 18 տարեկանից ցածրի արտաքին տեսք ունեցող քաղաքացիներին պարտավոր են ծխախոտ չվաճառել։
Եթե գնորդը ներկայացնում է անձը հաստատող փաստաթուղթ (անձնագիր, վարորդական իրավունքի կամ զինվորական ծառայության վկայական), ապա միայն այդ դեպքում ծխախոտային արտադրատեսակի իրացմամբ զբաղվողը կարող է կատարել ծխախոտի վաճառք։
Պատրաստեց Ավետիք ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԸ

Անկախ

Ծխողները գրեթե չեն զգում դառնահամ, ասվում է ֆրանսիացի գիտնականների հոդվածներում, որոնք հրապարակվել են Chemosensory Perception-ում:

Նման եզրահանգման են եկել գիտնականները` 451 մարդու մասնակցությամբ  հետազոտությունների արդյունքներով:

Մասնագետներն ուսումնասիրել են, թե ինչպես են ծխողների մոտ փոփոխվում համային ռեցեպտորները, ինչպես նաև,  նրանց` քաղցրի, դառը, աղի ու կծու, թթու  համերի ընկալումը:

Ուսումնասիրության ընթացքում նրանց հաջողվել է  պարզել, որ ինչպես և ծխողները, այնպես էլ չծխողները միանման են ընկալում քաղցր աղի ու թթու համերը, իսկ այ, օրինակ, դառնահամի նկատմամբ ծխողներն անընկալունակ են:

Հենց դրանով է բացատրվում այն փաստը, որ ծխողները գերադասում են դառը ու թունդ սուրճը:

Անկախ

Սիրտ-անոթային հիվանդությունները տարածվածության մակարդակը շատ բարձր է մեր երկրում:

archive2.ankakh.com-ի հետ զրույցում դիետոլոգ Մարիամ Օհանյանը նշեց, որ պետք է  առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնել  սննդային օրաբաժիններում ճարպերի (հատկապես հագեցած) պարունակության հարցին: Նրա պնդմամբ  մինչև 65 տարեկանների մոտ սննդում ճարպերի քանակության 10-ի  կրճատման դեպքում ինֆարկտները կնվազեն  9%-ով: Այսօր արդեն հստակ է, որ սիրտ-անոթային հիվանդությունների զարգացմանը նպաստում են չբալանսավորված սնունդը, հիպոդինամիան և ծխելը: Այս հիվանդություններով հիվանդանալու ռիսկը մեծ է` հատկապես հավելյալ քաշ, հիպերտենզիա, դիսլիպոպրոտեինեմիա և դիաբետ ունեցող մարդկանց մոտ:

Դիետոլոգի համոզմամբ սիրտ-անոթային հիվանդությունների կանխարգելման համար անհրաժեշտ է կանոնավոր օգտագործել մրգեր, բանջարեղեն, հատապտուղներ և ծովային ձկներ: Ապացուցված է, որ օրեկան 50 գ ծովային ձկների օգտագործումը 50%-ով իջեցնում է սիրտ-անոթային հիվանդություններից մահացության ռիսկը: Ամեն օր պետք է օգտագործել լոբազգիներ և ոչ յուղոտ կաթնամթերք:

Սննդակարգում աղը պետք է օգտագործել օրեկան մինչև 6 գ և ավելի քիչ:

Սիրտ-անոթային հիվանդությունների պարագայում ծխելը անթույլատրելի է: Բոլոր ծխողներն ունեն ինսուլտի զարգացման բարձր ռիսկ:

Այս հիվանդություններից խուսափելու համար պետք է ճիշտ սնունդ օգտագործել եւ չչարաշահել ծխելու սովորությունը:

Անժելա ՇԱՀՈՒՄՅԱՆ

Անկախ

Ալժիրի մայրաքաղաքից 600 կմ հեռավորության վրա տեղակայված Աթուֆ քաղաքում արդեն մի քանի դար է արգելված է ծխել: Նրանք, ովքեր չեն կարողանում ազատվել այս վնասակար սովորությունից, ստիպված են դուրս գալ քաղաքի սահմաններից, քանի որ տեղի խանութներում ծխախոտ պարզապես չեն վաճառում: Իսկ ծխել կարելի է քաղաքից ոչ պակաս, քանի 7 կմ հեռավորության վրա: Օրինախախտներին մեծ տուգանքներ են սպառնում: Ալժիրի ամենահին քաղաքներից մեկը՝ Աթուֆը 15 տարի առաջ դարձավ հազար տարեկան:

Անկախ

Հինգշաբթի Նյու-Յորքի քաղաքային խորհուրդը հավանության է արժանացրել էլեկտրոնային ծխախոտի օգտագործման արգելքը հասարակական վայրերում: Այդ օրենքը կտարածվի ոչ միայն սրճարանների , ռեստորանների ու գրասենյակային շինություններում, այլև քաղաքային այգիներում ու լողափերին:

Առաջիկա օրերին այն պետք է ստորագրի Նյու-Յորքի քաղաքապետ Մայքլ Բլումբերգը, որը ծխելու մոլի հակառակորդ է: Դրանից 4 ամիս անց, օրենքն ուժի մեջ կմտնի:

Այդ նորությունը էլեկտրոնային ծխախոտի շատ սիրահարների տրամադրությունն է գցել: Ստացվում է, որ էլեկտրոնային ծխախոտի օգնությամբ ծխելը թողնել պատրաստվողները ստիպված են փողոց դուրս գալ ու ծխողների հետ կանգնել:

Ներկայում նմանատիպ արգելք գործում է ԱՄՆ 3 նահանգներում` Յուտայում, Հյուսիսային Դակոտայում ու Նյու-Ջերսիում:

Երկար ժամանակ էեկտրոնային ծխախոտը համարվում էր սովորական ծխախոտի անվնաս նմանակը: Արտադրողները հավատացնում էին, որ այն քաղցկեղածին նյութեր չի պարունակում ու ծխողը մաքուր նիկոտին է ներշնչում ու ոչ ավելի և օգնում է ազատվելու կախվածությունից:

Սակայն,  շատ մասնագետներ հակառակ կարծիքի են. նրանց տվյալներով, էլեկտրոնային ծխախոտը ավելի շատ հակում ու կախվածություն է առաջացնում, քան սովորական ծխախոտը:

ԱՄՆ  Թենեսի նահանգի Նեշվիլ քաղաքում բարի տերը ծխելու համար կրակել է տեղի հայտնի քանթի ոճի  երգչի վրա: Համերգից հետո երգիչը գնացել է բարի չծխողների հատված և ծխել այնտեղ: Բարի տերը խնդրել է նրան հանգցնել ծխախոտը, որից վեճ է առաջացել: Ինչպես հետո Քրիս Ֆերելը պատմել է ոստիկաններին, երաժիշտը հարձակվել է իր վրա, և ինքը ստիպված է եղել զենք օգտագործել ինքնապաշտպանության համար:

Associated Press-ը հաղորդում, որ դեպքը կատարվել է նոյեմբերի 23-ի առավոտյան: “Pit and Barrel” բարը այդ ժամանակ արդեն փակ էր, այնտեղից հրազենային վնասվածք ստացած  44-ամյա երաժիշտ Ուեյն Միլսին տարել են հիվանդանոց, բայց նրան փրկել չի հաջողվել:

Ոստիկանությունն  այժմ ստուգում է ինքնապաշտպանության վարկածը, դեռ դեպքի կապակցությամբ ձերբակալվածներ չկան: Հայտնի է, որ բարի տերը հրազեն  կրելու թույլտվություն ունեցել է:Ականատեսները պնդում են, որ Ֆերելը գործել է օրենքի սահմանում, որ սկզբից փորձել է համոզել երաժշտին, բայց վերջինը չի լսել և խոսքակռիվը վեր է ածվել կռվի:

Միլսի ընկերը տեղական ԶԼՄ-ներին հայտնել է, որ ուրբաթ երեկոյան նրանք համերգի են  եղել, հետո գնացել են բարեր:  “Pit and Barrel”մտնելուց առաջ  խումբը հասցրել է խմել ևս մի քանի հաստատությունում: Արդյո՞ք խմած էր Միլսը Ֆերելի բար մտնելիս, չի հաղորդվում: Սակայն հայտնի է, որ դրանից առաջ նրան բռնել են ոչ սթափ վիճակում մեքենա վարելիս:

Միլսը 15 տարի երգում էր տեղի հայտնի Wayne Mills Band քանթրի խմբում: Նա քաջածանոթ էր իրեն կրակող բարի տիրոջը:

“Ծխախոտն օրգանիզմի վրա կարող է լուրջ ազդեցություն թողնել: Վերջին տարիներին կանաց շրջանում ծխողների թիվը բավական շատ աճել է”,-այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ծխախոտի ազդեցությունը վերարտադրողականության եւ հղիության ընթացքի վրա թեմայի շուրջ նշեց Մոր եւ մանկան գիտահետազոտական կենտրոնի ավագի գիտաշխատող, բժշկական գիտությունների թեկնածու Մերի Թադեւոսյանը:

Նրա խոսքով այս ամենին զուգահեռ աճում են բազմաթիվ այլ գործոններ, որոնք վնասում են կնոջ, կամ հղի կնոջ առողջությանը: Չլինելով ծխող՝ հղի կինը կամա թե ակամա գտնվում է այնպիսի շրջապատում, որտեղ ծխախոտի ծուխը կա եւ ստանձնում է պասիվ չծխողի դերը, որը շատ մեծ վնաս է իր ապագա երեխայի առողջությանը.

“Չբերությունը կանխարգելելու համար, ամուսնական զույգերն առանձին անհատական դասընթացներ են անցնում չծխելու վերաբերյալ, քանի որ անգամ մեկ գրամ ծխախոտի ծուխը ահռելի վտագ է ներկայացնում”:

Բանախոսի համոզմամբ ծխախոտի օգտագործումը բերում է վիժումների եւ արատների զարգացման: Հայ կինն ամեն ինչի է ընդունակ: Նա հանուն իր երեխայի պատրաստ է գնալ զիջումների, անգամ ծխախոտից հրաժարվելուն: Կինը կթողնի ծխելը.

“Հոգեբանական մեծ սթրես է իրականում սովորույթից հրաժարվելը, բայց հանուն երեխայի առողջության՝ անհրաժեշտ է: Մեծ դժվարություն է դա, բայց խորհուրդների եւ ապացույցների օգնությամբ կարելի է կնոջը տրամադրել հրաժարվել այդ չարիքից”:

Տիկին Թադեւոսյանի պնդմամբ անգամ եթե կինը հղիության ընթացքում ծխում է եւ երեխան առողջ է ծնվում, դա չի նշանակում, որ մանկապարտեզում, դպրոցում, կամ առօրյա կյանքում երեխան իրեն նորմալ կպահի, այսինքն հնարավոր է, որ նա անընդհատ թույլ լինի, լավ չքնի, նորմալ չսնվի, չշփվի մարդկանց հետ եւ այլ:

Անժելա ՇԱՀՈՒՄՅԱՆ

Նյու Յորքում շուտով 21 տարեկանից փոքրերին ծխախոտի վաճառքը կարգելվի: Օրինագիծը հավանության է արժանացրել տեղի քաղխորհուրդը.30 օրում այն պետք է ստորագրի քաղաքապետ Մայքլ Բլումբերգը, որը նույնպես ծխելու դեմ է պայքարում:

”Մենք համոզված ենք, որ նման միջոցը հսկայական թվով կյանքեր կփրկի”,-նշել է քաղխորհրդի պատգամավոր, օրինագծի նախաձեռնող Ջեյմս Գենարոն

Նյու Յորքը կդառնա  ամերիկյան ամենախոշոր քաղաքը, որն այդ սահմանագիծը բարձրացրել է մինչև 21 տարին: Նման օրենք առայժմ գործում է միայն  Բոստոնից ոչ հեռու գտնվող  Նիդեն քաղաքում: Որոշ նահանգներում (Ալաբամա, Ալյասկա, Նյու Ջերսի և Յուտա) ծխողների տաիքային ցենզը  հասցվել է 19-ի:

Օրինագծի կողմնակիցները հույս ունեն, որ դրա շնորհիվ ծխող դեռահասների թիվը կնվազի: Քաղաքի առողջապահության դեպարտամենտի տվյալներով,  80 տոկոսը ծխել  սկսել է մինչև 21 տարեկանը:

Արտադրողներն էլ կարծում են, որ նոր օրենքը պարզապես երիտասարդներին “սև շուկա” կտանի ու հայտարարել են, որ իշխանությունները չեն կարող արգելել ծխել այն մարդկանց, որոնք քվեարկելու և բանակում ծառայելու իրավունք ունեն:

Քաղաքապետն առաջին տարին չէ, որ առողջ ապրելակերպ է քարոզում ու պայքարում ծխելու դեմ: Նա արգելել է ծխել բոլոր հասարակական վայրերում և նույնիսկ առաջարկել է ցուցափեղկերում ու դրամարկղերի մոտ ծխախտի ցուցադրումը վերացնել: Սակայն, օրենսդիրները նրա նախաձեռնությունը մերժեցին: Եթե վիճակագրությանը հավատ ընծայվի, ապա Նյու Յորքում վերջին 10 տարում հասուն մարդկաց շրջանում ծխողների թիվը գրեթե մեկ երրորդով կրճատվել է:

Նյու Յորք նահանգի բնակիչներին կրկին թույլատրել են ծխել հասարակական այգիներում ու լողափերին: Տվյալ արգելքը, որ իշխանություններն ընդունել էին  2013-ի փետրվարին`  ուրբաթ օրը վերացրել է Գերագույն դատարանը: Արգելքը վերաբերում էր 179 այգիների ու լողափերի և մարզահրապարակների, պիկնիկների ու քեմփինգների համար նախատեսված ու այլ տեսարժան վայրերի: Նյույորքյան հասարակական` “Քաղաքացիները ծխողների իրավունքների խախտման դեմ” կազմակերպությունը այդ կանոնները խտրականության դրսևորում  են համարում ու հասան դրանք վերացնելուն: Արդյունքում, դատարանը որոշեց, որ նահանգների իշխանությունները նման արգելք մտցնելու իրավասություն չունեին: Սակայն, առաջվա պես հենց Նյու Յորքի այգիներում ու լողափերին ծխելը կարգելվի: համապատասխան օրենքն ընդունվել է 2011-ին: Ծխախոտ կպցնել հասարակական վայրերում`սրճարան, ռեստորան, բար, գրասենյակ, խոշորագույն քաղաքում չի թույլատրվում արդեն 10 տարի: Ծխելու արգելքին ու առողջ ապրելակերպին վերաբերող այլ ձեռնարկների հեղինակը Նյու Յորքի քաղաքապետ Մայքլ Բլումբերգն է: Շատերը կարծում են, որ այդ ձեռնարկները խախտում են իրենց իրավունքները ու նույնիսկ քաղաքապետին “դայակ Բլումբերգ” են կոչում: Սակայն, մեծամասնությունը նրա առաջարկները պաշտպանում է, իսկ վիճակագրությունն էլ փաստում է դրանց օգուտի մասին:

Մասնագետները վստահեցնում են, որ գեղեցիկ սեռի ներկայացուցիչների մեծամասնությունը շարունակում է ծխել միայն այն պատճառով, որ ծխախոտի տուփի վրա հայտնված զանազան սարսափեցնող գրություններում չի նշվում կանանց  իրական վախերի ու երկյուղների մասին:

Սթիռլինգի համալսարանի մասնագետները համոզված են, որ ծխող կանանց այնքան էլ չի  վախեցնում քաղցկեղային կամ էլ սիրտ-անոթային համակարգի հիվանդությունների հեռանկարը, սակայն, նրանք սկսում են մտածել ծխելը թողնելու մասին այն ժամանակ, երբ իմանում են, որ այդ սովորույթը կարող է հանգեցնել ժամանակից շուտ ծերացման ու  կնճիռների առաջացման:

Ինչ վերաբերում է տղամարդկանց, ապա նրանց ավելի վախեցնում են ծխելու հետևանքով  սեռական անկարողության վերաբերյալ վերբալ ու գրաֆիկական նախազգուշացումները:

Ըստ երևույթին, ժամանակակից հասարակության մեջ ծխողների թիվն արմատապես կրճատելու նպատակով ծխախոտի տուփերի վրա պետք է տեղադրել հենց այդպիսի նախազգուշացումներ:

Վաղվանից ՌԴ-ում սկսում է գործել հակածխախոտային օրենքը,որը լրջորեն կսահմանափակի ծխողների իրավունքները:

Այսօր Առանց ծխախոտի համաշխարհային օրն է: Ռուսաստանում հակածխախոտային օրենքը մտնում է ուժի մեջ վաղվանից: Դրա համաձայն,  արգելվում է ծխել տրանսպորտում, կայարաններում , օդանավակայաններում, մետրոյի մուտքի , բոլոր կրթական ու սոցիալական հիմնարկների մոտ: Օրենքի խախտման դեպքում 1-1,5 հազար  ռուբլի կգանձվի: Մոսկվայի իշխանությունները տեղեկացնում են, որ օրենքն ուժի մեջ մտնելուց հետո, 3 շաբաթ դրամական տուգանք չի գանձվելու:

Օրենքը քննադատողներն ասում են, որ սարսափելի հիվանդությամբ ոչ ոքի չես վախեցնի,   ծխախոտի հակաքարոզը ևս չի օգնի:

Հաջորդ տարվանից արգելված վայրերի ցուցակում կավելանան նաև հեռավոր ուղևորությունների գնացքները,  նավերը, հյուրանոցներն ու ռեստորանները: Հատուկ ծխարաններ կգործեն միայն հիմնարկներում ու գրասենյակներում: